[Sách] Kinh tế Việt Nam thăng trầm và đột phá - Pham Minh Chính, Vương Quân Hoàng

• "Hòa bình và thịnh vượng không phải là một món quà từ lịch sử; đó là thành quả của những cuộc đấu tranh không ngừng nghỉ trên bàn nghị sự và trong thực tiễn sản xuất."

Nó ngồi nhìn những công trình hạ tầng đang vươn mình giữa lòng Sài Gòn, từ những nhịp cầu Thủ Thiêm đến những tuyến Metro vẫn còn đang dang dở, rồi lật giở những trang sách của hai gã—một nhà thực hành chính trị, một nhà nghiên cứu kinh tế. Nó tự hỏi, cái giá của sự phát triển là gì? Và tại sao chúng ta lại cần những "cú hích" mạnh mẽ đến vậy để bứt phá khỏi cái kén của một nền kinh tế đang chuyển đổi?

Nó ngồi điểm lại gần cả một năm trôi qua, ngắm nhìn những đổi thay trong năm ở một trời lộng gió, như cửa ngõ đón những chuyến tàu về với hàng đầy ắp những container. Nhưng tất cả dường như đang mắc kẹt. Một lực lượng mới đang hiện diện, mang theo những đổi thay đầy dùng dằng và trắc trở, khiến những lô hàng khó lòng thông quan. Đằng sau sự ngán ngẩm của người quan sát là một nghịch lý hiện hữu: một mặt là những hứa hẹn về giáo dục, y tế miễn phí hay những gói trợ cấp để gầy dựng lòng tin, mặt khác là thực tế vận hành còn đầy những điểm nghẽn khó khơi thông. Đột phá không đến từ may mắn, nó đến từ sự thay đổi hệ tư duy về thể chế để lòng tin không chỉ là một khẩu hiệu.

"Kinh tế Việt Nam: Thăng trầm và Đột phá" không chỉ là một cuốn sách lược sử kinh tế; nó là một bản đồ chiến lược soi rọi quá khứ để tìm ra những "tử huyệt" và "điểm chạm" cho tương lai của dân tộc. Sự kết hợp giữa PGS.TS Phạm Minh Chính (một nhà thực hành chính trị tầm cỡ) và TS. Vương Quân Hoàng (một học giả kinh tế uyên bác) đã tạo nên một tác phẩm vừa có tính thực tiễn khốc liệt của chiến trường chính sách, vừa có sự bay bổng nhưng chặt chẽ của tư duy khoa học.

Cuốn sách hệ thống lại hành trình từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Các tác giả không né tránh những sai lầm trong quá khứ, coi đó là những "vấp ngã cần thiết" để nhận ra rằng: sức mạnh của một quốc gia nằm ở việc giải phóng sức sản xuất và khơi thông các nguồn lực xã hội.

• "Kinh tế không chỉ là những con số, nó là hơi thở của đời sống chính trị và xã hội. Đổi mới không phải là một sự lựa chọn, mà là một mệnh lệnh sinh tồn của dân tộc."

Tác phẩm tập trung phân tích ba đột phá chiến lược mà Việt Nam đã và đang theo đuổi: Thể chế, Hạ tầng và Nhân lực. Đây được coi là "kiềng ba chân" để Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Các tác giả nhấn mạnh vai trò của một "Nhà nước kiến tạo"—nơi chính phủ không làm thay thị trường mà tạo ra luật chơi minh bạch và công bằng.

• "Thể chế tốt là thể chế tạo ra động lực để mọi cá nhân muốn làm giàu chính đáng và mọi doanh nghiệp muốn sáng tạo. Điểm nghẽn của mọi điểm nghẽn chính là tư duy quản lý cũ kỹ trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng."

Sử dụng phương pháp phân tích định lượng sắc sảo (dấu ấn của Vương Quân Hoàng), cuốn sách đưa ra những dữ liệu chứng minh cho sự phát triển vượt bậc của Việt Nam. Tuy nhiên, đằng sau sự hào nhoáng của các biểu đồ là lời cảnh báo về năng suất lao động và khả năng hấp thụ công nghệ.

• "Hạ tầng không chỉ là đường xá hay cầu cống; hạ tầng là sự kết nối niềm tin và cơ hội. Khi một con đường được mở ra, nó không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn xóa bỏ những rào cản về tư duy kinh tế."

Phần cuối của cuốn sách là những đề xuất chính sách mạnh mẽ cho giai đoạn tới. Các tác giả đặt niềm tin vào sức sáng tạo của người Việt và khả năng thích ứng với Cách mạng Công nghiệp 4.0. Thông điệp cốt lõi là: Việt Nam cần phải "tự lực, tự cường" nhưng cũng phải là một phần không thể tách rời của dòng chảy kinh tế toàn cầu.

"Kinh tế Việt Nam: Thăng trầm và Đột phá" là một cuốn sách vừa có tầm nhìn vĩ mô, vừa có chi tiết vi mô. Nó dành cho các nhà quản lý, các doanh nhân và cả những người dân bình thường muốn hiểu về vận mệnh kinh tế của đất nước. Cuốn sách khẳng định một chân lý: Chỉ có sự minh bạch, trách nhiệm và tinh thần đổi mới liên tục mới có thể đưa Việt Nam đi xa hơn trên bản đồ thế giới.

***

• "Peace and prosperity are not a gift from history; they are the result of tireless struggles on the agenda table and in production practice."

"Vietnam’s Economy: Ups, Downs, and Breakthroughs" is not just an economic history book; it is a strategic map illuminating the past to find "vital points" and "touchpoints" for the nation's future. The combination of Assoc. Prof. Dr. Phạm Minh Chính (a major political practitioner) and Dr. Vương Quân Hoàng (an erudite economic scholar) has created a work that possesses both the fierce practicality of the policy battlefield and the imaginative yet rigorous nature of scientific thinking.

I sit watching the infrastructure projects stretching across the heart of Saigon, from the Thu Thiem bridges to the still-unfinished Metro lines, then flips through the pages of two guys—one a political practitioner, one an economic researcher. I asks myself, what is the price of development? And why do we need such powerful "pushes" to break out of the cocoon of a transitioning economy?

I sit reviewing nearly a whole year passed, observing the changes within the year under a windy sky, like a gateway welcoming returning ships filled with containers. But everything seems stuck. A new force is present, bringing changes full of hesitation and obstacles, making it difficult for shipments to clear customs. Behind the observer's exasperation is a manifest paradox: on one hand, promises of free education, healthcare, or subsidies to build trust; on the other hand, the reality of operation still full of bottlenecks hard to clear. Breakthroughs do not come from luck; they come from a shift in institutional mindset so that trust is not just a slogan.

The book systematizes the journey from a centrally planned economy to a socialist-oriented market economy. The authors do not shy away from past mistakes, considering them "necessary stumbles" to realize that: a nation's strength lies in liberating production capacity and unblocking social resources.

• "Economy is not just numbers; it is the breath of political and social life. Renovation (Đổi mới) is not a choice, but a survival imperative for the nation."

The work focuses on analyzing three strategic breakthroughs that Vietnam has been and is pursuing: Institution, Infrastructure, and Human Resources. These are considered the "three-legged stool" for Vietnam to escape the middle-income trap. The authors emphasize the role of an "enabling State"—where the government does not replace the market but creates transparent and fair rules of the game.

• "A good institution is one that creates motivation for every individual to want to get rich legitimately and every business to want to innovate. The bottleneck of all bottlenecks is the outdated management mindset in a rapidly changing world."

Using a sharp quantitative analysis method (the hallmark of Vương Quân Hoàng), the book provides data demonstrating Vietnam's outstanding development. However, behind the glamour of the charts is a warning about labor productivity and technology absorption capacity.

• "Infrastructure is not just roads or bridges; infrastructure is the connection of trust and opportunity. When a road is opened, it not only shortens geographical distance but also removes barriers of economic thinking."

The final part of the book consists of strong policy proposals for the coming period. The authors place their trust in the creativity of the Vietnamese people and the ability to adapt to the Industrial Revolution 4.0. The core message is: Vietnam needs to be "self-reliant and self-resilient" but also an inseparable part of the global economic flow.

"Vietnam’s Economy: Ups, Downs, and Breakthroughs" is a book with both macro vision and micro detail. It is for managers, entrepreneurs, and ordinary citizens alike who want to understand the nation's economic destiny. The book affirms a truth: Only transparency, responsibility, and a spirit of continuous innovation can take Vietnam further on the world map.