Chiến Phan

Hiển thị các bài đăng có nhãn tảo mộ. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn tảo mộ. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Ba, 24 tháng 2, 2026

Nhật ký của cha - Lì xì [Dad's Diary: Lucky Money ]


- “vì tiền chưa chắc đã cho cuộc sống như tiên..."

— "Có thể… đó ba." Thằng nhóc Merci trả lời

Quê nhà. Cao Lãnh. Giêng nồng nàn hơi đất. Nắng xuân ở miền Tây, vàng óng như mật ong vừa rót, mượt mà trải dài trên những con đường làng vừa được mở rộng thênh thang. Hai bên đường, hoa rạng rỡ khoe sắc, như chứng nhân mùa xuân vừa ghé qua.

Tà tà. Xe máy. Ông già chở hai thằng nhóc, quanh những con phố nhỏ của quê nhà vào một buổi ban trưa. Gió từ sông thổi thốc vào mặt. Bình yên. 

Ngẫu hứng. Ngân nga.

Ông già cất lời ca, bài cũ, thuộc được vài câu:

"Tình mình chưa chắc đã mua hạnh phúc bằng tiền... vì tiền chưa chắc đã cho cuộc sống như tiên..."

Ông già hát, giọng khê nồng mùi sương gió, khàn đặc với nắng mưa.

Bất chợt, Merci lên tiếng, giọng nó thỏ thẻ từ phía sau, chắc nịch. 

— "Có thể… đó ba."

Ông già hơi sững lại, lặng im. Cười. Một nốt lặng rơi tõm vào giữa trưa hè rực nắng.

Thiệt. Đám trẻ giờ lớn khôn. Tình. Chúng nhìn thấu những điều mà một gã sống lâu đôi khi phải mất cả đời, vẫn chưa chắc đã nhận ra. Ông già vẫn thường lượm từ, gom chữ, viết ra những dòng đạo mạo trên mạng về "giá trị cốt lõi", nhưng thực tế, đôi khi chính ông già cũng bị cuốn vào cái vòng xoáy "săn bắn" tiền bạc để rồi quên mất cách "hái lượm" hạnh phúc giản đơn.

Đường xuân phũ đầy nắng. 

…

Sài Gòn. Ngày nhập học đầu năm.

Không khí Tết dần tan như sương chiều bãng lãng. Phố lại chuẩn bị khoác lên mình vẻ ngột ngạt, hối hả thường nhật.

Ông già đón Lavie sau buổi học đầu tiên.

— "Hôm nay đi học có gì vui không kể ba nghe?" — Ông già hỏi han trên đường về.

— "Con thấy bình thường ba." — Lavie trả lời, giọng tỉnh bơ.

Thằng nhóc bắt đầu kể, giọng nó hào hứng hơn hẳn. Nó kể về "đại hội khoe lì xì" diễn ra trong lớp giữa những giờ giải lao.

— "Ba biết không, có bạn khoe được lì xì 34 triệu, có đứa còn bảo được 364 triệu lận! Nhiều kinh khủng luôn ba. Còn con có được 1 triệu rưỡi"

Ông già liếc nhìn cái ba lô cũ của Lavie. 

— "Thế con thấy sao?" — Ông già hỏi, lòng thầm lo lắng về sự so sánh của trẻ thơ.

Lavie tít mắt, lắc đầu quầy quậy:

— "Con thấy bình thường mà ba!"

Ông già mỉm cười, một nụ cười, nhẹ tựa mây trôi. Xô bồ, những kẻ sống lâu vô tình hay cố ý, kéo trẻ vào một cuộc ganh đua. Lạ lùng. 

— "Ừ! Vui là được ha"

Kích hoạt. Thằng nhóc bắt đầu hồi tưởng. Ánh mắt nó lấp lánh như thể thời gian đang quay ngược lại những ngày ở quê nhà. Nó kể về những cuộc vui bất tận với đám em ở quê nhà. Chuyện cả đám bày trò chơi trước sân nhà, lúc mai đang lặt lá chuẩn bị ra hoa. Chuyện trò của đêm thức khuya lắc khuya lơ, ngồi thì thầm nhỏ to chuyện của tuổi nhỏ, chẳng chịu đi ngủ đó. Rồi chuyện thằng nhóc nhỏ dùng tiền lì xì để làm 'thủ lĩnh', dẫn đám em đi uống cà phê, đi hát 'ka-ô-kê' nữa. Cô nàng Julie cứ nhắc mãi cái buổi tối đó: đi ka ô kê. 

Lavie kể, hứng khởi, giọng to, bạt đi tiếng gió, tiếng xe của một phố đầu năm. Thằng nhóc thèm đồ phố, vẫn nhớ món quê, nhớ bhững món mà thằng nhóc cứ ngỡ mình sẽ ăn hết toàn bộ nhưng đến lúc về phố vẫn thấy còn quá nhiều món chưa kịp thử. Ngọt lành và tự do. 

Ngỡ. Đám trẻ nhà ông già, đang đo hạnh phúc bằng tiền. Giờ. Vỡ. Hạnh phúc, niềm vui trong ánh mắt trẻ thơ chỉ chừng ấy. Chờ. Mơ một sớm mai, ngây ngô và khờ dại còn mãi. Ngẫm. Lại lo chuyện chưa tới. Ơi hời. 

Thương.

"Xuân ơi xuân, xuân vừa ghé qua đây... lòng ta bỗng thấy nhẹ nhàng như mây..."

***


"For money might not provide a heavenly life..."

—“Maybe… Dad.”

Hometown. Cao Lanh.

January, heady with the scent of earth. Spring sun in the Mekong Delta—golden as freshly poured honey, smoothing over the village roads that have recently been widened. On both sides of the road, flowers bloom radiantly, acting as witnesses to the spring that just passed through.

Rolling slowly. Motorbike. The Old Man carries the two boys around the small streets of their hometown at high noon. The wind from the river blasts against their faces. Peace.

Spontaneous. Humming.

The Old Man raises his voice, an old song, only remembering a few lines: "Our love might not buy happiness with money... for money might not provide a heavenly life..."

The Old Man sings, his voice thick with the scent of wind and dust, hoarse from years of sun and rain.

Suddenly, Merci speaks up, his voice small from behind, yet firm. —“Maybe… Dad.”

The Old Man pauses slightly, silent. A smile. A beat of silence falls into the middle of the sun-drenched afternoon.

Truly. Children these days are grown. Heart. They see through things that a man who has lived long might spend a lifetime and still not necessarily realize. The Old Man often gathers words, collects letters, writing dignified lines online about "core values," but in reality, sometimes even the Old Man is caught in the "hunting" whirlpool of money, only to forget the way of "gathering" simple happiness.

Spring roads drenched in sunlight.

...

Part 2: Saigon. The first day back at school.

The atmosphere of Tet gradually dissolves like a wandering evening mist. The streets prepare to don their usual suffocating, hurried look.

The Old Man picks up Lavie after his first class. —“Anything fun at school today? Tell me,” the Old Man asks on the way home. —“It was normal, Dad,” Lavie replies, his voice nonchalant.

The boy begins to tell his story, his voice much more excited now. He talks about the "lucky money bragging festival" that took place in class during breaks. —“Dad, you know, one friend bragged about getting 34 million, another even said they got 364 million! It’s crazy, Dad. And I only have 1.5 million.”

The Old Man glances at Lavie’s old backpack. —“So, how do you feel?” the Old Man asks, his heart slightly worried about the comparisons of childhood.

Lavie squints his eyes and shakes his head vigorously: —“I find it normal, Dad!”

The Old Man smiles, a smile as light as drifting clouds. In the hustle and bustle, those who have lived long—unintentionally or intentionally—drag children into a race. Strange. —“Yeah! As long as you’re happy, right?”

Triggered. The boy begins to reminisce. His eyes sparkle as if time is rewinding to those days back in their hometown. He recounts endless fun with his cousins. The games in the front yard while the apricot leaves were being plucked to prepare for blooming. The conversations of those nights staying up very late, whispering about childhood things, refusing to go to sleep. And then, the story of how the little guy used his lucky money to be the "leader," taking the younger ones out for coffee and "ka-ra-o-ke." Julie keeps mentioning that night: going to karaoke.

Lavie tells the story with excitement, his voice loud, cutting through the wind and the engine noise of a city at the start of the year. The boy craves city food but still remembers the country dishes—the ones he thought he would eat all of, but upon returning to the city, realized there were still too many he hadn't tried. Sweetness and freedom.

Thinking. The Old Man’s children are supposed to be measuring happiness with money. Now. Shattered. The happiness and joy in a child’s eyes are only that much. Waiting. Dreaming of a dawn where innocence and foolishness remain forever. Reflecting. Worrying about things yet to come. Oh, well.

Love.

"Spring, oh Spring, you’ve just stopped by... my heart suddenly feels as light as a cloud..."

Note in his diary: "Money is a responsibility, but love is the destination. Saigon out there is hurried, but in our family's little alley, time stops to make room for priceless smiles. I promise to spend more time with you, so our family's laughter is always the most real—no filters, no scripts. Welcome back to school, and congratulations to me... for finally opening my eyes."


Thứ Sáu, 20 tháng 2, 2026

Nhật ký của cha - Giao thừa [Dad's Diary: New Year's Eve]



 — “Ngủ ngon các chàng trai! Nhẹ tựa khói sương, bình thường như hơi thở.”

Giao thừa. Bính Ngọ. Cao Lãnh. 

Đêm.

Gió từ phía sông Tiền thổi về, liu riu rồi yếu dần khi càng vào bờ, mang theo hơi nước lành lạnh và cả mùi nồng nàn của những chậu vạn thọ, cúc mâm xôi đang phơi mình chờ Tết. Bầu trời đêm chuẩn bị chuyển giao như một tấm nhung đen đặc, không một gợn mây, tĩnh lặng đến mức người ta có thể nghe thấy tiếng nhựa cây đang chuyển mình trong những nhành mai vàng rực.

Mới đó thôi. Rộn rã. Người ta đổ ra đường sau những ngày chờ đợi mòn mỏi cho một đợt pháo hoa.

Tỉnh lẻ. Pháo nở tung trời sớm hơn thành phố, mới mười giờ đêm đã rực rỡ một góc trời. Chiếc xe máy cũ chở theo cô nhóc Julie, “Em”, Cô Năm cùng đứa cháu Carrot cũng bắt đầu thưởng thức những đóa hoa lửa trên nền trời đêm. Đẹp. Rồi tắt ngúm. Người ta lục đục kéo nhau về, chuẩn bị cho một thời khắc thiêng liêng nhất của năm.

Giao thừa năm nay nó không đón cùng đứa cháu. Thằng nhóc giờ lớn thêm một chút, bắt đầu tự tạo giao thừa cho riêng mình. Bày ra cúng kiếng, thay cha, lẫn mẹ; nguyện cầu một năm mới bình an.

Đối nghịch với cái tĩnh lặng mênh mông của vũ trụ là sự tất bật của những con người dưới mặt đất. Ánh đèn neon từ những hiên nhà hắt ra, soi rõ những mâm cúng tất niên được bày biện tỉ mỉ. Ở đó, có những giấc mơ được phơi ra, đặt trang trọng trên những chiếc đĩa sứ hàng Việt, hàng Trung đủ cả; như một niềm yêu thích của bà nội; người tình tóc bạc của ông già, mua chén dĩa “kiểu” như một kiểu tích của để dành.

“Năm nay, hai đứa thức đón cúng giao thừa với ba, con chạy một vòng xem có điều gì khác lạ?” – Ông già cười, mớm lời cho đứa trẻ giờ đã bắt đầu có những đổi thay trong cơ thể, cả tánh tình.

Merci. Thằng nhóc mười ba tuổi của ông già, đứa vẫn thường say mê với những cú sút trên sân cỏ hay những gam màu rực rỡ của hội họa, đêm nay lại mang một vẻ mặt suy tư lạ kỳ. Nó đứng đó, giữa sân nhà nội, hương đưa thoang thoảng. Ông già lúi cúi chuẩn bị bày biện cúng kiến.

Cầu – Sung – Dừa – Đủ – Xoài.

Đó là lời nhắn gửi của ông bà mình vào đất trời. Mong một năm mới vừa đủ, vừa sung túc, chẳng cần thừa thãi, chỉ cần bình an. Ông già đang thắp lại một nỗi niềm, cứ lặp đi lặp lại mỗi năm, như thể đất trời và thời gian cứ chờ đợi mãi để chứng giám cho một lời nguyện cầu chẳng bao giờ thay đổi.

..



“Ba ơi, sao mình phải để trái dừa cạnh trái xoài?” – Merci hỏi, đôi mắt to tròn lấp lánh dưới ánh nến bập bùng.

Ông già giải thích, tay khẽ chạm vào trái dừa có lớp vỏ ngoài hơi ngả màu. Nhớ lời chị bán dừa ở chợ lúc sáng, chị cười đon đả: “Dừa này chị bán không có ngâm thuốc, nên nó không được trắng trẻo mượt mà đâu em ơi. Em về muốn trắng cứ lấy chanh chà vào, chứ dừa chị bán không ngâm thuốc. Bệnh.”

Thiệt tình. Người miền Tây đôi khi làm ông già thấy nhói lòng. Phẩm hạnh chẳng để bán buôn. Bán buôn lại vô tình gom cả hạnh phẩm vào lòng lúc nào chẳng hay. Ông già nhớ. Tình thiệt. Sớm. Ra chợ mua một trái bí đao, chưa kịp trả tiền, chạy đi hẹn quay lại liền, chị bán hàng đã gọt sẵn ngon lành cho tiện về nấu canh, nhét luôn cả vài tép hành vào túi chẳng buồn tính toán thiệt hơn. Chuyện. Canh thì phải có hành mới ngon. Cái lòng tốt ấy, đôi khi rẻ như nhành hành, nhưng sao lại lấp lánh thu hút mê người.

Merci chạy ù ra ngoài, từ đầu làng đến xuối xóm, từ đường cạnh đến đường bên, rồi lại chạy vào, nghe ông già nói về cách sắp xếp mâm cúng, về cách bày biện một giấc mơ, một nguyện cầu. Thằng nhóc hứng thú với lịch sử, với những điển tích. Lạ. Trẻ giờ lại thích thú những thứ xưa cũ của cha ông.

Giấy tiền vàng bạc. Ông già nhặt sắp vào một dĩa đầy, đặt cạnh hoa và hai chung nước.

Nhớ. Văn hóa thuộc về một đất nước xa xăm nào đó.

Tự hỏi. Sao mình vẫn giữ đến tận bây giờ? Một nốt lặng rơi tõm vào thời khắc giao mùa. Đúng là có những cuộc tranh luận vẫn đang râm ran trên mạng về việc bỏ hay giữ, về nguồn gốc của những tập tục mà người ta gán cho hai chữ “mê tín”. Nhưng với ông già, đó là sợi dây liên kết tâm tưởng. Đốt một tờ giấy, gửi đi một lời chào đến những người đã khuất. Có gì sai khi người ta muốn được ghi nhớ?

Giao thừa đến.

Tiếng pháo hoa vang lên từ phía xa, xé toạc màn đêm. Có nhà ai đó vừa tự đốt một phong pháo vừa mua – pháo giờ mua phải có giấy tờ đàng hoàng mới được đốt. Những ngọn đèn trên bàn thờ được thắp sáng rực, khói nhang quyện vào gió làm lắc lư hai ngọn đèn dầu. Lavie – thằng nhóc thứ hai – cũng đã chạy ra, tay cầm trái bóng giấy quấn băng keo, nhưng lần này nó không sút. Nó đứng nép vào Merci, lặng lẽ nhìn vào hư không.

Thằng nhóc Merci chạy ù về, khoe: “Ba ơi, con thấy mọi nhà đều bày ra cúng giống nhà mình luôn!”

Khoảnh khắc đó, ông già thấy tình làng nghĩa xóm hiện lên thật rõ. Những giao tiếp không lời giữa không gian chuyển giao năm cũ và năm mới đó. Ngộ. Ông già ngỡ có một sự tĩnh lặng sâu thẳm trong mắt Merci. Nó đang học cách lắng nghe một năm cũ trôi đi và một trách nhiệm mới đang dần hình thành trên đôi vai bé nhỏ của mình.

— “Đi thôi hai đứa!”

Ông già hét lên, dắt hai thằng nhóc chạy ra xe, lướt ngang qua nhà Bác Hai. Tập tục xông đất – một cuộc chạy đua với thời gian để mang cái “vận may” đầu năm đến cho người thân. Bà nội hai đứa từ trong nhà ngoắc ba cha con vào, nụ cười hiền hậu rạng rỡ cả đêm đen.

Ba cha con chạy quanh các ngõ xóm. Đường quê đêm giao thừa vắng lặng nhưng tràn ngập hương vị mùa xuân. Merci ngồi sau, nó liên tục hỏi về cách thờ cúng ở các nhà mà nó vừa lướt qua.

— “Sao mâm cúng các nhà gần như giống nhau?” — “Xông đất là gì hả ba?”

Ông già cười, vừa lái xe vừa bắt đầu những bài “thuyết giảng” thực tế. Ông già không nói về thần thánh, ông nói về lòng hiếu khách và sự chân thành.

— “Xông đất là người đầu tiên sau giao thừa bước chân vào nhà. Cầu cho hợp tuổi, hợp mạng. Nguyện cho gia chủ phúc trạch thọ toàn, đủ những điều tốt đẹp. Giờ người ta ngại xông đất, sợ chuyện thường tình có lên có xuống. Lên thì chẳng sao, xuống lại sợ bị đổ thừa nọ kia. Con cũng nên chú ý sau này.”

Lạ. Tự dưng kể mấy chuyện nặng nề đó với trẻ con. Vậy thôi.

Ba cha con ghé vào nhà Bác Hai, rồi lại vội vã chạy sang nhà Cô Năm. Ở mỗi nơi, Merci đều quan sát rất kỹ. Nó thấy Bác Hai gái rót chén trà bằng cả hai tay, thấy Cô Năm mừng rỡ khi thấy ba cha con xuất hiện, gửi lời chúc năm mới phát tài vang vọng cả một con xóm. 

Ông già nhận ra một người trưởng thành đôi khi thật “nặng mang” – phải nhớ hết những mối quan hệ, duy trì những kết nối từ đời ông bà; thực hành những tập tục, chẳng để cho mình, chăng phải dành hết cho con cháu, chẳng nghỉ đến mai sau, chẳng qua là để làm bởi hai từ tự mang: trách nhiệm. 

Điểm đến cuối cùng là Miễu Ông Bà Chủ Chợ Cao Lãnh.

Nơi đây ngợp người đi. Khói nhang mù mịt dưới ánh đèn lồng đỏ. Ông già dắt tay Lavie bước vào, Merci lẽo đẽo phía sau. Thằng nhóc mười ba tuổi giờ đã cao đứng ngang ông già. Ông già bắt đầu kể cho nó nghe về lịch sử nơi này. Về những người đã có công khai thiên lập địa, hình thành nên ngôi chợ sầm uất.

— “Họ là những người bình thường, nhưng nhờ sự tận tâm và công đức mà được người đời nhớ ơn, lâu dần trở thành một điểm tựa tâm linh.”

Khắc. Con người ta cần một điểm tựa, lúc chơi vơi lại tìm kiếm đến tâm linh.

Lặng.

Dị đoan từ đó cũng thành hình như tấm mề đai hai mặt. Người ta khai thác sự chơi vơi và yếu lòng để dìu dắt từ tín ngưỡng trở thành dị đoan. Mụ mị là thứ dị đoan làm, trục lợi dựa trên những đấng thần linh. Ông già lặng đi, giấu dòng cảm xúc vào trong, sợ rằng nói quá nhiều sẽ làm thay đổi lăng kính cuộc đời trong mắt trẻ.

Merci nhìn những dòng người đang thành kính nguyện cầu. Ắt hẳn. Nó thấy những gương mặt khắc khổ, những người trẻ tuổi đang dấn thân vào đời, ai cũng mang theo một hy vọng. Những đứa trẻ không được lựa chọn tôn giáo. Có lẽ. Thằng nhóc của ông già bắt đầu hiểu, tôn giáo hay tập tục thực chất là một hình thức của hy vọng. Có thể. Con người ta cần một nơi để gửi gắm nỗi đau, mong cầu sự giải thoát và để thấy mình không cô đơn giữa dòng đời.

Ông già nhận rõ hơn về một sự tiếp nối.

Bầu trời Cao Lãnh lúc này mây bắt đầu hiện rõ dưới ánh trăng mờ, dấu hiệu của một năm mới với nhiều biến chuyển. Nhưng giữa cái mênh mông ấy, ba cha con vẫn dắt tay nhau đi qua những ngõ nhỏ.

— “Ngủ ngon các chàng trai! Nhẹ tựa khói sương, bình thường như hơi thở.”

Ông già thầm thì.

***

—“Sleep well, boys! Light as mist, ordinary as breath.”

New Year's Eve. Year of the Horse. Cao Lãnh.

Night.

The wind from the TRiver blows in, whispering then weakening as it reaches the shore, carrying a chilly mist and the heady scent of marigolds and potted chrysanthemums basking in the wait for Tet. The midnight sky is like a sheet of solid black velvet, without a single cloud, so silent that one could almost hear the sap stirring within the vibrant yellow apricot branches.

Just a moment ago. Bustle. People poured into the streets after long days of weary waiting for a round of fireworks.

A provincial town. The fireworks burst into the sky earlier than in the city; at just ten o'clock at night, a corner of the heavens was already radiant. An old motorbike carrying little Julie, “Em,” Aunt Nam, and her grandson Carrot also began to enjoy those fire-flowers against the night sky. Beautiful. Then, extinguished. People filtered back home, preparing for the most sacred moment of the year.

This New Year's Eve, he didn't welcome it with his nephew. The boy has grown a bit more, starting to create his own midnight. Setting out offerings, standing in for both father and mother; praying for a peaceful new year.

Contrasting with the vast silence of the universe is the frantic activity of humans on earth. Neon lights from eaves spill out, illuminating meticulously arranged New Year's Eve offering trays. There, dreams are laid out, placed solemnly on porcelain plates—some Vietnamese, some Chinese; a favorite of Grandma, the Old Man’s “Silver-Haired Lover,” who collected "antique-style" dishes as a form of cherished savings.

“This year, you two stay up to welcome the midnight offerings with me. Why don't you run around and see if there's anything different?” – The Old Man smiles, feeding words to a child who has begun to undergo changes in both body and temperament.

Merci. The Old Man's thirteen-year-old boy, usually obsessed with soccer kicks or the vivid hues of painting, wears a strangely pensive expression tonight. He stands there, in the middle of his paternal grandmother’s yard, the scent of incense drifting. The Old Man fusses over the arrangement of the offerings.

Cầu – Sung – Dừa – Đủ – Xoài. (Pray – Prosper – Coconut – Enough – Mango).

This is the message our ancestors sent to the heavens and earth. A wish for a new year that is just enough, prosperous enough, no need for excess, only peace. The Old Man is rekindling a sentiment, repeating it year after year, as if heaven, earth, and time are forever waiting to witness a prayer that never changes.

...

“Dad, why do we have to put the coconut next to the mango?” – Merci asks, his large round eyes sparkling under the flickering candlelight.

The Old Man explains, his hand gently touching a coconut with a slightly discolored husk. He remembers the words of the woman selling coconuts at the market this morning; she smiled brightly: “I don't soak these coconuts in chemicals, so they aren't pearly white and smooth, dear. If you want them white, just rub them with lemon. My coconuts aren't soaked. That causes sickness.”

Truly. The people of the West (Mekong Delta) sometimes make the Old Man’s heart ache. Virtue is not for sale. Yet, in selling, they unintentionally gather virtue into their hearts without realizing it. The Old Man remembers. Genuine kindness. Early morning. Buying a winter melon at the market, not yet paid for, running off to an appointment only to return immediately; the seller had already peeled it perfectly for easy cooking, even stuffing a few stalks of green onion inside without bothering to calculate profit or loss. Matters. Soup is only good with onions. That kind of kindness—sometimes as cheap as a stalk of onion—yet why does it shimmer with such mesmerizing attraction?

Merci runs out, from the head of the village to the end of the hamlet, from one side road to the next, then runs back in, listening to the Old Man talk about how to arrange an offering tray, how to set out a dream, a prayer. The boy is fascinated by history, by legends. Strange. Children now find interest in the ancient things of their forefathers.

Joss paper (Spirit money). The Old Man picks them up and arranges them on a full plate, placed next to flowers and two cups of water.

Remember. This culture belongs to a far-off land.

Wonder. Why do we still keep it until now? A note of silence falls into the transition of the seasons. It's true there are debates buzzing online about whether to discard or keep it, about the origins of customs that people label as “superstition.” But for the Old Man, it is a thread of spiritual connection. Burning a piece of paper, sending a greeting to those who have passed. What is wrong with wanting to be remembered?

Midnight arrives.

The sound of fireworks echoes from afar, tearing through the night. Someone nearby has just lit a string of firecrackers they bought—crackers now require proper paperwork to be ignited. The lamps on the altar are lit bright, incense smoke swirling in the wind, making the two oil lamps flicker. Lavie—the second boy—has also run out, holding a paper ball wrapped in Scotch tape, but this time he doesn't kick. He stands close to Merci, silently gazing into the void.

Merci runs back, bragging: “Dad, I saw every house setting out offerings just like ours!”

In that moment, the Old Man sees the village neighborliness manifest so clearly. Those wordless interactions in the space transitioning between the old year and the new. Curious. The Old Man senses a profound stillness in Merci’s eyes. He is learning to listen to an old year passing away and a new responsibility gradually forming on his small shoulders.

—“Let’s go, you two!”

The Old Man shouts, leading the two boys to the motorbike, gliding past Uncle Hai’s house. The custom of xông đất (first footing)—a race against time to bring "luck" for the beginning of the year to relatives. Their grandmother waves the three of them in, her gentle smile radiant against the dark night.

The father and sons ride around the hamlets. The country road on New Year's Eve is deserted but filled with the flavor of spring. Merci sits in the back, constantly asking about the worship styles in the houses they just passed.

—“Why are the offering trays in every house almost the same?” —“What exactly is xông đất, Dad?”

The Old Man smiles, driving while starting practical “sermons.” He doesn't talk about gods; he talks about hospitality and sincerity.

—“The xông đất person is the first one to step into the house after midnight. A prayer for matching ages and destinies. A wish for the host to have full blessings and longevity, all good things. Now, people are hesitant to do it, fearing the common ups and downs of life—if things go up, there's no problem, but if they go down, they fear being blamed. You should pay attention to this later on.”

Strange. Suddenly telling such heavy stories to children. Just like that.

The father and sons stop by Uncle Hai’s house, then hurry over to Aunt Nam’s. At each place, Merci observes very carefully. He sees Uncle Hai’s wife pouring tea with both hands; sees Aunt Nam rejoicing as the three appear, her New Year’s wishes for prosperity echoing through the alley.

The Old Man realizes that being an adult is sometimes a "heavy burden"—having to remember all the relationships, maintaining connections from the grandparents' generation; practicing customs not for oneself, not entirely for the children, not thinking of the future, but simply to fulfill the self-imposed word: responsibility.

The final destination is the Shrine of the Founders of the Cao Lãnh Market (Miễu Ông Bà Chủ Chợ).

The place is overwhelmed with people. Incense smoke is thick under the red lanterns. The Old Man takes Lavie’s hand as they enter, Merci trailing behind. The thirteen-year-old boy is now as tall as the Old Man, beginning to deal with the changes of his body and such; now he listens to the story of this place. About the people who had the merit of opening the heavens and earth, forming the bustling market of today.

—“They were ordinary people, but thanks to their dedication and merit, they are remembered with gratitude, eventually becoming a spiritual anchor.”

Etched. Humans need an anchor; when drifting, they seek the spiritual.

Silence.

Superstition also forms from there, like a two-sided medal. People exploit the drifting and the weak-hearted to lead them from faith into superstition. Delusion is what superstition creates, profiting based on the divine. The Old Man falls silent, hiding his emotions within, fearing that saying too much about a picture will change the lens of life in a child’s eyes.

Merci watches the crowds praying with devotion. Surely. He sees the haggard faces, the young people venturing into life, everyone carrying a hope. Children who don't get to choose their religion. Perhaps. The Old Man’s boy begins to understand: religion or custom is essentially a form of hope. Maybe. Humans need a place to deposit their pain, to seek liberation, and to feel they are not alone in the currents of life.

The Old Man sees a continuation more clearly.

The Cao Lãnh sky now shows clouds appearing under the faint moonlight, a sign of a new year with many shifts. But amidst that vastness, the father and sons still hold hands, walking through the small alleys.

—“Sleep well, boys! Light as mist, ordinary as breath.”

The Old Man whispers.

Thứ Năm, 19 tháng 2, 2026

Nhật ký của cha - Lấy vợ tốn tiền [Dad's Diary: Getting married is expensive]

 


“Lấy vợ tốn tiền” Đó là kết luận của một thằng nhóc tám tuổi.

Sài Gòn những ngày này, nắng không còn gắt gỏng kiểu muốn thiêu cháy mọi thứ, mà bắt đầu mang một phong vị khác. Ngọt. Thanh. Và có chút gì đó bồn chồn. Nắng chói chang xuyên qua những tán lá me bay, rắc xuống mặt đường Hai Bà Trưng những mảnh vàng lấp lánh như vảy bạc. Trên cao, bầu trời xanh ngắt, mây trôi phiêu lãng thành từng dải mỏng, thong dong như chẳng hề biết đến cái khái niệm "chạy deadline" của những con người đang hối hả phía dưới.

Trong căn nhà trong hẻm nhỏ, ông già đang loay hoay với những hồ sơ cuối ngày, cuối năm. Bất chợt, thằng nhóc Lavie – đứa con trai thứ hai với đôi chân lúc nào cũng trực chờ đá vào một trái bóng tưởng tượng – đứng chống nạnh trước mặt.

— "Sau này con không lây vợ đâu!" Thằng nhóc nói dõng dạc với bà vú, người đang lúi húi dọn dẹp những món ăn còn sót lại của một buổi cơm chiều.

Ông già dừng lại, bỏ lại những dòng ghi chú dang dở cho một hồ sơ trên màn hình máy tính. 

— "Sao con không lấy vợ?" 

— "Lấy vợ tốn tiền." 

Thằng nhóc vừa nói, vừa tung một cú sút. Quả bóng giấy đập bộp vào vách kính, dội ngược lại. Nó khéo léo dùng mu bàn chân đỡ lấy, hệt như một cầu thủ chuyên nghiệp đang biểu diễn trên thảm cỏ Champions League, chứ không phải trong gian phòng chật hẹp đầy mùi thức ăn.



— "Sao lấy vợ tốn tiền?" 

Ông già hào hứng. Một đề tài hay. Ông cố ghìm lại nụ cười, giữ gương mặt nghiêm túc nhất có thể. Ở trên lầu, “Em” bắt đầu lắng nghe. Trong bếp, bà vú cũng rục rịch phát ra những âm thanh nén cười khó cưỡng.

— “Lấy vợ tốn tiền. Tốn tiền mua mỹ phẩm cho vợ. Đẻ con lại tốn tiền nữa. Phiền lắm!”

Thằng nhóc lặp lại, vẫn say sưa với quả bóng của mình. Tiếng quả bóng giấy đập vào kính đều đặn như nhịp đập của một trái tim đang lo âu về kinh tế.

Lặng. Một nốt lặng rơi tõm vào giữa màn hình đống hồ sơ dở dang.

Ông già sững lại. Một nốt lặng rơi tõm vào giữa đống hồ sơ dở dang.

— “Thì ba nhìn xem, nuôi con tốn tiền, mà trẻ con thì hay lèm bèm. Con cũng sẽ không lấy vợ luôn. Tốn tiền mua mỹ phẩm, tốn tiền nuôi con. Tốn tiền.”

Ông già bỗng thấy mình lúng túng. Tìm kiếm. Lục lọi. Những triết lý cao siêu trong sách vở, những từ ngữ bóng bẩy vẫn dùng để “dạy đời” trên mạng bỗng chốc bay đi đâu hết. Trước sự chất vấn ngây thơ nhưng trần trụi của Lavie, ông già thấy mình như một gã thợ may bị đánh rơi kim chỉ.

— “Con đẻ con ba nuôi con con nha!”

Thằng nhóc tiếp tục sau một thoáng suy nghĩ, trong lúc ông già vẫn còn chưa tiêu hóa hết cái logic “tốn tiền” ban nãy.

Sững

— “Ô hay! Con chú, chú nuôi, sao lại bắt tôi nuôi nữa?” – Ông già giả vờ phát cáu.

— “Thì ba nuôi con, rồi nuôi con con luôn đi! Rồi con con lớn lên nuôi ba.”

Thằng nhóc chống chế, giải thích và biện hộ bằng một sự hồn nhiên đến mức… không thể cãi lại.

— “Này! Hai vợ chồng tôi chẳng cần mấy cô, chú lớn lên nuôi. Lo mà sống tốt, vui vẻ là được.”

Thằng nhóc chạy tọt lên lầu

Từ trên lầu, Em hỏi vọng xuống: "Đấy, cái này có phải Ba nó lèm bèm suốt nên nó bị ảnh hưởng không?!" — 

Tiếng bà nội cười rôm rả, mang theo hơi thở của mảnh đất phù sa, làm dịu đi cái không khí oi nồng của phố thị.

Ông già vừa ngượng, vừa buồn cười. Tiếng cười hì hì vang lên từ chiếc màn hình điện thoại đang đặt trên bàn. Qua cuộc gọi video Zalo, bà nội ở Cao Lãnh quê nhà đang nheo mắt cười, chứng kiến toàn bộ màn đối đáp "cụ non" của thằng cháu nội.



Lạ. 

Trẻ giờ lớn khôn. Trẻ giờ nhận thức. Chẳng thể chối bỏ rằng chúng là tấm gương phản chiếu sắc nét nhất những gì người lớn thể hiện. Ông già tự hỏi, bao nhiêu lần mình đã than vãn về hóa đơn, về áp lực kiếm tiền trước mặt con? Để rồi trong đầu một đứa trẻ tám tuổi, cuộc sống gia đình chỉ còn là một bảng tính thu chi đầy lo âu thay vì là một tổ ấm của những cái ôm.

Sài Gòn cuối năm vội vã. Những con người ngoài kia đang gồng mình lên để có một cái Tết "hoành tráng". Và ông già, vô tình, cũng đã từng là một phần của dòng chảy hối hả đó, mà quên mất rằng, thứ Lavie cần nhất chẳng phải là một bộ đồ hiệu hay một chuyến du lịch đắt đỏ, mà là một ông bố biết cười thật sự, chứ không phải một ông bố chỉ biết nhíu mày bên chiếc smartphone.

Chiều.

Ông già dắt Lavie ra sân bóng. Đây là “vương quốc” của thằng nhóc. Nơi những tên cầu thủ lừng danh như Messi, Ronaldo, Mbappe… được nó sắp xếp thành hàng trong tâm tưởng.

Đối nghịch.

Phía xa kia, những tòa nhà chọc trời đang rực lên ánh đèn neon vô hồn, đại diện cho một thế giới của những con số, của sự thay đổi khốc liệt và những giấc mơ bê tông. Còn ở đây, dưới chân Lavie, chỉ có trái bóng tròn và mặt cỏ xanh rì.

Thằng nhóc chạy. Mồ hôi nhễ nhại. Nó cười.

Một nụ cười rạng rỡ, nguyên sơ, không cần bất kỳ một lớp “filter” nào của TikTok hay Facebook. Nó đá bóng không phải để nhận được “like”, cũng chẳng phải để chứng tỏ mình xuất sắc với ai. 

Giật mình.

Ông già tỉnh, như vừa thoát khỏi một giấc mộng hoang. Trước giờ, ông già cứ mải mê tìm kiếm những nụ cười xa xôi qua khung hình điện thoại, máy tính. Có chăng cũng chỉ là ôn lại những khoảnh khắc đời đã qua bằng sự hước hài nằm trong những dư âm.

Vô tình.

Thấy bản thân mình đi tìm những thứ xa xôi, ca ngợi những giá trị nhân tạo, tôn thờ những nụ cười được dàn dựng tinh vi để làm “nội dung”. Nội dung chẳng phải được tạo từ những khát khao? 

Dần dà, ông già bỏ việc gồng mình tạo ra những bức ảnh, hay nụ cười để “ngạo” với thế gian. Cái sự “tạo” đó, vốn dĩ đã là chẳng tự nhiên.

Trái bóng bay đi, lệch mục tiêu, thằng nhóc ngã nhào. Nó đứng dậy, phủi mông, cười toe toét rồi lại tiếp tục chạy.

Dạy.

Thằng nhóc Lavie đang dạy ông già về sự chấp nhận. Chấp nhận những thăng, trầm, vui, buồn của cuộc sống một cách tự nhiên như hơi thở. Cuộc sống đã đủ đầy những gia vị đó rồi, chẳng cần phải “decor” thêm.

Ông già nhớ đến lời bài hát thịnh hành: “Xuân ơi xuân, xuân vừa ghé qua đây... lòng ta bỗng thấy nhẹ nhàng như mây”.

Nhẹ nhàng như mây.

***

“Getting married is expensive.”

That was the conclusion of an eight-year-old boy.

Saigon these days. The sun is no longer harsh enough to scorch everything in its path. Instead, it carries a different flavor. Sweet. Pure. And perhaps, a bit restless. The bright sunlight filters through the leaves of the tamarind trees, sprinkling golden shards like silver scales onto Hai Ba Trung Street. Above, the sky is a deep, endless blue. Clouds drift aimlessly in thin ribbons, leisurely wandering as if they have never heard of the concept of a "deadline" that haunts the hurried people below.

In a small house tucked away in a tiny alley, the Old Man was wrestling with files at the end of the day, at the end of the year. Suddenly, Lavie—the second son, whose feet were always poised to kick an imaginary ball—stood with his hands on his hips right in front of him.

—“I’m never getting married!”

The boy spoke firmly to the nanny, who was busily tidying up the leftovers from an early dinner.

The Old Man paused. He abandoned the half-finished notes for a file on his computer screen.

—“Why won’t you get married?”

—“Getting married is expensive.”

As the boy spoke, he launched a kick. A paper ball—meticulously crafted from layers of scrap paper bound tightly with Scotch tape—hit the glass pane with a soft thump and bounced back. He deftly caught it with the top of his foot, like a professional player performing on the grass of the Champions League, rather than in a cramped room filled with the scent of food.

—“Why is it expensive?”

The Old Man was intrigued. A fascinating topic. He suppressed a smile, maintaining the most serious expression possible, while "Em" upstairs began to listen and the nanny in the kitchen started making muffled sounds of suppressed laughter.

—“Getting married is expensive. Cosmetics for a wife are expensive. Having kids is expensive. It’s too much trouble,” the boy repeated, still engrossed with his ball, which he kept kicking against the glass door.

Silence. A note of silence fell right into the middle of the pile of unfinished files.

—“But look, Dad. Raising kids costs money, and kids grumble a lot. I won’t get married. Money for makeup, money for kids. It’s just money.”

The Old Man felt a sudden clumsiness. Searching. Rummaging. The lofty philosophies from books, the polished words he often used to "preach" online suddenly vanished. Faced with Lavie’s innocent yet naked interrogation, the Old Man felt like a tailor who had dropped his needle and thread.

—“When I have a kid, you raise them for me, okay?” the boy continued after a moment of thought, while the Old Man was still digesting the "expensive" logic from before.

Daze.

—“Oh, really? Your kid is your responsibility. Why are you making me raise another one?” the Old Man feigned irritation.

—“Well, you raised me, so just raise my kid too! Then when my kid grows up, they’ll take care of you,” the boy countered, explaining and defending his stance with a logic that was… impossible to argue with.

—“Listen! Your mom and I don’t need any of you to grow up and take care of us. Just worry about living well and being happy,” the Old Man snapped playfully.

The boy dashed upstairs.

From above, Em called down: “There, you see? Is it because his Dad grumbles about money all the time that he’s influenced like this?!”

Grandma’s laughter echoed through the phone on the table. Through a Zalo video call, Grandma back in the hometown of Cao Lanh was squinting with laughter, witnessing the whole "little old man" performance of her grandson. Her laughter carried the breath of the alluvial soil, softening the humid, stifling atmosphere of the city.

Strange.

Children these days are mature. They are perceptive. There is no denying that they are the sharpest mirrors reflecting what adults project. The Old Man wondered: how many times had he complained about bills and the pressure of making money in front of his child? Consequently, in the mind of an eight-year-old, family life had become a balance sheet of anxious income and expenses rather than a sanctuary of hugs.

Saigon at the end of the year is hurried. People out there are straining themselves for a "grand" Tet. And the Old Man, unintentionally, had also been a part of that frantic flow, forgetting that what Lavie needed most wasn't a brand-name outfit or an expensive trip, but a father who truly knew how to laugh—not a father who only knew how to frown at a smartphone.

Afternoon.

The Old Man took Lavie to the football field. This was the boy’s "kingdom." A place where famous names like Messi, Ronaldo, and Mbappe were lined up in his imagination.

Contrast.

In the distance, skyscrapers glowed with soulless neon lights, representing a world of numbers, fierce changes, and concrete dreams. But here, under Lavie’s feet, there was only a round ball and green grass.

The boy ran. Drenched in sweat. He laughed.

A radiant, primal smile. No need for any "filter" from TikTok or Facebook. He didn't play for "likes," nor to prove his excellence to anyone. He played for the pure joy of seeing the ball—even a paper one—hit the back of the net.

Startled.

The Old Man woke up as if from a wild dream. Until now, he had been searching for distant smiles through phone screens and computers. Perhaps it was just a way to revisit past moments through the lingering echoes of calculated humor.

Unintentionally.

He saw himself searching for far-off things, praising artificial values, worshipping smiles meticulously staged for "content." But isn't content born from desires?

Gradually, the Old Man gave up the act of forcing a photo or a smile just to "show off" to the world rather than for himself. That kind of "staged" joy was, by its very nature, unnatural.

The ball flew, missed the target, and the boy tumbled. He stood up, brushed off his bottom, grinned ear to ear, and continued to run.

Lesson.

Lavie was teaching the Old Man about acceptance. Accepting the ups, downs, joys, and sorrows of life as naturally as breathing. Life is already full of these flavors; there is no need for further "decor."

The Old Man remembered the lyrics of a popular song: “Spring, oh Spring, you’ve just stopped by... my heart suddenly feels as light as a cloud.”

As light as a cloud.

Saigon at night. Streetlights began to shimmer. The Old Man pulled Lavie into his arms.

Love.

Love for the children of this era, who must grow up amidst the pressure of change, in a world where adults sometimes forget how to love their own children. Books teach. Be like friends with your kids. Tiger moms, lion dads. All sorts of theories.

The Old Man promised himself he would slow down. No more evenings buried in a phone screen while Lavie wanted to recount a spectacular shot.

The value of life is not found in far-off places. It lies right in Lavie’s crisp laughter after a match, in the gentle gaze of Grandma through a phone screen, and in the moment father and son walk hand-in-hand under the Saigon spring sun.


[Nhật ký của cha] Merci, ông già & con chữ [Dad's diary - Merci, the old man & language]

  Ai rồi cũng phải lớn! Ông già nhận ra điều đó khi ngồi ly trà cúc còn ủ hơi nóng ở một đêm cuối hạ, lắng nghe thằng nhóc Merci nói bằn...