[Sách] Claude Monet - Gerard Denizeau

 

"Ánh sáng chưa bao giờ là một lớp men bóng trang trí vô tri để ve vuốt thị giác. Dưới ngọn cọ của Claude Monet, ánh sáng là một nhát dao mổ giải phẫu thời gian—nơi từng hạt bụi nắng, từng gợn sóng rập rờn và từng phiến lá súng bập bềnh đều cất giấu nỗi quằn quại của một bản thể dám thách thức sự đông cứng của hội họa hàn lâm, để chạm vào nhịp thở phập phồng, trần trụi của tạo hóa."

Buổi chiều muộn chốn công sở trút xuống một màn bụi mờ nhờ nhợ, đùng đục qua vách kính cao ốc.

Nó nhìn thế giới qua đôi mắt xơ cứng, quy chiếu mọi vật về chức năng và giá trị sử dụng—hệt như cái cách hội họa hàn lâm Salon thế kỷ XIX từng giam hãm cái đẹp trong những quy tắc phối cảnh u tối, nghẹt thở.

Nó chạm vào thế giới mới, mở ra từ cuốn sách mỹ thuật khổ lớn Claude Monet của nhà sử học nghệ thuật Gérard Denizeau.

Ngón tay nó sần sùi, khô ráp lướt qua những trang in màu nặng trĩu. Khác với những tập sách tranh ảnh thông thường chỉ dùng để bày biện nơi bàn trà phòng khách, công trình của Denizeau mở toang ra một ca phẫu thuật thị giác sắc lạnh, nơi hội họa ấn tượng không còn là thứ lãng mạn êm ả để ngắm nhìn, mà là một cuộc chiến sinh tử giữa một tâm hồn kiêu hãnh với sự tàn nhẫn của thời gian.

Bằng nhãn quan mẫn cảm của một chuyên gia âm nhạc và mỹ thuật hàng đầu nước Pháp, Gérard Denizeau không viết một cuốn tiểu sử để tụng ca Monet, mà thay vào đó dùng sự sắc sảo để bóc tách hành trình của một gã "nổi loạn" dám đạp đổ các quy chuẩn ước lệ của Viện Hàn lâm, lột tả cuộc đời Monet qua ba chương đời

a. Chương En Plein Air

Denizeau phục dựng lại khoảnh khắc Monet vác giá vẽ bước ra ngoài trời (en plein air) không phải như một chuyến dạo chơi phong cảnh tao nhã, mà là một hành vi đào thoát dứt khoát khỏi những xưởng vẽ ngột ngạt mùi sơn dầu tù đọng của giới học thuật Paris thời bấy giờ.

Sự tự tin của Monet về miêu tả "nước". Đứng trước bến cảng Le Havre trong buổi sớm mùa đông bảng lảng sương mù, Monet không vẽ con tàu hay mặt nước theo cách người ta "biết", mà vẽ lại đúng cái mà mắt ông "thấy": một vệt cam rực lửa của mặt trời đang rạch đôi làn sương xám đục. Bức Impression, soleil levant (Ấn tượng, mặt trời mọc) ra đời từ đó, hứng chịu vô vàn lời miệt thị của giới phê bình. 

b. Chương Bản Giao Hưởng Của Những Chuỗi Tranh (Series)

Một trong những chương khảo cứu đắt giá nhất của Denizeau là phân tích các chuỗi tranh kinh điển: Đống rơm (Haystacks), Nhà thờ Rouen (Rouen Cathedral), và Cầu Waterloo. Monet nhận ra một sự thật trần trụi: sự vật không có màu sắc cố định. Màu sắc chỉ là đứa con phù du của ánh sáng.

Dường như chờ quá lâu để có người hiểu sâu về Monet. Ông đặt hàng chục khung toan xếp hàng ngang trước mặt tiền nhà thờ Rouen, điên cuồng thay đổi bảng màu sau mỗi mười lăm phút khi vạt nắng dịch chuyển: từ xám bạc lúc bình minh, vàng rực khi đứng bóng, đến tím thẫm lúc hoàng hôn buông. Denizeau lột tả nỗi đau đớn đến ám ảnh của Monet: người nghệ sĩ nhận ra ánh sáng biến chuyển quá nhanh, và bàn tay con người mãi mãi bất lực trước dòng chảy vô thường (Anicca). Sự bất lực vĩ đại ấy không đẩy Monet vào sự buông xuôi, mà tôi luyện ông thành một chiến binh ngoan cường của sắc màu, bám riết lấy từng tích tắc phù du của sự sống.

c. Chương Đầm Sen Giverny Và Bi Kịch Thị Giác

Đỉnh cao của tác phẩm nằm ở những năm tháng Monet ẩn mình tại khu vườn Giverny. Gérard Denizeau đã phục dựng lại một bi kịch đau đớn: Monet bị bệnh đục thủy tinh thể tàn phá đôi mắt—thứ sống còn của một bậc thầy ấn tượng. Mắt ông mờ đục, thế giới chuyển sang màu vàng úa và đỏ bầm.

Nhưng thay vì gục ngã trong cay đắng, Monet đã vẽ những bức Hoa súng (Nymphéas) khổng lồ bằng ký ức, bằng trực giác và bằng sự thấu suốt của một tâm hồn đã vượt qua ranh giới thị giác thông thường. Những vệt cọ dày cộp, cuồn cuộn, hoang dại đan xen giữa sắc xanh lục thẫm, tím biếc và hồng phai trên mặt nước không còn là phong cảnh tả thực; đó là một bản giao hưởng tâm linh huyền bí, nơi ranh giới giữa bầu trời và đáy nước hoàn toàn bị xóa nhòa.

Nó sẽ nhớ Monet khi lướt đến trang cuối cùng, như nhớ bức tranh của nếp nhà bé nhỏ chưa được bày lên toan. 

Một bức tranh kỳ công đang dần hoàn thiện dưới nét cọ tỉ mẩn của người bạn đời—người họa sĩ điềm tĩnh của đời nó: đóa sen hồng thuần khiết vươn lên giữa đầm nước, tỏa rạng sắc màu hoa cỏ cây rực rỡ và mở ra một đại dương bao la với những đàn cá bơi vô tận. 

Nó khẽ tiến lại gần, cúi xuống chạm tay vào mái tóc thơm mùi nắng của đàn con, rồi nghiêng người ôm trọn lấy người bạn đời bằng tất cả sự thành kính của con tim.

***

"Light has never been a dead, glossy glaze concocted to stroke retinal vanity. Under Claude Monet’s bristling brush, light is a surgical scalpel dissecting time itself—where every mote of sunlit dust, every undulating ripple, and every drifting lily pad conceals the visceral torment of a creator daring to shatter the petrified dogmas of academic painting, straining to touch the raw, pulsing breath of the universe."

Late afternoon inside the corporate enclosure cast a dim, murky veil of dust through the skyscraper’s panoramic glass pane.

It looked upon the world through calcified eyes, reducing all phenomena to mere utilitarian function and commercial utility—precisely how the nineteenth-century Salon academies had once imprisoned beauty within pitch-black, suffocating rules of geometric perspective.

It stepped across the threshold of a new realm, cracked open by the oversized art monograph Claude Monet by art historian Gérard Denizeau.

Its parched, calloused fingers swept across the heavy, richly saturated color plates. Far removed from decorative coffee-table volumes meant merely to flatter idle eyes in parlor rooms, Denizeau’s masterwork flung open a cold, razor-sharp optical autopsy. Here, Impressionism ceased to be a tranquil, romantic indulgence; it stood laid bare as an existential bloodsport between an uncompromising, sovereign spirit and the ruthless erosion of time.

Armed with the delicate sensibility of one of France’s preeminent scholars of music and fine art, Gérard Denizeau drafted no sycophantic hagiography to lionize Monet. Instead, he deployed penetrating academic incisiveness to peel back the trajectory of an unyielding rebel who dared dismantle the fossilized conventions of the Académie des Beaux-Arts, charting Monet’s tempestuous pilgrimage across three seminal epochs:

a. The "En Plein Air" Epoch

Denizeau reconstructed the pivotal moment Monet hauled his easel outdoors into open air—en plein air—not as an idyllic, leisurely stroll through scenic pastures, but as a deliberate, radical rupture from the claustrophobic Parisian studios reeking of stagnant linseed oil and academic decay.

Monet’s fierce, sovereign mastery over "water" took root here. Confronting the Port of Le Havre on a winter morning veiled in drifting mist, Monet refused to paint the vessels or the water’s skin according to what intellect "knew"; he rendered exclusively what optical perception "saw": a blazing, incandescent slash of orange sun cleaving clean through the leaden haze. Impression, soleil levant (Impression, Sunrise) was forged from that defiance, weathering venomous derision from orthodox critics.

b. The Symphony of Series

Among the volume's most arresting chapters is Denizeau’s surgical dissection of the iconic series: Haystacks, Rouen Cathedral, and Waterloo Bridge. Monet arrived at a naked, unadorned revelation: objects possess no intrinsic, immutable coloration. Color is merely the fleeting offspring of light.

It felt as though art history had waited decades for a mind to fathom Monet so deeply. The painter lined up dozens of canvases side by side before the ornate Gothic facade of Rouen Cathedral, wildly recalibrating his palette every fifteen minutes as the sunlight shifted its angle: from silver-gray at dawn to blazing ochre at zenith, down to deep bruised violet as dusk descended. Denizeau laid bare Monet’s agonizing, almost manic obsession: the artist realized light shifted too swiftly, leaving mortal hands perpetually powerless before the inexorable surge of impermanence (Anicca). Yet that colossal powerlessness never seduced Monet into despair; it tempered him into a battle-hardened warrior of chromatic nuance, gripping tenaciously onto every fugitive second of existence.

c. The Giverny Water Lily Pond and Visual Tragedy

The zenith of the monograph resides in Monet’s secluded twilight at Giverny. Gérard Denizeau resurrected an agonizing physical tragedy: cataracts slowly ravaged Monet’s eyes—the indispensable instrument of an Impressionist master. His crystalline vision clouded over; the world degraded into bilious yellows and bruised, muddy reds.

Yet rather than collapsing in bitter resignation, Monet painted the colossal Water Lilies (Nymphéas) using pure memory, visceral instinct, and the luminous clarity of a soul that had punctured ordinary sensory frontiers. Heavy, coiled, tempestuous strokes entangled deep emerald greens, somber purples, and ethereal pinks across the water’s surface, abandoning literal landscape representation altogether. It became a cosmic, mystical symphony where the boundary separating sky from aquatic depth dissolved completely into boundless infinity.

It knew It would remember Monet upon turning the volume's final leaf, just as It cherished the unfinished canvas of its own modest sanctuary, awaiting full life upon linen.

Across the room, a meticulous painting was breathing into completion under the patient brushstrokes of its partner—the tranquil, unhurried artist of its life: a pure pink lotus blossom rising boldly from the mire, radiating the vibrant hues of earth, blossoms, and wild grass, opening out toward an untamed, limitless ocean where schools of fish glided into endless horizons.

It stepped softly forward, bent low to stroke the sun-scented hair of its children, and leaned down to embrace its partner with the quiet, devout reverence of its whole being.

https://chienphan.blogspot.com/2026/05/sach-oi-mat-cua-mona-thomas-schlesser.html

[Musing of life] Bản đồ 1989 - The map of 1989

 

"Người đi tìm lại dấu chân xưa,

Thấy trong phố mới bóng người chưa phai."

Bản đồ 1989 và phát súng đêm Ngô Tùng Châu

Sài Gòn mùa này đỏng đảnh như một cô đào chánh vừa bước qua thời son trẻ: sớm nắng chang chang rát cả da thịt, trưa hầm hập như lò than quạt dở, rồi bất thình lình đổ ụp một cơn mưa dông sũng sượt làm nước dềnh lên lấp xấp mé vỉa hè. Mưa đến nhanh mà đi cũng vội, để lại mặt đường nhựa bốc lên thứ hơi nóng ngai ngái, hăng nồng.

Giữa cái nhịp thở hối hả, nháo nhào của một đô thị triệu dân đang chạy đua từng giây với công nghệ và những tòa cao ốc kính bóng loáng, nó đứng lặng trước số nhà 98 đường Nguyễn Trãi.

Nó đến đây để tìm một cái bóng. Bóng của ông—người cha đã góp phần tạc nên vóc dáng và tâm hồn nó hôm nay.

Văn phòng ủy ban nằm lọt thỏm giữa con phố thời trang rộn rã. Đón nó là một gã đàn ông trạc tuổi mình, nhưng mái đầu đã bạc trắng như cước, sợi tiêu sợi muối đan cài vào nhau như những lớp phù sa bồi lắng qua năm tháng. Đó là thế hệ đồng nghiệp kế cận của ông ở Ủy ban Phường Bến Thành—vùng đất được sáp nhập, định danh từ năm 1989, đúng vào cái năm ông buông tay cất bước tạ từ nhân gian, bỏ lại sau lưng cả một thời đạn bom khói lửa lẫn những ngày đầu nhọc nhằn gầy dựng lại trật tự đô thành.

Gã đàn ông đối diện chăm chú lướt ngón tay thoăn thoắt trên bàn phím máy tính, thỉnh thoảng lại ngước lên nhìn nó bằng ánh mắt vừa ngạc nhiên vừa ái ngại. Gã dường như không hiểu nổi tại sao một kẻ trạc tuổi mình, sống giữa thời buổi số hóa cuồn cuộn, lại có thể lạc lõng và ngơ ngác đến tội nghiệp trước những ứng dụng thông minh, Zalo hay hàng tá tiện ích văn phòng bảnh bao.

Nó chẳng bận tâm. Nó chỉ mải miết cúi đầu, hai bàn tay run run lần giở từng trang giấy bìa ố vàng, mép đã mủn đi vì mối mọt và lớp bụi thời gian. Từng cử chỉ của nó cẩn trọng, nắn nót như sợ chỉ cần một hơi thở mạnh cũng làm vỡ vụn mảnh hình hài của ông mà nó đang cố công gom nhặt lại từ những dòng trích lục hiếm hoi.

Gã nhìn nó, rồi lại cúi xuống nhìn bức ảnh thẻ đen trắng đã sờn góc của người đàn ông trong hồ sơ—một gương mặt cương nghị, sáng ngời vẻ điển trai của tuổi thanh xuân phơi phới thuở nào. Từng trang lý lịch ngắn gọn mà nặng trĩu: ngày nhập ngũ khi tóc còn xanh, ngày thân thể hứng trọn viên đạn nơi chiến hào khốc liệt, những chuỗi ngày đọa đày trong lao tù cùm kẹp, và cả những năm tháng hậu chiến bị những cơn đau từ vết thương cũ giày xéo đến kiệt cùng.

Gã khẽ chép miệng, giọng chùng xuống:

– “Ông giống ổng quá chừng. Mà sao hay vậy, tới giờ vẫn còn giữ lại được bộ hồ sơ nguyên vẹn cỡ này?”

Nó nghe cuống họng mình nghèn nghẹn, đắng ngắt. Không đáp lời, nó lặng lẽ phóng tầm mắt qua ô cửa kính sáng loáng, nhìn xuống con đường Lê Thị Riêng rợp bóng cây xanh mướt ngay bên cạnh. Con đường này, trước năm 1985, chính là đường Ngô Tùng Châu—nơi cất giữ căn nhà số 123 cũ kỹ mà nhà nước từng cấp và ông đã gắn bó suốt một thuở thăng trầm.

Trong ký ức nhạt nhòa đến nhói lòng của nó, hình ảnh ngôi nhà ấy chỉ còn đọng lại đúng hai lần: một lần là khi ông nằm thoi thóp trên giường bệnh với hơi thở đứt quãng, và lần thứ hai, là khi cả gian phòng nhỏ chìm ngập trong làn khói hương nghi ngút tiễn biệt một kiếp người.

Dưới lòng đường bây giờ, đám người trẻ thế hệ Gen Z áo quần thời thượng, tai đeo tai nghe không dây lướt đi thoăn thoắt trên những chiếc xe tay ga láng bóng. Người ta bấm còi inh ỏi, vội vã với những cuộc hẹn, nào mấy ai biết dưới lớp nhựa đường phẳng lì kia từng là những vệt máu, những bước chân thầm lặng của những người lính biệt động thành Sài Gòn - Gia Định năm xưa.

Ký ức của ông, ngạc nhiên thay, không nằm ở những tấm huân chương cất kín trong tủ kính, mà lại gắn chặt với một sự kiện bi tráng từng làm rúng động toàn cõi Sài Gòn cuối năm 1978: Vụ ám sát vợ chồng nghệ sĩ tài danh Thanh Nga ngay trước cổng nhà số 114 Ngô Tùng Châu—chỉ cách nơi ông ở vài bước chân.

Ngẫm lại, đêm 26 tháng 11 năm đó, trời Sài Gòn cũng se se lạnh sau một cơn mưa muộn. Ông khi ấy là người chỉ huy đơn vị bảo vệ an ninh trật tự khu vực nội đô. Phát súng oan nghiệt nổ ra xé toạc màn đêm thanh bình mong manh vừa mới chớm nở sau chiến tranh. Khi ông lao đến hiện trường, nữ hoàng sân khấu cải lương với vai diễn Thái hậu Dương Vân Nga lẫm liệt trên sân khấu chỉ còn là một thân xác mảnh mai nằm gục trong vũng máu, tay vẫn còn nắm chặt lấy vạt áo người chồng.

Cái chết của Thanh Nga không chỉ là một vụ án hình sự chấn động, mà còn là nỗi trăn trở giày vò ông cho đến tận cuối đời: Giữ được cả một thành phố qua mưa bom bão đạn, mà sao có lúc chẳng giữ nổi một tiếng hát cho trần gian.

Nó cúi đầu, cẩn trọng gom lấy tập tài liệu mỏng manh ôm chặt vào lòng, run rẩy như thể sợ chỉ cần một cái chớp mắt hay một làn gió vô tình lướt qua cũng đủ làm tan biến những ảnh hình mong manh cuối đời về ông thêm lần nữa.

Người đồng nghiệp thuộc thế hệ sau khẽ gật đầu, gửi lại cho nó một lời hẹn chân tình: sẽ cố công lục tìm thêm trong những ngăn tủ lưu trữ, còn nếu không, sẽ sớm nhắn để nó tìm về số 45 Nguyễn Văn Bá. Nơi ấy—vùng đất Thủ Đức rợp bóng cây—vẫn lặng lẽ lưu giữ vẹn nguyên và sâu dày hơn bao giờ hết những ký ức về một thế hệ của ngày xưa: thế hệ của những con người kiên trung, dấn thân trọn vẹn, đỏ rực từ ánh mắt cho đến từng nhịp đập con tim.

Thế hệ của ông đã hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh núi sông. Họ để lại cho thành phố này một hình hài bình yên, nhưng vô tình lại để lại một khoảng trống hoang hoải trong lòng những đứa con—những đứa trẻ lớn lên trong thời bình, đủ đầy cơm áo nhưng lại luôn chới với đi tìm một điểm tựa tinh thần giữa những cơn bão lòng của thời hiện đại.

Ánh mắt má Giàu

Rời con phố Lê Thị Riêng bảng lảng khói chiều, nó đến hội ngộ cùng em—người đang cùng nó đi qua những tháng ngày chông chênh nhất của cuộc hôn nhân gần mười lăm năm. Khắc khẩu, lo toan, sự bận rộn của công việc, nỗi trăn trở về tương lai của đàn con nhỏ và những bất đồng vụn vặt tích tụ lâu ngày đã biến những bữa cơm gia đình thành những khoảng lặng nặng trĩu thở dài.

Em ngồi bên trái, má Giàu ngồi bên phải.

Giữa không gian chộn rộn mùi khói thơm của tiệm ăn Hồng Phát trên đường Võ Văn Tần, má—Nghệ sĩ Nhân dân Ngọc Giàu—vẫn nguyên vẹn cái dáng người đẫy đà, phúc hậu, mái tóc uốn lọn bồng bềnh quen thuộc và đôi mắt sắc sảo nhưng thăm thẳm đượm buồn của một kiếp tằm đã rút cạn từng sợi tơ lòng qua trăm cay nghìn đắng. Ở tuổi này, bước chân má đã chậm chạp đi đôi phần, bàn tay đeo chiếc nhẫn ngọc bích đã điểm lấm tấm những nốt đồi mồi thời gian, nhưng tiếng cười nói thì vẫn sang sảng, ấm áp, rặt cái tình hào sảng, bao dung của đất trời phương Nam.

Má từng là bạn diễn tri kỷ, người cùng đứng chung thánh đường nghệ thuật với cô Thanh Nga thuở hoàng kim rực rỡ, và cũng là người bạn vong niên mà ba nó ngày xưa hết mực kính trọng bởi cái tâm làm nghề thanh sạch, khẳng khái. Ngồi cạnh má, nghe hơi ấm tỏa ra từ vạt áo, tự dưng nó thấy thèm đến cồn cào được nghe má cất lên một khúc ca, một câu vọng cổ ngọt lừ để xoa dịu đi những xốn xang đang dâng nghẹn trong lòng.

– “Có gì tụi con ăn xong đi rồi nói chuyện!!”

Tiếng má rổn rảng cất lên, dứt khoát cắt ngang chuỗi cãi vã âm ỉ, ngột ngạt giữa hai vợ chồng nó. Lời má như một chiếc neo giữ lại chiếc thuyền sắp chòng chành lật úp. Hai đứa khựng lại, rồi chỉ biết cắm cúi ăn, nuốt từng muỗng nước lèo nóng hổi, để hơi ấm dịu ngọt từ từ làm mềm lại khoang ngực đang thắt nghẹn vì những ấm ức vụn vặt đời thường.

Bữa ăn vơi dần, má buông đũa, ánh mắt chùng xuống nhìn ra dòng xe cộ hối hả ngoài khung cửa, giọng trầm hẳn:

– “Nhỏ con gái má bên bển... nó gọi về nó khóc miết. Mà má biết làm sao bây giờ, tụi nó lớn hết trơn rồi, mình đâu có kề cận sớm hôm để hiểu hết ngọn ngành đặng mà khuyên răn, đành phải để cho tụi nó tự quyết lấy đời mình. Giờ ly dị rồi, thân đàn bà một mình vừa đi làm vừa gồng gánh lo cho con mọn, cực thân dữ lắm, mà ngặt nỗi nó thương con nó đứt ruột... Như má hồi xưa nè, ổng bỏ má đi biền biệt, tới chừng ổng quay về, má cũng chẳng buồn hờn ghen, tra hỏi lấy một câu. Má chỉ nhẹ nhàng nói đúng một điều: ‘Hết duyên thì thôi, đừng làm khổ nhau nữa’. Vậy đó, mà ngộ ghê hôn, nghe xong câu đó ổng lại ở tiếp với má tới tận bây giờ.”

Như để làm dịu đi cái không khí đang chùng chình nghẹn lại, má Giàu hướng mắt ra phía cửa tiệm, nơi có hai bóng người vừa dừng xe lúi húi bước vào. Ánh mắt má bỗng sáng rỡ lên nét ấm áp:

– “Kìa, hai đứa tụi nó tới kìa! Má thương hai cái thằng này dữ lắm. Thấy tụi nó mê ca mê hát quá chừng, cái nết lại thiệt thà, má chịu hổng nổi nên rước về nuôi, lo cho tụi nó chỗ ăn chỗ ở đặng theo nghề. Đời này ngộ lắm, còn nhiều người khổ dữ lắm tụi con ơi, mình thương được ai thì mình cứ dang tay ra mà thương…”

Tiếng cười nói rổn rảng, lễ phép chào thưa của hai đứa nhỏ vừa bước tới bàn như một ngọn gió trong lành thổi bạt đi những nặng nề sót lại. Nó ngồi lặng, nhận ra cuộc sống này thực chất là một chuỗi những gam màu đan cài chằng chịt: có màu đen đặc của phát súng oan nghiệt đêm Ngô Tùng Châu năm 1978; có màu xám xịt của những áp lực cơm áo gạo tiền nơi phố thị đua chen; có màu vàng ố của tập hồ sơ lưu trữ năm 1989 nhắc nhớ một kiếp người đã khuất; nhưng bao trùm và thẩm thấu lên tất cả vẫn là sắc đỏ ấm nồng của tình thương, của sự chở che và lòng bao dung không toan tính.

Bước ra khỏi tiệm ăn Hồng Phát, trời Sài Gòn đã tạnh hẳn mưa. 

Hai thế hệ—thế hệ của ba nó, của má Giàu bước qua những lằn ranh sinh tử, vết thương chiến tranh và trăm mối thăng trầm thế cuộc; cùng thế hệ của tụi nó hôm nay chật vật với những khủng hoảng căn tính, rạn nứt giữa đời sống thời bình—dẫu cách nhau cả một khoảng trời dâu bể nhưng rốt cuộc lại gặp nhau ở sau khi tìm thấy một điểm tựa duy nhất: trắc ẩn - bao dung.

Cảm ơn một chuyến tìm về, để biết mình chưa từng đơn độc giữa cõi nhân gian.

***

"One walks to seek out footsteps from days past,

Only to find, amidst the newer streets, a silhouette that never fades."

The 1989 Map and the Gunshot on Ngô Tùng Châu Night

Saigon in this season is as fickle as a prima donna who has just crossed the prime of her youth: blazing sun in the morning that scorches the skin, sultry heat at noon like an unfinished charcoal brazier, and then, all of a sudden, a torrential downpour that leaves the water lapping against the curbs. The rain arrives swiftly and departs just as hurriedly, leaving the asphalt steaming with an earthy, pungent heat.

Amidst the frantic, breathless pulse of a metropolis of millions racing against technology and glass-clad skyscrapers every second, he stood motionless before number 98 Nguyễn Trãi Street.

He came here in search of a shadow—the shadow of his father, the man whose imprint shaped his very stature and soul today.

The ward committee office was nestled quietly inside the bustling fashion district. Welcoming him was a man around his own age, yet with hair already turned stark white, salt and pepper woven together like layers of alluvium sedimented over the passage of time. This was the generation of colleagues who succeeded his father at the Bến Thành Ward People’s Committee—a jurisdiction merged and formally designated in 1989, the exact year his father let go of life and bid farewell to this mortal realm, leaving behind an era of smoke and gunfire alongside the arduous early days of restoring order to the city.

The man across from him deftly glided his fingers across the computer keyboard, occasionally glancing up with eyes that held both surprise and a quiet pity. He could hardly comprehend why someone of his own generation, living in the surging currents of the digital age, could be so pathetically out of place and clueless before smartphones, Zalo, and the array of sleek office applications.

He paid it no mind. He simply kept his head bowed, his hands trembling as he turned each yellowed page, its edges crumbling from silverfish and the dust of years. Every gesture was careful, deliberate, as if a single heavy breath might shatter the fragile silhouette of his father that he was laboring to piece together from these few surviving records.

The man looked at him, then down at the worn-corner black-and-white ID photograph of the man in the dossier—a resolute face radiating the handsome charm of an inviting youth. Each brief page of the biography carried immense weight: the enlistment date when his hair was still green, the day his body took a bullet in the fierce trenches, the agonizing days of captivity in chains and shackles, and the postwar years wracked to exhaustion by the aches of old wounds.

The man clicked his tongue softly, his voice dropping:

“You look so much like him. How on earth have you kept this entire dossier so intact all these years?”

A lump rose in his throat, bitter and thick. Offering no reply, he quietly gazed through the polished window pane down at the lush green canopy of Lê Thị Riêng Street below. Before 1985, this very road was Ngô Tùng Châu Street—home to the worn-out house at number 123, allocated by the state, where his father had spent a life of turbulent ups and downs.

In his heartbreakingly faint memory, that house surfaced only twice: once when his father lay gasping for breath on his sickbed, and the second when the small room was swallowed in plumes of incense smoke bidding farewell to a completed life.

Down on the street now, young Gen Z kids in trendy attire with wireless earbuds zipped past on gleaming motorbikes. Horns blared in a rush for appointments, hardly anyone knowing that beneath that smooth carpet of asphalt once lay trails of blood and the quiet footsteps of the Saigon–Gia Định commando soldiers of old.

His father’s deepest memory, surprisingly, lay not in medals locked away in glass cabinets, but was bound inextricably to a tragic event that shook the whole of Saigon in late 1978: the assassination of the legendary stage artist Thanh Nga and her husband right before the gates of 114 Ngô Tùng Châu—a mere stone’s throw from where he was stationed.

Looking back, on the night of November 26 of that year, Saigon was chilly after a late rain. His father was then commander of the unit safeguarding urban security and order. The cruel gunshot tore through the fragile veil of postwar peace. When he rushed to the scene, the queen of the cải lương stage—famed for her majestic portrayal of Queen Mother Dương Vân Nga—was nothing more than a frail body slumped in a pool of blood, her hand still tightly gripping the lapel of her husband’s coat.

Thanh Nga’s death was not merely a shocking crime; it remained an agonizing torment that haunted him for the rest of his days: having guarded an entire city through storms of bombs and bullets, yet unable to preserve a single singing voice for this world.

He bowed his head, gathering the fragile document close to his chest, trembling as if terrified that a blink of an eye or a passing breeze might once again erase those faint, final images of his father.

The junior colleague gave a warm nod, offering a heartfelt promise: he would search through the archive drawers again, and if nothing turned up, he would soon let him know so he could seek refuge for his father’s memories at 45 Nguyễn Văn Bá. There—in tree-lined Thủ Đức—the recollections of an earlier era remain preserved more fully and deeply than anywhere else: a generation of staunch, wholly devoted souls whose eyes and hearts once burned crimson with resolve.

His father’s generation had fulfilled their sacred duty to the land. They bequeathed a peaceful landscape to this city, yet inadvertently left behind an empty, aching void in the hearts of their children—offspring raised in peacetime, well-fed and well-clothed, but endlessly adrift in search of an emotional anchor amidst the inner tempests of modern life.

The Gaze of Má Giàu

Leaving behind the hazy twilight over Lê Thị Riêng Street, he went to meet her—his wife, who had been journeying alongside him through the most precarious stretches of their nearly fifteen-year marriage. Incompatible tempers, relentless worries, the grind of work, anxieties over their young children's future, and petty differences accumulated over years had turned their family dinners into heavy, sigh-laden silences.

His wife sat to his left; Má Giàu sat to his right.

Amidst the fragrant steam of the Hồng Phát restaurant on Võ Văn Tần Street, Má—People's Artist Ngọc Giàu—retained her full-figured, genial warmth, her signature soft curls, and the sharp yet sorrowful eyes of a silkworm that had spun out every thread of its soul through a lifetime of bitter trials. At her age, her gait had slowed somewhat, and age spots dotted the hand wearing a jade ring, but her voice remained resonant and warm, steeped in the generous, openhearted spirit of the Southern land.

She had once been a soulmate on stage, sharing the sanctuary of art with Thanh Nga in their golden era, and was an ageless friend whom his father deeply revered for her clean, unbending devotion to her craft. Sitting beside her, feeling the warmth emanating from her clothing, he suddenly felt a ravenous craving to hear her sing—a sweet line of vọng cổ to soothe the turbulent currents welling inside his chest.

“Eat up first, then talk, you two!”

Má’s booming voice cut cleanly through the stifling, unspoken squabble simmering between husband and wife. Her words acted like an anchor securing a boat on the verge of capsizing. Both fell quiet, heads bowed, swallowing spoonfuls of steaming broth as the gentle warmth steadily eased the knot tightening in their chests.

As the meal wound down, Má set down her chopsticks. Her gaze lowered toward the rushing traffic beyond the window, her tone softening considerably:

“My daughter over in the States... she calls home crying all the time. But what can I do? They’re grown now; I’m not there day and night to understand every detail or offer advice, so I have to let them decide their own lives. Now that she’s divorced, a woman raising a little child on her own while working is hard beyond words, but she loves that child to pieces... Take me back then: he walked out and left me for good, yet when he came back, I didn't bother being jealous or questioning him. I only said one thing gently: ‘If our fate has run out, let it be; let us not make each other suffer.’ Just like that—strange as it sounds—after hearing those words, he stayed with me all the way until now.”

As if to lift the lingering heaviness, Má Giàu looked toward the entrance where two young figures had just parked their bike and were making their way in. Her eyes lit up with sudden warmth:

“Look, there they are! I love those two boys to bits. Seeing them so passionate about singing, and so honest to the core, I couldn't bear to leave them be, so I took them under my wing, gave them food and shelter so they could pursue the craft. Life is strange, children; so many out there suffer so deeply. Whomever we can love, let us open our arms wide and love them…”

The polite greetings and lively chatter of the two boys arriving at the table blew in like a fresh breeze, sweeping away the last residues of gloom. Sitting in silence, he realized that life is a tapestry of interwoven colors: the deep black of that tragic bullet on Ngô Tùng Châu night in 1978; the dull grey of daily struggles in a competing metropolis; the faded yellow of the 1989 dossier memorializing a departed soul; yet enveloping and permeating them all remained the warm red of love, shelter, and an uncalculating grace.

Stepping out of the Hồng Phát restaurant, the Saigon rain had completely ceased.

Two generations—the generation of his father and Má Giàu, who crossed thresholds of life and death, war wounds, and the rise and fall of eras; and his own generation today, wrestling with identity crises and fractures in a peacetime world—though separated by an ocean of shifting fortunes, ultimately met after finding their singular anchor: compassion and grace.

Thank you for this journey back, to know that one has never been alone in this mortal world.

[Musing of life] Chợ (14) - Mùi chợ - The scent of market

Mùi Của Đất

"Chợ họp rồi tan, kiếp người rồi cạn, Chỉ có nụ cười mộc mạc lưu lại giữa mưu sinh."

Mỗi vùng đất, mỗi mảnh đời đều được định danh bằng một đặc điểm, như thói quen của loài người, mùi cũng trở thành một đặc điểm. Có người chọn nhớ về một thành phố bằng hương hoa sữa dịu ngọt, có kẻ thương một miền quê bởi mùi rơm rạ ngày mùa ngái nồng. Nhưng với nó, thứ mùi hương khắc sâu vào tâm khảm, nuôi dưỡng tâm hồn và đeo bám nó qua muôn vạt dặm đường bôn ba lại chính là cái mùi mà người đời vừa thương, vừa ngại, vừa tìm cách tránh xa: "Mùi chợ".

Đó là thứ hỗn hợp ngột ngạt của phù sa sông nước, của vị cá ươn, tanh nồng mắm muối, của mồ hôi áo vải ngấm nắng mưa, và của cả những nhọc nhằn ở kiếp sống nối tiếp nhau từ đời này sang đời khác. "mùi chợ" vẫn cứ ở đó, trầm lặng và nhẫn nại

Mùi nắng, gió

Nó yêu cái "mùi chợ" từ khi còn là một đứa trẻ chân đất chạy lon xon sau vạt áo bà – "người tình tóc bạc", người đã sinh ra nó, để rồi đến khi màu mây trời nhuộm trắng mái đầu, bà lại tỉ tê kể cho nó nghe về những thăng trầm của cuộc đời mình.

Trong trí nhớ đậm đà sắc màu của nó, chợ quê miền Tây sông nước là một thế giới chuyển động không ngơi nghỉ trên mặt nước đục ngầu phù sa. 

Mùi sớm mai. Khi chạng vạng sáng, lúc bình minh còn chưa kịp vắt ngang qua những rặng dừa nước, chợ nổi đã rộn rã tiếng khua chèo, tiếng máy đuôi tôm nổ tạch tạch xé tan sương đêm. Mùi chợ miền Tây là thứ mùi vô cùng đặc trưng: mùi trái cây chín vú thơm lừng từ những ghe bầu Tây Nam Bộ, mùi cá tôm tươi xanh vừa cất lưới còn tanh nồng hơi nước sông Tiền, quyện chặt với mùi khói bếp củi tỏa ra ngọt ngào, vương vãi thứ thanh âm ngọt lừ của những lời rao. Đó còn là mùi thơm nức nở, ngậy béo của những xề bánh kẹp cuốn, bánh kẹp tàn ong đổ khuôn hình con sò vàng rộm—những chiếc bánh quê dập dềnh trên sóng nước, xếp tắp lự trên chiếc mẹt nhỏ, vừa ra lò đã tỏa thứ mùi bột cốt dừa béo ngậy khiến tụi nhỏ dán mắt không rời. Hòa lẫn trong sương sớm là mùi của những thớ thịt vừa đưa ra từ lò còn nóng hổi, bốc hơi nhè nhẹ trên tấm thớt gỗ Me già. Ơn trời ai tạo một mùi nhớ thương. 

Mùi trưa tàn. Khôn lớn, bước chân lữ thứ đưa nó lên ngụ cư giữa chốn Sài Gòn nhộn nháo. Ở đây, nó lại đi tìm những góc chợ cũ kỹ nằm lọt thỏm giữa những tòa nhà bê tông chọc trời.

Chợ Sài Gòn – từ một Chợ Lớn rộn rã đậm nét Hoa-Việt, một chợ đầu mối Bình Điền sầm uất thức cùng đêm muộn, chợ Bàn Cờ ngoằn ngoèo hẻm hóc, chợ Tân Định mang dáng dấp thời gian, cho đến những ngôi chợ sớm tự phát nhô ra rồi thu lại nơi các góc hẻm đặc trưng của phố thị. Nơi ấy, người ta chỉ cần trải một tấm bạt nilon nhỏ, bày vài ba bó rau muống vừa hái, một rổ ớt xơ xác hay đôi ba con cá quẫy đuôi trong thau nhôm là đã thành một "ngôi chợ chòm hỏm" nhóm họp chóng vánh.

Chợ phố mang một thứ "mùi chợ" hoàn toàn khác biệt. Đó là mùi nhựa đường hầm hập dưới cái nắng gắt gỏng của buổi giữa trưa, mùi rau củ dập nát quyện với mùi bùn đen ngai ngái bốc lên sau cơn mưa rào bất chợt cuối chiều, mùi gia vị xộc thẳng vào mũi từ những sạp hàng xông khói, và thứ mùi mồ hôi chua nồng ướt đẫm lưng áo của những bác xe ôm ngóng chờ từng chuyến hàng giao cấp tập, của những chị quẩy gánh hàng rong miệt mài qua muôn ngõ hẻm. Chợ họp chớp nhoáng rồi nhanh chóng trả lại mặt đường cho dòng xe cộ, trôi qua như một cái chớp mắt của buổi trưa tàn.

Ơn trời ai bảo nửa ngày là xong, khi vết dấu mưu sinh và cái mùi thương nhớ ấy vẫn cứ vấn vương, hằn sâu vào tâm khảm cả một kiếp người.

Mùi người.

Mùi bà tôi. Thứ mùi cổ xưa của trầu cau khô ngấm vào từng nếp nhăn nơi khóe mắt, quyện với mùi dầu gió xanh nồng ấm mà bà hay xoa mỗi khi trở trời. Đó là thứ mùi dịu nhẹ của thời gian, của những câu chuyện cổ tích bà rủ rỉ bên võng trưa, mùi của một vòng tay đầy bao dung đã từng che chở cho cả cái gia đình này đi qua bao mùa mưa nắng 

Mùi mẹ tôi. Là thứ mùi ngai ngái, ngấm sâu của chiếc áo bà ba vẫn còn chưa kịp khô ráo hoàn toàn sau trận mưa rào đêm qua. Mẹ khoác vội chiếc áo ấy lên bờ vai gầy, liêu xiêu vội vã ra khỏi nhà cho kịp chuyến xe sớm để lấy hàng, để khi cái nắng đầu ngày vừa bừng lên gắt gỏng, sạp hàng đã sẵn sàng cho một ngày mưu sinh mới.

Mùi chú tôi. Thứ mùi của một gã công chức về hưu, người mà thời gian trôi qua dường như đã khiến thiên hạ chẳng còn ai bận lòng nhớ lấy cái tuổi, đặt lấy cái tên. Ấy thế mà hễ bước chân ra đầu chợ, chú lại được trước vài ba sạp đon đả cúi chào, rồi càng đi sâu vào trong thì lại càng nhiều sạp chợ hồ hởi đon đả mời chào hơn nữa. Nó khác xa với khung cảnh đằng sau hiên nhà chú—nơi mà giờ đây vào những dịp lễ, Tết lại vắng lặng dấu chân người ghé qua. Mấy đứa “nhỏ” toàn “guộc”, đứa thì ngại, đứa thì ngần, đứa thì sau bao năm chốn thị thành đã quen dần với cái mùi công sở, sống đúng cái triết lý "ăn cây nào rào cây đó". 

Mùi anh tôi. Thứ mùi nồng nặc mồ hôi rịn cay xè trên chiếc áo đã sờn vai, lổ chỗ vài ba đường rách, ám chặt lấy chiếc xe ba gác cũ kỹ—kỷ vật của những tháng rộng năm dài tích lũy, chắt chiu từng chiếc bánh xe đơn sơ cho đến khi dựng nên cả một chiếc thùng xe dài ngoẵng đằng sau. Mùi của những lần lên xuống hàng dồn dập, gánh vác cả khối hàng nặng trịch và cả gánh nặng gia đình trên đôi vai chai sần.

Mùi thím tôi. Dù đã lùi về bóng râm của thời gian, thím bước ra vẫn giữ nguyên cái dáng dấp chỉn chu của một viên chức ngày nào. Thím đứng giữa chốn chợ xô xồ mà trông vẫn hơn hẳn dân ở chợ một cái đầu. Chẳng biết là hơn ở điều gì, nhưng rõ nhất là trong cách ăn mặc chỉn chu, cách nói năng mực thước, hay ít ra là cái sự tinh tế biết giấu đi những vụng dại, "giấu dơ vào kẽ" sao cho thật gọn gàng, lịch sự. 

Mùi chị tôi. Thứ mùi đầm ướt sương đêm của những sớm trời vừa chực gà gáy, khi tiếng chó sủa vang xa rộn rã nơi nếp nhà ai đó trong xóm vắng. Chị lội bì bõm qua những đoạn đường đập nước, quẩy gánh hàng trôi qua bóng tối để kịp đến góc chợ khi trời vừa chong sang, nhóm nhóm lên những hy vọng nho nhỏ.

Mùi gái tôi. Cô em gái nhỏ sực nức mùi nước hoa thơm lừng, ăn mặc ra dáng hợp mode, sang chảnh khác biệt hẳn với phong cách ăn mặc xuề xòa của dân quê, chợ xóm, buôn làng. Nghe đâu em vừa trở về từ một đất nước xa xăm, làm mấy cô trong xóm cứ xầm xì nhỏ to rằng nó đi lấy chồng xứ lạ về ngon, trông đổi đời thấy rõ. Nhưng dẫu cho có lớp nước hoa xứ người kiêu kỳ che đậy, chỉ cần em lại gần, ôm lấy vai tôi, tôi vẫn ngửi ra cái mùi gốc rễ con nít miền Tây ngày nào—thứ mùi của đứa em nhỏ từng chạy lon xon dưới cái nắng cháy da đầu. 

Mùi em tôi. Thứ mùi nắng cháy khét lẹt trên da đầu, mùi của cái thời "cứt trâu" đóng vẩy đầy đầu tụi nhỏ nghèo quê. Một thứ mùi rặt "nghèo", đậm đặc, đượm màu lam lũ, gắn liền với những ngày thơ dại lam bạt chân đất chạy lăn lóc giữa bãi đất trống, thương đến thắt lòng.

Mùi cháu tôi. Thứ mùi của một thế hệ tiếp nối, quay về tiếp quản gánh nghiệp của gia đình. Sau những năm tháng được chắt chiu, nuôi dưỡng ăn học hành, lăn lộn nơi chốn văn phòng máy lạnh ngột ngạt mà thấy lòng chẳng thuộc về những bon chen này, cháu tôi lại trở về với góc chợ sô xồ, lam lũ. Nơi ấy, từng chiếc sạp cũ, từng khoảng sân đầm ướt sương đêm vẫn dang rộng vòng tay chào đón như chào đón một đứa con đi xa quay trở về nhà, chẳng một chút trách móc hay nề hà. Thứ mùi thanh xuân ngỡ như đã xa rời chốn chợ nay lại hòa quyện với mùi cá, mùi rau, mùi mồ hôi mặn mòi của đời trước. Thương đến lạ, viết sao cho hết nghĩa một từ thương...

Mọi thứ rồi sẽ trôi đi, thong thả và lặng lẽ. Những đứa trẻ rồi sẽ lớn lên, có đứa chọn chối bỏ để mải miết đuổi theo những giấc mơ phù hoa nơi thị thành, có đứa lại dịu dàng chọn quay về ôm lấy nếp nhà cũ.

Thời gian mải mượt đuổi bắt, hoa tàn rồi hoa lại nở; lá rụng vắt qua thu rồi lại đến một mùa lá mới thay xanh rờn. Mùa chim làm tổ lại chuẩn bị kéo nhau về dưới mái hiên xưa, như thể sau những trận mưa dông tan hoang lòng, con người ta lại ấm áp được sưởi sưởi ấm bởi vệt nắng xuân sang.

Với nó, hạnh phúc giản đơn là lúc tìm về nơi một góc chợ quen, để hít hà cho thỏa lòng thứ mùi vị đã nuôi lớn đời mình: mùi sớm mai tinh tươm, mùi nắng mới hầm hập, mùi mưa dông ngái nồng, mùi mồ hôi mặn mòi của người… tựu trung lại là cái “mùi chợ” trần trụi mà bao la tình người.

Thương. Viết sao cho đủ hết từ thương đây.

https://chienphan.blogspot.com/2026/02/musing-of-life-cho-13-nhung-ke-ban-giac.html

***

The Scent of the Earth

"Markets gather and scatter, human lives drain away,

Only simple smiles linger amidst the daily struggle for bread."

Every land, every life is defined by a distinct trait; much like human habits, scent becomes a defining mark. Some choose to remember a city by the sweet, delicate fragrance of milkwood pine blossoms; others hold a rural countryside dear for the pungent aroma of rice straw in harvest season. But for him, the scent etched deepest into his soul, nourishing his spirit and clinging to him across thousands of miles of wandering, is the very scent that people love, hesitate around, and try to stay away from: "The Market Scent."

It is a suffocating blend of river silt, the stale tang of fish, the sharp pungent saltiness of fermented sauces, the sweat of cloth shirts soaked in rain and sun, and the hardships of generations succeeding one another in an unbroken stream. "The market scent" remains right there—silent, patient, and enduring.

The Scent of Sun and Wind

He loved "the market scent" since he was a barefoot boy running behind the apron of his grandmother—his "silver-haired lover," the woman who bore his family line. And when the skies turned her hair white, she would softly whisper to him the stories of her life’s ups and downs.

In his richly colorful memories, the river market of the Mekong Delta was a world in constant motion upon murky, silt-laden waters.

The Scent of Early Dawn. At twilight, before the first light of dawn could stretch across the rows of water nipa palms, the floating market was already alive with the clatter of oars and the tach-tach hum of long-tail boat engines tearing through the night mist. The scent of a Mekong Delta market is unmistakable: the fragrant aroma of tree-ripened fruit from the wooden barges of the Southwest; the fresh, raw tang of newly netted fish and shrimp still heavy with the river mist of the Tiền River; all tightly woven with the sweet, comforting smoke of woodfires, scattering the honeyed sounds of street vendors' calls. It was also the rich, irresistible aroma of rolled waffle cakes and beehive waffle cookies baked in golden, clam-shell-shaped molds—country treats bobbing on the water, neatly stacked on small bamboo trays, wafting a thick coconut milk scent the moment they left the iron that kept the children’s eyes glued. Mingling with the morning mist was the warmth of fresh meat brought straight from the butcher, steaming gently on an aged tamarind wood chopping block. Thank Heaven for creating a scent so steeped in longing.

The Scent of Fading Midday. Growing up, his wandering feet brought him to reside amidst the chaotic bustle of Saigon. Here, he sought out old, forgotten market corners nestled beneath towering concrete skyscrapers.

Saigon markets—from the vibrant, Chinese-Vietnamese rhythm of Chợ Lớn, to the bustling Bình Điền wholesale market staying awake through the late night, the labyrinthine alleys of Bàn Cờ, the time-worn silhouette of Tân Định, down to the spontaneous pop-up morning markets that bloomed and dissolved in the city’s signature alleys. In those alleys, people needed only to lay down a small plastic tarp, display a few bunches of freshly picked morning glory, a battered basket of chilis, or a couple of fish flopping in an aluminum basin, and a "crouching market" was born in an instant.

The city market carried a completely different "market scent." It was the heat of asphalt baking under the harsh afternoon sun, the smell of crushed vegetables mingling with the pungent black mud stirred up after a sudden late-afternoon downpour, the sharp prickle of spices wafting from smoked stall displays, and the sour, heavy sweat soaking through the shirts of motorbike taxi drivers waiting for urgent deliveries, or vendor women carrying heavy shoulder poles through endless alleys. The market gathered in a flash and quickly surrendered the pavement back to the stream of traffic, passing like the blink of an eye in a fading midday.

Thank Heaven—whoever said half a day was enough, when the footprints of livelihood and that haunting scent still linger, etched deep into the soul of an entire lifetime?

The Scent of People

The Scent of My Grandmother. The ancient aroma of dried betel nut and chew, steeped deep into every wrinkle at the corners of her eyes, blending with the warm, pungent smell of green herbal oil she used whenever the weather turned. It was the gentle scent of time itself, of fairy tales whispered beside the swaying hammock at noon, the scent of a forgiving embrace that once sheltered our entire family through countless seasons of rain and sun.

The Scent of My Mother. A raw, damp smell, soaked deep into her bà ba shirt, which hadn't even had time to dry completely after last night's downpour. Mother hurriedly threw that shirt over her thin shoulders, rushing out the door in the dim light to catch the early bus for goods, so that when the first harsh rays of morning sun broke through, her stall stood ready for another day of making a living.

The Scent of My Uncle. The scent of a retired civil servant—a man whom time seemed to have washed away from the world's memory, as people no longer bothered to recall his age or utter his name. Yet the moment he stepped foot into the market entrance, vendors at two or three stalls would eagerly bow and greet him; the deeper he walked inside, the more stalls would warmly and enthusiastically call out to him. It was a stark contrast to the quiet porch behind his house—a place that now stood deserted during holidays and New Year's, devoid of visiting footprints. The "young ones," all close relatives, were either too shy, hesitant, or had grown accustomed over years in the city to the scent of office life, living strictly by the pragmatic rule of "loyalty to where the paycheck comes from."

The Scent of My Brother. A heavy, stinging scent of sweat clinging to a shirt worn thin at the shoulders and torn in a few places, permanently embedded in his old three-wheeled cart—a keepsake of long years of saving, hoarding every simple tire until he built a long trailer bed behind it. The scent of endless loading and unloading, carrying heavy crates of cargo and the weight of the family on his calloused shoulders.

The Scent of My Aunt. Though she had stepped back into the quiet shade of time, she still stepped out carrying the pristine, polished air of a former official. Standing in the middle of the rough, boisterous market, she still looked a head above the rest of the market folk. Where that superiority truly lay was hard to say, but it was clearest in her immaculate dress, her measured speech, or at least in her refined knack for concealing flaws and "hiding the dirt in the seams" with neat, polite grace.

The Scent of My Sister. The damp, night-dew scent of early mornings just as the roosters began to crow, when dog barks echoed softly from a neighbor’s house in the quiet hamlet. She waded through flooded, muddy lanes, balancing her shoulder pole through the dark to reach the market corner just as dawn broke, fanning the flames of tiny hopes.

The Scent of My Younger Sister. My little sister, fragrant with a rich trail of sweet perfume, dressed impeccably in the latest fashion—a world apart from the unpretentious, casual attire of the country folk, the market crowd, or the village. Word around town was that she had just returned from a distant foreign land, prompting the women in the neighborhood to whisper among themselves that marrying a foreigner had served her well, her life visibly transformed. Yet, beneath that veil of haughty foreign perfume, the moment she drew near and wrapped her arms around my shoulders, I could still catch the root scent of the Mekong Delta child she once was—the scent of a little sister who used to run around barefoot under the scorching, scalp-burning sun.

The Scent of My Younger Brother. The smell of sun-scorched scalp, the crusted "cradle cap" scales on the heads of poor rural kids. A scent purely of "poverty"—dense, steeped in hardship, tied to barefoot childhood days tumbling across empty dirt lots, heartbreakingly dear.

The Scent of My Nephew. The scent of a continuation, returning to take up the family line. After years of hard-won education and suffocating in air-conditioned offices where his heart felt no belonging to the rat race, my nephew returned to the rough, unvarnished market corner. There, every weathered stall and dew-soaked yard opened its arms to welcome him back, like welcoming a child coming home from afar, without a single word of blame or hesitation. That scent of youth, once thought to have left the market behind, now blended once more with the smell of fish, vegetables, and the salty sweat of generations before him. Strangely dear—how could words ever encompass the full depth of love?

Everything will eventually drift by, unhurried and quiet. Children will grow up; some will choose to turn away, chasing glamorous city dreams, while others will gently choose to return and embrace the old home.

Time plays its endless game of chase; flowers wither and flowers bloom again; fallen leaves pass through autumn to make way for a fresh season of lush green foliage. The season for birds to nest draws near under the old eaves once more, as if after heart-rending rainstorms, people are warmed again by the golden rays of spring.

For him, simple happiness is the moment he finds his way back to a familiar market corner, inhaling to his heart's content the flavors that raised his life: the fresh morning air, the heavy midday sun, the pungent rainstorm, the salty sweat of human labor… gathered all together into the raw, vast humanity of "the market scent."

So deeply loved. How could words ever be enough to write it all?

[Truyện] Người lạ - Phần 12 - Song Hành [The Stranger - Part 12 - PARALLEL LIVES]

BÓNG CHIỀU TÀ

Đà Lạt chiều nay rơi xuống tàn nhẫn và kỳ quặc. 

Từ góc bàn sát ô cửa kính bám đầy những vệt nước đọng của quán cà phê nằm nhô ra sát triền dốc, Minh thu lặng ánh mắt nhìn ra toàn cảnh trung tâm thành phố. Phía dưới kia, trái tim Đà Lạt hiện ra nhòe nhạt qua lớp sương mù đặc quánh đang tràn xuống từng gợn sóng. Những mái nhà gạch đỏ, những vòm mái tôn xám xịt ướt đẫm bám chặt lấy lòng thung lũng, co cụm lại như muốn tìm chút hơi ấm yếu ớt giữa cái trút lạnh của đất trời.

Bầu trời trung tâm lúc bốn giờ chiều là một thảm cảnh đối nghịch sắc màu đến nhức nhối. Phía bên này, ngọn đồi thông bạt ngàn ôm lấy đỉnh dốc vẫn cố rực lên chút ánh hoàng hôn đỏ quạnh—một thứ ánh sáng kiêu hãnh, giằng xé như vết thương chưa lành đang cố đốt cháy vạt mây cuối cùng. Nhưng ngay phía đối diện, đè nặng lên mảng màu vàng chanh nổi bật của dãy phố Hòa Bình và hồ Xuân Hương đốm mịt, một quầng mây xám xịt, quánh đặc giông bão đã đổ ập xuống, trôi cuồn cuộn như muốn nuốt chửng toàn bộ nhịp sống bên dưới.

Dưới lòng đường, dòng người và xe cộ thu nhỏ lại thành những vệt sáng lung linh chới với. Vệt đèn đỏ của những chiếc xe máy lướt qua con dốc nhòe ra trong mưa sương, chảy vệt dài trên mặt đường nhựa đen ướt bóng. Mấy gánh hàng rong tỏa ra làn khói đậu nành nóng mỏng tang, vừa cất lên đã vội vã tan biến vào khoảng không gian ngột ngạt, lạnh ngắt. Đà Lạt qua mắt Minh lúc ấy vừa rực rỡ phù hoa, vừa tĩnh lặng tàn nhẫn—một cái lồng kính khổng lồ giam giữ những hơi thở dài bối rối của phố thị.

Giữa khoảng không gian tĩnh lặng ám mùi gỗ thông và cà phê phin đắng chát, chiếc điện thoại trên tay Minh bất ngờ rung lên bần bật. Một cuộc gọi video call từ ứng dụng Messenger. Màn hình hiện lên cái tên: Đăng.

Minh giật mình bấm nhận. Màn hình sáng bừng lên, hiện ra khuôn mặt của Đăng—người bạn cùng lớp từng nằm trong top những sinh viên thông minh và đào hoa nhất khóa K19 ngành Tài chính - Ngân hàng của Trường Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH). Nhưng Đăng của hiện tại khác xa với hình ảnh gã công tử lịch lãm, sơ mi trắng thẳng tắp ngày xưa.

Màn hình hiển thị bối cảnh một căn phòng áp mái chật hẹp ở London (Anh), qua khung cửa kính phía sau là bầu trời xám xịt mưa giăng trầm mặc của xứ sở sương mù. Đăng xuất hiện với ngoại hình đầy nổi loạn: xỏ khuyên ở cánh mũi, mái tóc dài nhuộm màu xám khói rũ rượi, chiếc áo sweater đục lỗ tẩu thuốc và đôi mắt quầng thâm chứa đựng sự bất cần.

– Alo, Minh à? Tao nè! – Giọng Đăng rền rĩ qua chiếc tai nghe bluetooth, pha chút tiếng cười nhạt nhẽo.

– Đăng… Tao tưởng mày đi du học Anh rồi biệt tích luôn rồi? Cả nhóm lớp mất liên lạc với mày hơn hai năm nay – Minh ngạc nhiên thốt lên, tay siết nhẹ chiếc điện thoại.

Đăng tựa lưng vào ghế, tay xoay xoay chiếc bật lửa zippo ra tiếng keng, keng vui tai:

– Tao đi du học, nhưng thực chất là tao trốn. Ba tao dựng lên cái kịch bản tao phải lấy bằng Thạc sĩ ở Anh rồi về tiếp quản chuỗi phòng khám tư nhân của gia đình. Đêm trước khi bay, tao cãi nhau một trận nảy lửa với ổng. Sang đến đây, tao tự bấm bụng bỏ học, xé phăng cái visa sinh viên hoành tráng kia để lao ra đường làm nhiếp ảnh tự do, nhận chụp ảnh bìa album, làm stylist dạo cho mấy ban nhạc indie vô danh dưới gầm cầu London. Thu nhập phập phồng, ngày ăn mì gói, đêm thức trắng chỉnh từng vệt màu trong căn phòng áp mái lạnh xót ruột, nhưng tao thấy mình được thở. Lần đầu tiên tao được làm thứ nghệ thuật do tao chọn, chứ không phải vắt óc sống cho kỳ vọng của người khác nữa. 

Đăng ngừng một chút, rít một hơi thuốc lá điện tử nhả ra làn khói xám đục che mờ màn hình:

– Mày biết sao tao gọi cho mày không? Chiều nay lướt TikTok, tao vô tình xem được đoạn clip ai đó quay lại cảnh mày bịt mắt đứng ở dốc Khu Hòa Bình ôm người lạ. Cái bản hiệu carton ‘Bạn đã có một ngày vất vả, hãy ôm tôi’ của mày nó viral rầm rộ trên mạng kìa thằng ngu!

Đăng cười thành tiếng, nhưng đôi mắt trên màn hình lại phẳng lặng, vô hồn:

– Tao nhìn thấy mày giữa đám đông Đà Lạt mà tao giật mình. Tao thấy mày giống tao quá—đều là những đứa trẻ phát điên vì cái lồng kính kỳ vọng của gia đình. Tao gọi chỉ để nói là: Tao thích cái hành trình đi tìm bản ngã dồ dại này của mày. Tuần sau tao sẽ xách balo về Việt Nam, tao sẽ lên Đà Lạt tìm mày để đi cùng. Chẳng vì lý do cao siêu gì đâu, chỉ vì câu chuyện của mày nó thu hút tao, nó làm tao cảm thấy mình vẫn còn thở giữa cái thế giới giả tạo này! Chờ tao đấy, tao bay về Việt Nam với mày ngay, tao đặt vé rồi. 

Cuộc gọi tắt phụt, trả Minh về với thực tại.

Chưa kịp tiêu hóa hết sự bất ngờ từ Đăng, một "người lạ" khác trong quán cà phê lại tiến về phía bàn của Minh. Đó là một gã đàn ông chừng ba lăm tuổi, mặc chiếc áo gile da đã bạc màu, đôi bàn tay gầy gộc bám đầy những vệt sơn mài và hóa chất. Gã là một nghệ nhân phục chế đồ cổ kiêm vẽ tranh chất liệu tự nhiên tại các homestay nghệ thuật ở Đà Lạt.

Gã lặng lẽ kéo chiếc ghế gỗ đối diện Minh rồi ngồi xuống, cất giọng khàn đục vì sương lạnh:

– Chiều nay ở dốc Hòa Bình, tôi thấy cậu bịt mắt đứng ôm người lạ... Tôi đã đứng lại nhìn rất lâu, định bước tới ôm cậu một cái, nhưng rồi cái ê kề, cái sĩ diện dối trá của một gã đàn ông gần bốn mươi tuổi lại kéo ghì chân tôi lại. Tôi không đủ dũng cảm để dang tay ôm một người xa lạ giữa chốn đông người như thế...

Gã nghệ nhân tên Phong nhấp một ngụm cà phê đen không đường, mắt chầm chậm nhìn ra ngoài ô cửa kính đốm nước. Gã thở ra một hơi khói mỏng, giọng thì thầm như tự đối thoại với chính mình, chông chênh giữa những ranh giới đúng sai của kiếp người:

– Tôi thấy cậu ngồi thẫn thờ nhìn màn hình hồi lâu. Lại một kiếp người trốn chạy nữa à? Nhưng mà... rốt cuộc đâu mới là lối đi đúng đắn hở cậu trẻ? Tôi cũng chẳng biết lựa chọn của mình là đúng hay sai nữa. Tôi từng mất tám năm làm thiết kế nội thất cho các đại gia ở Sài Gòn. Ngày ngày tôi miệt mài vẽ nên những căn biệt thự dát vàng, những bộ sofa hàng hiệu để họ phô phang sự thành đạt. Nhưng đằng sau những vẻ đẹp dối trá đó là gì? Là những bản hợp đồng rút ruột công trình, là những nụ cười xã giao giả tạo, là việc người ta sẵn sàng đạp đổ danh dự của nhau chỉ vì vài trăm triệu hoa hồng.

Phong bật cười chua chát, đưa đôi bàn tay chai sần, bám đầy những vệt sơn mài lên trước mặt:

– Tôi rốt cuộc là một gã thợ vẽ hay là một nhà thiết kế? Tôi bỏ nghề, bỏ Sài Gòn lên đây vì tôi kiệt sức trước sự giả tạo đó. Tôi từng nghĩ khi mình ráng dấn thân đi kiếm thật nhiều tiền là đang đi tìm ‘giá trị bản thân’, nhưng rồi tôi chỉ thấy mình càng lúc càng mất đi cái bản ngã nguyên bản. Bây giờ ở đây, tôi lặng lẽ phục chế từng chiếc gạt tàn cũ, lau từng mảng rêu trên gỗ, kiếm tiền chỉ đủ ăn ngày hai bữa cơm rau... Tôi thấy nhẹ lòng vì không phải nói những lời dối lòng, nhưng lắm đêm nhìn lại, tôi vẫn tự hỏi mình: Chọn từ bỏ để sống thế này là dũng cảm hay thực chất chỉ là một trò trốn chạy đớn hèn? Cuộc đời này rốt cuộc đi đường nào mới là không hối hận... tôi chịu, chẳng thể nào biết được. Tôi cũng không hiểu sao lại đi nói với cậu những chuyện này. Cám ơn cậu chàng trai trẻ, đã chịu khó ngồi lắng nghe. 

Trước khi Phong rời đi, Minh lại tiếp xúc với một người lạ khác trong góc quán—chị Mai, một cựu nhân viên ngân hàng 32 tuổi. Chị ngồi thu mình với chiếc laptop mở sẵn bảng tính Excel ngập tràn con số đỏ chót.

Chị Mai nhìn Minh, nụ cười héo hắt lộ rõ vẻ kiệt quệ:

– Chị vừa nộp đơn xin nghỉ việc sáng nay em ạ. Tám năm làm nhân viên tín dụng, chị bị bào mòn đến mức mỗi đêm ngủ đều mơ thấy tiếng chuông chỉ tiêu dư nợ. Chị chạy theo những con số để được thưởng, để mua túi xách hiệu nhằm chứng tỏ mình thành đạt với bạn bè cấp ba. Nhưng rồi tháng trước, khi chị ngất xỉu ngay trên bàn làm việc vì kiệt sức và rối loạn thần kinh thực vật, đồng nghiệp chỉ lướt qua nhìn rồi tiếp tục gõ bàn phím. Không ai quan tâm em sống hay chết, họ chỉ quan tâm em có hoàn thành KPI để team không bị trừ điểm hay không. Chị nhận ra cái môi trường kiếm tiền đó là một cái máy xay thịt khổng lồ, và chị không muốn mình biến thành khúc giò công nghiệp…

BẢN NĂNG

Trời bắt đầu đổ mưa.

Minh cười, nói như tự thoại. Ngộ, cứ buồn là có mưa!? Trận mưa rả rích đặc trưng của Đà Lạt ập xuống mà không báo trước. Những giọt nước mưa đập vào ô cửa kính của quán cà phê nghe tách, tách, vừa gõ nhịp vừa làm nhòe đi toàn bộ ánh đèn vàng rực rỡ phía thành phố xa xa. Bầu trời ngoài kia hoàn toàn sụp đổ vào bóng tối; sự đối nghịch ban chiều biến mất, nhường chỗ cho một màu xám đục ngầu, tịch mịch và lạnh ngắt.

Minh ngồi thu mình trên chiếc ghế mây, mở chiếc tai nghe bluetooth. Trong chiếc điện thoại của cậu, một thông báo mới hiện lên: kênh podcast của Linh vừa tải lên một tập mới.

Giọng Linh qua màng lọc micro vang lên giữa tiếng mưa rả rích, như một đoạn đối thoại thẳng thắn với chính bản thân cô và với hàng ngàn người trẻ đang ngụp lặn ngoài kia:

“Có một sự thật cay đắng mà chúng ta—những người trẻ đi làm—luôn cố tình gạt đi. Chúng ta sống trong một thời đại có quá nhiều kỳ vọng và đổi thay. Người trẻ thì bị đè nặng bởi ước mơ thành đạt sớm, bị tra tấn bởi những tấm gương ‘rich kid’, những CEO tuổi 20 trên mạng xã hội. Chúng ta lao ra đường như những con thoi, cố gắng làm việc 12 tiếng mỗi ngày để mua những món đồ đắt tiền nhằm chứng tỏ bản thân không vô dụng…”

Giọng Linh nghẹn lại, rồi cô nói tiếp về góc khuất của những người đi làm lâu năm—những gã khổng lồ mang trái tim bằng thủy tinh dễ vỡ:

“Và rồi người già đi làm lâu năm thì sao? Họ 40 tuổi, 50 tuổi, tóc đã điểm bạc nhưng ngày ngày vẫn run rẩy mỗi kỳ cắt giảm nhân sự. Họ ôm giấc mơ thay đổi nhưng lại bị gông cầm bởi hóa đơn trả góp nhà, tiền học của con, tiền chăm sóc cha mẹ già. Họ không dám nghỉ việc dù bị sếp mắng chửi, không dám đứng lên bảo vệ chính kiến của mình. Họ chọn cách nhẫn nhịn, nuốt cay đắng vào trong. Góc khuất khó trải lòng nhất của họ chính là nỗi sợ bị xã hội bỏ rơi khi tuổi tác ngày một chồng chất…”

Nghe từng lời podcast của Linh vang lên chầm chậm qua chiếc tai nghe, Minh nhắm mắt lại.

Trong bóng tối thăm thẳm sau mi mắt, ký ức dội về phập phồng và nhói run. Cậu bất giác tưởng tượng lại những đêm hai đứa cuộn tròn vào nhau giữa căn phòng trọ nhỏ ở Sài Gòn—khi những va chạm thịt da trần trụi từng là gạch nối duy nhất níu giữ họ lại với thực tại. Minh nhớ như in đường cong uốn lượn mềm mại trên cơ thể Linh dưới ánh đèn vàng mỏng; nhớ làn da mịn êm, mát rượi chao đảo theo từng nhịp thở dồn dập; nhớ tiếng thì thào run rẩy của cô lạc đi giữa đêm hoài niệm và từng mảng mồ hôi rịn ra bám chặt lấy lưng hai đứa. Lúc ấy, cơ thể Linh cuộn trào một thứ sức sống nguyên bản, khát khao và mãnh liệt đến cuồng dại—một bản thể trần trụi hoàn toàn rũ bỏ mọi chiếc áo khoác sĩ diện của thế giới công sở.

Nhưng rồi, khung hình ân ái nồng nã ấy chập chờn tan ra, nhường chỗ cho thực tại phũ phàng. Minh thấy hình ảnh một Linh kiệt quệ của hiện tại, hình ảnh gã Đăng nổi loạn nơi căn phòng áp mái London, hình ảnh anh Phong đứng lặng trước những vệt sơn mài dối trá, chị Mai gục đầu bên bảng tính Excel, và cả bóng hình hoang mang của chính cậu… tất cả soi chiếu vào nhau, vỡ vụn thành muôn vàn mảnh ghép chới với giữa giông bão tuổi trẻ.

Minh tự hỏi lòng: Đây là cái giá của sự trưởng thành ư? 

Từ chiếc loa bluetooth góc quán, một bản nhạc lofi da diết, đang chao đảo hàng triệu lượt xem trên các nền tảng mạng xã hội bỗng vang lên. Tiếng hát đầy khắc khoải của người ca sĩ trẻ như xoáy thẳng vào khoảng không vô định:

"Chờ hoài một tia nắng ấm áp đến xua đi màn đêm..." "Ta loay hoay giữa những chọn lựa, đâu là đúng, đâu là sai?" "Liệu có ai nắm lấy tay ta giữa đại dương giông bão...?"

Lời bài hát vang lên rủ rê, hòa lẫn vào tiếng mưa đập chát chúa ngoài cửa kính.

Minh rút từ trong túi ra tấm postcard bằng giấy kraft cứng. Dưới ánh đèn vàng vọt của quán cà phê mù sương, cậu đặt bút viết tiếp lên mặt sau những dòng chữ nắn ngót:

"Linh à… Anh vừa nghe podcast của em, vừa nghe câu chuyện trốn chạy của Đăng từ London, của những người lạ ở Đà Lạt này. Anh nhận ra chúng mình không cần phải cố gắng trở thành những kẻ hoàn hảo trong mắt thế giới nữa. Nếu em chưa biết mình muốn gì và về đâu, không sao cả. Chúng mình có thể đứng lại giữa mù sương này, hít một hơi thật sâu, chấp nhận sự mông lung này như một phần của lớn khôn, rồi cùng nhau học cách tha thứ cho chính mình..."

Cậu gấp tấm bưu thiếp lại, đút vào túi áo, sát bên lồng ngực đang đập chậm rãi nhưng nhịp nhàng. Minh đứng dậy, đẩy cánh cửa kính bước ra ngoài cơn mưa sương cao nguyên. Cái lạnh đập thẳng vào mặt làm cậu tỉnh táo. Cậu biết, chặng đường lớn khôn này còn rất dài và nhiều giông bão, nhưng ít nhất, cậu đã ngừng sợ hãi cái khoảng trống bên trong mình, sẵn sàng bước đi để tìm lại bản ngã và tìm lại người cậu yêu.

Part 1:https://chienphan.blogspot.com/2025/11/truyen-nguoi-la-phan-1-story-stranger.html

Part 2: https://chienphan.blogspot.com/2025/11/truyen-nguoi-la-phan-2-vong-tay-nguoi.html

Part 3: https://chienphan.blogspot.com/2025/11/truyen-nguoi-la-phan-3-ba-co-thuong-con.html

Part 4: 

https://chienphan.blogspot.com/2025/12/truyen-nguoi-la-phan-4-gap-go-nhung-buc.html

Part 5: https://chienphan.blogspot.com/2025/12/truyen-nguoi-la-phan-5-toi-i-tim-toi.html

Part 6: https://chienphan.blogspot.com/2026/04/truyen-nguoi-la-phan-6-tro-chuyen.html

Phần 7:https://chienphan.blogspot.com/2026/04/truyen-nguoi-la-phan-7-podcast-stranger.html

Phần 8:https://chienphan.blogspot.com/2026/06/truyen-nguoi-la-phan-8-tieng-thet.html

Phần 9: https://chienphan.blogspot.com/2026/09/truyen-nguoi-la-phan-9-ban-nga-stranger.html

Phần 10: https://chienphan.blogspot.com/2026/09/truyen-nguoi-la-phan-10-mu-suong.html

Phần 11: https://chienphan.blogspot.com/2026/09/truyen-nguoi-la-phan-11-buoc-chan.html

***

TWILIGHT SHADOWS

Đà Lạt this afternoon fell brutally and strangely.

From a corner table beside a glass window spotted with water drops in a coffee shop protruding right over a hillside slope, Minh quietly swept his gaze across the panorama of the city center. Below, the heart of Đà Lạt appeared blurred through dense, cascading waves of fog. Red tile roofs and drenched gray tin canopies clung tightly to the valley floor, huddling together as if seeking a faint flicker of warmth amidst the sky’s pouring cold.

The sky over the city center at four in the afternoon was a agonizingly contradictory tragedy of colors. On one side, the vast pine hill embracing the hilltop slope still tried to flare up with a crimson sunset—a proud, torn light like an unhealed wound striving to burn away the final cloud wisps. Yet right on the opposite side, weighing heavily over the prominent lemon-yellow stretch of Hòa Bình street and the mist-spotted Xuân Hương Lake, a dark, heavy mass of storm clouds crashed down, rolling turbulently as if eager to swallow the entire pulse of life below.

Down on the street, streams of people and vehicles shrank into struggling, shimmering streaks of light. The red taillights of motorbikes gliding over the slope blurred in the misty rain, bleeding in long trails across the slick black asphalt. A few street vendors released thin wisps of hot soy milk vapor that dissolved into the suffocating, freezing air almost as soon as they rose. Đà Lạt through Minh’s eyes at that moment was both extravagantly radiant and cruelly quiet—a giant glass cage imprisoning the city’s confused, heavy sighs.

Amidst the quiet space smelling of pine wood and bitter drip coffee, the phone in Minh’s hand suddenly vibrated violently. A video call notification popped up from Messenger, displaying a familiar name: Đăng.

Minh gasped in surprise and hit accept. The screen lit up, revealing the face of Đăng—a classmate who used to be among the most brilliant and charming students in the 19th cohort of Finance and Banking at the University of Economics Ho Chi Minh City (UEH). But the Đăng of today was a far cry from the elegant, polished gentleman in a crisp white shirt of the past.

The screen showed a cramped attic room in London, with a dreary, rain-veiled gray sky visible through the glass window behind him. Đăng appeared thoroughly rebellious: a nostril piercing, long disheveled ash-gray hair, a sweater riddled with cigarette burns, and dark under-eye circles carrying an air of total indifference.

"Hey, Minh? It's me!" Đăng’s voice rumbled through the bluetooth earphone, laced with a dry, hollow laugh.

"Đăng... I thought you went to study in the UK and vanished off the face of the earth? The whole class lost touch with you for over two years," Minh exclaimed in disbelief, his hand tightening around the phone.

Đăng leaned back in his chair, flicking a Zippo lighter open and shut with a crisp clack-clack:

"I went abroad to study, but in reality, I ran. My dad set up a script where I had to get a Master's degree in the UK and then come home to take over the family's private clinic chain. The night before my flight, I had a explosive fight with him. Once I got here, I forced myself to drop out, tore up that fancy student visa, and threw myself onto the streets to work as a freelance photographer, taking album cover shoots and styling for obscure indie bands under London bridges. The income fluctuates wildly—eating instant noodles by day, staying up all night editing color tones in a freezing attic—but I feel like I can breathe. For the first time, I get to make art of my own choosing, instead of racking my brain to live up to someone else's expectations."

Đăng paused, taking a drag from a vape and exhaling a thick gray cloud that veiled the screen:

"You know why I called you? This afternoon while scrolling TikTok, I randomly saw a clip someone filmed of you standing blindfolded at the Khu Hòa Bình slope hugging strangers. That cardboard sign of yours—‘You have a struggling day. Hug me’—is going wildly viral on the internet, you idiot!"

Đăng burst out laughing, yet his eyes on the screen remained flat and lifeless:

"Seeing you among the crowd in Đà Lạt startled me. I realized you're just like me—kids driven mad by the glass cage of family expectations. I called just to say: I love this crazy journey of yours to find your true self. Next week I’m packing my backpack and flying back to Vietnam; I’ll come up to Đà Lạt to find you and join you. No grand reason at all—just because your story draws me in, it makes me feel like I’m still breathing in this fake world! Wait for me, I’m flying back to Vietnam with you right away, I’ve already booked my ticket."

The call cut off abruptly, returning Minh to reality.

Before he could digest the surprise from Đăng, another "stranger" in the coffee shop walked toward Minh’s table. It was a man around thirty-five years old, wearing a faded leather vest, his thin hands stained with lacquer and chemicals. He was an antique restorer who also painted with natural materials for art homestays in Đà Lạt.

He quietly pulled out the wooden chair opposite Minh and sat down, his voice raspy from the cold mist:

"This afternoon at the Hòa Bình slope, I saw you standing blindfolded hugging strangers... I stood there watching for a long time, intending to step up and give you a hug, but then the petty pride, the deceitful dignity of a man almost forty held my feet back. I didn't have the courage to open my arms to a stranger in public like that..."

The craftsman named Phong took a sip of black sugarless coffee, his eyes slowly drifting toward the water-spotted glass window. Exhaling a thin wisp of vapor, he whispered as if in a quiet soliloquy with himself, teetering on the boundaries of right and wrong in human life:

"I saw you sitting here staring blankly at the screen for a while. Another escaping soul? But... after all, what is the right path, kid? I don't even know if my own choice was right or wrong. I spent eight years doing interior design for wealthy tycoons in Saigon. Day after day I meticulously drew gold-plated villas and designer sofas for them to flaunt their success. But what lay behind those deceitful aesthetics? Embezzled construction contracts, fake social smiles, and people ready to trample each other's dignity for a few hundred million in commissions."

Phong let out a bitter laugh, raising his rough hands stained with lacquer before him:

"Am I ultimately just a painter or a designer? I quit my job, left Saigon, and came up here because I was exhausted by that hypocrisy. I used to think striving to make a lot of money was pursuing my 'self-worth', but I only found myself losing my authentic self more and more. Now here I am, quietly restoring old ashtrays, wiping moss off wood, earning just enough for two simple meals a day... I feel at ease because I don't have to tell lies, but many nights looking back, I still ask myself: Is choosing to give up and live like this brave, or is it actually just a cowardly act of escape? In this life, which road leads to no regrets... I have no idea. I don't even know why I'm telling you all this. Thank you, young man, for patiently listening."

Before Phong left, Minh interacted with another stranger in the corner of the shop—Chị Mai, a 32-year-old former bank employee. She sat curled up with a laptop open to an Excel spreadsheet overflowing with red numbers.

Chị Mai looked at Minh, her withered smile revealing sheer exhaustion:

"I just submitted my resignation this morning, kid. Eight years as a loan officer, and I was worn down to the point where every night I dreamed of the credit target alarm ringing. I chased numbers for bonuses, to buy designer handbags just to prove my success to high school friends. But then last month, when I passed out right at my desk from exhaustion and autonomic nervous system disorder, my colleagues merely glanced over and kept typing. Nobody cared if you lived or died; they only cared if you hit your KPIs so the team wouldn't lose points. I realized that money-making environment was a giant meat grinder, and I didn't want to turn into an industrial sausage..."

INSTINCT

It began to rain.

Minh smiled, speaking as if to himself. Strange, whenever there's sadness, rain follows!? The drizzling rain typical of Đà Lạt broke without warning. Drops tapped against the glass window of the coffee shop with a tap-tap, keeping rhythm while blurring the brilliant yellow streetlights of the distant city. The sky out there completely surrendered to darkness; the afternoon's contrast vanished, giving way to a murky, silent, and freezing gray.

Minh sat curled up in the rattan chair, turning on his bluetooth earphone. On his phone screen, a new notification popped up: Linh's podcast channel had just uploaded a new episode.

Linh's voice echoed through the microphone filter amidst the drizzling rain, like a candid dialogue with herself and with thousands of young people struggling out there:

"There is a bitter truth that we—young working people—always try to push aside. We live in an era with far too many expectations and dizzying changes. The young are weighed down by dreams of early success, tortured by examples of 'rich kids' and 20-year-old CEOs on social media. We rush onto the streets like shuttles, working 12 hours a day to buy expensive things just to prove we aren't useless..."

Linh's voice choked up, then she continued about the hidden corners of long-term workers—giants carrying fragile glass hearts:

"And what about the older long-term workers? They are 40, 50 years old, with graying hair, yet every day they tremble with fear during every layoff cycle. They hold onto dreams of change, but are bound by home mortgages, children's tuition, and elderly parents' medical bills. They don't dare quit even when berated by bosses, don't dare stand up for their beliefs. They choose resignation, swallowing bitterness. Their hardest secret to share is the terror of being abandoned by society as age piles on..."

Listening to each word of Linh's podcast softly echoing through the earphone, Minh closed his eyes.

In the deep darkness behind his eyelids, memories rushed back, pulsing and stinging. He involuntarily imagined the nights the two of them curled up together in their small rented room in Saigon—when raw, naked skin-to-skin touch was the only bridge anchoring them to reality. Minh vividly remembered the soft, curving contours of Linh's body under the thin yellow light; remembered her smooth, cool skin swaying to the rhythm of her rapid breathing; remembered her trembling, faint whispers lost in the night of nostalgia, and the patches of sweat glistening on their backs. In those moments, Linh's body surged with a primal, longing, and wildly intense vitality—a raw bản ngã completely stripping away every coat of pride forced on her by the corporate world.

Yet, that warm, passionate scene flickered and dissolved, giving way to harsh reality. Minh saw an exhausted Linh of the present, saw the rebellious Đăng in a London attic, saw Phong standing silently before deceitful lacquer strokes, Chị Mai slumping over her Excel sheets, and his own bewildered reflection... all mirroring one another, shattering into countless struggling pieces amidst the storms of youth.

Minh asked himself in his heart: Is this the price of growing up?

From the bluetooth speaker in the shop corner, a poignant lofi track, racking up millions of views across social media platforms, suddenly resonated. The young singer's longing voice seemed to drill directly into the empty air:

"Waiting forever for a warm sunbeam to drive away the night..." "We struggle amidst choices—which is right, which is wrong?" "Will anyone hold our hand amidst a storm-tossed ocean...?"

The lyrics rose invitingly, mingling with the harsh beat of rain against the window pane.

Minh pulled out the thick kraft paper postcard from his pocket. Under the sickly yellow light of the foggy coffee shop, he put pen to paper and wrote carefully traced lines on the back:

"Linh... I just listened to your podcast, listened to Đăng's escape story from London, and those of strangers here in Đà Lạt. I realized we don't need to try to be perfect in the eyes of the world anymore. If you don't know what you want or where you're heading yet, it's okay. We can stand still right here in this fog, take a deep breath, accept this haze as a part of growing up, and learn together how to forgive ourselves..."

He folded the postcard, tucked it into his pocket right beside his slowly yet steadily beating heart. Minh stood up, pushed open the glass door, and stepped out into the high-plateau rain and mist. The cold hitting his face brought him clarity. He knew the path to maturity was still long and filled with many storms, but at the very least, he had stopped fearing the void within himself, ready to walk forward to find his true self and find the girl he loved.