"Lịch sử Mỹ thuật Đông Dương không chỉ là lịch sử của những bức tranh; đó là lịch sử của một cuộc đấu tranh để được nhìn thấy và được công nhận."
Từng bước đến với hội họa, nó tò mò hơn về nghệ thuật. Nó lật giở những trang khảo cứu của Phạm Long và Trần Hậu Yên Thế. Nếu Ben Tran dùng "Hậu khoa cử" để định nghĩa sự thay đổi nam tính, thì các tác giả ở đây lại dùng "100 câu hỏi" để bóc tách một cuộc di cư vĩ đại khác: cuộc di cư từ mỹ nghệ dân gian sang mỹ thuật hiện đại.
Nó là một tổng hòa được ghi chép về sự hiện diện đầy trắc ẩn của những người thầy Pháp và những người trò Việt trong một thời kỳ nghệ thuật đầy biến động giữa lòng thuộc địa.
Trường Mỹ thuật Đông Dương (thành lập năm 1924) hiện lên trong nghiên cứu của Phạm Long và Trần Hậu Yên Thế như một thực thể đầy nhị nguyên. Một mặt, nó là sản phẩm của chính quyền thực dân; mặt khác, nó lại là nơi ươm mầm cho những khát vọng tự do và căn tính dân tộc mãnh liệt nhất.
Điểm sâu sắc nhất trong phần lịch sử mỹ thuật thời Pháp thuộc chính là sự dung hợp chất liệu. Phạm Long và Trần Hậu Yên Thế đã đi sâu vào cách thức người họa sĩ Việt dùng kỹ thuật phương Tây (phối cảnh, giải phẫu, ánh sáng) để làm "vàng" hàn gắn những vết nứt của văn hóa truyền thống.
Sơn mài: Từ một kỹ nghệ thủ công mỹ nghệ trang trí (vật dụng), dưới bàn tay của những sinh viên khóa đầu như Nguyễn Gia Trí, nó đã trở thành một ngôn ngữ hội họa đỉnh cao. Đó là sự hiện diện của "mùi người" và "mùi mủ cây" được thanh tẩy qua nghệ thuật.
Tranh lụa: Sự thanh khiết của lụa kết hợp với tư duy tạo hình hiện đại đã tạo nên một căn tính Đông Dương không thể trộn lẫn.
Họ không nhập nhòa theo dòng chảy Tây hóa một cách vô thức, thay vào đó là chọn lọc những gì tinh túy nhất của cả hai thế giới.
100 câu hỏi giống như 100 nhát cắt vào làn sương mù quá khứ để tìm lại những cái tên bị "bỏ quên". Từ những người thầy như Inguimberty, Alix Aymé đến những sinh viên di cư sang Pháp như Mai Trung Thứ, Vũ Cao Đàm.
Các tác giả không lãng mạn hóa sự thành công của họ. Qua nghiên cứu, ta thấy một sự "nghẹt thở" của những tâm hồn lưu vong luôn hướng về cội nguồn. Việc họ vẽ những thiếu nữ Việt, những cảnh trí làng quê giữa lòng Paris chính là cách họ "trò chuyện với chính mình" (như Ethan Kross đã nói) để giữ lấy căn tính. Họ dùng ngòi bút và bảng màu để khẳng định: "Tôi vẫn ở đây, và dân tộc tôi vẫn ở đây."
Hội họa Việt Nam thời Pháp thuộc là một minh chứng cho sự hiện diện mạnh mẽ của nhân tính ngay trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất. Những câu hỏi về sự ra đi, về sự lựa chọn chất liệu, hay về số phận của các tác phẩm thất lạc đều là những bài học về lòng trắc ẩn và sự tự vấn.
100 câu hỏi về lịch sử trường mỹ thuật Đông Dương – Một tập hồ sơ rực rỡ và sòng phẳng với lịch sử.
***
The history of Indochina Fine Arts is not merely the history of paintings; it is the history of a struggle to be seen and recognized."
Stepping into painting, it becomes more curious about art. It turns the research pages of Phạm Long and Trần Hậu Yên Thế. If Ben Tran used "Post-Mandarin" to define changes in masculinity, the authors here use "100 questions" to deconstruct another great migration: the transition from folk crafts to modern fine arts.
It is a synthesized record of the compassionate presence of French teachers and Vietnamese students during a turbulent period of art within the heart of the colony.
The Indochina School of Fine Arts (founded in 1924) emerges in the research of Phạm Long and Trần Hậu Yên Thế as a dual entity. On one hand, it was a product of the colonial administration; on the other, it was the cradle for the most intense aspirations for freedom and national identity.
The deepest point in the history of fine arts during the French colonial period is the fusion of materials. Phạm Long and Trần Hậu Yên Thế delve into how Vietnamese painters used Western techniques (perspective, anatomy, light) as "gold" to mend the cracks of traditional culture.
Lacquer: From a decorative craft (utilitarian), under the hands of the first generation of students like Nguyễn Gia Trí, it became a pinnacle language of painting. It is the presence of the "human scent" and the "sap scent" purified through art.
Silk painting: The purity of silk combined with modern plastic thinking created an unmistakable Indochinese identity.
100 questions are like 100 incisions into the fog of the past to rediscover "forgotten" names. From teachers like Inguimberty and Alix Aymé to students who emigrated to France like Mai Trung Thứ and Vũ Cao Đàm.
The authors do not romanticize their success. Through research, we see a "suffocation" of exiled souls always longing for their roots. Their painting of Vietnamese young women and village landscapes in the heart of Paris was their way of "chattering with oneself" (as Ethan Kross said) to preserve their identity. They used pens and palettes to affirm: "I am still here, and my people are still here."
Vietnamese painting during the French colonial period is a testament to the powerful presence of humanity even in the direst circumstances. Questions about departure, the choice of materials, or the fate of lost works are all lessons in compassion and self-reflection.
100 Questions on the History of the Indochina School of Fine Arts – A brilliant and fair dossier on history. For it, that is enough.
