[Nhật ký của cha] Nghèo thì đừng học nơi đây!

Câu đùa của thằng bạn khiến các phụ huynh bắt nhịp cười phản xạ ở buổi tan tầm đón con lúc Sài Gòn liu thiu nắng, ủ rũ vì vài cơn gió lạnh đang về. Câu đùa cũng là câu trả lời cho câu hỏi của nó: tại sao lại bày ra chuyện tặng quà Giáng Sinh cho trẻ tại trường, lỡ như phụ huynh không có điều kiện thì thế nào?

Nghèo thì đừng học nơi đây!

Hãy để trẻ em vui sướng theo cách riêng của chúng, để xem liệu chúng có thể tìm được cách nào hay hơn không?

Allow children to be happy in their own way, for what better way will they find?

Samuel Johnson

Não nó bắt đầu hoạt động với công việc lụm ve chai ký ức thường lệ. Một bà mẹ trẻ bước bước ra từ chiếc xe hơi với hai tay là đầy những túi quà màu xồng trực chờ bung ra vì cứ ngở bàn tay kia quá nhỏ bé khi gương mặt rạng rỡ trong ánh mắt các phụ huynh khác đang nhìn; trong đó có nó. Ắt hẳn là một buổi tiệc sinh nhật sắp diễn ra.

Câu chuyện của đứa em kể về ngôi trường nổi tiếng đạt chuẩn quốc gia sau khi biết nó phải chạy "đường" cho cô hiệu trưởng và chạy làng sau đó. Em phải đi tham dự thay cha, mẹ của đứa nhóc gọi em bằng cháu vì cha mẹ em thấy ngượng ngùng ở mỗi lần đi họp phụ huynh. Nghèo thì đừng học nơi đấy!? Cay đắng. Đói rách theo định nghĩa sang, hèn ở ngôi trường được vào học vì cùng tuyến, trường công học phí không nhiều nhưng lệ phí thì chi vô vàn. Đắng cay.

“Trên đời này làm gì có đường, người ta đi mãi cùng thành đường thôi”

(Lỗ Tấn)

Những điều bất thường trở thành bình thường. Phạm vi ngày càng bị thu hẹp lại theo đúng cái nghĩa đen của giáo dục Việt Nam ngày xưa, lấy gia đình làm gốc.

Nó cũng bắt đầu lò mọ đi tìm một món quá theo như những dòng chữ viết nắn nót trong lá thư của thằng ku chưa tròn…ba tuổi. Viết về một món quà muốn được tặng vào dịp Giáng Sinh với ông già Noel trao quà cho những đứa trẻ ngoan. Rối rắm. Ông bà dắt cháu vào chùa để nhắn nhủ những điều Phật dạy qua mấy câu chuyện kể để đêm về còn nhớ mấy điều răn.

Sài Gòn bắt đầu đi nhẹ cùng gió với vài hạt mưa lất phất rơi. Rối lòng. Chẳng thấy niềm vui thường thấy mua quà cho con trẻ, lại còn ra vẻ bí mật như mọi khi, chỉ thấy bớt lắng lo một góc trẻ ngồi nghẹn ngào nhìn bạn bè nháo nhào tháo quà rồi bắt đầu câu chuyện nhỏ, to như trong lời văn miêu tả về kích cở món quà. 
Dường như có gì đó đi quá xa. Dường như phạm vi bị thu hẹp lại. Chỉ cần thằng ku không bị tổn thương gì là ổn, nghĩ chi đến chuyện khác để rồi ai nghe câu chuyện ác miệng đế cho câu: chuyện nhà thì nhác, chuyện chú bác thì siêng!? Đắng lòng.

Hai gã hát song ca một bài hát chẳng ráp được lời

Rồi có một ngày, có một ngày chinh chiến tàn…anh trở về quê, trở về quê tìm tuổi thơ mất năm nao.

Ở một đêm đầu hạ, thường thì khúc ca cất lên tiếp nối câu chuyện cổ tích về cặp vợ chồng già sinh ra được một đứa con già chát khi bên ngoài trời hậm hực trút xã cái nóng phải chịu đựng cả ngày với tiếng xe vội vã lướt qua. Ồn ào. Không chen vào bên trong góc nhỏ nơi hai gã đàn ông nằm chong mắt lên trần nhà tìm một khoảng để trôi xa. Ngút ngàn. Những đường sơn nối tiếp nhau mịn màng như mây bay tụ lại dưới trần nhà, thiếu trăng và sao quấn quýt ở đêm về nghe một khúc ca giã từ ngày.

Thời gian ở đây không tồn tại, chỉ còn nghe giọng hát với hơi ngắt quãng nhiều lần, tông lên tông xuống chẳng là điều bận tâm.

Anh đi đâu về, dầu máy đầy tay, lưng trần gió bể, nghĩ gì vui thế…nhìn người vợ hiền.

Khúc khích. Giọng ca nửa mùa kết hợp với nụ cười nửa miệng dấu che không kín, hai gã đàn ông cứ thong dong ca hát như mỗi lần ngân nga trên một khúc đường vấn vương vài hạt bụi. Không nhạt nhòa. Đèn đêm phủ đầy lối những ánh sáng như bắt tay nhau đến tận đường về, không sỏi đá nhưng cũng chẳng có hoa tươi ở một lối thị thành, chỉ quẩn quanh là những con đường lát gạch, đan chằng chịt chẳng tìm đấy thịt đất nằm ở đâu. Ngộ đời.

Thời gian ở đây không hiện hữu, chẳng màn ai đó nhìn sang ngang xem giọng ai hát chỏi tông, nghịch phổ.

 

Hạnh phúc quá đơn sơ, đời tôi đâu có ngờ…

Một lần đầu đời, ngồi hát song ca với một gã đàn ông vừa mới biết đời, niếm trãi chưa trôi, không như những lần song ca khác.

Ở một góc rừng ngồi nghe nhiều hơn hát trong tiếng đàn hòa với tiếng mưa cùng tiếng ca của anh lính già giữa chiều sương bãng lãng ngồi hát tình ca làm cỏ cây nấc tiếng xạt xào.
Ở một góc đồi, cung tơ chiều vừa ngân, ngồi hát một khúc ca chưa thuộc hết lời, mấy lần tiếp hơi, đỡ lời cho hết một khúc ca từ những năm tháng nào đã đi qua khi nó vẫn còn chưa ra đời. Ngậm ngùi và tiếc nuối.

 

Giờ đây, một lần nữa của cuộc đời, từ ngồi chuyển sang nằm, song ca với gã đàn ông vừa mới biết đời, niếm trãi chưa trôi, thấy phiêu hơn những lần song ca khác từ những cảm xúc chen ngang về những ảnh hình:

Một chuyến xe đi với khoảng giữa phía sau nó biến mất những cơn gió lùa. Lạnh lưng.

Một chuyến xe về với khoảng giữa phía trước nó ẩm ướt mồ hôi, hơi thở phì phò. Mát ngực.

…

Chẳng hiểu vì sao hát sai ngọt lời, có lẽ vì cảm xúc ủ lâu lên men tình cảm làm khúc hát ngọt sâu, người nghe chẳng ai buồn bắt bẻ lời đúng sai.

Một buổi tối, ngồi quẩn quanh ở một góc nằm. Chành bành. Hai thằng đàn ông ngồi nói ê a về vài câu chuyển kể, nhai đi nhai lại, vài ba khúc hát chẳng ráp được hết lời.

Ba sẽ là cánh chim đưa con đi thật xa.

A aaaaaaa…

Mẹ sẽ là cành hoa cho con cài lên ngực

Ê eeeeeee…

Ba mẹ là lá chắn che chở suốt đời con

I e I e I e….zzzz

Mặc kệ nắng, gió hay mưa rào. Hai thằng đàn ông nắm hát với nhau một bài hát chẳng ráp được hết lời cho đến khi giấc ngủ ghì chặt lấy mắt mi.

(P/s: Trích nhật ký của cha)
(Ảnh: Sưu Tầm)

Rễ tre & Nấm lùn. Morning Gift

Sài gòn. Lang thang. Buổi sớm.

Đưa môi nếm nhẹ. Vị gió. Lành lạnh. Một khúc giao mùa đang diễn ra đâu đây khi cái se lạnh bắt đầu lướt nhẹ qua làn môi vào lưỡi đưa cảm giác phiêu bồng. 
Ông già nhấc bổng thằng ku lên bằng đôi bàn tay nổi đầy những gân xanh. Chú ý kỹ. Nụ cười lộ bốn cái răng nghềnh nghệch nở trước nụ cười với răng hai hàm trên dưới nhuộm màu vàng nhạt của khói thuốc bám lấy từng ấy năm. Mộng chìm.

Một góc công viên, chẳng nhìn ra đường phố.

Đưa môi nếm nhẹ. Vị nắng. Bớt nồng. Một khúc ban giao giữa đầu hôm cắt tối, nắng nhẹ nhàng lan đi qua những tàng cây còn ủ sương đêm, lướt trên đầu những mái đầu che kín bởi những chiếc nón bảo hiểm bóng loáng nhiều màu phản chiếu như những chiếc gương lồi phát tán một dãi ngủ sắc đan xen. Lấp lánh.

Ông già đưa tay lướt nhẹ, vén áo cho lưng trần ngập nắng. Ban mai. Thằng ku chẳng khắc khoải như ông già để ngắm nhìn một mùa qua và cũng chẳng thiết tha để hỏi “trời lập đông chưa em, cho lũ chim đi tìm giấc ngủ vùi”. Xa vợi. Thằng ku chỉ cần biết đến những chiếc lá non trên đỉnh đầu bị vạt mất, tạo dáng thành một dãy hàng ngang ở phía sau băng đá. Lặng mình. Thằng ku muốn tự mình đứng dậy với những vết kim giăng đầy, còn giữ lại ở một góc ngón chân con. Hờ hững.

Một góc công viên, buồn thiu thiu ngủ.

Đưa môi nếm lại. Vị gió. Lập đông. Bay đâu đấy giữa trời phố, lướt qua những mái nhà bị chắn lại, len lỏi luồn xuống dưới những hàng cây tán lá, rụt rè qua những gương mặt với mắt còn đọng lại chút cay xè của đêm về giấc ngủ chưa say bình minh đã gọi.

Ông già ngồi cạnh thằng ku. Dè chừng. Một dáng dấp định hình, có bàn chân đứng dậy không còn muốn quẩn quanh với bò, trườn. Tay non cầm lưng ghế làm điểm tựa đứng lên, phía sau nắng ngỡ ngàng tưởng nấm lùn di động qua mỗi lần lắc mông. Ông già ngồi một bên nhìn tênh hênh trong đôi mắt còn đọng lại chút cay xè của đêm về thiếu ngủ hay điều gì không biết khi tim đập rộn ràng từ bình minh vừa thức. Trắng đêm.

Một góc công viên, ngồi im tiếng thở.

Đưa môi nếm lại. Vị nắng. Mùa đông. Nhìn đàn chim bay. Về đâu làm tổ!? Trong ánh mắt nhìn trong vắt như sương đêm, đen tròn như hòn bi, lăn đều qua những lần chao liệng. Đàn se sẻ vẫn còn ở lại giữa mùa đông. Đàn se sẻ sẽ ở lại giữa dòng phố thị nơi những đứa trẻ lấy bệnh viện tạm làm nhà và những mũi kim tiêm với kháng sinh theo liều đong đo những lần khóc.

Một góc công viên. Ông già và thằng ku. Rễ tre và nấm lùn. Ăn sáng bằng gió & nắng ban mai từ một khúc mùa giao.

( Trích: Nhật ký của cha)
( Ảnh: Sưu Tầm)