[Sách] Rải rác khắp nơi trên mặt đất - Toko Tawada

"Đất nước tôi từng sống đã hoàn toàn biến mất. Giống như một cái bong bóng xà phòng vỡ tan không để lại vệt nước, hay một ảo ảnh chợt tan biến khi ánh mặt trời đứng bóng."

Nếu trong "Mắt mầm" hay "Người du hành kỳ lạ" (The Naked Eye), nữ nhà văn Yoko Tawada từng giải phẫu sự lưu vong bằng cách đẩy nhân vật vào những ranh giới hư ảo giữa hai ngôn ngữ, hai nền văn hóa—nơi bản thể bị bẻ gãy và trôi dạt trong những cơn mê sảng viễn xứ—thì đến "Rải rác khắp nơi trên mặt đất" (Scattered All Over the Earth), bà lại dũng cảm tung ra một nhát cắt tàn nhẫn và triệt để hơn gấp bội.

Không còn là sự lạc lỏng của một cá nhân riêng lẻ. Đó là sự biến mất của cả một văn minh cội nguồn.

Một buổi chiều. Bản tin toàn cầu phát đi một dòng thông báo lặng người. Không tiếng nổ lớn. Không bom đạn hay khói lửa tàn khốc. Một quốc gia hải đảo—"đất nước của sushi"—đơn giản là đã chìm nghỉm, biến mất hoàn toàn khỏi bản đồ thế giới sau những biến đổi khí hậu điềm nhiên và nghiệt ngã. Nơi chốn sinh ra ta, dòng sông ta từng tắm, góc phố ta từng đi... bỗng chốc trở thành một khái niệm trừu tượng, một câu chuyện thần thoại bị xé lẻ.

Người ta sẽ làm gì khi cội nguồn địa lý bị xóa sổ? Khi cuốn hộ chiếu trên tay trở thành tờ giấy vô hiệu, và ngôn ngữ mẹ đẻ không còn bất kỳ ai ngoài kia thấu hiểu?

Đó không phải là một viễn cảnh khoa học viễn tưởng xa xôi. Nó dội thẳng vào tâm thức của những kiếp người lưu vong, những gã lưu lạc chốn viễn xứ: Nơi con người ta hàng ngày vẫn đang sống giữa những thành phố xa lạ, nói thứ tiếng không phải của mẹ sinh ra, và cảm thấy cội nguồn của mình cứ vỡ vụn, rải rác khắp nơi trên mặt đất.

Đó chính là cửa ngõ trần trụi để người ta lật mở tiểu thuyết "Rải rác khắp nơi trên mặt đất" của Yoko Tawada. Tác phẩm xuất hiện như một khoảng trắng thẩm mỹ tĩnh lặng, bóc tách tận cùng nỗi cô đơn căn cước và sức mạnh hàn gắn phi thường của ngôn ngữ.

"Ngôn ngữ không phải là một chiếc lồng sắt trói buộc linh hồn ta vào một dải đất. Ngôn ngữ là thứ không khí chung, nơi những kẻ xa lạ có thể cùng hít thở và trao cho nhau hơi ấm."

Yoko Tawada—nhà văn Nhật Bản sống tại Đức, người sáng tác song ngữ bằng cả tiếng Đức và tiếng Nhật—không dựng nên một thảm họa tận thế giật gân với những cảnh đổ nát gạch đá. Với tư duy mẫn cảm của một kẻ viễn xứ trọn đời, bà tiến hành một ca phẫu thuật tinh tế về sự tan rã âm thầm của thế giới và cách con người định hình lại bản thân khi ranh giới quốc gia mờ nhòa.

Nhân vật chính, Hiruko, là một người nhập cư từ "đất nước của sushi" đã biến mất. Sinh tồn giữa Bắc Âu xa lạ, để giao tiếp và hòa nhập, cô tự sáng tạo ra thứ ngôn ngữ của riêng mình mang tên Panska (ngôn ngữ toàn Đan Mạch / Bắc Âu)—một thứ tiếng lai tạp, ngô ngố, nhưng lại kỳ diệu đến mức ai nghe cũng có thể thấu hiểu.

"Khi quê hương chỉ còn là một ký ức trôi dạt, mỗi từ ngữ ta thốt ra với lòng trắc ẩn chính là một mảnh đất mới được khai phá."

Hành trình của Hiruko cùng nhóm bạn dị biệt—một sinh viên ngôn ngữ học Đan Mạch, một người phụ nữ chuyển giới gốc Ấn, một thanh niên Greenland mang bản sắc đi mượn, và một gã làm robot ở Pháp—không phải là cuộc đi tìm đất diễn, mà là cuộc đi tìm một người đồng bào còn sót lại, đi tìm một tiếng nói trinh nguyên.

Yoko Tawada bóc tách những tầng nghĩa sâu sắc:

• Sự giải phóng khỏi cỗ máy quốc tịch: Khi quốc gia sụp đổ, những đường ranh giới địa lý khô khốc hoàn toàn mất hiệu lực. Con người không còn bị trói buộc bởi những tấm thẻ căn cước hay lòng tự tôn dân tộc ngạo ngược (Arrogance).

• Ngôn ngữ không phải là giáo điều, mà là chiếc cầu kết nối: Thứ tiếng Panska vụng dại của Hiruko chứng minh rằng: Ngôn ngữ sinh ra không phải để phân chia lãnh thổ, mà để phục hồi nhân tính và sự thấu cảm (Omoiyari).

• Sự chấp nhận sự chắp vá: Cội nguồn không nằm ở một mảng đất cố định. Cội nguồn được nuôi dưỡng và tái sinh qua từng chữ, từng kỷ niệm được chia sẻ rải rác giữa những con người xa lạ.

Tawada không viết nên một câu chuyện bi lụy để than khóc cho những giá trị đã mất. Bà trao cho những kẻ lưu vong—và cho cả gã công bộc đang mắc kẹt trong cái hộp đô thị này—một sự bừng tỉnh trần trụi: Bản sắc không phải là một tòa tháp bê tông kiên cố, mà là một dòng sông luôn luân chuyển. Khi một quê hương địa lý có thể chìm xuống biển sâu, khi những công ty có thể giải thể trong một đêm, và những đồng tiền giấy có thể trở thành vô giá trị, thì thứ duy nhất không thể bị hủy diệt chính là khả năng cất lên thứ ngôn ngữ của lòng trắc ẩn.

https://chienphan.blogspot.com/2025/05/sach-chang-cho-yoko-tawada.html

***

"The country I once lived in has completely vanished. Like a soap bubble bursting without leaving a trace of moisture, or a mirage instantly dissolving when the sun reaches its zenith."

If in The Sprout or The Naked Eye, female author Yoko Tawada once dissected exile by thrusting her characters into illusory boundaries between two languages, two cultures—where the self is fractured and left drifting in existential deliria abroad—then in Scattered All Over the Earth, she courageously delivers a surgical cut far more ruthless and absolute.

No longer the isolation of a solitary individual. This is the total disappearance of an entire ancestral civilization.

An afternoon. The global broadcast issued a stunning, speechless alert. No massive explosion. No artillery or atrocious smoke. An island nation—"the land of sushi"—simply sank, completely erased from the world map following cold, relentless climate shifts. The place where we were born, the river where we once bathed, the street corners where we once walked... suddenly became an abstract notion, a fragmented myth.

What do people do when their geographical origin is wiped out? When the passport in their hand becomes a useless piece of paper, and their mother tongue is no longer understood by anyone out there?

This is no distant science fiction scenario. It strikes directly at the consciousness of exiled souls, of wanderers in far-off lands: Where people live daily among alien cities, speaking a language that is not their mother tongue, feeling their roots shatter, scattered all over the earth.

That is the raw doorway through which readers open Yoko Tawada's novel Scattered All Over the Earth. The work appears as a quiet aesthetic white space, peeling back the ultimate loneliness of identity and the extraordinary healing power of language.

"Language is not an iron cage tying our souls to a single strip of land. Language is a shared atmosphere, a place where strangers can breathe together and exchange warmth."

Yoko Tawada—a Japanese writer living in Germany, composing bilingually in both German and Japanese—does not construct a sensational apocalyptic disaster with crumbling stone ruins. With the delicate mindset of a lifelong exile, she performs an exquisite surgery on the quiet dissolution of the world and how humans reshape themselves when national borders fade away.

The protagonist, Hiruko, is an immigrant from the vanished "land of sushi." Surviving in unfamiliar Northern Europe, to communicate and integrate, she crafts a language of her own called Panska (Pan-Scandinavian)—a hybrid, awkwardly naive tongue, yet so magical that anyone who hears it can understand.

"When the homeland becomes nothing more than a drifting memory, every word we utter with compassion is a new territory being cleared."

Hiruko’s journey alongside an eccentric troupe of companions—a Danish linguistics student, an Indian-born transgender woman, a Greenlandic youth bearing a borrowed identity, and a robot maker in France—is not a quest for a stage to perform, but a search for a remaining compatriot, a quest for a pristine, original voice.

Yoko Tawada peels back profound layers of meaning:

• Liberation from the National Machinery: When a nation falls, dry (khô khốc) geographical boundaries lose all validity. Humans are no longer tethered by identity cards or arrogant (Arrogance) national pride.

• Language as a Bridge, Not a Dogma: Hiruko's clumsy Panska proves that language was born not to partition territories, but to restore humanity and mutual empathy (Omoiyari).

• Embracing the Mended Patchwork: Origin does not reside in a fixed plot of soil. Origin is nourished and resurrected through every word, every memory shared among strangers.

Tawada does not write a mournful tragedy to weep over lost values. She hands to exiles—and to the public servant trapped inside this urban box (cái hộp)—a naked awakening: Identity is not a rigid concrete tower; it is a constantly flowing river. When a physical homeland can sink into the deep sea, when corporations can dissolve overnight, and paper currency can become worthless, the only thing that remains indestructible is the ability to speak the language of compassion.

[Sách] Hậu Khoa cử - Nam tính và thẩm mỹ hiện đại ở Việt Nam thời Thuộc Địa - Ben Tran

 "Trong văn phòng của Tự Lực Văn Đoàn, những mái đầu xanh đang đánh cuộc với lịch sử: dùng 'bút sắt' để khai tử những hủ lậu của 'bút lông' và vẽ nên một diện mạo mới cho người đàn ông Việt."

Nó vén rèm, để bước vào thế giới đằng sau của một thế giới khác—một nơi phục vụ những lạc thú ăn chơi, ngổn ngang những mùi "son phấn, mùi vật dụng và cả mùi người". Theo chân những mái đầu trẻ của Tự Lực Văn Đoàn (TLVĐ), nó bước vào văn phòng của họ, nơi những trí thức hấp thụ nền văn hóa Pháp và Châu Âu đang lơ lửng ở giao thời của Nho giáo và kiến thức trời Âu. Nó gặp lại quá nhiều con người: Nhất Linh, Vũ Trọng Phụng, Thạch Lam...Một sự đấu tranh nội tại bắt đầu bùng nổ.

Cuốn sách của Ben Tran đưa ta ngược dòng thời gian về buổi giao thời của lịch sử Việt Nam, khi kỳ thi Hương cuối cùng kết thúc vào năm 1919, để trả lời cho câu hỏi về căn tính nam giới trong một xã hội đang bị "bóp nghẹt" bởi thực dân và sự đổi thay.

Nó ngồi với Nhất Linh. 

Nhất Linh là gã đầu tiên cầm cờ trong cuộc cách mạng thẩm mỹ này. Ben Tran phân tích rằng qua những nhân vật như Dũng trong Đoạn Tuyệt hay Lộc trong Hồn bướm mơ tiên, Nhất Linh đã xây dựng một nam tính gắn liền với sự giải phóng cá nhân.

Những người trẻ tuổi ở văn phòng TLVĐ không còn đo giá trị bằng khoa bảng, mà bằng sự thanh lịch, trí tuệ và đặc biệt là sự u sầu (melancholy). Nam tính của họ là một "chiến lược thẩm mỹ"—một cách để giữ khoảng cách với sự thô kệch của chế độ thuộc địa, khẳng định một cái tôi có chiều sâu giữa thế giới đang chuyển mình đầy hỗn loạn.

Nhìn sang một gã ngông nghênh - Vũ Trọng Phụng, gã như đóa sen lớn lên từ bùn đất, bung nở rực rở, tỏa một mùi ngăn ngắt như để ngạo đời. 

Đối lập với vẻ lý tưởng của Nhất Linh là một Vũ Trọng Phụng tài hoa và gai góc. Ông quan sát "thế thời, thời thế" bằng một đôi mắt sắc lạnh, phơi bày sự "lai căng" và kệch cỡm của nam tính hậu khoa cử.

Qua nhân vật Xuân Tóc Đỏ trong Số Đỏ, nam tính hiện lên như một màn kịch lố bịch của tầng lớp thượng lưu dỏm. Vũ Trọng Phụng rực rỡ ra đi ở độ tuổi hoa đang bung nở nhất, để lại những bản cáo trạng đanh thép về "cái ác của sự dối trá" (như M. Scott Peck từng nói) trong lòng xã hội thuộc địa. Nếu Nhất Linh là ánh sáng lãng mạn, thì Vũ Trọng Phụng là ngọn lửa châm biếm soi rọi vào những góc tối của "mùi son phấn và mùi người" đầy tạp chất.

Giữa những cuộc đấu tranh nội tại gay gắt và sự náo nhiệt của phố thị, Thạch Lam hiện lên như một nốt trầm dịu dàng. Ông không chọn sự đối đầu trực diện hay trào phúng cay nghiệt, mà đưa nam tính trở về với căn tính nguyên bản qua những rung động tinh tế nhất.

Khi theo chân Thạch Lam về lại "Dưới bóng hoàng lan", ta thấy một nam tính được bồi đắp bởi sự thấu cảm (tương đồng với Omoiyari). Những người đàn ông của Thạch Lam mạnh mẽ ở sự tĩnh lặng, ở cách họ trân trọng những giá trị vật chất bình dị nhưng đầy hơi ấm tình thân. Đó là sự chữa lành cho những tâm hồn đang bị "nghẹt thở" bởi dòng chảy thực dụng của thời đại.

"Nam tính hậu khoa cử là một cuộc đàm phán đau đớn trên trang giấy, nơi ranh giới giữa bản ngã chân thật và những chiếc mặt nạ tân thời luôn mong manh như mùi hương hoàng lan trong gió."

Nó nhấp một ngụm chè, ngẫm về sự đối lập giữa Nhất Linh, Vũ Trọng Phụng và Thạch Lam. Một người cầm cờ tiên phong, một người phơi bày hiện thực nghiệt ngã, và một người giữ lại linh hồn dân tộc trong những điều nhỏ bé.

Đọc Ben Tran để thấy rằng, dù là nam tính lãng mạn hay sự lai căng, tất cả đều là những nỗ lực để không bị "bỏ quên" trong dòng chảy lịch sử. 

"Hậu Khoa cử" là lời nhắc nhở rằng: sự hiện diện của chúng ta cần một điểm tựa thẩm mỹ và đạo đức vững chắc, để không trở thành những "Xuân Tóc Đỏ" vô hồn, và cũng không bị vùi lấp trong những lạc thú son phấn vô nghĩa của thời đại.

***

"In the office of the Self-Reliance Literary Group (Tự Lực Văn Đoàn), young minds were gambling with history: using the 'steel pen' to execute the obsolete traditions of the 'brush pen' and painting a new face for the Vietnamese man."

It (the character) draws back the curtain to step into the world behind another world—a place catering to hedonistic pleasures, cluttered with the "scents of cosmetics, objects, and the scent of people." Following the young leaders of the Self-Reliance Literary Group (SLG), it enters their office, where intellectuals absorbed in French and European cultures are hovering at the crossroads of Confucianism and Western knowledge. It encounters so many figures: Nhất Linh, Vũ Trọng Phụng, Thạch Lam... An internal struggle begins to erupt.

Ben Tran’s book takes us back to the transitional period of Vietnamese history, following the final imperial examination in 1919, to answer the question of masculine identity in a society "suffocated" by colonialism and change.

It sits with Nhất Linh. Nhất Linh was the first to wave the flag in this aesthetic revolution. Ben Tran analyzes that through characters like Dũng in "Breaking Ties" (Đoạn Tuyệt) or Lộc in "The Butterfly Spirit" (Hồn bướm mơ tiên), Nhất Linh constructed a masculinity tied to individual liberation. These young men at the SLG office no longer measured value by academic degrees, but by elegance, intellect, and notably, melancholy. Their masculinity was an "aesthetic strategy"—a way to maintain distance from the crudeness of the colonial regime, asserting a soulful "Self" amidst a world in chaotic transition.

It looks over at a defiant figure - Vũ Trọng Phụng. He is like a lotus rising from the mud, blooming brilliantly, radiating a sharp, pungent scent as if to mock the world. In contrast to Nhất Linh’s idealism is a talented and gritty Vũ Trọng Phụng. He observes the "circumstances of the times" with cold, sharp eyes, exposing the "hybridization" and pretentiousness of post-mandarinate masculinity. Through the character Xuân Tóc Đỏ in "Dumb Luck" (Số Đỏ), masculinity appears as a ridiculous play staged by the fake upper class. Vũ Trọng Phụng passed away brilliantly at the peak of his blooming, leaving behind stinging indictments of the "evil of lying" (as M. Scott Peck once said) within the heart of colonial society. If Nhất Linh was the romantic light, Vũ Trọng Phụng was the satirical flame illuminating the dark corners of the impure "scents of cosmetics and people."

Amidst the fierce internal struggles and urban bustle, Thạch Lam emerges as a gentle low note. He did not choose direct confrontation or bitter satire; instead, he returned masculinity to its original identity through the most delicate vibrations. Following Thạch Lam back "Under the Shadow of the Ylang-Ylang" (Dưới bóng hoàng lan), we see a masculinity nurtured by empathy (akin to Omoiyari). Thạch Lam’s men are strong in their silence, in how they cherish simple material values filled with familial warmth. This is the healing for souls being "suffocated" by the era's pragmatic flow.

"Post-mandarinate masculinity was a painful negotiation on paper, where the boundary between the true self and modern masks was always as fragile as the scent of ylang-ylang in the wind."

It takes a sip of tea, reflecting on the opposition between Nhất Linh, Vũ Trọng Phụng, and Thạch Lam. One held the pioneer flag, one exposed the harsh reality, and one preserved the national soul in small things. Reading Ben Tran is to see that, whether it be romantic masculinity or hybridization, all were efforts to avoid being "forgotten" in the current of history.

"Post-Mandarinate" is a reminder: our presence requires a solid aesthetic and moral anchor to avoid becoming soulless "Xuân Tóc Đỏs" and to keep from being buried in the meaningless cosmetic pleasures of the age.

[Sách] Gia đình ong - Anja Mugerli

"Tự do không phải là không có tổ, mà là biết mình có thể quay về hoặc bay đi bất cứ lúc nào mình muốn."
Nắng nhạt dần, tầng trời mây tạo hình như vảy cá, Nó trở lại vùng đất của vương quốc Nam Tư, để lắng nghe Anja Mugerli kể về một "Gia đình ong"  ở một sớm đầu năm. Thì thầm như tự sự, Anja Mugerli kể không ồn ào; nó như một dòng nước ngầm chảy qua những khe nứt của tâm hồn, nơi chứa đựng những phong tục nhuốm màu tâm linh của vùng biên thùy Slovenia.

Ấn tượng. Nghi lễ "báo tin cho bầy ong". Trong thế giới của Mugerli, khi một người chủ gia đình nằm xuống, người ta phải ra vườn, gõ vào tổ ong và thì thầm báo tin buồn. Nếu không, bầy ong – những linh hồn bảo hộ – cũng sẽ bỏ đi hoặc lụi tàn.

 

"Người ta nói rằng ong là sinh vật duy nhất biết đến sự thánh thiện của cái chết. Chúng không chỉ tạo ra mật, chúng còn lưu giữ những bí mật của chúng ta."

Nhớ. Đông tàn, sau ngày anh ra đi, dường như cả cây cỏ trong vườn cũng rũ lá. Có một sợi dây tâm linh vô hình nối kết con người với vạn vật. Đọc truyện, nó thấy mình như đứa trẻ đang đứng giữa vườn xưa, lắng nghe tiếng vo ve của ký ức.

Trong tập truyện, có những người đàn bà sống trong sự kìm kẹp của truyền thống, của thiên chức làm mẹ và những kỳ vọng nặng nề. Họ như những con ong thợ cần mẫn nhưng đầy tổn thương.

"Họ sống như thể hơi thở của họ thuộc về người khác, như thể cơ thể họ là một ngôi nhà mà chính họ không có chìa khóa để vào."

Mugerli không chỉ kể chuyện, bà còn dựng lên những biểu tượng về sự chuyển giao. Giữa thực tại trần trụi của những áp lực cơm áo và vẻ đẹp lãng mạn của những phong tục cũ, nhân vật trong truyện luôn phải lựa chọn: Tiếp tục vòng lặp hay bứt phá để tìm lại chính mình?

"Đừng sợ bóng tối của tổ ong. Chính ở nơi tối tăm nhất, mật ngọt mới được hình thành."

"Gia đình ong" không phải là một cuốn sách dễ đọc để giải trí. Nó đòi hỏi người ta phải chậm lại, để cảm nhận cái nhịp điệu dồn dập của những cơn đau và sự chậm rãi của sự chữa lành.

Nó gấp sách lại, chào tạm biệt Anja, tạm biệt những một phần của đế quốc La Mã, tạm biệt một Xã Hội Chủ Nghĩa đã từng, tạm biệt những mặt hồ thinh lặng lọt thỏm giữa những ngọn núi cao, con người sống nhỏ nhoi, thinh lặng và chậm đến yêu thương. 

***

"Freedom is not about being nestless, but about knowing you can return or fly away whenever you desire."

The sunlight was fading, the clouds overhead weaving into patterns like fish scales. It (the character) returned to the lands of the former Kingdom of Yugoslavia to listen to Anja Mugerli tell the story of a "Bee Family" on an early New Year’s morning. Whispering like a soliloquy, Mugerli’s storytelling is never loud; it is like an underground stream flowing through the fissures of the soul, harboring the spiritual customs of the Slovenian borderlands.

Striking. The ritual of "telling the bees." In Mugerli's world, when the head of a household passes away, one must go into the garden, knock on the hive, and whisper the somber news. Otherwise, the bees—the guardian spirits—will depart or perish.

"It is said that bees are the only creatures that know the holiness of death. They do not just create honey; they preserve our secrets."

Memory. As winter waned, following the day he left this world, it seemed even the plants in the garden wilted. There is an invisible spiritual thread connecting humans to all living things. Reading these stories, it felt like a child standing in an old garden, listening to the humming of memory. Within this collection, there are women living under the constraints of tradition, the burden of motherhood, and heavy expectations. They are like diligent yet wounded worker bees.

"They lived as if their breath belonged to someone else, as if their body were a house to which they themselves did not hold the key."

Mugerli does more than tell stories; she constructs symbols of transition. Between the raw reality of life's daily pressures and the romantic beauty of ancient customs, the characters must always choose: to continue the loop or to break free and find themselves.

"Do not fear the darkness of the hive. It is in the darkest places that the sweetest honey is formed."

"The Bee Family" is not an easy book for mere entertainment. It demands that one slows down to feel the frantic rhythm of pain and the slow, deliberate pace of healing.

It closed the book, saying goodbye to Anja, goodbye to a fragment of the Roman Empire, goodbye to a Socialism that once was, and goodbye to the silent lakes nestled between high mountains—where humans live small, quiet lives, slowing down until they reach the threshold of love.

[Sách] Khi đàn sếu bay về phương Nam - Lisa Ridzén

• "Bình yên không phải là điểm đến. Nó nằm ở khoảnh khắc ta chấp nhận tốc độ của đôi cánh mình, giữa một bầu trời rộng lớn." 

Nếu bạn hỏi nó có yêu tuổi già của mình không, hẳn rồi, yêu quá đi chứ! Vì đâu có được sự yêu thương đó, từ những con người đã tiếp xúc qua, họ bắt đầu đi qua ráng chiều đời, cất lên những giai điệu mới của cuộc sống, như ánh hoàng hôn rọi xuống dòng sông lấp lánh như ánh pha lê. Tuổi nào chẳng lạc lối, tuổi già cũng vậy thôi! Lửng lơ ở đa tầng cảm xúc, yêu thương, tiếc nuối trong cô độc, buồn bã với những sự chiêm nghiệm về cuộc sống—những sinh vật phù du dưới đáy nhìn ngắm những thứ bồng bềnh ở bên trên, để rồi tiếp tục với thương yêu, như nhân vật Bo của truyện.

 "Khi đàn sếu bay về phương Nam" không chỉ là một tác phẩm tự sự chữa lành về thiên nhiên, mà là một bản chân dung dịu dàng và chân thực về hành trình đối diện với tuổi già, sự cô đơn và những di sản gia đình chưa được giải quyết. Tác giả Lisa Ridzén sử dụng sự di cư kiên định của loài sếu làm bối cảnh, nhưng nội dung sâu xa là về hành trình nội tâm của nhân vật Bo—một người đàn ông Thụy Điển lớn tuổi đang tìm kiếm "phương Nam" của chính mình.

Cuốn sách nổi bật bởi giọng văn nhẹ nhàng, nhân văn, tập trung vào những thay đổi nhỏ nhặt nhưng đầy ý nghĩa trong cuộc sống đời thường và tâm hồn của Bo.

Bo: Sự Cô Đơn và Di sản của Quá khứ

Câu chuyện xoay quanh ông Bo, người đang đối mặt với những thách thức của tuổi già và sự cô đơn. Cuộc sống của ông được vẽ nên qua những mối quan hệ phức tạp và sâu sắc:

1. Tình bạn và Sự kết nối: Mối quan hệ độc đáo với người đồng nghiệp Ture là điểm sáng, cho thấy ý nghĩa của sự kết nối con người, đặc biệt ở tuổi xế chiều.

2. Di sản gia đình: Cuốn sách đào sâu vào mối quan hệ căng thẳng với con trai Hans, một sự căng thẳng bị ảnh hưởng nặng nề bởi chính mối quan hệ khắc nghiệt của Bo với người cha ruột. Sự buông bỏ và chữa lành cho thế hệ sau là một chủ đề mạnh mẽ.

3. Đối diện với tuổi già: Hành trình chấp nhận sự yếu đuối của thể chất được thể hiện qua những ghi chép tỉ mỉ của đội ngũ chăm sóc tại nhà.

Cuốn sách truyền tải thông điệp về sự chấp nhận và buông bỏ—hai yếu tố cần thiết để tìm thấy bình yên. Giống như đàn sếu phải chấp nhận mùa đông để bay đi, Bo phải chấp nhận quá khứ và sự lão hóa để tìm thấy mục đích ở giai đoạn cuối đời.

Tác giả đặt ra câu hỏi cốt lõi: Nguồn gốc của sự lo âu không phải là thiếu thời gian, mà là thiếu mục đích và sự hiện diện.

 "Nếu bạn làm chậm lại, thế giới sẽ không bị bỏ lại phía sau. Chỉ là những điều bạn không thể thấy trước đó sẽ xuất hiện."

Sự chữa lành của Bo bắt đầu khi ông ngừng chạy đua với thời gian và những kỳ vọng của người cha, cho phép bản thân nhìn thấy những giá trị cốt lõi còn sót lại.

"Phương Nam" trong sách là một ẩn dụ tuyệt đẹp cho trạng thái tinh thần bình yên, là nơi mà Bo và mỗi người chúng ta cần được nghỉ ngơi và tái tạo.

"Mỗi người đều mang trong mình một phương Nam, một nơi mà ta biết mình phải trở về để được chữa lành."

Sự chấp nhận hành trình gian khổ của đàn sếu dạy chúng ta bài học về sự kiên định không màng đến sự hoàn hảo. Sự bình yên của Bo đến từ việc chấp nhận sự không hoàn hảo của gia đình và chính mình.

• "Cuộc sống là một hành trình đi tìm nơi chốn, không phải là nơi chốn đi tìm ta. Ta phải tự mình cất cánh." 

"Khi đàn sếu bay về phương Nam" là một cuốn sách chân thực, dịu dàng, khiến người đọc suy ngẫm về ý nghĩa của những khoảnh khắc quý giá trong đời. Nó là một lời mời gọi bạn dũng cảm buông bỏ những gánh nặng của quá khứ và trân trọng những người thân yêu, bởi chính sự kết nối ấy mới là "phương Nam" vĩnh cửu của mỗi người.

***

"Peace is not a destination. It lies in the moment we accept the speed of our own wings, amidst a vast sky."

"When the Cranes Fly South" is not just a work of healing self-narrative about nature; it is a gentle and authentic portrait of the journey of confronting old age, loneliness, and unresolved family legacies. Author Lisa Ridzén uses the crane's resolute migration as a backdrop, but the deeper content is about the internal journey of the character Bo—an elderly Swedish man searching for his own "South."

The book stands out for its gentle, humane voice, focusing on the subtle yet meaningful changes in Bo's everyday life and soul.

Bo: Solitude and the Legacy of the Past

If you ask me if I love my old age, yes, I love it too much! Because where else could one receive that affection, from the people I've encountered, who are beginning to pass through the twilight of life, raising new melodies, like the sunset light reflecting on the river, sparkling like crystal. Every age gets lost, and old age is no different! Wavering in multiple layers of emotion—love, regret, amidst solitude, sadness—with reflections on life—the plankton below gazing up at the things floating above. Then, continuing with love, just like the character Bo in the story.

The story revolves around Bo, who is confronting the challenges of old age and loneliness. His life is painted through complex and profound relationships:

1. Friendship and Connection: The unique bond with his colleague Ture is a highlight, demonstrating the meaning of human connection, especially in the twilight years.

2. Family Legacy: The book delves into the strained relationship with his son Hans, a tension heavily influenced by Bo's own harsh relationship with his father. Letting go and healing the next generation is a powerful theme.

3. Confronting Old Age: The journey of accepting physical frailty is conveyed through the meticulous notes of the home care team.

The book conveys the message of acceptance and surrender—two essential elements for finding peace. Just as the cranes must accept winter to fly away, Bo must accept his past and aging to find purpose in his later years.

The author poses the core question: The source of anxiety is not a lack of time, but a lack of purpose and presence.

"If you slow down, the world won't be left behind. It's just that things you couldn't see before will appear."

Bo's healing begins when he stops racing against time and his father's expectations, allowing himself to see the remaining core values.

The South: The Soul's Sanctuary

"The South" in the book is a beautiful metaphor for inner peace, the state of mind where Bo and all of us need rest and rejuvenation.

"Everyone carries a South within them, a place where they know they must return to be healed."

The acceptance of the cranes' arduous journey teaches us a lesson in persistence, regardless of perfection. Bo's peace comes from accepting the imperfections of his family and himself.

• "Life is a journey in search of a place, not a place in search of us. We must take flight ourselves." (On actively seeking purpose)

• "When the Cranes Fly South" is an authentic, gentle book that prompts the reader to reflect on the meaning of precious moments in life. It is an invitation to bravely let go of the burdens of the past and cherish loved ones, because that connection itself is the eternal "South" for every person.

[Sách] Giết con chim nhại - Harper Lee

"Con chim nhại chẳng làm gì khác ngoài đem tiếng hát đến cho ta thưởng thức... chúng không làm gì khác ngoài hót bằng cả trái tim cho chúng ta nghe. Điều đó lý giải vì sao giết con chim nhại là tội lỗi."

Nó quyết định đọc "Giết con chim nhại" vào một ngày đầu năm, với hy vọng văn chương sẽ giúp bản thân tìm thấy sự cân bằng sau những ngày hối hả. Dưới bầu trời mây vảy cá phiêu lãng của Sài Gòn, nhấp một ngụm cà phê sớm, nó bị cuốn vào thế giới của Maycomb – một thế giới vừa trong trẻo tuổi thơ, vừa nghẹt thở bởi những lằn ranh định kiến.

"Con không bao giờ thực sự hiểu một người chừng nào con chưa thực sự đi vào bên trong lớp da của người đó và đi lại trong đó."

"Xem như là đã giết con chim nhại" – đó là lời nói của cô bé Scout ở gần cuối truyện. Chẳng ai trách một đứa trẻ khi nó thốt lên một linh cảm sâu sắc đến thế. Scout, nhân vật được Harper Lee chọn làm người kể chuyện, lớn lên trong một gia đình thiếu vắng bóng dáng người mẹ, chỉ có anh trai Jem và người cha luật sư Atticus Finch.

Đọc cuốn sách này, nó chợt nhận ra mình đang học lại về một thế giới đã từng trải qua nhưng chẳng còn nhớ rõ: thế giới tuổi thơ. Đó là một thế giới bản năng, chưa bị vấy bẩn bởi những thiên kiến áp đặt. Qua đôi mắt của Scout, những vấn đề gai góc nhất của nước Mỹ thời bấy giờ – sự phân biệt chủng tộc giữa người da trắng và da đen – hiện lên vừa trần trụi, vừa nhức nhối. Mù chữ và thiếu học chính là bước đầu tiên đẩy con người vào vòng luẩn quẩn của nô lệ và sự kỳ thị.

Đất nước nào cũng có vấn đề của nó. "Giết con chim nhại" phơi bày ra sự phân biệt chủng tộc của nước Mỹ một thời của người da trắng và da đen (cùng với chiến tranh hai miền Nam, Bắc) để tiến đến sự phát triển dân chủ như hiện tại. Mù chữ & thiế học là bước đầu dẫn người da đến bước vào vòng lẫn quẫn sinh ra và lớn lên như một nô lê. Sự thiên khiến áp đặt lên họ.

Nếu ở các tác phẩm trước ta bàn về sự "phó mặc", thì Atticus là biểu tượng của sự hiện diện tỉnh thức. Cách ông đối thoại với các con chính là một bài học về sự chân thành:

"Khi trẻ con hỏi chú điều gì thì hãy trả lời nó, vì thiện ý. Nhưng đừng bịa chuyện. Trẻ con là trẻ con, nhưng chúng có thể phát hiện sự lẩn tránh nhanh hơn người lớn và sự lẩn tránh chỉ làm chúng bối rối."

Ông hiểu rằng ngôn ngữ bậy bạ hay những hành động nổi loạn của trẻ con chỉ là một chặng đường mà chúng phải đi qua để thu hút sự chú ý. 

Sở trường Luật của Harper Lee đã khiến phiên tòa xét xử Tom Robinson trở nên mạch lạc và logic đến mức nó quên cả giờ đi đón thằng nhóc. Từng chi tiết được bóc tách như một bản cáo trạng đanh thép đối với sự bất công.

"Trước khi tôi sống được với những người khác, tôi phải sống với chính mình. Có một thứ không tuân theo quy tắc thiểu số hay đa số, đó là lương tâm của con người."

Bỗng dưng, một sự kết nối thú vị nảy ra trong tâm tưởng: Sẽ ra sao nếu ta xây dựng một "vũ trụ văn chương" kiểu Hollywood? Scout lớn lên, trở thành cô nàng Skeeter dũng cảm thu thập thông tin để viết nên cuốn The Help (Người giúp việc), rồi dẫn đến sự kiện Rosa Parks trên chiếc xe buýt định mệnh, làm bùng phát phong trào đấu tranh dân chủ. Tất cả họ đều là những "con chim nhại" hót bằng cả trái tim, và việc dập tắt tiếng hót đó chính là tội lỗi lớn nhất của nhân loại.

"Họ có quyền nghĩ thế... nhưng tôi phải sống sao cho tôi có thể ngẩng cao đầu đối diện với các con tôi."

Giết con chim nhại nhắc nhở chúng ta rằng: Học lại cách làm trẻ con chính là học lại cách làm người. Đừng để sự lẩn tránh làm trẻ thơ bối rối, và đừng để sự vô tâm của người lớn giết chết những con chim nhại đang hót trong tâm hồn chúng ta. Chỉ khi dám đối diện kiên cường với chính mình, ta mới thực sự hiện diện giữa dòng đời "chạy rầm rầm" ngoài kia.

Trở lại "Giết Con Chim Nhai, nó chỉ thấy đơn giản: học & hiểu hơn về một thế giới bị lãng quên - thế giới tuổi thơ - một thế giới bản thân đã trãi qua rồi chẳng nhớ. Giờ học lại.

***

"Mockingbirds don’t do one thing but make music for us to enjoy... they don’t do one thing but sing their hearts out for us. That’s why it’s a sin to kill a mockingbird."

It (the character) decided to read "To Kill a Mockingbird" on the first day of the year, hoping that literature would help it find balance after the hurried days. Under Saigon's drifting mackerel sky, taking a sip of early coffee, it was drawn into the world of Maycomb—a world as pure as childhood yet as suffocating as the lines of prejudice.

"You never really understand a person until you consider things from his point of view… until you climb into his skin and walk around in it."

"It’d be sort of like shootin’ a mockingbird"—those were the words of little Scout toward the end of the story. No one blames a child when she utters such a profound intuition. Scout, the narrator chosen by Harper Lee, grows up in a home lacking a mother’s presence, with only her brother Jem and her lawyer father, Atticus Finch.

Reading this book, it suddenly realized it was re-learning a world it had once passed through but no longer remembered clearly: the world of childhood. It is an instinctive world, not yet tainted by imposed biases. Through Scout’s eyes, the thorniest issues of America at that time—the racial segregation between Black and White—emerge both raw and aching. Illiteracy and lack of education are the first steps that push people into the vicious cycle of slavery and discrimination.

Every nation has its own problems. "To Kill a Mockingbird" exposes the racial segregation of an era in America (along with the friction between North and South) as it progressed toward its current democracy. Illiteracy and lack of education were the beginnings that led people into a cycle of being born and raised as slaves, with prejudice forced upon them.

If in previous works we discussed "negligence," then Atticus is the symbol of mindful presence. His dialogue with his children is a lesson in sincerity:

"When a child asks you something, answer him, for goodness’ sake. But don’t make a production of it. Children are children, but they can spot an evasion quicker than adults, and evasion only muddles ‘em."

He understood that bad language or rebellious acts are just a stage all children go through to attract attention. Harper Lee’s legal mastery made Tom Robinson’s trial so coherent and logical that it forgot the time to pick up its son. Every detail was dissected like a powerful indictment against injustice.

"Before I can live with other folks, I’ve got to live with myself. The one thing that doesn’t abide by majority rule is a person’s conscience."

Suddenly, a fascinating connection sparked in its mind: What if we built a "literary universe" in the Hollywood style? Scout grows up to become the courageous Skeeter, gathering information to write "The Help", eventually leading to Rosa Parks’ fateful bus incident, igniting the civil rights movement. All of them are "mockingbirds" singing with all their hearts, and silencing that song is humanity's greatest sin.

"They’re certainly entitled to think that... but before I can live with other folks, I’ve got to live with myself. I want to be able to look my children in the eye."

"To Kill a Mockingbird" reminds us: Re-learning how to be a child is re-learning how to be human. Do not let evasion muddle a child's mind, and do not let the indifference of adults kill the mockingbirds singing in our souls. Only when we dare to face ourselves with courage do we truly exist amidst the world "rushing by" out there.

Returning to "To Kill a Mockingbird", it simply sees: learning and understanding more about a forgotten world—the world of childhood—a world it once experienced but forgot. Now, it is learning again.

[Sách] Im miệng và Hãy hôn em đi!

Im miệng & hãy hôn em đi. Tựa đề của sách khiến người ta tò mò đến nội dung vì sự mạnh mẽ từ lời nói của một cô gái, nhưng nếu bạn là một fan của thể loại trinh thám thì Shut up & Kiss me của Christie Craig không phải là một cuốn sách dành cho bạn.

Dẫu rằng đọc tóm tắt nội dung sẽ khiến người đọc dễ mường tượng về một câu chuyện trinh thám:

            Nhà báo ảnh Shala Winters được ủy thác một trách nhiệm từ thị trưởng Precious, Texas – giúp mang khách du lịch đến thành phố nhỏ nhỏi, heo hút & lạc hậu với. Precious nơi có các màn biễu diễn sân khấu ngoài trời, người dân địa phương thân thiện và hơi lập dị khi gắn liền với truyền thống đến mức mù quán. Điều quy định trong các lễ hội là: KHÔNG ĐƯỢC CHỤP HÌNH. Shala Winters đã vi phạm một trong những quy định của nơi đây.

            Một trong số những bức ảnh của Shala Winters đã ghi lại một khoảnh khắc và trở thành mối đe dọa cho sự an toàn của cô khi đến đây. Có một kẻ muốn giết cô.

            Sky Gomez – viên sĩ quan cảnh sát đầy nam tính, nóng tính – đã trở thành người bảo vệ cho Shala sau những hiểu lầm nho nhỏ lúc đầu. Một tình yêu hình thành sau một quá trình từ người bảo vệ trở thành người yêu.

Như những câu chuyện về thể loại văn học của Mỹ khác. Tình dục và mối quan hệ xã hội bên trong lòng xã hội Mỹ nói chung và văn hóa địa phương nói riêng. Im miệng & hãy hôn em đi là một trong những tác phẩm không nằm ngoài vòng xoáy này của thể loại tiểu thuyết lãng mạn. 

Tuy nhiên, hãy nhìn vào thành tích của Christie Craig: Người đã lọt vào vòng chung kết giải Golden Heart, cũng như là người lọt vào vòng chung kết trong các cuộc thi do RWA tài trợ, bà có được sự công nhận trong dòng văn học lãng mạn, với văn phong hài hước dí dỏm, pha trộn giữa các tình huống ly kỳ hồi hộp và gợi tình. Nhận giải Holt Medallion Award of Merit dành cho thể loại Best Romantic Comedy Romance Novel năm 2009. Để có thêm một lý do thuyết phục bản thân tìm đến các tác phẩm của Christie và quyển sách đầu tiên nên là: Im miệng & Hãy hôn em đi.

( Ảnh: Internet)