[Sách] Phương pháp nghiên cứu học luật - Phạm Duy Nghĩa

Giữa cái guồng máy dồn dập đầy rẫy những gã thích la lối chốn công sở, nó lật mở từng trang sách của thầy Phạm Duy Nghĩa. Cuốn sách xuất hiện như một nhát cắt bén ngót, ủi phẳng mọi sự trì trệ của tư duy và bứng rễ nó khỏi cái hộp tù túng của những định kiến rập khuôn.

"Học luật và nghiên cứu luật không phải là học thuộc lòng những điều khoản đóng băng trên giấy tờ. Đó là hành trình dùng tư duy phản biện để mổ xẻ mạch đập trần trụi của đời sống, tìm ra khoảng trắng của sự thật đằng sau những câu chữ ngụy tạo."

Thầy Phạm Duy Nghĩa—bằng tư duy của một chuyên gia pháp lý hàng đầu, người từng thẩm thấu sâu sắc chất thanh lịch triết học phương Tây lẫn thực tế vận hành của Việt Nam—không dạy người ta cách tuân thủ luật pháp một cách mù quáng hay ngây thơ. Ông trang bị cho nó một bộ lọc tư duy tối giản mang tính sống còn: Phương pháp đặt câu hỏi nghiên cứu, bóc tách dữ liệu thô và xây dựng hệ thống luận điểm dựa trên bằng chứng thực nghiệm.

Cuốn sách dạy nó cách lạnh lùng gạt bỏ những "tin đồn" nhiễu nhương hay những mệnh lệnh khắt khe từ cơ chế quản lý để tìm ra cốt lõi của vấn đề. 

"Tổ chức pháp lý hay quy trình hành chính không phải là một cỗ máy vô cảm; nó là một hệ sinh thái phức tạp do con người tạo ra và phải phục vụ cho nhân tính."

Đọc "Phương pháp nghiên cứu học luật" không biến nó thành một gã thầy cãi lạnh lùng vị lợi, mà trái lại, làm lòng nó phẳng lại, yên lòng đến lạ kỳ. Nó hiểu rằng, luật pháp hay quy trình suy cho cùng cũng chỉ là công cụ, còn cái lõi để duy trì xã hội chính là sự tử tế.

***

Amidst a relentless, racing machinery populated by men addicted to shouting chốn công sở, nó flipped open each page of the book by Teacher Phạm Duy Nghĩa. The volume materialized like a razor-sharp cut, ironed flat every stagnation of the intellect, and radically uprooted (bứng rễ) it from the suffocating box of stereotyped prejudices.

"To study and research law is never to memorize by heart those frozen clauses on paper. It is a journey of utilizing critical thinking to dissect the naked, brutal pulse of existence, unearthing the white spaces of truth hidden beneath artificial wordings."

Teacher Phạm Duy Nghĩa—through the intellect of a leading legal expert who had profoundly internalized the philosophical elegance of the West alongside the operational reality of Vietnam—does not instruct men to comply with the law blindly or naively. He equips it with a vital, minimalist cognitive sieve: the methodology of framing research questions, peeling away raw data layers, and constructing argumentation systems founded upon empirical evidence.

The book trains it to coldly cast aside turbulent rumors or the harsh commands dictating from the administrative apparatus to isolate the core of the matter.

"A legal organization or an administrative process is never a soulless machine; it is a complex ecosystem engineered by mankind and must exist to serve human dignity."

Reading “Methodology of Legal Research” does not transform it into a cold, utilitarian pettifogger; conversely, it causes its heart to level out (phẳng lại), settling into a strange, tranquil peace. It understands that the law or the process, when stripped bare, is merely a tool, while the ultimate anchor sustaining a society remains nothing less than fundamental human kindness.

[Sách] Lãnh đạo thời gian khó - John C. Maxwell

Sài Gòn thiếu nắng. Ở một buổi sớm tháng Bảy của năm 2026, bầu trời thành phố sụp xuống những tầng mây xám xịt chực chờ đổ giông. Tiếng còi xe bên lề phố dồn dập dội vào ô cửa kính của văn phòng, nhưng bên trong này, mọi thứ bất động như một khoảng trắng thẩm mỹ tĩnh lặng.

Nó ngồi đối diện với thằng nhóc—một gương mặt điển trai, trẻ tuổi nhưng đôi mắt đã hằn lên chút phong sương của kẻ sớm quăng mình vào đời trường. Thằng nhóc gắn tên tuổi mình với giai đoạn hoàng kim thuở đầu của một trong những thương hiệu xe hạng sang Lexus tại Việt Nam, nhưng điều khiến nó lưu tâm lại là mái tóc. Mái tóc đã nhạt phai, xơ xác theo màu mây trời phiêu lãng, dấu tích trần trụi của những lần nhuộm tẩy và dấu tích của thời gian, đâu đó có trường đời bồi đấp.

Hỏi han dăm ba câu chuyện cũ, nó từ tốn đặt lên bàn câu chuyện về một dự án đào tạo nhân sự—nơi thằng nhóc đang dấn thân để gầy dựng một hệ thống mới, quy mô và vĩ mô hơn. Nó nhìn sâu vào ánh mắt cậu ta, tự hỏi: Đây có phải là khoảnh khắc thằng nhóc đang tự bứng rễ bản thân ra khỏi cái hộp an toàn cũ kỹ, đi tìm một hướng đi mới để tự lãnh đạo chính mình trước khi lãnh đạo người khác?

Tự nghiệm. Ở vào một thời điểm gian khó đỉnh điểm của lịch sử và nền kinh tế thực tại, khi cái ngột ngạt bao vây lấy những kiếp người lầm lụi bên lề phố, con người ta sẽ vượt qua bằng thứ bản năng sinh tồn trần trụi, hay phải cậy nhờ vào một bộ óc thiên tài để tự tay đào thải những tư duy lỗi thời, tìm kiếm một chiều gió mới nhằm duy trì xung lực để tiếp tục bay lên?

Giữa những băn khoăn rứt rách ấy, những trang sách của John C. Maxwell lật mở trên chiếc bàn cao của sự chính trực như một nhát cắt bén ngót để định hình lại bộ lọc tư duy:

"Thời gian khó khăn không tạo ra nhân cách của một nhà lãnh đạo, nó bộc lộ nhân cách đó. Khi giông bão nổi lên, chiếc mặt nạ vị lợi sẽ rơi xuống, chỉ còn lại cái lõi trần trụi của năng lực và sự chính trực."

Bậc thầy tư duy quản trị hàng đầu thế giới không dạy người ta cách la lối, đập bàn hay dùng quyền lực ngạo ngược để ép buộc hiệu suất. Maxwell đưa ra một bộ lọc tư duy tinh gọn: Trong thời khắc gian khó, bi kịch của người quản trị là ôm đồm quá nhiều mục tiêu và nghiện dự đoán một tương lai tuyến tính đầy ảo ảnh. Ông dạy nó cách lạnh lùng gạt bỏ hàng trăm con số nhiễu nhương, những chỉ số phù phiếm (Vanity Metrics) để tìm ra OMTM (Chỉ số duy nhất tối thượng) của tổ chức lúc lâm nguy: Sự kết nối và niềm tin trinh nguyên của đội ngũ.

"Lãnh đạo trong bình yên là một đặc ân, nhưng lãnh đạo trong thời gian khó là một sự phụng sự. Đừng cố bơm máu vào một guồng máy đã chết đứng; hãy tưới tắm cho tinh thần của những con người đang vận hành nó."

Nhớ. Ở một trời tháng Bảy năm nào, những cơn mưa giông dồn dập bắt đầu tìm về với phố, đường trơn và lòng người cũng trơn trượt những toan tính. Ngày đó, người ta cười, tán thưởng nó về một năng khiếu đào tạo đỉnh cao chốn công sở. Nó chỉ cười trừ. Nó biết thứ năng khiếu ấy, suy cho cùng, cũng chỉ là một phương thức và một công cụ trần trụi để nó dọn đường, luồn lách qua các rào cản thông thường về mặt tâm lý, vượt qua cạm bẫy thương trường để bảo vệ sự chu toàn cho một mái ấm. Tìm về.

Im lặng. Thời gian trôi dần theo cái vòng lặp vô thường của kiếp công bộc. Giờ đây gặp lại một chú nhóc, cũng chọn một hướng đi gần như tương tự nó ngày xưa, dẫu cho trong lời nói của cậu ta vẫn có phần nào đó bị mây mờ che phủ... đầy mộng mơ và hoang mang trước cái "không biết" của thời đại. Lãnh đạo thời gian khó không phải là ngồi trong tháp ngà vẽ biểu đồ, mà là khi bạn dám bước qua cái hộp an toàn của chính mình, lật giở mặt trái của tấm mề đai danh vọng để cùng đám trẻ lội xuống bùn lầy của thực tế, để tâm hồn thôi khô khốc và dòng máu nóng được ươn ướt trở lại dưới nhịp đập vị nhân sinh.

Nó gửi lời chào tạm biệt John C. Maxwell và thằng nhóc khi ngoài kia những giọt mưa bắt đầu thả mình dài trên vách kính văn phòng, như muốn bò vào bên trong để lắng nghe một giai điệu ly hương, rồi hoàn toàn tan vào bóng tối mênh mông của thành phố. 

***

Saigon was short on sun. On a July morning in the year 2026, the city sky collapsed into heavy, slate-grey clouds, looming with an impending deluge. The frantic honking of traffic on the pavement beat violently against the office windowpanes, yet inside this perimeter, everything hung motionless—an island of tranquil aesthetic white space.

It sat directly across from the boy—a handsome, youthful face, yet his eyes already bore the faint, weathered print of someone who had flung himself prematurely into the arena of the world. The boy had anchored his name to the pristine golden era of Lexus during its infancy in Vietnam, but what seized the attention of nó was his hair. It was a faded, frayed mane resembling the drift of wandering clouds—a naked imprint of repeated bleaching, chemical stripping, and the raw passage of time, with the school of hard knocks leaving its deep sediment underneath.

Trading a few casual fragments of old stories, nó deliberately laid upon the high table a blueprint for a talent development project—the very domain where the boy was currently venturesome, striving to erect a new, larger, and more macroeconomic operating system. Nó looked deep into his eyes, silently questioning: Is this the exact threshold where the boy is courageously uprooting himself from his old, secure box, searching for a new trajectory to lead himself before he dares to lead anyone else?

Self-contemplation. At a historical zenith of hardship and within the fractures of the current economy, when a suffocating weight besieges the lầm lụi (weary yet resilient) souls on the edge of the street, will mankind survive by mere primal instinct? Or must we rely on a singular intellect of genius to ruthlessly discard obsolete mindsets, seeking a fresh directional wind to sustain the momentum to fly?

Amidst these deeply fractured (rứt rách) anxieties, the pages of John C. Maxwell unfurled across the high table of integrity like a razor-sharp cut to recalibrate the cognitive filter:

"Hard times don't create characters, they reveal them. When the storm rages, the utilitarian mask falls away, leaving only the naked core of competence and integrity."

The global titan of executive leadership does not instruct men to shout, la lối, bang tables, or deploy arrogant authority to coerce performance. Maxwell introduces a lean (Lean) cognitive sieve: In moments of turbulence, the absolute tragedy of an administrator is the hoarding of too many objectives and an addiction to predicting a linear, illusory future. He instructs nó to coldly cast aside hundreds of distracting data points and those lộng lẫy yet hollow vanity metrics (Vanity Metrics) to isolate the OMTM (One Metric That Matters) of a listing enterprise: connection and the pristine trust of the collective pack.

"Leading in calm waters is a privilege, but leading in turbulent times is a service. Do not attempt to pump blood into a machinery that has already ground to a dead halt; instead, irrigate the spirit of the human beings who operate it."

Remembrance. In a certain July sky of the past, torrential rainstorms began to find their way back to the alleyways; the asphalt was slick. People smiled, praising nó for possessing a supreme, unmatched talent for corporate training. Nó merely smiled a quiet, dismissive smile. It knew that such a talent, when stripped bare, was nothing more than a functional method and a raw tool to clear its path—a tactical maneuver to bypass standard psychological barriers and slip through the hidden traps of the marketplace to preserve the absolute chu toàn (immaculate protection) of its hearth. A quiet retreat.

Silence. Time dissolved down the impermanent loop of a public servant’s destiny. Now, encountering this young cub once more—who was choosing a nearly identical trajectory, even if his speech remained partially cloaked in dense fog... romantic and bewildered before the "unknown" of the era. Leading in hard times is never about sitting in an ivory tower sketching linear graphs; it is when you possess the courage to step outside your own secure box, turning over the reverse side of the medal of vanity to wade into the raw mud of reality alongside the youth. It is how you prevent the soul from turning entirely dry (khô khốc), allowing the hot blood to become damp (ươn ướt) once more beneath the pulse of human empathy .

It bade a silent farewell to John C. Maxwell and the boy just as the long rain-droplets began to slide down the office glass, as if crawling inward, desperately listening to a melody of exile, before completely dissolving into the vast, enveloping darkness of the city.

[Sách] Lorenzo De' Medici - Miles J. Unger

"Sống mặn mòi và rối rắm không đáng sợ, đáng sợ là sống mà không để lại một nhát chạm nào lên chất liệu của thời gian."

Nó gặp lại Miles J. Unger vào một sớm đầu xuân, sau khi đã từng cùng chìm đắm trong cuộc đời của Picasso, hôm nay nó đặt chân đến nước Ý của một thời rực rỡ. 

https://chienphan.blogspot.com/2022/11/sach-picasso-miles-j-unger.html

Miles J. Unger giới thiệu đến nó một Lorenzo, hiện lên không phải như một vị thánh, mà là một thực thể đầy mâu thuẫn, một gã đi trên dây giữa hai vực thẳm: Một bên là gã "Chủ ngân hàng" đầy toan tính, lạnh lùng với những con số và bảng cân đối kế toán; một bên là nhà "Bảo trợ nghệ thuật" thanh cao, người sẵn sàng quỳ xuống trước một bức tượng dang dở của Michelangelo.

Lorenzo bước vào đời không phải bằng gươm giáo, mà bằng sự nhạy bén của một bộ óc biết biến tiền bạc thành quyền lực mềm. Unger bóc tách sự "hiện diện" của Lorenzo qua cách ông đối đầu với những gia tộc thù địch và cả Giáo hoàng.

"Lorenzo không cai trị bằng nỗi sợ hãi thuần túy, mà bằng sự thấu cảm (Omoiyari) kỳ lạ dành cho cái đẹp và sự thấu thị về bản chất con người."

Nó chợt nhớ đến triết lý của Machiavelli (người vốn chịu ảnh hưởng từ thời đại này). Lorenzo là hiện thân của một gã biết đứng ở giữa: giữa sự tàn nhẫn cần thiết để bảo vệ gia tộc và sự hào phóng vô bờ bến để nuôi dưỡng những thiên tài như Michelangelo hay Botticelli. Đó là một dạng "trí tuệ kết tinh" tột đỉnh—biết cách dùng nghệ thuật để che đậy những vết nứt của sự bất ổn chính trị.

Sự sắc sảo của cuốn sách nằm ở chỗ nó không tách rời hai con người này. Lorenzo hiểu rằng tiền bạc là mạch máu, nhưng nghệ thuật mới là linh hồn để duy trì sự sống cho gia tộc Medici.

"Ông dùng những đồng florin vàng để mua lấy sự bất tử, và dùng những nhát cọ của Botticelli để che đi mùi của sự thối nát chính trị."

Đó là sự đối lập đầy nghiệt ngã. Để có được một Florence rực rỡ Phục hưng, Lorenzo đã phải vận hành một bộ máy ngân hàng khổng lồ với những thủ đoạn đôi khi tàn nhẫn. Sự thanh cao của cái đẹp lại được nuôi dưỡng từ những toan tính trần trụi nhất.

Vụ ám sát hụt trong nhà thờ Santa Maria del Fiore (Âm mưu nhà Pazzi) hiện lên trong sách như một thước phim quay chậm đầy kinh hoàng. Ngay trong thánh đường, giữa tiếng kinh cầu, máu đã đổ. Khoảnh khắc Lorenzo bị đâm trúng cổ nhưng vẫn rút kiếm chống trả, trong khi em trai ông gục xuống, là đỉnh điểm của sự "nghẹt thở" của quyền lực.

"Quyền lực là một chiếc vương miện bằng gai được phủ vàng; nó lấp lánh dưới ánh mặt trời nhưng lại đâm nát tâm hồn kẻ đội nó mỗi khi đêm về."

Đây chính là thực tế khắc nghiệt: Chính trị và kinh doanh không bao giờ là những con đường thẳng tắp. Chúng giao nhau tại những "ngã ba máu", nơi sự sinh tồn buộc con người ta phải trở thành một con thú tỉnh thức nhất.

Unger giúp nó nhận ra một sự thật: Lorenzo chính là bậc thầy sơ khai của "Ngoại giao văn hóa". Thay vì mang quân đi chinh phạt, ông mang các họa sĩ, kiến trúc sư và tri thức đi tặng cho các vương triều khác.

"Một bức tượng đẹp có sức mạnh bình định biên giới hơn cả một vạn kỵ binh."

Ngày nay, các cường quốc vẫn đang chơi cuộc chơi của Lorenzo. Con đường kinh doanh và chính trị rốt cuộc đều dẫn về một điểm chung: Ai nắm giữ được "biểu tượng", kẻ đó nắm giữ được tương lai.

Trong cuộc chơi đầy bão tố của Lorenzo, nó chợt dừng lại ở hình ảnh người nghệ sĩ. Nó nhớ đến anh chàng đam mê chất liệu đến từ miền Trung mà nó từng gặp. Một người gắn đời mình với chữ "Đa"—đa đoan, đa cảm, và cũng thật "đa" chất liệu. Một con người mang cái vị mặn mòi của biển, sự rối rắm của những dặm đường đã qua, nhưng tâm hồn thì vẫn miệt mài mài giũa từng phiến đá, từng thớ gỗ như thể đó là cách duy nhất để hiện diện.

***

"Living a life that is salty and entangled is not frightening; what is truly frightening is to live without leaving a single touch upon the material of time."

It (the character) encountered Miles J. Unger again on an early spring morning. After having once immersed itself in the life of Picasso, today it set foot in the Italy of a radiant era.

Unger introduces it to a Lorenzo who emerges not as a saint, but as an entity full of contradictions—a man walking a tightrope between two abysses: On one side is the calculating "Banker," cold with numbers and balance sheets; on the other is the noble "Patron of the Arts," who is willing to kneel before an unfinished statue by Michelangelo.

Lorenzo entered life not with swords and spears, but with the sharpness of a mind that knew how to transform money into soft power. Unger dissects Lorenzo's "presence" through the way he confronted hostile families and even the Pope.

"Lorenzo did not rule by pure fear, but by a strange empathy (Omoiyari) for beauty and an insight into human nature."

It suddenly recalled the philosophy of Machiavelli (who was himself influenced by this era). Lorenzo was the embodiment of a man who knew how to stand in the middle: between the cruelty necessary to protect his family and the boundless generosity to nurture geniuses like Michelangelo or Botticelli. This was a form of ultimate "crystallized intelligence"—knowing how to use art to mask the fractures of political instability.

The brilliance of the book lies in the fact that it does not separate these two personas. Lorenzo understood that money is the blood, but art is the soul that sustains the life of the Medici family.

"He used gold florins to purchase immortality, and used the brushstrokes of Botticelli to mask the scent of political decay."

It was a grim opposition. To achieve a radiant Renaissance Florence, Lorenzo had to operate a massive banking machine with maneuvers that were sometimes ruthless. The nobility of beauty was fed by the most naked of calculations.

The failed assassination in the Cathedral of Santa Maria del Fiore (The Pazzi Conspiracy) appears in the book like a terrifying slow-motion film. Right inside the sanctuary, amidst the chanting of prayers, blood was shed. The moment Lorenzo was stabbed in the neck but still drew his sword to fight back, while his brother fell, was the peak of the "suffocation" of power.

"Power is a crown of thorns covered in gold; it glitters under the sun but pierces the soul of the wearer every night."

This is the harsh reality: Politics and business are never straight paths. They intersect at "bloody crossroads," where survival forces one to become the most alert of beasts.

Unger helps it realize a truth: Lorenzo was the early master of "Cultural Diplomacy." Instead of sending armies to conquer, he sent painters, architects, and intellectuals as gifts to other dynasties.

"A beautiful statue has the power to pacify borders more than ten thousand cavalrymen."

Today, great powers are still playing Lorenzo’s game. The paths of business and politics eventually lead to a common point: Whoever holds the "symbol" holds the future.

Amidst Lorenzo’s stormy game, it suddenly paused at the image of the artist. It remembered the young man passionate about materials from Central Vietnam whom it had once met. A person who bound his life to the word "Đa" (Multi)—multi-faceted, multi-sentimental, and truly "multi-material." A man carrying the salty taste of the sea and the entanglement of roads traveled, yet whose soul remained diligent in refining every stone and every piece of wood as if it were the only way to truly be present.

[Sách] Lịch sử các dân tộc A-Rập - Albert Hourani

"Lịch sử thế giới A-rập không phải là một chuỗi những chiến thắng quân sự, mà là sự tồn tại bền bỉ của một ngôn ngữ và một đức tin có khả năng dung hợp mọi đứt gãy của thời gian."

Những ngày đầu xuân, mây phiêu lãng trên đầu. Nó nhấp một ngụm cà phê đắng, giai điệu mùa xuân của Vivaldi vẫn dìu dặt bên tai, nhưng tâm tưởng lại đang trôi dạt về một vùng đất mà pháo sáng đang ngợp cả bầu trời Trung Đông. Tin tức về những cuộc đáp trả qua lại giữa Iran, Israel và sự can thiệp của USA tràn ngập các mặt báo. Một thế giới đang nín thở trước những thảm họa không thể đảo ngược.

Giữa lúc nhân gian đang dâng cao hận thù, nó lật giở những trang khảo cứu đồ sộ của Albert Hourani. Nếu Chung Bora dùng kinh dị để lột tả sự nghẹt thở, thì Hourani lại dùng hàng ngàn năm lịch sử để bốc trần một căn tính A-rập đầy kiêu hãnh nhưng cũng đầy những vết nứt của định mệnh.

Có đế chế nào chẳng lụi tàn dù huy hoàng đến mấy? Ông dẫn nó đi qua những đô thị phồn hoa từ Baghdad đến Cairo, từ Damascus đến Cordoba, để thấy rằng thế giới A-rập không phải là một khối đơn điệu của những cuộc thánh chiến, mà là một tấm thảm rực rỡ được dệt bằng đức tin, ngôn ngữ và nghệ thuật.

Ông không chọn cách viết về những vị vua một cách hào nhoáng. Thay vào đó, ông bóc tách sự "hiện diện" của người dân A-rập qua cách họ tổ chức xã hội, cách họ giữ gìn tri thức khi châu Âu còn đang chìm trong đêm tối. 

"Người A-rập không sống trong những biên giới địa lý; họ sống trong một không gian tâm linh nơi quá khứ và hiện tại luôn trò chuyện với nhau qua những vòm mái nhà thờ và những khu chợ sầm uất."

Một lịch sử tắm máu. Như thể trời cho một biển dầu, lại muốn lấy lại bằng lửa khói. Nhìn vào tình hình chiến sự Iran - Israel hiện nay, nó nhận ra sự lặp lại tàn khốc của quy luật nhân quả mà Hourani đã từng ám chỉ. Trung Đông là nơi mà "món nợ" của quá khứ luôn gõ cửa vào lúc nửa đêm. Sự can thiệp của USA và các cường quốc phương Tây giống như một sự "phó mặc" linh hồn của vùng đất này cho những quyền lợi kinh tế và chính trị vĩ mô.

Tác phẩm chỉ ra rằng, căn tính A-rập được hình thành từ sự giao thoa, nhưng cũng từ sự kháng cự. Khi một xã hội bị bóp nghẹt bởi những lằn ranh chia cắt nhân tạo, nó sẽ sinh ra từ sự u uất. 

Lịch sử các dân tộc A-rập – Một tập hồ sơ sòng phẳng với quá khứ và đầy trắc ẩn với hiện tại. Để không bị "bỏ quên", hãy học cách đọc lại thế giới qua "đôi mắt" của sự thật.

***

"The history of the Arab world is not a sequence of military victories, but the enduring existence of a language and a faith capable of mending all the fractures of time."

Early spring days. Clouds drift aimlessly overhead. It (the character) takes a sip of bitter coffee; Vivaldi’s Spring melody still lingers in its ears, but its mind is drifting toward a land where flares saturate the Middle Eastern sky. News of retaliatory strikes between Iran and Israel, coupled with USA intervention, floods the headlines. A world holds its breath before irreversible disasters.

While the world is surging with hatred, it flips through the monumental research pages of Albert Hourani. If Chung Bora used horror to portray suffocation, Hourani uses thousands of years of history to strip bare an Arab identity—proud, yet filled with the cracks of destiny.

Is there any empire that does not wither, no matter how glorious? He leads it through flourishing cities from Baghdad to Cairo, from Damascus to Cordoba, to show that the Arab world is not a monotonous block of holy wars, but a brilliant carpet woven with faith, language, and art.

He does not choose to write about kings in a flashy manner. Instead, he dissects the "presence" of the Arab people through how they organized society and preserved knowledge while Europe was still shrouded in the Dark Ages.

"The Arabs do not live within geographical borders; they live in a spiritual space where the past and present constantly converse through cathedral domes and bustling marketplaces."

A history bathed in blood. As if God granted a sea of oil, only to reclaim it with fire and smoke. Looking at the current Iran-Israel conflict, it recognizes the brutal repetition of the law of cause and effect that Hourani once alluded to. The Middle East is a place where the "debt" of the past always knocks on the door at midnight. The intervention of the USA and Western powers feels like a "delegation" of the region's soul to macroeconomic and political interests.

The work points out that Arab identity was formed from intersection, but also from resistance. When a society is suffocated by artificial dividing lines, it is born out of melancholy.

A History of the Arab Peoples – A dossier that is fair to the past and compassionate toward the present. To avoid being "forgotten," learn to re-read the world through the "eyes" of truth.

[Sách] 100 câu hỏi về lịch sử trường mỹ thuật Đông Dương - Phạm Long và Trần Hậu Yên Thế

"Lịch sử Mỹ thuật Đông Dương không chỉ là lịch sử của những bức tranh; đó là lịch sử của một cuộc đấu tranh để được nhìn thấy và được công nhận."

Từng bước đến với hội họa, nó tò mò hơn về nghệ thuật. Nó lật giở những trang khảo cứu của Phạm Long và Trần Hậu Yên Thế. Nếu Ben Tran dùng "Hậu khoa cử" để định nghĩa sự thay đổi nam tính, thì các tác giả ở đây lại dùng "100 câu hỏi" để bóc tách một cuộc di cư vĩ đại khác: cuộc di cư từ mỹ nghệ dân gian sang mỹ thuật hiện đại.

Nó là một tổng hòa được ghi chép về sự hiện diện đầy trắc ẩn của những người thầy Pháp và những người trò Việt trong một thời kỳ nghệ thuật đầy biến động giữa lòng thuộc địa.

Trường Mỹ thuật Đông Dương (thành lập năm 1924) hiện lên trong nghiên cứu của Phạm Long và Trần Hậu Yên Thế như một thực thể đầy nhị nguyên. Một mặt, nó là sản phẩm của chính quyền thực dân; mặt khác, nó lại là nơi ươm mầm cho những khát vọng tự do và căn tính dân tộc mãnh liệt nhất.

Điểm sâu sắc nhất trong phần lịch sử mỹ thuật thời Pháp thuộc chính là sự dung hợp chất liệu. Phạm Long và Trần Hậu Yên Thế đã đi sâu vào cách thức người họa sĩ Việt dùng kỹ thuật phương Tây (phối cảnh, giải phẫu, ánh sáng) để làm "vàng" hàn gắn những vết nứt của văn hóa truyền thống.

• Sơn mài: Từ một kỹ nghệ thủ công mỹ nghệ trang trí (vật dụng), dưới bàn tay của những sinh viên khóa đầu như Nguyễn Gia Trí, nó đã trở thành một ngôn ngữ hội họa đỉnh cao. Đó là sự hiện diện của "mùi người" và "mùi mủ cây" được thanh tẩy qua nghệ thuật.

• Tranh lụa: Sự thanh khiết của lụa kết hợp với tư duy tạo hình hiện đại đã tạo nên một căn tính Đông Dương không thể trộn lẫn.

Họ không nhập nhòa theo dòng chảy Tây hóa một cách vô thức, thay vào đó là chọn lọc những gì tinh túy nhất của cả hai thế giới. 

100 câu hỏi giống như 100 nhát cắt vào làn sương mù quá khứ để tìm lại những cái tên bị "bỏ quên". Từ những người thầy như Inguimberty, Alix Aymé đến những sinh viên di cư sang Pháp như Mai Trung Thứ, Vũ Cao Đàm.

Các tác giả không lãng mạn hóa sự thành công của họ. Qua nghiên cứu, ta thấy một sự "nghẹt thở" của những tâm hồn lưu vong luôn hướng về cội nguồn. Việc họ vẽ những thiếu nữ Việt, những cảnh trí làng quê giữa lòng Paris chính là cách họ "trò chuyện với chính mình" (như Ethan Kross đã nói) để giữ lấy căn tính. Họ dùng ngòi bút và bảng màu để khẳng định: "Tôi vẫn ở đây, và dân tộc tôi vẫn ở đây."

Hội họa Việt Nam thời Pháp thuộc là một minh chứng cho sự hiện diện mạnh mẽ của nhân tính ngay trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất. Những câu hỏi về sự ra đi, về sự lựa chọn chất liệu, hay về số phận của các tác phẩm thất lạc đều là những bài học về lòng trắc ẩn và sự tự vấn.

100 câu hỏi về lịch sử trường mỹ thuật Đông Dương – Một tập hồ sơ rực rỡ và sòng phẳng với lịch sử. 

***

The history of Indochina Fine Arts is not merely the history of paintings; it is the history of a struggle to be seen and recognized."

Stepping into painting, it becomes more curious about art. It turns the research pages of Phạm Long and Trần Hậu Yên Thế. If Ben Tran used "Post-Mandarin" to define changes in masculinity, the authors here use "100 questions" to deconstruct another great migration: the transition from folk crafts to modern fine arts.

It is a synthesized record of the compassionate presence of French teachers and Vietnamese students during a turbulent period of art within the heart of the colony.

The Indochina School of Fine Arts (founded in 1924) emerges in the research of Phạm Long and Trần Hậu Yên Thế as a dual entity. On one hand, it was a product of the colonial administration; on the other, it was the cradle for the most intense aspirations for freedom and national identity.

The deepest point in the history of fine arts during the French colonial period is the fusion of materials. Phạm Long and Trần Hậu Yên Thế delve into how Vietnamese painters used Western techniques (perspective, anatomy, light) as "gold" to mend the cracks of traditional culture.

• Lacquer: From a decorative craft (utilitarian), under the hands of the first generation of students like Nguyễn Gia Trí, it became a pinnacle language of painting. It is the presence of the "human scent" and the "sap scent" purified through art.

• Silk painting: The purity of silk combined with modern plastic thinking created an unmistakable Indochinese identity.

100 questions are like 100 incisions into the fog of the past to rediscover "forgotten" names. From teachers like Inguimberty and Alix Aymé to students who emigrated to France like Mai Trung Thứ and Vũ Cao Đàm.

The authors do not romanticize their success. Through research, we see a "suffocation" of exiled souls always longing for their roots. Their painting of Vietnamese young women and village landscapes in the heart of Paris was their way of "chattering with oneself" (as Ethan Kross said) to preserve their identity. They used pens and palettes to affirm: "I am still here, and my people are still here."

Vietnamese painting during the French colonial period is a testament to the powerful presence of humanity even in the direst circumstances. Questions about departure, the choice of materials, or the fate of lost works are all lessons in compassion and self-reflection.

100 Questions on the History of the Indochina School of Fine Arts – A brilliant and fair dossier on history. For it, that is enough.

[Book] Rembrandt - Rosalino Ormiston

"Rembrandt không vẽ những gì người ta muốn thấy; ông vẽ những gì thực sự hiện diện đằng sau lớp da thịt và những bộ âu phục đắt tiền."

Đầu xuân, khi những mầm non bắt đầu cựa mình dưới bầu trời mây vảy cá, nó lững thững theo chân Rosalind Ormiston để dõi theo một dòng đời hiển hiện qua những bức tranh nhuộm màu rực rỡ. Lạ thay, đằng sau những khung hình đầy tích cực, lung linh ánh sáng ấy lại là cả một cuộc đời đầy bi kịch. 

Rosalind Ormiston không chỉ liệt kê các tác phẩm; bà là người dẫn đường đưa nó đi qua một vòng thịnh vượng của Amsterdam thế kỷ XVII. Cuốn sách bóc tách sự dối trá của vẻ ngoài hào nhoáng để tìm thấy sự chân thật trong nội tâm nhân vật. Qua lăng kính của Rosalind, nó thấy Rembrandt không chỉ vẽ tranh, ông đang vẽ lại sự hiện diện đầy trắc ẩn của con người giữa những cuộc bể dâu.

"Bóng tối trong tranh Rembrandt chính là nốt lặng của âm nhạc, nơi mọi nỗi đau được xoa dịu và mọi sự thật được phơi bày dưới ánh sáng của lòng trắc ẩn."

Cuộc đời Rembrandt (1606 - 1669) là một bản giao hưởng của những thái cực. Ông bước vào đời với vinh quang rực rỡ, cưới Saskia—nàng thơ và là tình yêu lớn nhất—sống trong sự xa hoa của những chiếc áo nhung và mũ lông thú. Thế nhưng, cuộc đời vốn "không suôn sẻ". Ông chứng kiến sự ra đi của ba người con, rồi đến Saskia, để rồi cuối cùng rơi vào cảnh phá sản và cô độc.

Nó nhận ra một điều đau đớn: những bức tranh của ông càng rực rỡ ánh sáng bao nhiêu, thì bóng tối cuộc đời ông càng đậm đặc bấy nhiêu. Thay vì "phó mặc" linh hồn cho tuyệt vọng, Rembrandt đã dùng bóng tối (chiaroscuro) như "vàng" để hàn gắn những vết nứt đời mình. Hơn 80 bức tự họa chính là hành trình tìm sự sống bằng cọ vẽ, như thể chỉ có đắm chìm và sống chết trong nổi u hoài của riêng mình. 

Từ gã thanh niên ngông nghênh đến người đàn ông già nua bần hàn, ông không che giấu sự già nua, ông hiện diện mạnh mẽ qua cái nhìn trực diện vào chính bản thể mình.

"Tự họa không phải là hành động ái kỷ, đó là một cuộc đối thoại kiên cường với thời gian, nơi người nghệ sĩ chấp nhận mọi vết nứt của định mệnh."

Rosalind Ormiston phân tích sâu sắc các tác phẩm làm nên tên tuổi ông:

• The Night Watch (Tuần đêm): Một "nhà hát của bản ngã" tập thể, nơi ánh sáng nhảy múa trên những bộ phục sức, bốc trần sự hiện diện của con người trong dòng chảy thời gian.

• The Anatomy Lesson of Dr. Nicolaes Tulp: Nơi khoa học gặp gỡ nghệ thuật, bốc trần lòng ham hiểu biết của con người trước "miền bí ẩn" của cái chết.

• The Return of the Prodigal Son (Sự trở về của đứa con hoang đàng): Tác phẩm cuối đời, nơi lòng trắc ẩn (Omoiyari) đạt đến đỉnh cao qua đôi bàn tay người cha ôm lấy đứa con tội lỗi—một sự thanh tẩy cho mọi u mê của kiếp người.

 Rembrandt chính là người đứng ở giữa sự giàu sang và nghèo khó, giữa ánh sáng và bóng tối, giữa những bức họa rực rỡ tích cực và một thực tại bi kịch nghẹt thở.

Rembrandt – Không chỉ là một cuốn sách nghệ thuật, đó là bản hướng dẫn để ta tìm thấy "thiên thần" ngay trong những góc tối nhất của bản ngã. Với nó, vậy thôi.

***

"Rembrandt doesn't paint what people want to see; he paints what truly exists behind the flesh and expensive suits."

In early spring, as buds begin to stir under a mackerel sky, he saunters after Rosalind Ormiston to witness a life manifesting through brilliantly colored paintings. Strangely, behind those positive, light-filled frames lies a life of tragedy. He takes a sip of bitter coffee as the "Winter" of Vivaldi lingers in his ears—a low note in memory of the artist who used his own pain to illuminate humanity.

Rosalind Ormiston doesn't just list works; she is the guide leading him through a cycle of prosperity in 17th-century Amsterdam. The book strips away the deceit of glamorous exteriors to find the truth within characters' inner selves. Through Rosalind's lens, he sees that Rembrandt doesn't just paint; he is repainting the compassionate presence of humanity amidst life's upheavals.

Rembrandt’s life (1606 - 1669) is a symphony of extremes. It entered life in radiant glory, marrying Saskia—the muse and his greatest love—living in the luxury of velvet coats and fur hats. Yet, life was "not smooth." It witnessed the passing of three children, then Saskia, eventually falling into bankruptcy and solitude.

It realizes a painful truth: the more radiant the light in his paintings, the denser the darkness in his life. Instead of "abandoning" his soul to despair, Rembrandt used darkness (chiaroscuro) as "gold" to mend the cracks of his life. Over 80 self-portraits represent a journey to find life through the brush, as if only by immersing himself and living or dying within his own melancholy could he truly exist. From an arrogant youth to a poor, elderly man, he hides no frailty; he is powerfully present through a direct gaze into his own being.

"Self-portraiture is not an act of narcissism; it is a resilient dialogue with time, where the artist accepts every crack of destiny."

Rosalind Ormiston offers a profound analysis of the works that defined his name:

• The Night Watch: A collective "theater of the ego" where light dances on regalia, exposing human presence in the flow of time.

• The Anatomy Lesson of Dr. Nicolaes Tulp: Where science meets art, baring human curiosity before the "mystery" of death.

• The Return of the Prodigal Son: A final work where compassion (Omoiyari) reaches its peak through the father's hands embracing the sinful son—a purification for all human delusions.

"Darkness in Rembrandt's paintings is the rest in music, where all pain is soothed and every truth is revealed under the light of compassion."

Rembrandt is the one standing in the middle of wealth and poverty, light and darkness, between radiant, positive paintings and a suffocating tragic reality.

The book by Rosalind Ormiston reminds him: To avoid being "forgotten," one must bravely face their own shadow. Rembrandt taught us how to use light to love even tragedies. Do not let life "drift" with the years; let every crack in your life become a shimmering gold thread.

Rembrandt – Not just an art book, it is a guide to finding the "angel" in the darkest corners of the self. For him, that's it.

[Sách] Tín ngưỡng tôn giáo An Nam - Georges Coulet

"Người An Nam không sống cho riêng mình; họ sống trong một dòng chảy liên tục của các linh hồn, nơi cái chết không phải là sự kết thúc mà là một sự chuyển hóa của hiện diện." 

Nó lật giở những trang khảo cứu của Georges Coulet—một công trình từ đầu thế kỷ XX—để thấy lại cái "nhà hát của bản ngã" người Việt, nơi sự hiện diện của thần linh còn chân thực hơn cả thực tại.

Cùng khai thác chủ đề tâm linh người An Nam, nhưng Georges Coulet mang đến một trải nghiệm khác biệt hoàn toàn so với Paul Giran trong "Phù thuật và tín ngưỡng An Nam". 

https://chienphan.blogspot.com/2022/10/sach-phu-thuat-va-tin-nguong-nam-paul.html

Nếu Giran thường tập trung vào những khía cạnh kỳ bí, ma thuật và đôi khi mang định kiến của một kẻ quan sát từ bên ngoài, thì Coulet lại có một cái nhìn khách quan và tổng quan hơn.

"Sự khách quan trong việc nhìn nhận tín ngưỡng chính là việc thừa nhận mạch lịch sử đã nhào nặn nên nó, thay vì chỉ nhìn vào những biểu hiện ma thuật nhất thời."

Ông không chỉ dừng lại ở các nghi lễ bề nổi mà đi sâu vào mạch ngầm lịch sử. Ông phân tích xem các sự kiện, các luồng tư tưởng đã tác động ra sao qua chiều dài thời gian để tạo hình nên một nền tín ngưỡng độc đáo. Tín ngưỡng An Nam trong mắt Coulet không phải là những mảnh ghép rời rạc của bùa chú, mà là một hệ thống sống động, có gốc rễ và có sự vận động không ngừng để khẳng định căn tính (identity) của dân tộc.

Đọc Coulet, nó chợt nảy ra một suy tưởng: Tại sao con người cứ phải đi tranh cãi, giành giật đúng sai về các đức tin, nó thuộc về nơi nào, nếu như bản chất của chúng vốn là như thế?

Tín ngưỡng của người Việt là một cộng đồng mở, nơi người sống và người chết, thần linh và con người cùng hiện diện. Khi ta đứng ở vị thế của kẻ đứng giữa để thấu hiểu—ta sẽ thấy mọi sự tranh giành đều trở nên vô nghĩa. Sự hiện diện của Tam Giáo (Phật - Đạo - Nho) hòa quyện trong một tâm hồn duy nhất là minh chứng cho sự trung dung đầy nghệ thuật. Người Việt không bài trừ, họ dung nạp. Họ không tranh đoạt chân lý, họ sống cùng nó. Sự "phó mặc" ở đây không phải là lười biếng, mà là một sự chấp nhận thanh thản trước dòng chảy của định mệnh.

"Tín ngưỡng là tấm lá chắn giúp người Việt không bị bóp nghẹt bởi những khắc nghiệt của thiên nhiên. Mỗi nghi lễ là một lời khẳng định: Tôi vẫn ở đây, và tổ tiên tôi vẫn ở đây."

Georges Coulet chỉ ra rằng người An Nam xưa không bao giờ đơn độc. Việc thờ cúng tổ tiên hay Thành hoàng làng chính là nỗ lực tuyệt vời để không bao giờ "phó mặc" linh hồn cho sự hư vô.

"Sao phải giành giật một vị thế, khi tín ngưỡng đã là hơi thở, là cách thức mà người dân giải mã những bí ẩn của định mệnh một cách tự nhiên nhất?"

Tín ngưỡng tôn giáo An Nam – Một cuốn sách để thấy rằng, chúng ta không cần tranh cãi với lịch sử, chúng ta chỉ cần hiện diện và cảm nhận nó.

***

Religious Beliefs of the Annamese: A Spiritual Map and the Acceptance of Values that "Are"

"The Annamese do not live for themselves; they live in a continuous flow of souls, where death is not an end but a transformation of presence."

It flips through the research pages of Georges Coulet—a work from the early 20th century—to rediscover the "theater of the ego" of the Vietnamese, where the presence of deities is even more real than reality itself.

Exploring the same theme of Annamese spirituality, Georges Coulet offers an experience entirely different from Paul Giran in "Magics and Beliefs of the Annamese" (Phù thuật và tín ngưỡng An Nam). While Giran often focuses on the mystical, magical aspects and sometimes carries the prejudice of an outside observer, Coulet maintains a more objective and comprehensive perspective.

"Objectivity in perceiving beliefs lies in acknowledging the historical thread that molded them, rather than merely looking at transient magical manifestations."

It does not stop at surface-level rituals but dives deep into the historical undercurrents. It analyzes how events and ideological flows impacted over time to form a unique system of beliefs. In Coulet's eyes, Annamese beliefs are not fragmented pieces of spells but a vibrant system with roots, constantly moving to affirm the nation's identity.

Reading Coulet, a thought suddenly occurs: Why must humans constantly argue and fight over the right and wrong of beliefs, or where they belong, if their nature simply is as it is?

Vietnamese belief is an open community where the living and the dead, gods and humans, coexist. When we stand in the position of the one in the middle to understand—all fighting becomes meaningless. The presence of the Three Religions (Buddhism - Taoism - Confucianism) harmonizing within a single soul is a testament to an artistic moderation. The Vietnamese do not exclude; they incorporate. They do not strive to seize the truth; they live with it. "Relinquishing" here is not laziness, but a serene acceptance before the flow of destiny.

"Belief is a shield that helps the Vietnamese from being suffocated by the hardships of nature. Each ritual is an affirmation: I am still here, and my ancestors are still here."

Georges Coulet points out that the Annamese of old were never alone. Ancestor worship or the worship of the Village Tutelary God (Thành hoàng) is a magnificent effort never to "abandon" the soul to nothingness.

He recalls the tragedy of Nobody Knows. The most terrifying form of being forgotten is when humans sever the link to their roots. Conversely, Annamese belief, in Coulet's view, is a "box" that preserves character, where each individual is present with full responsibility toward the past and the future. In a world shifting due to "Epstein files" or the tax pressures of 2025, returning to reverence for the invisible is how we find cleansing for the soul.

"Why fight for a status, when belief is already the breath, the very way people naturally decode the mysteries of destiny?"

"The Annamese do not live for themselves; they live in a continuous flow of souls, where death is not an end but a transformation of presence."

Final Reflections: When "Trương Tử" Observes the Incense Smoke

Whether in an era of deceit or a new fairness in the economy, the fears of uncertainty always remain. Let us learn from the Annamese of old: be present in a sober and sincere manner (Shoshin). Do not let life "drift" with the years; let each empathy (Omoiyari) toward the invisible world become the anchor that keeps us attached to our truest self.

Religious Beliefs of the Annamese – A book to show that we do not need to argue with history; we only need to be present and feel it. For him, that is enough

[Sách] Trịnh lữ - Ghi chép

Khi Ngôn Từ Và Nhát Cọ Hội Ngộ Giữa Nhân Gian

Cao thành, những ngày cuối năm se lạnh. Nó gặp lại Trịnh Lữ. Trước đây, nó có dịp ngồi nghe Trịnh Lữ kể qua những bức họa trong "Đi vẽ - Nhật ký hội họa 2014" (được Phạm Long chấp bút), lần này, nó gặp lại một Trịnh Lữ hoàn toàn khác: Một Trịnh Lữ của ngôn từ. 

Ở cuốn Ghi chép này, ông không còn tự buộc chặt mình trong không gian chật hẹp của khung toan và màu sắc. Ông bước ra ngoài, dùng ngôn từ của riêng mình để nhìn ngắm và diễn đạt một thế gian đầy biến ảo.

Trịnh Lữ có khả năng tìm thấy cái đẹp trong những điều bình thường nhất: một góc phố cũ, một nhành hoa dại, hay dáng ngồi của một người bạn. 

Nghệ Thuật - Một Cách Định Nghĩa Cuộc Đời

Nó nhận ra rằng có quá nhiều thứ để tạo nên nghệ thuật, và "Nghệ thuật" dường như chỉ là một từ bao quát để diễn đạt cho cái quá trình kiến tạo đó. Văn chương hay hội họa, tất cả chẳng qua chỉ là những phương tiện khác nhau—kẻ dùng đường nét, người dùng ngôn từ—để biểu đạt một cuộc sống vốn dĩ luôn nồng nàn.

"Chỉ cần tâm hồn đủ nhạy cảm với xung quanh, thì mỗi nhịp thở, mỗi sự kiện, hay mỗi con người ta gặp đều có thể hóa thành những tác phẩm nghệ thuật sống động."

Sắc Xuân Trên Những Tấm Postcard

Yêu thương dường như chất đầy trong từng trang ghi chép của ông. Nó ngắm mãi những tấm postcard in hình những bức tranh sen gửi tặng. Những màu sắc rực rỡ nhưng vẫn dịu dàng, nồng nàn đến mức thân thương, như thể hòa cùng xuân sang, ùa về trú ngụ trên những nét vẽ ấy. Đó không chỉ là màu của họa phẩm, mà là màu của một tâm hồn đang ở độ "Trí tuệ kết tinh", biết trân trọng cái đẹp của sự tàn phai và sự tái sinh.

"Vẽ hay viết, suy cho cùng, cũng là để yêu đời hơn một chút."

Hãy lắng nghe nhiều hơn. Lắng nghe những câu chuyện ông kể về những sự kiện, những con người bình dị xoay quanh cuộc sống, hay thậm chí là cách ông cảm nhận một bộ phim như "Quán Ký Nam" (The Food of Love). Đó chính là sự hiện diện tỉnh thức, là cách ta phá vỡ "cái hộp" của chính mình để hòa nhập vào miền bí ẩn của người khác.

"Khi ta biết dừng lại để kể chuyện, để xem một bộ phim hay ngắm một đóa sen, ta đang thực hiện một nghi lễ để chữa lành cho tâm hồn mình giữa dòng đời chạy rầm rầm ngoài kia."*

Trịnh Lữ không chọn cách đối đầu với thời gian, ông chọn cách "ghi chép" lại nó. 

Nó gấp sách lại, nhấp nốt ngụm trà sớm, nhìn nắng hanh vàng trải dài trên phố. Nghệ thuật không ở đâu xa, nó nằm ngay trong tay kẻ biết yêu và biết ghi lại những rung động nhỏ bé của đời mình.

https://chienphan.blogspot.com/2025/01/sach-i-ve-nhat-ky-hoi-hoa-2014-cua.html

***

Cao Thanh (Hanoi), the chilly year-end days. It (the character) encounters Trinh Lu once more. Previously, it had the chance to listen to Trinh Lu’s stories through the paintings in "Going Out to Paint – Art Diary 2014" (penned by Pham Long). This time, it meets a completely different Trinh Lu: A Trinh Lu of Words.

In this book, Ghi Chép (Notes), he no longer binds himself within the narrow confines of canvas and color. He steps outside, using his own words to observe and express an ever-changing world. Trinh Lu possesses the ability to find beauty in the most ordinary things: an old street corner, a wild branch of flowers, or the way a friend sits.

Art – A Way of Defining Life It realizes that so many elements go into creating art, and "Art" seems to be just a broad term to describe that process of creation. Literature or painting—all are merely different mediums; some use lines, others use words—to express a life that has always been vibrant.

"As long as the soul is sensitive enough to its surroundings, every breath, every event, or every person we encounter can be transformed into a vivid work of art."

The Colors of Spring on Postcards Love seems to fill every page of his notes. It gazes endlessly at the postcards printed with the lotus paintings he gifted. The colors are brilliant yet gentle, so passionate they feel intimate, as if joining with the spirit of Spring to rush back and dwell within those strokes. These are not just the colors of art supplies; they are the colors of a soul at its peak of "Crystallized Intelligence," knowing how to cherish the beauty of both fading and rebirth.

"Painting or writing, in the end, is simply to love life a little more."

Listen more. Listen to the stories he tells about events and simple people surrounding his life, or even the way he perceives a film like "The Food of Love" (Quán Ký Nam). That is mindful presence; it is how we break out of our own "box" to integrate into the hidden mysteries of others.

"When we know how to stop to tell a story, to watch a film, or to admire a lotus, we are performing a ritual to heal our souls amidst the rushing current of life out there."

Trinh Lu does not choose to confront time; he chooses to "record" it.

It closes the book, takes a final sip of early tea, and watches the golden sun stretching across the street. Art is not far away; it lies right in the hands of those who know how to love and how to record the tiny vibrations of their own lives.

---

[Book] Khi én đưa thoi - Nguyễn Hạnh tuyển chọn

"Thời gian giống như con thoi, dệt nên tấm vải của cuộc đời. Có những sợi tơ rực rỡ, có những sợi sẫm màu đau thương, nhưng chính sự đan xen đó mới tạo nên vẻ đẹp của một kiếp người." 

"Khi én đưa thoi" – thấm thoắt một năm nữa lại qua đi.

Giữa cái hối hả ấy, Em tranh thủ những chuyến hàng chuyển phát cuối cùng gửi vào Nam. Những đầu sách mới em chọn, và cả món quà em gửi tặng kèm theo – chính là quyển "Khi én đưa thoi". Đi cùng đó là một quyển lịch với những dòng chữ viết tay đầy ắp tâm tình, như một sự phản kháng dịu dàng đối với một thế giới công nghệ và máy tính đang phủ dày đặc lên đời sống. Tâm tình được gói lại, chân thành và ấm áp.

Tiêu đề cuốn sách gợi nhắc về sự hữu hạn của kiếp người, nhưng qua cách "em" trao tặng, nó lại mang hình hài của sự kết nối. Em và nó chúc nhau một năm mới, hẹn gặp lại với những ý tưởng còn dở dang của hai kẻ "nghiện" sách. Yêu đến vô cùng.

"Khi én đưa thoi" không phải là một cuốn tiểu thuyết với những cao trào thắt nút, mà là một tập hợp những câu chuyện ngắn, những tùy bút được tuyển chọn kỹ lưỡng. Mỗi trang sách là một "lát cắt" của đời sống: từ kỷ niệm về một mái hiên xưa, hương vị của một món ăn quê nhà cho đến những triết lý nhân sinh ẩn sau những sinh hoạt thường nhật.

Nội dung cuốn sách xoay quanh sự hữu hạn của kiếp người, nhưng không hề mang màu sắc bi lụy. Thay vào đó, nó gợi nhắc về sự kết nối giữa các thế hệ. Những câu chuyện được Nguyễn Hạnh tuyển chọn giúp người đọc nhận ra rằng, dù cuộc đời có trôi nhanh như "én đưa thoi", thì những giá trị về lòng trắc ẩn và sự tử tế vẫn là những sợi tơ bền chặt dệt nên tấm vải của định mệnh. Nó thấy trong đó những ý tưởng còn dở dang của hai kẻ "nghiện" sách, thấy một tình yêu vô cùng dành cho những điều nhỏ bé.

Nó nhớ lại lần đầu gặp em khi dấn thân vào "sóng" – những thử thách, những biến động của cuộc đời. Em vẫn thế, mang một tình yêu mới với ngôn từ, nắn nót từng dòng đầu trong bản thảo đầu tiên của nó. Ghẹo. Nó có một giám tuyển cấp cao về sách. Sự hiện diện của em không chỉ là một người bạn, mà là một "biên tập viên" cho chính tâm hồn nó, giúp nó nhặt nhạnh những mảnh niềm vui nhỏ bé dọc đường để không trở thành một linh hồn lưu vong trong chính cuộc đời mình.

"Thiên thần không đến để giải quyết rắc rối của ta, họ đến để nhắc ta rằng tâm hồn ta vẫn còn chỗ cho sự thanh sạch và khởi đầu mới."

Một năm qua đi, em chào đón một thiên thần nhỏ của riêng mình. Và nó cũng vậy, nó nhận ra một thiên thần xuất hiện để giúp mình thanh tẩy sau một quãng dài u mê của một năm cũ.

***

Time is like a shuttle, weaving the fabric of life. There are brilliant silk threads, and there are threads darkened by sorrow, but it is precisely that intertwining that creates the beauty of a human life."

"As time flies like a shuttle" – in the blink of an eye, another year has passed.

Amidst that hustle, She took advantage of the last delivery shipments sent to the South. The new book titles she chose, and even the gift she sent along – it was the book "Khi én đưa thoi." Accompanied by it was a calendar with handwritten words full of sentiment, like a gentle rebellion against a world of technology and computers that is covering everything thick. Sentiments wrapped up, sincere and warm.

1. The Form of Connection in the Finiteness of Life

The title of the book evokes the finiteness of human life, but through the way "she" gave it, it takes the form of connection. She and he wish each other a new year, looking forward to meeting again with the unfinished ideas of two "book addicts." Love to the extreme.

"Khi én đưa thoi" is not a novel with knotted climaxes, but a collection of short stories and carefully selected essays. Each page is a "slice" of life: from memories of an old porch, the flavor of a hometown dish to human philosophies hidden behind daily activities.

The content of the book revolves around the finiteness of human life, but it does not carry a mournful color. Instead, it reminds us of the connection between generations. The stories selected by Nguyen Hanh help readers realize that even though life flies by like a "shuttle," the values of compassion and kindness are still the sturdy silk threads weaving the fabric of destiny. He sees in it the unfinished ideas of two "book addicts," a boundless love for small things.

It recalls the first time It met her when embarking on the "waves" – the challenges, the upheavals of life. She is still the same, carrying a new love for words, meticulously writing the first lines in his first manuscript. Teasingly, he realizes he has a high-level curator for books. Her presence is not just as a friend, but as an "editor" for his own soul, helping him pick up small pieces of joy along the way so as not to become an exiled soul in his own life.

"Angels do not come to solve our troubles; they come to remind us that our souls still have room for purity and new beginnings."

A year has passed, she welcomed a little angel of her own. And it is the same, it realizes an angel appeared to help cleanse it after a long period of delusion of a past year.

The book by Nguyen Hanh, the gift from her, and the handwritten lines... all create a vivid memoir for the final days of the year. Keep walking, as steady as a Phoenix, and remain calm before the flow of time. Because, no matter how fast time flies, the sentiments wrapped up and the angels who have appeared will always be the anchor keeping us attached to our truest self.

[Book] Trò chuyện với chính mình - Ethan Kross

"Nghi lễ tạo ra trật tự trong sự hỗn loạn. Khi bạn không thể điều khiển thế giới bên ngoài, hãy bắt đầu bằng việc điều khiển cách bạn pha một tách trà."

Cuốn sách của Ethan Kross đến như một bản hướng dẫn kỹ thuật – kẻ đứng ở giữa – học cách điều hành cái nhà hát nội tâm đầy náo nhiệt ấy.

Ethan Kross chỉ ra rằng tiếng nói nội tâm vốn là một món quà của tiến hóa, giúp chúng ta lập kế hoạch và ghi nhớ. Nhưng khi gặp khó khăn , tiếng nói ấy thường biến thành "Chatter" – những tiếng lầm rầm tiêu cực, lặp đi lặp lại khiến ta nghẹt thở.

Nó chợt nhớ đến bi kịch trong Những đứa trẻ bị bỏ quên. Sự im lặng bên ngoài đôi khi che giấu những tiếng thét lầm rầm bên trong. Khi ta bị kẹt trong những suy nghĩ tiêu cực, ta sẽ rơi vào trạng thái "phó mặc" linh hồn mình cho sự hoảng loạn. Kross dạy ta rằng: tiếng nói đó có thể là một huấn luyện viên tài ba, nhưng cũng có thể là một kẻ bắt nạt tàn nhẫn nhất nếu ta không biết cách "hiện diện" để điều chỉnh nó.

"Tiếng nói trong đầu chúng ta có thể là người bạn thân nhất, nhưng cũng là kẻ thù đáng sợ nhất. Bí mật nằm ở chỗ chúng ta chọn cách đứng ở đâu để lắng nghe nó."

Một trong những kỹ thuật mạnh mẽ nhất mà Kross giới thiệu là "Tự đối thoại cách biệt" (Distanced Self-talk). Thay vì dùng đại từ "tôi", hãy gọi tên chính mình. "Này, định làm gì tiếp đây?". Khi gọi tên mình, ta tự tạo ra một khoảng cách, biến mình thành một quan sát viên – giống hệt cách "Trương Tử" đứng ở giữa để nhìn thấu suốt nhân gian mà không bị cuốn vào dòng xoáy của nó.

Điều này kết nối kỳ lạ với triết lý của Adler trong Dám bị ghét. Khi ta đứng từ xa nhìn vào vấn đề của chính mình, ta dễ dàng thực hiện việc "phân chia nhiệm vụ". Nỗi sợ bị ghét hay phức cảm tự ti lúc này chỉ còn là những dữ liệu để quan sát, thay vì là những xiềng xích ghì chân ta lại. Ta thoát khỏi cái "tôi" ái kỷ để nhìn thấy một bức tranh toàn cảnh rộng lớn hơn, giống như cách Tenzin Priyadarshi nhìn về miền bí ẩn của Himalayas từ phòng thí nghiệm tại MIT.

Kross cũng nhắc đến sức mạnh của môi trường và các nghi lễ (rituals). Khi cuộc sống quá hỗn loạn, một không gian ngăn nắp hoặc một thói quen nhỏ (như nhấp ngụm trà sớm dưới bầu trời vảy cá) sẽ giúp não bộ tìm lại cảm giác kiểm soát.

"Thiên nhiên là liều thuốc giải độc cho tiếng lầm rầm nội tâm. Một cái nhìn vào bầu trời rộng mở sẽ giúp bạn thu nhỏ ống kính của nỗi đau cá nhân."

Cuốn sách của Ethan Kross nhắc nhở nó rằng: Để không bị "bỏ quên", chúng ta phải học cách trò chuyện với chính mình một cách thông tuệ.Trò chuyện với chính mình không phải để tự lừa dối, mà để tìm thấy sự thực hiện diện ngay tại đây, lúc này.

***

"Rituals create order in chaos. When you cannot control the world outside, start by controlling the way you brew a cup of tea."

The book by Ethan Kross serves as a technical manual—the middleman—to learn how to direct that bustling internal theater. Kross points out that our inner voice is an evolutionary gift, helping us plan and remember. But during hardships, that voice often turns into "Chatter"—negative, repetitive whispers that leave us suffocating.

It (the character) suddenly recalls the tragedy in "Nobody Knows". Sometimes, external silence hides a roaring scream within. When we are trapped in negative thoughts, we fall into a state of "neglecting" our souls to panic. Kross teaches us: that voice can be a brilliant coach, but it can also be the most ruthless bully if we do not know how to be "present" to adjust it.

"The voice in our head can be our best friend, but also our most terrifying enemy. The secret lies in where we choose to stand to listen to it."

One of the most powerful techniques Kross introduces is "Distanced Self-talk." Instead of using the pronoun "I," call yourself by your name. "Hey [Name], what are you going to do next?" By naming oneself, one creates a distance, turning into an observer—exactly how "Truong Tu" stands in the middle to see through the world without being swept away by its vortex.

This connects strangely with Adler's philosophy in "The Courage to Be Disliked." When we look at our own problems from a distance, it becomes easier to perform the "separation of tasks." The fear of being disliked or an inferiority complex then becomes mere data to observe, rather than chains holding us back. We escape the narcissistic "Self" to see a broader panoramic view, much like how Tenzin Priyadarshi gazed toward the mystery of the Himalayas from a laboratory at MIT.

Kross also mentions the power of environment and rituals. When life is too chaotic, an organized space or a small habit (like taking a sip of early tea under a mackerel sky) helps the brain regain a sense of control.

"Nature is the antidote to internal chatter. A glance at the vast sky helps you shrink the lens of personal pain."

Ethan Kross’s book reminds it: to avoid being "forgotten," we must learn to converse with ourselves wisely. Talking to oneself is not about self-deception; it is about finding the truth of presence, right here, right now.

[Sách] Hậu Khoa cử - Nam tính và thẩm mỹ hiện đại ở Việt Nam thời Thuộc Địa - Ben Tran

 "Trong văn phòng của Tự Lực Văn Đoàn, những mái đầu xanh đang đánh cuộc với lịch sử: dùng 'bút sắt' để khai tử những hủ lậu của 'bút lông' và vẽ nên một diện mạo mới cho người đàn ông Việt."

Nó vén rèm, để bước vào thế giới đằng sau của một thế giới khác—một nơi phục vụ những lạc thú ăn chơi, ngổn ngang những mùi "son phấn, mùi vật dụng và cả mùi người". Theo chân những mái đầu trẻ của Tự Lực Văn Đoàn (TLVĐ), nó bước vào văn phòng của họ, nơi những trí thức hấp thụ nền văn hóa Pháp và Châu Âu đang lơ lửng ở giao thời của Nho giáo và kiến thức trời Âu. Nó gặp lại quá nhiều con người: Nhất Linh, Vũ Trọng Phụng, Thạch Lam...Một sự đấu tranh nội tại bắt đầu bùng nổ.

Cuốn sách của Ben Tran đưa ta ngược dòng thời gian về buổi giao thời của lịch sử Việt Nam, khi kỳ thi Hương cuối cùng kết thúc vào năm 1919, để trả lời cho câu hỏi về căn tính nam giới trong một xã hội đang bị "bóp nghẹt" bởi thực dân và sự đổi thay.

Nó ngồi với Nhất Linh. 

Nhất Linh là gã đầu tiên cầm cờ trong cuộc cách mạng thẩm mỹ này. Ben Tran phân tích rằng qua những nhân vật như Dũng trong Đoạn Tuyệt hay Lộc trong Hồn bướm mơ tiên, Nhất Linh đã xây dựng một nam tính gắn liền với sự giải phóng cá nhân.

Những người trẻ tuổi ở văn phòng TLVĐ không còn đo giá trị bằng khoa bảng, mà bằng sự thanh lịch, trí tuệ và đặc biệt là sự u sầu (melancholy). Nam tính của họ là một "chiến lược thẩm mỹ"—một cách để giữ khoảng cách với sự thô kệch của chế độ thuộc địa, khẳng định một cái tôi có chiều sâu giữa thế giới đang chuyển mình đầy hỗn loạn.

Nhìn sang một gã ngông nghênh - Vũ Trọng Phụng, gã như đóa sen lớn lên từ bùn đất, bung nở rực rở, tỏa một mùi ngăn ngắt như để ngạo đời. 

Đối lập với vẻ lý tưởng của Nhất Linh là một Vũ Trọng Phụng tài hoa và gai góc. Ông quan sát "thế thời, thời thế" bằng một đôi mắt sắc lạnh, phơi bày sự "lai căng" và kệch cỡm của nam tính hậu khoa cử.

Qua nhân vật Xuân Tóc Đỏ trong Số Đỏ, nam tính hiện lên như một màn kịch lố bịch của tầng lớp thượng lưu dỏm. Vũ Trọng Phụng rực rỡ ra đi ở độ tuổi hoa đang bung nở nhất, để lại những bản cáo trạng đanh thép về "cái ác của sự dối trá" (như M. Scott Peck từng nói) trong lòng xã hội thuộc địa. Nếu Nhất Linh là ánh sáng lãng mạn, thì Vũ Trọng Phụng là ngọn lửa châm biếm soi rọi vào những góc tối của "mùi son phấn và mùi người" đầy tạp chất.

Giữa những cuộc đấu tranh nội tại gay gắt và sự náo nhiệt của phố thị, Thạch Lam hiện lên như một nốt trầm dịu dàng. Ông không chọn sự đối đầu trực diện hay trào phúng cay nghiệt, mà đưa nam tính trở về với căn tính nguyên bản qua những rung động tinh tế nhất.

Khi theo chân Thạch Lam về lại "Dưới bóng hoàng lan", ta thấy một nam tính được bồi đắp bởi sự thấu cảm (tương đồng với Omoiyari). Những người đàn ông của Thạch Lam mạnh mẽ ở sự tĩnh lặng, ở cách họ trân trọng những giá trị vật chất bình dị nhưng đầy hơi ấm tình thân. Đó là sự chữa lành cho những tâm hồn đang bị "nghẹt thở" bởi dòng chảy thực dụng của thời đại.

"Nam tính hậu khoa cử là một cuộc đàm phán đau đớn trên trang giấy, nơi ranh giới giữa bản ngã chân thật và những chiếc mặt nạ tân thời luôn mong manh như mùi hương hoàng lan trong gió."

Nó nhấp một ngụm chè, ngẫm về sự đối lập giữa Nhất Linh, Vũ Trọng Phụng và Thạch Lam. Một người cầm cờ tiên phong, một người phơi bày hiện thực nghiệt ngã, và một người giữ lại linh hồn dân tộc trong những điều nhỏ bé.

Đọc Ben Tran để thấy rằng, dù là nam tính lãng mạn hay sự lai căng, tất cả đều là những nỗ lực để không bị "bỏ quên" trong dòng chảy lịch sử. 

"Hậu Khoa cử" là lời nhắc nhở rằng: sự hiện diện của chúng ta cần một điểm tựa thẩm mỹ và đạo đức vững chắc, để không trở thành những "Xuân Tóc Đỏ" vô hồn, và cũng không bị vùi lấp trong những lạc thú son phấn vô nghĩa của thời đại.

***

"In the office of the Self-Reliance Literary Group (Tự Lực Văn Đoàn), young minds were gambling with history: using the 'steel pen' to execute the obsolete traditions of the 'brush pen' and painting a new face for the Vietnamese man."

It (the character) draws back the curtain to step into the world behind another world—a place catering to hedonistic pleasures, cluttered with the "scents of cosmetics, objects, and the scent of people." Following the young leaders of the Self-Reliance Literary Group (SLG), it enters their office, where intellectuals absorbed in French and European cultures are hovering at the crossroads of Confucianism and Western knowledge. It encounters so many figures: Nhất Linh, Vũ Trọng Phụng, Thạch Lam... An internal struggle begins to erupt.

Ben Tran’s book takes us back to the transitional period of Vietnamese history, following the final imperial examination in 1919, to answer the question of masculine identity in a society "suffocated" by colonialism and change.

It sits with Nhất Linh. Nhất Linh was the first to wave the flag in this aesthetic revolution. Ben Tran analyzes that through characters like Dũng in "Breaking Ties" (Đoạn Tuyệt) or Lộc in "The Butterfly Spirit" (Hồn bướm mơ tiên), Nhất Linh constructed a masculinity tied to individual liberation. These young men at the SLG office no longer measured value by academic degrees, but by elegance, intellect, and notably, melancholy. Their masculinity was an "aesthetic strategy"—a way to maintain distance from the crudeness of the colonial regime, asserting a soulful "Self" amidst a world in chaotic transition.

It looks over at a defiant figure - Vũ Trọng Phụng. He is like a lotus rising from the mud, blooming brilliantly, radiating a sharp, pungent scent as if to mock the world. In contrast to Nhất Linh’s idealism is a talented and gritty Vũ Trọng Phụng. He observes the "circumstances of the times" with cold, sharp eyes, exposing the "hybridization" and pretentiousness of post-mandarinate masculinity. Through the character Xuân Tóc Đỏ in "Dumb Luck" (Số Đỏ), masculinity appears as a ridiculous play staged by the fake upper class. Vũ Trọng Phụng passed away brilliantly at the peak of his blooming, leaving behind stinging indictments of the "evil of lying" (as M. Scott Peck once said) within the heart of colonial society. If Nhất Linh was the romantic light, Vũ Trọng Phụng was the satirical flame illuminating the dark corners of the impure "scents of cosmetics and people."

Amidst the fierce internal struggles and urban bustle, Thạch Lam emerges as a gentle low note. He did not choose direct confrontation or bitter satire; instead, he returned masculinity to its original identity through the most delicate vibrations. Following Thạch Lam back "Under the Shadow of the Ylang-Ylang" (Dưới bóng hoàng lan), we see a masculinity nurtured by empathy (akin to Omoiyari). Thạch Lam’s men are strong in their silence, in how they cherish simple material values filled with familial warmth. This is the healing for souls being "suffocated" by the era's pragmatic flow.

"Post-mandarinate masculinity was a painful negotiation on paper, where the boundary between the true self and modern masks was always as fragile as the scent of ylang-ylang in the wind."

It takes a sip of tea, reflecting on the opposition between Nhất Linh, Vũ Trọng Phụng, and Thạch Lam. One held the pioneer flag, one exposed the harsh reality, and one preserved the national soul in small things. Reading Ben Tran is to see that, whether it be romantic masculinity or hybridization, all were efforts to avoid being "forgotten" in the current of history.

"Post-Mandarinate" is a reminder: our presence requires a solid aesthetic and moral anchor to avoid becoming soulless "Xuân Tóc Đỏs" and to keep from being buried in the meaningless cosmetic pleasures of the age.