Âm thanh của Sài Gòn, vốn dĩ là tiếng rao mộc mạc từ âm thanh của người, giờ đã biến hình thành tiếng rao dồn dập, được phát từ các thiết bị điện tử lạnh lùng. Tiếng rao ngày nào vẫn đó – “Bánh mì Sài Gòn nóng giòn đây!” – chỉ là tần suất được tăng lên gấp bội. Nhịp điệu cũng chẳng còn dồn dập hay yếu dần theo tâm trạng hay sức khỏe của người rao. Tiếng rao được phát ra từ máy thu sẵn. Mọi thứ được bảo toàn, lạnh lùng và đồng nhất như một lời nhắc nhở vô cảm về nhịp sống vô thường của đô thị.
Chất chứa. Tiếng kinh cầu vang vọng cùng tiếng chuông ngân, ở một buổi chiều hơi thâm thấp khi nhiệt độ giảm dần, một mùa Giáng Sinh đang tới, như thể để nhắc nhớ giờ khắc đã trôi qua, một lời sám hối giữa lòng phố thị.
Vuốt ve. Sài Gòn ở một chiều sóng nước bị ấn át bởi tiếng còi xe trên một dòng kênh lặng sóng, vắng những chuyến đò đưa, những chiếc xuồng ghe ngược xuôi mưu sinh ngày nào. Chỉ còn tiếng trống xã vang lên dồn dập ở một ngôi chùa, báo hiệu chuẩn bị vào lớp kinh kệ, như một nốt lặng cần thiết giữa bản giao hưởng hỗn loạn.
Ngất ngây. Âm thanh của Sài Gòn, là tiếng của những con người hỏi thăm nhau, bắt ghế ngồi trước nhà. Nhưng giờ đây, những khoảnh khắc ấy thưa thớt dần ở phố lớn, dời hẳn vào trong những con hẻm nhỏ hun hút, như thể thu hẹp dần không gian giao tiếp, chuẩn bị cho một mùa chim làm tổ ẩn mình, còn ở đây là tan tác bay đi vì sợ hãi sự xâm phạm của người lạ. Tiếng thăm hỏi của cô “chủ tịch ủy quan quanh quẩn” cứ ra vào nhà, là hỏi thăm nhau, ôm mấy đứa trẻ của nó vào lòng, đặt vào má những nụ hôn như lời chào.
Ngây ngất. Tiếng chim hót ở trong lồng, âm thanh vang lên một mình, như thể gọi bầy lạc lõng của một mùa chim làm tổ không thể nào tìm thấy. Những chú chim ở trong lồng réo rít trong tiếng cà phê tí tách bên dưới của một hội thích với thú chơi chim.
Nhớ thương. Âm thanh của Sài Gòn, là tiếng của những lời hỏi đường đầy nhiệt tình. Người Sài Gòn chỉ đường như thể dí theo chiếc xe, sợ người đi lạc. Giọng nói ấy, pha lẫn tứ xứ như thể lại hiểu và thông cho một cảnh lòng chung, lớn hơn cả sự sợ hãi về lừa gạt. Họ cho đi sự chân thành, như thể đó là luật bất thành văn của mảnh đất bao dung này.
Bầu trời Sài Gòn buổi sáng vẫn cao vời vợi, nhưng màu xanh biếc bị hạn chế bởi một lớp sương khói mỏng dính, pha trộn giữa hơi ẩm và khói xe. Nó như một lớp lọc thấu kính buồn bã, khiến mọi vật nhìn vào đều mang một vẻ trầm tư cố hữu.
Ấu thơ của ông già lại là một bản hòa âm khác.
Chan chứa. Tiếng của âm thanh ruộng đồng ở một mùa giáp Tết, nó cứ mộc mạc và miên man như dòng sông không bao giờ cạn. Tiếng của cá nhảy lạch bạch trên rổ, khi lớp sình non vẫn còn vương chưa kịp hết. Chiếc rổ rướn lên, cá đầy nhảy tưng bừng trong tiếng nước rào rạo chảy xuống. Như người muốn từ đó gọi về sự tươi mới, của thu hoạch, của no đủ mau tìm đến.
Lăn tăn. Sóng nước cứ như chạy đùa theo gió, như thể mượn gió để nhắn người đi trở về, sợ quên mất một giọng hò. Thui thủi.
Mê say. Tiếng gió rào rạt của lá cây xào xạc, những âm thanh của phố thị thành như thể tan biến hoàn toàn, chỉ còn lại hương vị của đất và lúa. Gió mang theo hơi lạnh cuối mùa, luồn qua hàng cau, hàng dừa, bạch đàn, thốt nốt… cao vút, tạo nên âm thanh thì thầm như lời tự tình của đất trời.
Dâng tràn. Âm thanh của chim trời, cứ thế véo von rộn ràng rồi xa dần trong tiếng chân đi, như bay về muôn lối gọi bầy, khác hẳn tiếng chim lạc bầy trong lồng sắt đô thị. Phiêu du cho hết tháng ngày.
Tiếng của vịt kêu đồng cạp cạp rộn ràng hết cả một khúc sông, như một bản giao hưởng mộc mạc báo hiệu ngày tàn, khi đàn vịt được thả đồng lùa về với khu vườn được rào ngăn nắp ở trước nhà. Tiếng của gà túc tắc cục tác, khẩn trương tìm một chỗ kín đáo để đẻ trứng, chờ ngày ấp con, âm thanh của sinh sôi và hy vọng len lỏi khắp xóm trong khói đốt đồng bay hòa với gió đông.
Tiếng chim rộn hát vang, như thể hòa quyện với tiếng xì xào thân mật của những người hàng xóm. Họ gặp nhau mỗi ngày, chào nhau, hỏi han các kiểu, mấy câu buông lơi nhưng lại tha thiết như thể đã lâu lắm chẳng có dịp gặp nhau. Vội vàng đến mấy cũng đứng lại, ngồi lại dăm ba câu chuyện phiếm trước một buổi họp chợ, trao nhau nét cười hiền hậu sẻ chia.
Rôm rã. Nhân tình thế thái. Tiếng nói cười đâu đó vang vọng, tiếng của quê nhà, tiếng của những con người thăm hỏi nhau bằng tấm lòng, tiếng của một miền quê nơi thế thái nhân tình chưa kịp chen chân hay vẩn đục. Đó là âm thanh của sự đủ đầy không cần vật chất.
***
Trở về phố thị, nó rộn ràng những tiếng còi xe inh ỏi, của người chen chúc nhau. Có tiếng la hét, chửi rủa, nhưng cũng có cả tiếng trò chuyện của những gia đình ngồi trên một chuyến xe qua, tập trung, neo đậu ở một ngọn đèn đỏ hiếm hoi. Ông già và ba đứa trẻ. Họ chuyện trò, tận dụng khoảnh khắc dừng lại đó để kết nối. Âm thanh đó người ta muốn xa lánh, nhưng lại muốn quay trở lại với sự rộn ràng đó mỗi khi về lại với quê nhà, như thể riết... rồi quen. Quen rồi. Quen tự lúc nào chẳng hay, như một phần của DNA đô thị.
Đây là âm thanh của thỏa hiệp. Thỏa hiệp với tốc độ, với áp lực, với nguy cơ bị nhạt nhòa. Đô thị là một bữa tiệc lớn không bao giờ tàn, nhưng mỗi người tham gia đều phải trang bị cho mình một lớp áo giáp của sự vội vã.
“Người ta chen nhau làm giàu cho kịp, Mất đi cái Tết, tiếc nuối cả thanh xuân.” (Tự trào)
…
Ông già nhìn lên bầu trời Sài Gòn, nơi mây xám vẫn lầm lũi trôi, nặng trịch những lo toan vô hình. Ông nhớ lại âm thanh của thằng nhóc Lavie khi nó nói: “Con thấy nhanh đến cuối tuần.” Tốc độ đã đánh cắp cái vị giác của thời gian khỏi thế hệ mới.
Sự khác biệt giữa âm thanh đô thị và âm thanh quê nhà không phải là tiếng ồn hay sự tĩnh lặng. Đó là sự khác biệt giữa tần suất và tình cảm. Tiếng rao đô thị được bảo toàn về tần suất, nhưng cạn kiệt về tình cảm.
Yêu thương được mấy phần!? Như thể ông già trở lại với bản năng và nỗi sợ hãi cố hữu của lòng mình. Một đứa trẻ sống lâu đang tập làm phụ huynh với chính con mình; nói với trẻ bằng giọng mẹ cha, như thể là dạy dỗ, nhưng dạy thì ít, dỗ thì nhiều. Dỗ dành một đứa trẻ sống lâu nhưng thiếu kinh nghiệm làm cha mẹ, cứ tự họa một nỗi sợ trong lòng mình lớn dần: rằng đứa trẻ sẽ phải chịu nhiều vấp ngã nếu không được dạy. Cứ thế, những lời hét la, răn đe và cấm cản tuôn ra, nuốt chửng mất mấy phần yêu thương trong sự dạy dỗ đó. Như thể một nỗi sợ lại đi về con đường cũ của ông già đã từng đi qua, đánh rớt từng vị giác đến thanh âm của sự bình yên. Nổi sợ như rớt từng mãng qua từng thế hệ.
Âm thanh quê nhà thưa thớt, nhưng đong đầy tình người.
Tìm hạnh phúc ư! Người ta mải miết tìm mãi, tưởng rằng nó ở đâu xa xôi, ở những chân trời mới, sau những món đồ, hay sau những chuyến đi xa. Nhưng hạnh phúc kỳ lạ thay, nó ở ngay đây mà!
Nó nằm trong âm thanh lạch bạch của con cá vừa bắt được. Nó nằm trong tiếng vịt kêu đồng báo hiệu sự sống. Nó nằm trong sự chân thành của lời chào ở đầu hẻm. Nó nằm trong khoảnh khắc dừng lại ở ngã tư, tận hưởng cái khoảnh khắc tĩnh tại hiếm hoi đó.
“Hạnh phúc không phải là một đích đến, mà là một hành trình đi bộ.” (Một cách ngôn nào đó).
Và ông già hiểu. Hạnh phúc chính là sự hòa âm của tất cả những âm thanh ấy – cả tiếng còi xe chát chúa lẫn tiếng cá nhảy giòn giã. Chấp nhận sự vội vã của hiện tại, nhưng không quên nếm được cái vị mộc mạc của ký ức.
Bầu trời Sài Gòn cuối năm vẫn mênh mông. Dù có lớp sương khói che mờ, nhưng ẩn sâu bên trong, vẫn còn đó màu xanh biếc của sự bình yên. Lắng nghe nhé, đám nhóc của ông già! Sài Gòn một mùa chim làm tổ.
***
The sound of Saigon, originally the rustic call from a human voice, has now transformed into a hasty cry, emitted from cold electronic devices. The old street call is still there – “Bánh mì Sài Gòn, hot and crispy here!” – but the frequency has been multiplied. The rhythm is no longer urgent or fading according to the vendor's mood or health. The shout is emitted from a pre-recorded machine. Everything is preserved, cold and uniform like a senseless reminder of the urban world’s impermanent rhythm.
Layered. The reverberating sound of prayers and tolling bells, in a slightly dimming afternoon as the temperature drops, a Christmas season approaching, as if to recall the moment that has passed, an act of repentance in the heart of the city.
Caressing. Saigon in an afternoon where the lapping of water is drowned out by car horns on a still canal, empty of the ferries and sampans that once plied their trade. Only the thundering drum of a communal hall echoes from a pagoda, signaling the start of scripture recitation, like a necessary rest note amidst the chaotic symphony.
Ecstatic. The sound of Saigon is the voices of people asking after one another, setting up chairs in front of their homes. But now, those moments thin out on the main streets, moving entirely into small, deep alleys, as if shrinking the space for interaction, preparing for a season of birds building hidden nests, while here people are scattered for fear of intrusion by strangers. The sound of greetings from the neighborhood "commissar-like chairwoman" who constantly visits, asking after everyone, hugging the children, placing kisses on their cheeks as a greeting.
Enraptured. The sound of a bird singing in a cage, the sound echoing alone, as if calling out to a lost flock in a nesting season that can never be found. The birds in the cage chirp frantically over the sound of coffee dripping below, enjoyed by a club fond of bird-keeping as a hobby.
Fond Memory. The sound of Saigon is the voices of people asking for directions with heartfelt enthusiasm. Saigon residents point the way as if chasing after the vehicle, afraid the person will get lost. That accent, blended from four corners of the land, seems to understand and sympathize with a shared sentiment, greater than the fear of deception. They give away their sincerity, as if it were the unwritten law of this tolerant land.
The Saigon morning sky is still high and vast, but the deep blue is constrained by a thin layer of smog, a mixture of humidity and vehicle exhaust. It acts like a sad polarizing filter, making everything viewed through it carry an inherent pensive quality.
The old man’s childhood, in contrast, is a different harmony.
Brimming. The sound of the paddy field in the season approaching Tết, it is rustic and endless like a river that never runs dry. The sound of fish flopping in the basket, where the layer of fresh mud still clings. The basket straining upwards, full of fish leaping excitedly amidst the sound of water gurgling down. It is the sound of freshness, of harvest, of sufficiency about to arrive. As if one wishes to summon forth the renewal, the bounty, the abundance to hurry along.
Rippling. The water surface seems to chase the wind, as if borrowing the breeze to send a message to the travelers to return, lest they forget a folk song. Solitary.
Ecstasy. The rustling sound of leaves, the sounds of the metropolis seem to vanish completely, leaving only the scent of earth and rice. The wind carries the late-season chill, weaving through the tall betel palms, coconut trees, eucalyptus, and palmyra palms, creating a whispering sound like the earth's confession.
Overflowing. The sound of wild birds, chirping joyously, then fading into the distance with the sound of footsteps, as if flying off in all directions to call their flock, completely unlike the lonely bird in the urban iron cage. Wandering freely until the end of days.
The sound of field ducks quacking fills the entire stretch of river, like a rustic symphony signaling the end of the day, as the free-range ducks are herded back to the neatly fenced garden in front of the house. The sound of hens clucking, urgently looking for a secret spot to lay eggs, waiting to hatch their young, the sound of procreation and hope permeating the hamlet amidst the smoke of burning stubble blending with the east wind.
The joyful singing of birds seems to blend with the intimate murmuring of neighbors. They meet every day, greeting each other, asking questions, offering a few casual words but with a deep sincerity as if they haven't met for a very long time. No matter how rushed, they stop, sitting down for a few bits of small talk before a market gathering, exchanging kind smiles and sharing.
Lively. Human nature, social norms. The sound of laughter and talking echoes, the sound of the homeland, the sound of people inquiring after one another with sincerity, the sound of a countryside where the ways of the world have not yet interfered or tarnished the human spirit. That is the sound of sufficiency requiring no material wealth.
Returning to the metropolis, it is loud with blaring car horns, with people jostling one another. There are shouts, curses, but also the sounds of conversations from families sitting inside a passing vehicle, gathered, anchored at a rare red light. They converse, utilizing that moment of pause to connect. That sound is one people want to avoid, yet they want to return to that vibrancy whenever they go back to their hometowns, as if little by little... they get used to it. Used to it. Used to it without knowing when, like a part of the urban DNA.
This is the sound of compromise. Compromise with speed, with pressure, with the risk of fading away. The metropolis is a grand, endless feast, but everyone who participates must equip themselves with an armor of haste.
“People rush to get rich in time, Losing Tết, regretting their entire youth.” (Self-mockery)
...
The old man looked up at the Saigon sky, where gray clouds still drifted along stubbornly, heavy with invisible worries. He recalled the sound of his grandson Lavie when he said: “I feel like the end of the week comes fast.” Speed has stolen the palate of time from the new generation.
The difference between the sound of the city and the sound of the countryside is not noise or silence. It is the difference between frequency and feeling. The city’s street call is preserved in frequency, but depleted of feeling.
How much love remains!? As if the old man reverts to his instinct and his deep-seated fear. A long-living child is learning to be a parent to his own child; speaking to the child in a parental tone, as if teaching, but teaches little and coaxes much. Coaxing a long-living child who lacks the experience of being a parent, constantly self-picturing a growing fear in his heart: that the child will suffer many stumbles if not taught. Thus, the shouts, threats, and prohibitions pour out, swallowing up the few parts of love in that teaching. As if a fear is revisiting the old path the old man once walked, dropping every palate and sound of peace. The fear seems to be shed in fragments across generations.
The sound of the countryside is sparse, but overflowing with human kindness.
Searching for happiness, you ask? People keep searching tirelessly, thinking it is somewhere far away, on new horizons, behind designer items, or after long journeys. But happiness, strangely enough, is right here!
It lies in the splashing sound of a freshly caught fish. It lies in the quacking of the field ducks signaling life. It lies in the sincerity of a greeting at the alley's entrance. It lies in the moment of stopping at a traffic light, savouring that rare moment of stillness.
“Happiness is not a destination, but a journey on foot.” (An adage of some kind).
And the old man understood. Happiness is the harmony of all those sounds—both the harsh car horns and the crisp splash of fish. Accepting the haste of the present, but not forgetting to taste the rustic flavor of memory.
The late-year Saigon sky is still immense. Though masked by a layer of smog, deep inside, the deep blue of peace remains. All we need to do is listen, truly listen, and that is enough.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét