Nhật ký của cha - Sính ngoại và nếu....thì [Dad's diary - Xenophilia and the "If... Then..."]

Sài Gòn tháng Sáu, đám trẻ reo hò vào hè như chim non sổ lồng. Nhưng thời tiết thì ẩm ương như bà chằn gắt gỏng. Bầu trời buổi trưa xanh ngắt, trong veo như mắt trẻ nhỏ nhưng lại nung nấu cái gắt gỏng hầm hập, hắt lên từ mặt đường nhựa thứ hơi nóng hừng hực như lò than. Ông già gọi nắng lưu manh – ban ngày chói chang rực rỡ, nhưng hễ sơ hở là đổ ập cơn mưa dông vào cuối chiều, khiến mọi toan tính của dòng người bỗng chốc ướt sũng.

Gã đàn ông sống lâu nhận là “ông già” đang đèo ba đứa nhóc của mình. Thành phố nhốn nháo và nhộn nhịp.

Ngồi phía cuối, sau xe ông già là thằng nhóc Merci, đứa con trai đầu lòng dạt dào tình cảm. Hàng đêm. Ông già chở đám trẻ đi dạo qua các con phố, ban đầu chỉ là một nghĩa vụ sáo rỗng để "dành thời gian cho con" theo đúng sách vở, nhưng thực chất phần nào muốn giải phóng cho tâm trí ông già vẫn đang kẹt lại ở văn phòng máy lạnh. Ông già đang sống vội, vội đến mức quên mất sự hiện diện đám trẻ xung quanh mình.

Khi chiếc xe lướt qua ngã tư đường Pasteur và Võ Thị Sáu, ngay góc cây xăng quen thuộc, Merci bỗng cất tiếng, giọng ngọng nghịu theo mấy câu cửa miệng coi được trên mạng: – “What’s happen, bro!”

Thằng Lavie và ông già vẫn chưa kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra. Đèn đỏ bật lên, giữ chân dòng người lại giữa giao lộ hối hả.

Theo hướng chỉ của Merci, cả ba cha con cùng nhìn về một hướng ngay trước đầu xe. Hôm nay, góc đường quen thuộc bỗng có một điều khác biệt lạ kỳ. Ngay bên cạnh trụ đèn giao thông, trên khối bê tông cao hơn mặt đường vài centimet – nơi vốn dĩ chỉ toàn khói bụi và những vệt sương che mờ tầm mắt – một gã trai Tây tóc vàng, dáng người cao lớn đang cúi mình ngồi bệt. 

Gã chong một chiếc đèn tích điện nhỏ, cặm cụi chỉ tay vào cuốn vở để dạy học cho một cô bé Việt Nam tầm 8 tuổi. Đó là con gái của một chị bán hàng rong, mớ đồ đạc, hàng hóa sinh nhai của chị trải đầy trên khối bê tông làm nền cho lớp học dã chiến. Con bé ngồi bó gối trên tấm bìa các-tông, đôi mắt đen láy chăm chú nghe theo từng lời giảng giải của ông thầy ngoại quốc.

Đúng lúc đó, một người đàn ông Việt Nam dừng xe lại, cúi mình xuống bắt tay với gã trai Tây sau khi đã mua hàng ủng hộ người mẹ nghèo. Đứa con gái nhỏ và ông thầy ngoại quốc cùng ngước lên, nở một nụ cười rạng rỡ và gửi lời cảm ơn chân thành đến vị khách Việt. Nụ cười ấy tự nhiên, lấp lánh dưới ánh đèn hắt hiu, hoàn toàn đối nghịch với sự nhốn nháo, ngột ngạt của dòng xe cộ đang bấm còi inh ỏi xung quanh. Khung cảnh ấy giống như một khoảng lặng thanh khiết được vẽ nhầm lên một bức tranh đô thị đầy vết xước của những lo toan mưu sinh.

Merci nhìn đăm đắm vào hai thầy trò họ. Đôi mắt thằng nhóc vốn dĩ chứa đầy những tia nghịch ngợm của một đứa mê đá banh và nấu nướng, giờ bỗng chùng xuống, long lanh một nỗi niềm khó tả. 

Thằng nhóc ôm chặt quả bóng vào bụng, lặng đi một hồi lâu rồi bắt đầu nói về “sự nghiệp tương lai”. 

Phần 2: "Sính ngoại"

“Mình thấy hôm qua nè ba” Thằng nhóc Merci chỉ ông già về một clip VTV đang phát triển màn hình.

Hôm sau,, ông già phát hiện hình ảnh gã trai Tây và cô bé ở cây xăng đã ngập tràn trên VTV và các trang báo lớn. Người ta ca ngợi anh chàng đó – tên là Christopher – bằng những mỹ từ như một thiên sứ của lòng nhân ái. Nhưng chính lúc nhìn thấy sự bùng nổ của truyền thông, đầu của ông già lại bỗng dưng... lạc hướng. Một câu hỏi trần trụi bật ra trong đầu gã sống lâu: "Nếu người ngồi dạy học ở góc đường kia không phải là một gã trai Tây mắt xanh tóc vàng, mà là một người Việt nghèo, một cậu sinh viên tình nguyện lếch thếch, liệu họ có được tôn vinh với một hiệu ứng thế này không?"

Ký ức của một thời bôn ba bỗng chốc quay về, nhạt nhòa nhức nhối. Ông già nhớ về cái quãng trời mưu sinh năm xưa, khi ông già mở một quán cà phê kinh doanh ở quê nhà. Ngày đó, để thử nghiệm một nhận định, ông già cho dán lên trước phòng kính máy lạnh một thông báo bằng tiếng Anh: “Free for foreigners” (Miễn phí cho người nước ngoài). Đo lường. Kẻ thì lắc đầu ngán ngẩm, người thì cười lén, thì thầm thủ thỉ sau lưng ông già: “Ở cái xứ quê này kiếm đâu ra Tây mà bày đặt”, hay “Mắc gì phải miễn phí cho tụi nước ngoài, tụi nó giàu hơn mình mà?”.

Ông già im lặng. Mỗi ngày, ông già đều hỏi nhân viên về số lượng người nước ngoài ra vào, không phải vì ham lợi nhuận, mà vì muốn đo lường sức hút của những gã đến từ ngoài đất nước hình chữ S này đối với tâm lý người Việt ra lao. 

Lạ. Kết quả hiện ra rành rành đầy ngao ngán. Khi có mấy cầu thủ bóng đá nhập tịch tìm đến quán, đám đông xung quanh lập tức quây quanh như thể gặp vĩ nhân. Họ không nói, nhưng ngồi quanh, nở nụ cười thân thiện. 

Thậm chí, cô bạn học thời phổ thông của ông già còn kiêu hãnh dẫn gã bạn trai ngoại quốc đến quán để đón nhận sự ngưỡng mộ của mọi người. Cô bạn chốt lại một câu, dịch thay lời người ban đời mình: “Tao chẳng thích điều này”. Nhìn đám người vây quanh cung phụng một người xa lạ chỉ vì màu da, ông già cay đắng nhận ra một sự thật: Căn bệnh sính ngoại đã thâm căn cố đế.

Lên giảng đường đại học, rồi lớn khôn bước ra phố, ông già và đám bạn cùng lứa cũng từng điên cuồng tìm kiếm những người bạn nước ngoài để chơi cùng. Mục đích ban đầu giản đơn lắm, chỉ là để cải thiện một ngôn ngữ tiếng Anh, để trang bị cho mình một chiếc cần câu cơm nhằm bám trụ lại với thị thành đầy áp lực. Ngược ngạo. Ông già càng chơi với "nước ngoài", cơ hội so sánh càng hiện rõ rành rành như một bức tranh hai màu đối lập Việt - Tây.

Sự khác biệt ấy khiến ông già hoang mang. Câu hỏi này lại dẫn dắt đến nhiều câu hỏi khác: Vì sao có sự khác biệt đó? Sự sính ngoại này từ đâu ra? Sao người Việt lại tự hạ thấp mình và tôn sùng người ngoại quốc đến lạ kỳ như vậy? Có phải điều đó đến từ ngàn năm phong kiến, trăm năm đô hộ, nó đã ăn sâu vào mạch đập, di truyền cả một suy nghĩ tự ti đến tận hôm nay? Ông già đem cái suy nghĩ phản chiếu từ tấm gương thị thành ấy về lại quê nhỏ để đo lường, và câu trả lời nhận về chỉ là sự im lặng đầy bất lực. 

Nhớ. Được dạy học đến thuộc lòng. Người Việt mình tự hào khởi thủy năm trăm con xuống biển, phá sơn năm trăm con con lên núi, tự hào dòng máu Lạc Hồng hào hùng; nhưng nhìn vào thực tại, một đứa trẻ “sống lâu” lên phố như ông già, khi dấn thân vào đời làm kiếp công bộc, lại càng thấy xót xa vô cùng.

Bước vào đời làm việc, tiếp xúc rộng hơn giữa hai môi trường Á và Âu, chiếc gương soi tự hiện ra càng rõ nét. Ông già thấy rõ sự khác biệt giữa cái thâm trầm, kín kẽ của người Á Đông với sự quyết đoán, sòng phẳng của người phương Tây; thấy cả ranh giới mong manh giữa sự thực dụng văn minh và sự gian manh núp bóng. Khoảng trời suy nghĩ ấy cứ thế bơ vơ, ông già chỉ biết để lại cho riêng mình gặm nhấm.

Để rồi, sự dồn nén bấy lâu bỗng chốc bùng nổ vào cái ngày ông già đứng trên bục vinh danh cao rộng của nhà hàng Hòa Bình, lặng im ngắm nhìn buổi lễ tốt nghiệp của lứa sinh viên FPT Polytechnic. Nhìn xuống dưới, hàng ngàn gương mặt trẻ măng, ngơ ngác và thơ ngây đang làm lễ, những đứa trẻ mang tư duy "mai tính sau" chỉ mong ngóng chương trình nhanh nhanh chóng chóng kết thúc để thu dọn đồ đạc ra về.

Tự trào một tiếng, ông già cất lời, nói những điều thật cao cả như để vỗ về chính bản thân mình, vỗ về nỗi đau đau đáu gặm nhấm tâm can bấy lâu nay: – “Người Việt mình rất giỏi. Thật đấy! Đừng tự đóng khung bản thân vào sự bạc nhược hèn nhát hay nét ngông nghênh vô lối. Mọi thứ định kiến hay tự ti, tất cả đều bắt đầu từ chính suy nghĩ của các bạn.”

Tiếng nói được hệ thống âm thanh khuếch đại, nương theo thiết kế tinh tế của trần lọc âm trầm bổng, cứ thế lan tỏa trong không gian như tiếng sóng dạt vào bờ cát, nhẹ tênh và thong thả. Người nghe, kẻ không, nhưng lời nói ấy đã thuộc về khoảng trời của những tâm tư thức tỉnh.

Thế sự xoay vần, thời gian trôi. Sau này, ông già có cơ hội gặp gỡ và trò chuyện cùng những người Việt dám bước ra thế giới rộng lớn, hiên ngang làm việc tại các tập đoàn công nghệ hàng đầu ở xứ người. Khi trở về, họ đều mang nặng một tâm tư rười rượi giống nhau. Mỗi lần hỏi về nỗi niềm trăn trở ấy, họ lại ví von đầy xót xa: – “Sao cứ phải là lúa chín thì phải chịu cúi đầu?”.

Bởi vì dấn thân đi đến đâu, họ cũng phải chịu nhiều sự phân biệt và kỳ thị, từ những cái nhìn tích cực cho đến tiêu cực. Người Việt mình thông minh, tổng hợp nhanh và xử lý vấn đề tốt bậc nhất, nhưng tại sao khi đã thành danh ở xứ người, họ lại chẳng muốn quay về lại nước nhà? Câu trả lời xót xa và đắng chát vô cùng: Vì họ sợ phải chịu cảnh miệt khinh, sợ phải đối diện với cái tâm lý sính ngoại và sự đố kỵ hẹp hòi của chính đồng bào mình. Nhiều khi, điều khiến họ tổn thương sâu sắc nhất, chỉ đơn giản là không thể chấp nhận được một đám đông sính ngoại đến mù quáng – một thực tại mà bản thân họ đã nếm trải đủ đầy, đau đớn nhưng chẳng biết phải sẻ chia cùng ai.

Ông già chìm trong mớ suy nghĩ già nua, phức tạp và đầy vết xước của người lớn, cho đến khi tiếng gọi của Merci kéo ông già trở lại với thực tại.

Bản kế hoạch "Nếu... Thì..."

Sau khoảnh khắc chứng kiến câu chuyện ở góc đường Pasteur, Merci bật ra trong đầu mình hàng loạt những câu hỏi và mệnh đề “nếu…thì…”

“Ba ơi, nếu mai này con lớn lên, con trở thành một đầu bếp giỏi, con kiếm được tiền…” – “Thì sao con?” – Ông già mỉm cười, mắt vẫn dõi về con đường phía trước, phố ồn ao, ông già vẫn nghe rõ được tiếng con

“Nếu mai này con kiếm được nhiều tiền, thì đầu tiên con có thể tự lo cho bản thân con nè. Sau đó, con sẽ lo cho gia đình mình thật đầy đủ,...” Thằng nhóc Merci bổng dừng lại chút. “Và… nếu con còn dư tiền, con sẽ dùng nó để giúp các em, giúp những cuộc đời ‘thấy tội’ ngoài đường giống như em bé ở cây xăng hôm nọ đó ba.”

“Thấy tội” – cái từ ngữ rặt chất Nam Bộ, mộc mạc, bình dị mà chứa đựng một dung lượng yêu thương quá lớn. Ông già khựng lại, lắng nghe đứa con trai mười tuổi của mình mà sống mũi bỗng cay xè. Ông già – một gã sống lâu, có cơ hội đi đây đó, đắm chìm ở mấy triết lý cao siêu, nhưng cuối cùng tâm hồn lại bị che mờ bởi những hoài nghi, định kiến và sự phòng thủ lạnh lùng. 

Thằng nhóc Merci của ông già chẳng cần biết đến những phức tạp của lịch sử hay tâm lý học đám đông, nhưng cái lòng trắc ẩn tự nhiên trong tim thằng nhóc đã làm lay động ông già trong phút giây. Sự ngây thơ của con không cần bất cứ một bộ lọc chỉnh sửa nào của công nghệ, nó mang đến cho ông già một nụ cười tự nhiên – thứ nụ cười thanh thản mà bấy lâu nay ông già phải đi tìm kiếm một cách mệt mỏi trên những trang mạng xã hội giả tạo hay một đường đời công bộc. 

Bên ngoài cửa sổ, trời Sài Gòn về đêm đã dịu mát sau cơn mưa dông muộn. Tiếng còi xe hối hả đã vãn, thành phố bắt đầu chìm vào một nhịp thở sâu lắng. Ông già biết, ngày mai guồng quay áp lực vẫn sẽ tiếp diễn, thế giới ngoài kia vẫn sẽ đổi thay chóng mặt. Nhưng ông già không còn thấy hoang mang hay cô liêu nữa. Bởi vì bên cạnh ông già, đã có một ngọn hải đăng nhỏ mang tên Merci, thắp sáng lòng trắc ẩn và dắt dìu ông già đi qua những ngày dặm dài bằng tất cả sự tin yêu.

Mở mắt ra thôi, dù đời có ngắn, lòng ông già vẫn dạt dào những yêu thương vì đã có con bên đời.

Cảm ơn cuộc sống vì những ngộ nhận, để ta biết trân trọng hơn những phút giây thật lòng

***

Saigon in June. The kids cheer for summer like fledglings escaping a cage. But the weather is as temperamental as an ill-tempered crone. The midday sky is deep blue, clear as a child's eyes, yet simmering with a stifling rage, radiating a scorching heat from the asphalt like a charcoal kiln. The Old Man calls it "rogue sunlight"—blazing and brilliant by day, but the moment you let your guard down, it unleashes a torrential thunderstorm in the late afternoon, leaving the calculations of the bustling crowd instantly drenched.

The long-lived man who calls himself "the Old Man" is carrying his three kids on the back of his bike. The city is chaotic and bustling.

Sitting at the very back of the bike is Merci, his deeply affectionate firstborn son. Night after night. The Old Man takes the kids for rides through the streets. At first, it was merely a hollow duty to "spend time with the children" as prescribed by the parenting books, but in truth, it was a way to liberate his own mind, which remained trapped back in the air-conditioned office. The Old Man was living in a rush, a rush so blinding that he often forgot the very presence of the children riding with him.

As the bike glides past the intersection of Pasteur and Vo Thi Sau, right by the familiar gas station corner, Merci suddenly speaks up, his voice mimicking some slang he caught online:

—“What’s happen, bro!”

Lavie and the Old Man have yet to understand what is going on. The red light turns on, holding back the rushing crowd at the busy intersection.

Following Merci’s pointing finger, the father and sons look ahead of the bike. Today, that familiar street corner holds a strange, rare difference. Right next to the traffic light pillar, on a concrete slab rising a few centimeters above the road—a place normally filled only with dust and exhaust fumes—a tall, blonde Western youth sits hunched over.

He has set up a small rechargeable light, painstakingly pointing his finger at a notebook to tutor a Vietnamese girl about eight years old. She is the daughter of a street vendor; the mother's meager wares—the very tools of her survival—are strewn across the concrete block, serving as the backdrop for this makeshift classroom. The little girl sits with her knees tucked against her chest on a sheet of cardboard, her dark eyes intensely focused on every word of explanation from her foreign teacher.

Right at that moment, a Vietnamese man stops his motorbike, leaning down to shake hands with the Western youth after buying some goods to support the poor mother. Both the little girl and her foreign teacher look up, breaking into radiant smiles and offering sincere thanks to the Vietnamese customer. That smile is so natural, shimmering under the dim light, in stark contrast to the chaotic, suffocating rush of traffic honking relentlessly around them. It is a scene like a pure pocket of silence painted by mistake onto an urban canvas scarred with the struggles of making a living.

Merci stares intently at the teacher and student. The boy's eyes, usually filled with the mischievous spark of someone obsessed with soccer and cooking, suddenly soften, glistening with an indescribable emotion.

Clutching his football tightly to his belly, he falls silent for a long moment before speaking of his "future career."

Part 2: "Xenophilia"

“I saw this yesterday, Dad,” Merci says, pointing out a VTV clip broadcasting on the screen.

The next day, the Old Man discovers that the image of the Western guy and the little girl at the gas station has flooded VTV and major news outlets. People praise him—his name is Christopher—with beautiful words, calling him an angel of benevolence. Yet, the moment he witnesses this media explosion, the Old Man's mind suddenly... wanders off-track. A naked question pops into the head of the one who has lived long:

"If the person sitting and teaching on that street corner wasn't a blue-eyed, blonde Western guy, but a poor Vietnamese man, or a disheveled student volunteer, would they be celebrated with such a massive wave of public acclaim?"

Memories of a past journey suddenly rush back, blurry yet painful. The Old Man remembers his struggling years when he opened a cafe in his hometown. In those days, to test a hypothesis, he posted a notice in English on the glass door of the air-conditioned room: "Free for foreigners."

Assessment.

Some shook their heads in dismay; others snickered, whispering behind his back: “Where on earth are we going to find Westerners in this countryside? Why show off?” or “Why should we offer free things to foreigners? They are richer than us anyway.”

The Old Man kept silent. Every day, he asked his staff about the number of foreign customers coming in—not out of greed for profit, but because he wanted to measure how much gravity these outsiders from beyond this S-shaped land held over the Vietnamese psyche.

Strange.

The results revealed themselves clearly and dismally. When a few naturalized foreign soccer players came to the cafe, the crowd instantly swarmed them as if they had encountered great historical figures. They didn't speak, but sat around them, wearing friendly smiles.

Even an old high school classmate of his proudly brought her foreign boyfriend to the shop to bask in everyone's admiration. She concluded with a sentence, translating on behalf of her partner: “I don't like this.” Watching the crowd gather around and serve a stranger simply because of his skin color, the Old Man bitterly realized a harsh truth: the disease of xenophilia is deeply rooted in the bones.

Entering university auditoriums, then growing up and stepping onto the streets, the Old Man and his peers had once frantically sought out foreign friends to hang out with. The initial goal was simple enough—just to improve their English, to equip themselves with a livelihood tool to cling to this high-pressure city.

Irony.

The more the Old Man associated with "foreigners," the more the contrast became glaringly obvious, like a stark two-tone painting of East and West.

That difference left the Old Man bewildered. This question led to many others: Why such a difference? Where does this foreign obsession come from? Why do Vietnamese people self-deprecate and revere foreigners so strangely? Could it stem from a thousand years of feudalism, a hundred years of colonization, flowing through our veins, inheriting a subconscious inferiority complex that persists to this day? The Old Man took this urban-mirror reflection back to his small hometown to measure, and the only answer he received was a powerless silence.

Remembrance.

We are taught until we memorize it by heart. Our people take pride in the origin story of fifty children heading to the sea and fifty ascending the mountains, proud of our heroic Lac Hong lineage. Yet looking at reality, a "long-lived" child who went to the city like the Old Man—once throwing himself into life as a mere public servant—only feels a profound heartache.

Entering the professional world, interacting broadly between Asian and European environments, the self-reflecting mirror became clearer. The Old Man saw clearly the difference between the deep, guarded reserve of East Asians and the decisive, straightforward nature of Westerners; he saw the thin line between civilized pragmatism and deceit hiding in plain sight. That canopy of thought remained desolate; the Old Man could only keep it to ruminate on by himself.

And then, that long-suppressed tension erupted on the day the Old Man stood on the grand stage of the Hoa Binh Restaurant, quietly observing the graduation ceremony of a cohort of FPT Polytechnic students. Looking down, he saw thousands of fresh, naive, and innocent faces participating in the ritual—kids carrying the "worry about it tomorrow" mindset, only wishing for the program to end as quickly as possible so they could pack up and go home.

Letting out a self-deprecating laugh, the Old Man spoke up, uttering lofty words as if to soothe his own self, to ease the gnawing pain that had eaten at his heart for so long:

—“We Vietnamese are exceptionally talented. Truly! Do not box yourselves into a frame of cowardly weakness or empty, reckless arrogance. Every prejudice, every inferiority complex—it all begins in your own mind.”

His voice, amplified by the sound system, drifted through the acoustic ceiling's delicate design, spreading across the space like waves washing onto the shore—weightless and unhurried. Some listened, others did not, but those words belonged to the sky of awakened contemplations.

The world turns, time flows. Later on, the Old Man had the chance to meet and speak with Vietnamese people who dared to step out into the vast world, proudly working at top tech corporations in foreign lands. Upon their return, they all carried the same heavy, melancholic sentiment. Every time he asked about that restless sorrow, they would offer a heartbreaking metaphor:

—“Why must ripe rice always bow its head?”

Because no matter where they go, they face discrimination and prejudice, ranging from positive stereotypes to negative biases. We Vietnamese are intelligent, quick to synthesize, and among the best at problem-solving. But why, after achieving fame abroad, do they not want to return to their homeland?

The answer is incredibly painful and bitter: Because they fear the disdain; they fear facing the xenophilic mindset and the narrow-minded jealousy of their own countrymen. Often, what hurts them most deeply is simply their inability to accept a crowd blindly obsessed with foreigners—a reality they themselves have tasted fully and painfully, yet find no one to share it with.

The Old Man sinks into the worn, complicated, and scarred thoughts of an adult, until Merci's voice pulls him back to reality.

Part 3: The "If... Then..." Blueprint

After witnessing the scene on the corner of Pasteur, Merci’s mind starts firing off a series of questions and "if... then..." propositions.

—“Dad, if in the future I grow up, become a great chef, and make money...”

—“Then what, my boy?”

The Old Man smiles, his eyes still fixed on the road ahead. Amidst the noisy street, he hears his son's voice with absolute clarity.

—“If I make a lot of money, then first, I can take care of myself. After that, I will provide fully for our family...” Little Merci suddenly pauses for a moment. “And... if I have any money left over, I will use it to help other kids, to help those pitiful lives on the streets, just like that little girl at the gas station the other day, Dad.”

"Thấy tội"—that quintessential Southern Vietnamese expression, rustic, simple, yet holding a massive capacity for love.

The Old Man is taken aback. Listening to his son, his eyes sting with tears. The Old Man—a long-lived fellow who had the chance to travel here and there, immersing himself in lofty philosophies—had, in the end, allowed his soul to be clouded by doubts, prejudices, and a cold defensiveness.

His boy Merci doesn't need to know the complexities of history or crowd psychology. Yet, the natural compassion in his heart moves the Old Man in an instant. His child’s innocence needs no tech filters; it gifts the Old Man a natural smile—the kind of serene smile he has spent so much exhausting time searching for on fake social media platforms or along the weary path of a public servant.

Outside the window, the Saigon night sky has cooled down after the late thunderstorm. The frantic honking of motorbikes has subsided; the city begins to settle into a deep breath.

The Old Man knows that tomorrow, the high-pressure grind will resume, and the world out there will continue to spin at a dizzying pace. But the Old Man no longer feels bewildered or lonely. Because beside him, a tiny lighthouse named Merci has lit up the path of compassion, guiding the Old Man through long, dusty days with absolute trust and love.

Just open your eyes. Though life may be short, the Old Man's heart still overflows with love because he has his children by his side.

Thank you, life, for the misconceptions, so that we may cherish these honest, heartfelt moments all the more.

[Truyện] Người lạ - Phần 8 - Tiếng thét [The Stranger - Part 8 - The Scream]

Tín hiệu từ hòn đảo thiên đường và cuộc gọi ngàn trùng

"Ê mậy! Giờ ở đâu má? Nghe đồn trốn nợ tình lên xứ sương mù rồi hả?"

Màn hình chiếc iPhone của Linh sáng bừng giữa bóng tối đặc quánh của căn gác mái Đà Lạt. Giao diện FaceTime hiện lên gương mặt của Vy – đứa bạn thân lớn hơn cô ba tuổi, đứa con gái mà mỗi lần nhìn vào, Linh luôn nghĩ đến một nhành hoa xương rồng sa mạc. Vy không đẹp kiểu đài các, ngọc ngà; nét đẹp của nó gai góc, hoang dại và rực rỡ một cách cực kỳ cứng đầu. Nó sở hữu làn da bánh mật khỏe khoắn chuẩn dân xê dịch, mái tóc nhuộm màu khói cắt ngắn ngủn và đôi mắt sắc lẹm luôn nhìn thẳng vào người đối diện, dẫu cho cả thế giới có muốn quay lưng với nó.

"Ê mậy! Giờ ở đâu má? Nghe đồn trốn nợ tình lên xứ sương mù rồi hả?"

Giọng Vy rổn rảng vang lên qua loa điện thoại, sặc mùi bất cần đời. Nhưng đằng sau cái vẻ cợt nhả ấy, Linh thừa biết con bạn mình đang ngồi ở một xó xỉnh nào đó ngoài đảo xa để tự gặm nhấm sự mệt mỏi của chính nó. Hậu cảnh phía sau Vy là một góc biển Phú Quốc lúc hoàng hôn. Bầu trời ngoài đảo ngọc lúc này đẹp đến tàn nhẫn, nó là sự pha trộn kinh điển giữa sắc tím lịm và hồng cam của một ngày tàn rực rỡ, đối nghịch hoàn toàn với dải mây xám xịt, trĩu nặng đang đè bẹp những rặng thông già bên ngoài ô cửa kính của Linh.

"Tao đang ở Đà Lạt, gác mái, lạnh muốn teo não, muốn trầm cảm tiếp đây má," Linh thở dài, kéo sát chiếc chăn bông. "Còn mày? Lại vác con xe cà tàng xuyên rừng Phú Quốc à?"

"Ờ, tao đang ngồi ở một quán cóc gần bến tàu. Đang nhìn một cảnh tượng 'vibe' tâm linh đỉnh chóp lắm mậy. Một vị thiền sư mặc áo nâu sồng với một vị cha sứ mặc áo dòng đen đang ngồi uống nước dừa, cười nói rôm rả. Tự nhiên tao thấy cuộc đời này ngộ nghĩnh ghê. Người ta mất cả đời đi tìm chân lý, tìm sự phân biệt đúng sai, còn hai vị này lại chọn ngồi chung một chiếc bàn để nghe tiếng sóng biển," Vy xoay camera cho Linh xem, rồi lại quay chính diện, khẽ vuốt mái tóc ướt sũng vì nước biển.

"Trầm cảm thì ra đảo với tao, tao xử lý mấy vụ trầm cảm, tự kỷ hơi bị… ngon lành! Chạy xe trên đảo với tao, ngồi đằng sau tao đèo, bao phê?" Vy hạ giọng, đôi mắt sắc lẹm bỗng chùng xuống, rưng rưng.

“Sao mày cứ thích chạy rong ruổi ở đảo vậy?” Linh hỏi.

"Khi chạy trên con đường dằn xóc, đất đá cày xới lên dưới bánh xe, tao mới cảm thấy mình còn sống. Cái hòn đảo này giờ cũng như tao vậy, bị người ta quy hoạch, đào bới, nhào nặn thành những thứ hào nhoáng để phục vụ cho tham vọng của kẻ khác, mất mẹ nó cái bản tính hoang dã ban đầu rồi," Vy trả lời.

Thông qua màn hình ảo, những góc khuất tăm tối trong ấu thơ dữ dội của Vy dần được bóc tách như một cuốn phim tài liệu tua chậm. 

Vy từng là một đứa trẻ tự kỷ. Ở cái thời đại của ông bà, cha mẹ cô, người ta làm quái gì biết đến khái niệm "tự kỷ" hay "LGBT". Trong mắt họ, một đứa trẻ không chịu nói cười, chỉ lầm lũi một mình là một đứa trẻ "mất dạy", "bị ma nhập" hoặc "hư thân mất nết". Cha mẹ Vy đã phải ăn đủ thứ lời chửi rủa tàn nhẫn trong những buổi họp gia đình chỉ vì sinh ra nó.

"Mày biết không Linh," Vy cười nhạt, thanh âm nghẹn lại nơi cuống họng. "Ông bà chửi bố mẹ tao không biết dạy con. Bố tao – một người đàn ông buôn gạo, mở cái đại lý ngay trước nhà, quanh năm suốt tháng bán lưng cho trời, bán mặt cho đất. Cả đời lầm lũi, vậy mà chỉ vì lao vào can thiệp, tìm cách chữa chạy cho tao mà giờ đến lượt ổng… phát điên."

"Là sao má!" Giọng Linh thốt lên căng thẳng.

"Thì ông phải đi điều trị tâm thần một thời gian theo lời khuyên của bác sỹ đó," Vy thở hắt ra, cố tỏ ra thản nhiên. "Chỉ vì cái áp lực muốn chứng minh với dòng họ rằng ông sẽ 'hy sinh bản thân' để dạy dỗ tao thành một người bình thường. Rồi ổng áp đặt lên tao mọi kỳ vọng kỳ quái. Đến khi tao vượt qua được chứng tự kỷ để hòa nhập, thì cũng là lúc tao nhận ra mình chẳng thể nào là một đứa con gái thùy mị, lấy chồng sinh con như ông muốn. Tao thích tự do, tao thích cả con gái... Sự khác biệt giới tính và sự nổi loạn của tao đã đẩy ba tao vào con đường tuyệt vọng. Ông nhìn tao như nhìn một con quái vật, ông chửi rủa, rồi ông im lặng. Ba tao... ông ấy chẳng còn nhận ra đứa bạn thân của mày nữa rồi."

Gia đình Vy là cả một sự lệch pha đau đớn. Trong khi người cha chìm đắm trong sự thất bại của một kẻ đi buôn chán nản và những cơn trầm cảm áp đặt dưới danh nghĩa hai chữ “hy sinh” – mà chính ông cũng chẳng rõ mình đang hy sinh vì cái gì – thì người mẹ lại là trụ cột kinh tế chính, gồng gánh cả nhà bằng sự thực dụng đến chai sạn. Bà làm trợ lý cho một tập đoàn tầm cỡ trong ngành bất động sản. Việc phải thay chủ tịch đi giải quyết tất tần tật mọi sự vụ từ công việc đến cá nhân đã chiếm trọn quỹ thời gian của bà. Đổi lại, bà mang về một đống tiền, nhưng khoảng cách giữa mẹ con cứ ngày một hoen rỉ, xa cách. Thứ duy nhất bà tin tưởng lúc này là: thời bây giờ phải có tiền, có tiền thì sẽ giải quyết được tất cả. Hai thái cực ấy như hai gọng kìm bóp nghẹt thanh xuân của Vy, khiến cô nhóc mệt mỏi và hoảng hốt mỗi khi có ai đó nhắc đến hai chữ "lập gia đình".

"Hôm bữa có thằng con nhà đại gia ở đảo gạ tao, bảo 'Ai bảo mày không thích tao chi để giờ khổ dốc mặt'," Vy bắt chước giọng điệu hách dịch của gã đàn ông nọ rồi bật cười lớn. "Tao chửi thẳng mặt: 'Thôi đi má! Tao xem mày như chị em thôi, bớt sáp vô'."

Thiếu chút nữa thì từ "anh em" đã bật ra khỏi môi Vy, nhưng nó đã kịp nuốt lại.

"Mà thật ra, có một thằng khác, nó vẫn đang đi tìm tao mậy... Chẳng lẽ tao nói tao có người thích rồi, là con nhỏ đang ngồi qua màn hình này nè… hahaha!"

Vy cất cao giọng cười, cái giọng cười giòn tan, sảng khoái chẳng lẫn vào đâu được. Rồi Vy tắt nụ cười, nhìn đăm đắm vào làn sóng biển đang vỗ đều vào bờ cát. Cô cũng đã bỏ đi, rũ sạch mọi kỳ vọng nặng nề của gia đình để chọn một hành trình vô định. Ở đầu dây bên kia, màn sương mù của núi rừng Đà Lạt cũng bắt đầu giăng lối. Hẹn một ngày trùng phùng của cả hai, dẫu chẳng đứa nào biết ngày đó là ngày nào. Kệ.

Dị nhân gác mái và những thớ thịt biết nói

Cuộc gọi kết thúc, để lại Linh trong sự trống trải tận cùng. Tiếng mưa ngoài kia đã chuyển thành một trận mưa rào đổ xuống như trút nước, đập chan chát vào ô cửa kính của căn phòng gác mái thành phố sương mù. Thành phố lúc này đen thẫm, lạnh lẽo, tàn nhẫn phong tỏa mọi lối đi.

Để thoát khỏi sự ngột ngạt, Linh bước xuống lầu theo lời mời của chủ nhà – người phụ nữ mà cô chỉ tình cờ biết qua một người quen. Vùng đất cao nguyên này kỳ lạ thật, nó như một mái hiên dung chứa để những con người dị biệt lầm lũi tìm thấy nhau.

Người phụ nữ đứng tuổi đón Linh bằng một nụ cười ấm áp như nắng xuân tràn về, xua tan cái lạnh giá của cơn mưa rừng. Dù đã bước sang tuổi trung niên, bà vẫn giữ vẹn nguyên một cốt cách kiêu sa, đài các. Bà mặc một chiếc áo lụa dáng dài màu xanh khói, cổ cao quý phái, bờ vai khoác hờ chiếc khăn len dệt thủ công mềm mại. Nhan sắc của bà không chịu khuất phục trước thời gian, mang một vẻ tịch mịch, trầm lắng và bí ẩn tựa như những đóa hoa cẩm tú cầu mùa đông nở rộ giữa sương giá Lâm Đồng – từng cánh hoa mang sắc chuyển huyền ảo từ xanh sang tím, lạnh lùng nhưng kiêu hãnh đến ngột thở. Bà chính là một dị nhân tiếp theo trong chuỗi những người lạ mà Linh gặp trên chuyến hành trình này.

Người phụ nữ ấy sống cô độc trong một căn biệt thự đơn lập, nằm heo hút bên rìa một thung lũng thông. Linh không biết, và cũng không dám hỏi, liệu bà có mối quan hệ gì với gã đàn ông lập dị tên Phong mà cô đã gặp ở trạm dừng chân dưới chân đèo hay không. Chỉ biết rằng, họ đều có chung một ánh mắt nhìn thấu hồng trần.

Căn biệt thự mang một kiến trúc quái dị, như một khối ốc sên khổng lồ bằng đá và kính, mọc lên giữa những tán thông già. Bà là một kiến trúc sư kiêm họa sĩ có tiếng, nhưng đã chọn từ bỏ hào quang để về đây sống một mình, làm bạn với cọ vẽ và bóng tối.

"Vào đi con, uống chút trà gừng cho ấm," bà đon đả.

Linh bước vào phòng tranh của bà và ngay lập tức bị choáng ngợp. Căn phòng ngập tràn những bức tranh khỏa thân. Đó không phải là những bức tranh dung tục, mà là những tác phẩm nghệ thuật sống động đến rợn người. Người mẫu trong tranh là những chàng trai trẻ, được vẽ với một sức sống ngời ngời, nhựa sống căng tràn hiện rõ trên từng đường nét thớ thịt, từng múi cơ được pha màu một cách điệu nghệ. Họ đứng, họ nằm, họ vươn vai như những vị thần Hy Lạp giữa đại ngàn.

Nhưng điều khiến Linh rối rắm và ám ảnh nhất lại nằm ở phần hậu cảnh. Phía sau những chàng trai tràn đầy sức sống ấy, là những nhân vật chẳng rõ hình dạng, nhạt nhòa, méo mó ẩn hiện trong sương mù. Đó là những chiếc bóng mang hình hài của sự suy tàn, của tuổi già, hoặc giả là những linh hồn đang khóc than. Sự đối nghịch mãnh liệt giữa nhựa sống thanh xuân của những thớ thịt mặt tiền và sự u uất, mông lung của những bóng ma hậu cảnh khiến đầu óc Linh quay cuồng. Bà đang vẽ cái gì? Sự bất tử của tuổi trẻ hay là sự vô nghĩa của một kiếp người rồi cũng sẽ tan vào hư ảo?

Bà họa sĩ nhìn Linh, khẽ cười: "Tuổi trẻ đẹp lắm đúng không con? Nhưng ai rồi cũng phải đối diện với cái bóng phía sau lưng mình thôi."

Podcast: Tiếng thét của đứa trẻ đồng xanh

Trở về căn gác mái, Linh bật micro. Tiếng mưa bên ngoài lúc này đã lên đến đỉnh điểm, gầm rú trên mái tôn như muốn xé toạc không gian. Cô bắt đầu thu âm tập podcast tiếp theo – tập podcast mà cô dành riêng để đối thoại với chính mình và những người trẻ đang chới với ngoài kia.

"Chào các bạn, lại là Linh đây. Hôm nay, tôi không nói về tình yêu, cũng không nói về những văn phòng ngột ngạt. Hôm nay, chúng ta nói về sự vô định..."

Giọng Linh hòa vào tiếng mưa rả rích, trầm buồn nhưng chứa đựng một sự phản kháng ngầm.

"Các bạn có bao giờ thấy mình giống như tôi và Vy không? Chúng ta sinh ra để gánh vác những giấc mơ chưa thành của cha mẹ. Chúng ta được nuôi dạy như những 'khoản đầu tư', để rồi khi nhận ra bản thân không thuộc về cái khuôn mẫu đó, chúng ta chọn cách nổi loạn và bỏ trốn. Nhưng trốn đi đâu? Quay về với thiên nhiên, ẩn dật trong những căn biệt thự quái dị như người đàn bà ở Lâm Đông này, hay là tìm kiếm sự cứu rỗi từ tâm linh, như hình ảnh vị thiền sư và cha sứ ngồi chung một bàn bên bờ biển Phú Quốc?"

Tiếng nhạc nền từ một bài hát thịnh hành trên TikTok vang lên, giai điệu da diết của "Hẹn thề 50 năm về sau" như một vết dao cứa vào thực tại: "Đời này được bao lâu, mà hẹn thề trăm năm..."

Linh cười nhạt, tắt phụt bản nhạc. "Năm mươi năm hay trăm năm, tất cả chỉ là một trò đùa của thời gian. Tuổi trẻ của chúng ta giống như nhân vật trong 'Bắt trẻ đồng xanh', đứng bên rìa một vách đá và cố gắng bắt lấy những đứa trẻ đang chạy nhảy vô tư, để chúng không bị rơi xuống vực thẫm của sự trưởng thành thực dụng. Nhưng ai sẽ bắt lấy chúng ta khi chúng ta đang chới với?"

Cô nhìn ra cửa sổ, nơi những hạt mưa bám chặt vào mặt kính như những giọt lệ sương muối không bao giờ cạn.

"Tôi đã thấy những chàng trai tràn đầy nhựa sống trong tranh của người đàn bà dị nhân, nhưng tôi cũng thấy những bóng ma nhạt nhòa phía sau họ. Có phải tất cả những khát vọng, những sự nổi loạn, những chuyến đi xuyên rừng, vượt biển của tuổi trẻ... cuối cùng cũng chỉ để che giấu một nỗi hoang mang tột cùng: Chúng ta chẳng biết mình muốn gì và sẽ về đâu?"

Linh hít một hơi sâu, giọng cô vang lên kiên định giữa màn đêm mù sương: "Nhưng dẫu có vô định, dẫu có chới với, thì việc dám bỏ trốn khỏi những định kiến, dám đối diện với sự vụn vỡ của chính mình đã là một chiến thắng. Vy đang ở đảo xa nhìn về phía mặt trời lặn với nụ cười tích cực, tôi đang ở đây nghe mưa rơi để tìm lại bản ngã. Chúng ta có thể là những người lạ, những kẻ không thuộc về cái trần gian đầy toan tính này, nhưng đôi vai chúng ta đang tự vững chãi. Chúng ta không cần một bờ vai nào khác để dựa vào nữa. Hãy cứ đi, dẫu con đường trước mặt có bị cày xới, vì chỉ có đi, ta mới tìm thấy bản lai diện mục của chính mình."

Cạch.

Một âm thanh khô khốc vang lên từ tầng trệt của căn biệt thự ô quái, len qua khe cửa gác mái, lọt thẳng vào micro đang thu âm. Tiếng mưa gầm rú trên mái tôn bỗng chốc bị xé toạc bởi tiếng choáng váng của ly tách vỡ loảng xoảng phía dưới, theo sau là tiếng gào khóc nức nở của người đàn bà vẽ tranh—người vốn dĩ vài tiếng trước còn cười ấm áp như nắng xuân.

Linh đứng bật dậy, tim đập thình thịch trong lồng ngực. Bản năng sinh tồn trỗi dậy. Cô run rẩy tắt thiết bị thu âm. Qua ô kính mờ đục sương muối, ánh đèn pha của một chiếc xe bán tải lạ hoắc đang rọi thẳng vào phòng tranh, soi rõ bóng một người đàn ông cao lớn, ướt sũng, đang thô bạo đập cửa.

Cùng lúc đó, chiếc iPhone trên bàn lại rung lên điên cuồng. Không phải là Vy, cũng chẳng phải tin nhắn của con gái Minh. Màn hình hiển thị cuộc gọi từ Mẹ.

Linh vừa bấm nghe, đầu dây bên kia đã dội lại tiếng khóc khan đặc khốn quẫn của người đàn bà cả đời cam chịu: "Linh ơi... cứu em con... Thằng Tư nó cá độ thua sạch nhà cửa rồi... Ba con nghe tin tăng xông đang cấp cứu ở Chợ Rẫy... Mày trốn đi đâu mấy ngày nay sao không cứu cái nhà này hả Linh?!"

Căn gác mái chao đảo. Sấm sét rạch ngang bầu trời Đà Lạt đen thẫm, rọi sáng khuôn mặt tái mét của Linh. Chiếc chuồng kỳ vọng của gia đình chưa từng buông tha cô, và những người lạ mặt dưới tầng trệt đang mang theo bí mật gì đến để xé nát sự bình yên giả tạo này?

Linh nhìn xuống chiếc chìa khóa và dải băng đen của Minh trên bàn. Đêm nay, cơn bão thực sự mới chính thức bắt đầu.

Part 1:https://chienphan.blogspot.com/2025/11/truyen-nguoi-la-phan-1-story-stranger.html

Part 2: https://chienphan.blogspot.com/2025/11/truyen-nguoi-la-phan-2-vong-tay-nguoi.html

Part 3: https://chienphan.blogspot.com/2025/11/truyen-nguoi-la-phan-3-ba-co-thuong-con.html

Part 4: 

https://chienphan.blogspot.com/2025/12/truyen-nguoi-la-phan-4-gap-go-nhung-buc.html

Part 5: https://chienphan.blogspot.com/2025/12/truyen-nguoi-la-phan-5-toi-i-tim-toi.html

Part 6: https://chienphan.blogspot.com/2026/04/truyen-nguoi-la-phan-6-tro-chuyen.html

Part 7: https://chienphan.blogspot.com/2026/04/truyen-nguoi-la-phan-7-podcast-stranger.html

***

Signals from Paradise Island and a Call Across Thousands of Miles

The screen of Linh’s iPhone lit up brightly against the dense darkness of the Da Lat attic. The FaceTime interface revealed the face of Vy—her best friend who was three years older than her. Every time Linh looked at her, she was reminded of a desert cactus. Vy was not elegant or conventionally delicate; her beauty was sharp, wild, and fiercely stubborn. She possessed a healthy, sun-kissed complexion typical of seasoned travelers, a smoke-colored cropped haircut, and razor-sharp eyes that looked directly at whoever stood before her, even if the whole world chose to turn its back on her.

"Hey babe! Where the hell are you now? Word on the street is you fled your romantic debts and escaped up to the foggy land, huh?"

Vy’s voice blared loudly through the phone’s speaker, brimming with a carefree indifference. Yet, underneath that playful, mocking demeanor, Linh knew all too well that her friend was sitting in some remote corner of a faraway island, quietly chewing through her own exhaustion. The background behind Vy captured a slice of the Phu Quoc sea at sunset. The sky over the Pearl Island at this hour was mercilessly beautiful—a classic blend of deep violet and orange-pink of a splendid twilight. It stood in stark contrast to the heavy, slate-grey clouds weighing down the old pine trees outside Linh's foggy windowpane.

"I'm in Da Lat, in an attic, freezing my brains out, just waiting for my next depressive episode, girl," Linh sighed, pulling the thick blanket tight around her shoulders. "What about you? Trudging through the Phu Quoc forests on that old clunker of a motorbike again?"

"Yeah, I’m sitting at a roadside stall near the pier. Watching a supreme 'spiritual vibe' right now, man. A Buddhist monk in brown robes and a Catholic priest in a black cassock are sitting together, drinking coconut water and laughing away. Suddenly, I find this life so amusing. People spend their whole lives searching for the ultimate truth, drawing lines between right and wrong, while these two choose to share a single table just to listen to the crashing waves," Vy said, panning the camera to show Linh before turning it back to her own face, gently running a hand through her sea-drenched hair.

"If you're depressed, just come out to the island with me. I handle depression and autism flawlessly! Ride across the island with me, sit on the back of my bike, I'll chauffeur you—it’s pure bliss." Vy lowered her voice, her sharp eyes suddenly softening, glistening with unshed tears.

"Why do you love wandering around the island so much?" Linh asked.

"When I ride on bumpy roads, with rocks and dirt churned up beneath the tires, that's when I actually feel alive. This island right now is just like me—dug up, partitioned, and reshaped into flashy things to serve other people's ambitions, completely stripping away its original wild nature," Vy replied.

Through the virtual screen, the dark corners of Vy's tumultuous childhood unfolded like a slow-motion documentary. Vy used to be an autistic child. Back in her grandparents' and parents' generation, no one knew what terms like "autism" or "LGBT" meant. In their eyes, a child who refused to speak or smile and kept entirely to themselves was labeled "ill-mannered," "possessed," or "broken." Vy’s parents had to endure relentless insults during family gatherings simply for bringing her into the world.

"You know, Linh," Vy smiled faintly, her voice catching in her throat. "My grandparents scolded my parents for not knowing how to raise a child. My dad—a rice merchant who ran a wholesale store right in front of our house, working year-round with his back to the sky and his face to the earth. A lifetime of quiet toil, yet simply because he threw himself into interventions, trying to find a cure for me, now he's the one who... lost his mind."

"What do you mean, girl?!" Linh’s voice spiked with tension.

"Well, he had to undergo psychiatric treatment for a while, following the doctor's advice," Vy exhaled, trying to appear nonchalant. "All because of the crushing pressure to prove to the extended family that he would 'sacrifice himself' to raise me into a normal person. But that sacrifice... it turned into a form of relentless psychological violence. He imposed all sorts of bizarre expectations on me. By the time I overcame my autism to integrate into society, it was also the exact moment I realized I could never be the demure girl he wanted—the one who settles down and has children. I love freedom, and I love girls too... My gender identity and my rebellion drove my dad down a path of absolute despair. He looked at me as if looking at a monster; he cursed at me, and then he went silent. My dad... he doesn't even recognize your best friend anymore."

Vy’s family was a narrative of painful mismatch. While the father drowned in the failure of a demoralized merchant and the depression imposed under the banner of "sacrifice"—though he itself had no idea what he was sacrificing for—the mother was the primary economic pillar, carrying the entire household with a bone-deep pragmatism. Working as an assistant for a major real estate conglomerate, her duties required her to handle everything for the chairman, from corporate affairs to personal errands, consuming all her time. In return, she brought home piles of money, but the distance between mother and daughter only grew more rusted and vast. Her solitary belief was that in this day and age, you must have money; with money, everything can be solved. These two extremes acted like twin iron vices crushing Vy's youth, leaving her exhausted and panicked whenever anyone brought up the topic of "starting a family."

"The other day, some wealthy local guy on the island hit on me and said, 'See what happens when you don't like me? Now you're suffering, working your face off,'" Vy mocked the man's arrogant tone and burst into laughter. "I snapped right back at him: 'Drop it, man! I see you as a sister, back off.'"

She had almost let the word "brother" slip out instead, but caught herself just in time.

"But seriously, there's another guy who's still out there looking for me... Should I just tell him I already like someone, and it's the girl sitting on the other side of this screen... Hahaha!"

Vy let out a loud laugh—that crisp, boisterous laugh that belonged entirely to her. Then her smile faded, and she stared intently at the sea waves washing over the sand. She, too, had walked away, shaking off all the heavy expectations of her family to choose an uncharted journey. On the other end of the line, the fog over the Da Lat mountains began to weave its shroud. They looked forward to a day of reunion, though neither knew when that day would be. Whatever.

The Attic Eccentric and the Living Flesh

The call ended, leaving Linh in utter desolation. The rain outside had shifted into a torrential downpour, slamming violently against the glass window of the foggy city attic. The town was now pitch black, freezing, and ruthlessly blocking every path.

To escape the suffocating air, Linh walked downstairs at the invitation of the homeowner—a woman she had only met by chance through an acquaintance. This highland territory was truly strange; it acted like a protective canopy sheltering eccentric souls as they crossed paths.

The middle-aged woman welcomed Linh with a smile as warm as spring sunshine, dispelling the chill of the forest rain. Despite being middle-aged, she maintained an untamed air of aristocratic elegance. She wore a long, smoke-blue silk robe with a noble high collar, her shoulders loosely draped in a soft, hand-woven wool shawl. Her beauty refused to succumb to time, carrying a serene, quiet mystery akin to winter hydrangeas blooming amidst the frost of Lam Dong—each petal shifting magically from blue to purple, cold yet breathtakingly proud. She was the next stranger in the sequence of "odd ones" Linh encountered on this journey.

The woman lived in solitude within a detached villa, tucked away on the desolate edge of a pine valley. Linh did not know, nor did she dare to ask, if she had any connection to the eccentric man named Phong whom she had met at the rest stop beneath the mountain pass. She only knew they shared the same all-seeing gaze that had pierced through the illusions of the mortal world.

The villa possessed a bizarre architecture, resembling a colossal snail shell made of stone and glass, rising amidst the old pine canopy. She was a renowned architect and painter who had chosen to abandon the limelight to live here alone, making companions out of paintbrushes and the dark.

"Come in, child, have some hot ginger tea to warm up," she said warmly.

Linh stepped into her studio and was immediately awestruck. The room was filled with nude paintings. They were not vulgar; rather, they were works of art that felt chillingly alive. The models in the paintings were young men, rendered with a radiant, overflowing vitality that pulsed through every line of flesh and muscle, colored with exquisite mastery. They stood, they lay, they stretched like Greek gods amidst the wilderness.

Yet, what left Linh feeling tangled and haunted lay entirely in the background. Behind those young men teeming with life were figures without clear shapes—faint, distorted shadows emerging from the fog. They were silhouettes carrying the form of decay, of old age, or perhaps spirits weeping in sorrow. The stark contrast between the youthful vitality of the flesh in the foreground and the melancholic, hazy specters of the background made Linh’s head spin. What was she painting? The immortality of youth, or the ultimate futility of a human life destined to dissolve into nothingness?

The painter looked at Linh, smiling softly. "Youth is beautiful, isn't it, child? But everyone must eventually face the shadow looming behind them."

Podcast: The Scream of the Child of the Green Meadows

Returning to the attic, Linh switched on the microphone. The rain outside had reached its crescendo, roaring against the tin roof as if trying to rip the space apart. She began recording her next podcast episode—an episode she dedicated solely to dialoguing with herself and the young souls floundering out there.

"Hello friends, Linh here again. Today, I’m not talking about love, nor am I talking about suffocating corporate offices. Today, we talk about uncertainty..."

Linh’s voice blended with the pattering rain, sorrowful yet carrying a quiet undertone of resistance.

"Do you ever find yourselves feeling like me and Vy? We are born to shoulder the unfulfilled dreams of our parents. We are raised like 'investments,' only to choose rebellion and escape when we realize we don't fit into that mold. But escape to where? Returning to nature, hiding away in bizarre villas like the woman here in Lam Dong, or seeking salvation in spirituality, like the image of the monk and the priest sharing a coconut at a single table by the Phu Quoc sea?"

The background music from a trending TikTok song played softly, its haunting melody cutting into reality: "How long does this life last, that we promise a hundred years..."

Linh smiled bitterly, cutting off the music abruptly. "Fifty years or a hundred years, it’s all just a cruel joke played by time. Our youth is just like the character in 'The Catcher in the Rye,' standing on the edge of a cliff, trying to catch the children running wild and free so they don't fall into the abyss of pragmatic adulthood. But who will catch us when we are the ones floundering?"

She looked out the window, where raindrops clung to the glass like an endless stream of salty frost tears.

"I saw the young men full of vitality in that eccentric woman's paintings, but I also saw the blurred ghosts behind them. Could it be that all the desires, the rebellions, the journeys through forests and across seas of our youth... in the end, are just to conceal a terrifying, ultimate panic: We have no idea what we want, or where we are heading?"

Linh took a deep breath, her voice ringing out resolute through the misty night. "But even if we are adrift, even if we are floundering, the mere act of daring to escape from prejudices and confronting our own shattered pieces is already a victory. Vy is on a faraway island looking toward the setting sun with a resilient smile; I am here listening to the rain to find my true self. We may be strangers, misfits who do not belong to this calculating mortal world, but our own shoulders are becoming strong. We no longer need another shoulder to lean on. Just keep walking, even if the path ahead is churned up, because only by walking will we discover our true essence."

Click.

A sharp, hollow sound echoed from the ground floor of the bizarre villa, slicing through the attic door and entering directly into the recording microphone. The roar of the rain on the tin roof was instantly punctured by the shattering crash of breaking glassware below, followed by the agonizing, bitter weeping of the woman who painted—the very same woman who, just hours earlier, had smiled as warmly as spring sunshine.

Linh bolted upright, her heart hammering wildly against her ribs. Survival instincts surged within her. Trembling, she switched off the recording equipment. Through the glass window obscured by salty frost, the headlights of an unfamiliar pickup truck pierced through the rain, illuminating the silhouette of a tall, drenched man violently pounding on the door.

At that exact moment, the iPhone on the table began to vibrate frantically. It wasn't Vy, nor was it a text from Minh’s daughter. The screen displayed an incoming call from her Mother.

The moment Linh pressed answer, the other end of the line erupted with the strained, desperate weeping of a woman who had spent her entire life enduring in silence: "Linh... save your brother... Tu lost everything gambling, the house is gone... Your father heard the news, his blood pressure spiked, and he’s in the emergency room at Cho Ray Hospital right now... Where have you been hiding these past few days? Why aren't you saving this family, Linh?!"

The attic seemed to tilt. A flash of lightning ripped through the pitch-black Da Lat sky, illuminating Linh's pale face. The cage of her family's expectations had never truly let her go. And the strangers downstairs—what secrets had they brought to shatter this fragile peace?

Linh looked down at the key and Minh's black ribbon resting on the table. Tonight, the real storm had officially begun.

[Sách] Sam Altman - Thủ lĩnh chat GPT, CEO OpenaI - Chu Hằng Tinh

"Sam Altman không nhìn công nghệ như một công cụ kiếm tiền. Ông nhìn AI như một thực thể tiến hóa tất yếu của loài người, một thứ oxy mới cho nền văn minh Sapiens."

Phú Quốc những ngày này nắng vàng rực cả góc trời. Giữa cái oi ả của biển chiều, nó nhắn tin hỏi thăm cô em gái, một thói quen nhỏ như để duy trì và vun trồng một mối quan hệ cần được chăm sóc. 

Em cười, nhắn lại rằng mình vẫn đang miệt mài với những kế hoạch dài hạn. Năng lượng từ em tỏa ra qua từng dòng chữ, và em bảo em đang tìm hiểu về AI. Nó mỉm cười thả tim.

Tin nhắn của em khiến nó lần tìm về Copilot của Microsoft, sau khi đã miệt mài trải nghiệm hệ sinh thái Gemini của Google; ngay sau thời điểm ChatGPT làm cả thế giới phải chú ý đến. Nó chợt nhận ra cả một hành trình dịch chuyển của hai gã khổng lồ công nghệ này thực chất đều đang xoay quanh một trục tọa độ mang tên: Sam Altman.

Trong cuốn sách "Sam Altman - Thủ lĩnh Chat GPT, CEO OpenAI" của tác giả Chu Hằng Tinh, nó không chỉ được đọc về tiểu sử của một tỷ phú công nghệ thông thường. Đứng ở chặng đường nhìn lại, cuộc đời nó thấy mình quá mắn may khi được chứng kiến hai lần đổi thay vĩ đại của lịch sử công nghệ, đúng như lời Bill Gates từng đúc kết: "Trong đời, tôi mới chỉ chứng kiến hai lần công nghệ mang tính cách mạng: lần đầu là hệ điều hành đồ họa, và giờ đây là trí thông minh nhân tạo AI."

Chiếc máy tính biết tư duy và Bệ phóng của Giới tinh hoa

Đọc về Sam Altman, nó bất chợt liên tưởng đến hình ảnh những chàng trai công nghệ Việt thế hệ đầu tại Singapore từng viết trên dòng nhật ký blog của mình—những con người cởi mở, kết nối, luôn mang trong mình nỗi khát khao được bước vào sân chơi quốc tế và tỏa sáng rực rỡ.

Sam Altman, gã trai gốc Do Thái ấy, từ thuở thiếu niên đã mang lên mình nỗi khát khao cháy bỏng về một chiếc máy tính biết tư duy. Chiếc máy tính Macintosh mà cha mẹ tặng đứa trẻ 8 tuổi ngày nào đã trở thành bệ phóng tư duy cho cả một đời người. 

Bỏ học Stanford—đó là điểm chung của những gã lạc loài chẳng muốn phí phạm thời gian vào những lối mòn đúc sẵn. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì chưa đủ để nói về các thiên tài; họ luôn có một con đường rõ ràng và nhận được sự hỗ trợ, dẫn dắt từ giới tinh hoa bậc nhất. Điều này chẳng phải cổ vũ cho việc nghỉ học, nhận ra thiên tài học tập mãi đến cuối đời.

Chu Hằng Tinh đã bóc tách trọn vẹn hành trình từ một cậu bé bỏ học cho đến khi trở thành "vị vua không vương miện" của Thung lũng Silicon, người kích hoạt một nhát chạm lịch sử làm thay đổi vĩnh viễn cách con người giao tiếp với tri thức.

"Sam Altman không nhìn công nghệ như một công cụ kiếm tiền. Ông nhìn AI như một thực thể tiến hóa tất yếu của loài người, một thứ oxy mới cho nền văn minh Sapiens."

Chiến lược lạnh lùng và những Hợp đồng tâm lý phức tạp

Tác giả đã rất thành công khi mô tả Sam Altman không phải như một kẻ mộng mơ viển vông, mà là một nhà chiến lược lạnh lùng với một bộ óc thực nghiệm chuẩn xác. Sinh ra trong một gia đình Do Thái, Sam thừa hưởng thứ gene nhạy bén với thời cuộc và một sự tự chủ (Autonomy) tuyệt đối. Khác với những chính trị gia luôn "nhào nặn" lời nói để tìm kiếm hư danh chức sắc, Sam Altman thẳng thắn đối diện với công nghệ.

Nhớ. Nó lại nghĩ đến một đứa em khác, đang dấn thân vào lĩnh vực tài chính, ngân hàng. Lấy phòng quản trị rủi ro làm chỗ neo đậu, em được giao trọng trách lớn về chuyển đổi số, và AI chính là một trong những con bot mà em đang tự tay tạo ra...để chơi, trải nghiệm một xu hướng.

Cuốn sách dắt độc giả đi qua những ngày đầu gian khó của OpenAI, khi công ty còn là một tổ chức phi lợi nhuận với mục tiêu lãng mạn: bảo vệ nhân loại khỏi sự thống trị của AI độc quyền. Bản thân Sam đã phải thực hiện những chuyển đổi vô cùng phức tạp với những bộ óc tinh hoa nhất thế giới: từ sự điên rồ đầy ngạo nghễ của Elon Musk, tầm nhìn thực dụng của Bill Gates, cho đến những triết lý sản phẩm tối giản chịu ảnh hưởng từ Steve Jobs. Vượt qua những hoài nghi, quấy rối tinh thần từ giới học thuật và những thất bại nghẹt thở trong phòng thí nghiệm, Sam đã đưa OpenAI vượt qua vùng tối để tạo nên hiện tượng ChatGPT.

"Mối nguy hiểm lớn nhất của AI không phải là việc chúng sẽ tiêu diệt con người, mà là việc chúng ta sẽ quên mất cách làm người trước khi chúng kịp thông minh hơn chúng ta."

Sam Altman hiểu rõ điều đó. Cuộc khủng hoảng sa thải rồi quay trở lại OpenAI ngoạn mục của ông trong vòng 5 ngày chính là một nhát chạm thực tế khốc liệt. Nó chứng minh rằng ngay cả trong thế giới của những thuật toán tối cao, thì những va đập của sự chính trực và tinh thần gắn kết giữa người với người vẫn là thứ duy nhất quyết định vận mệnh của một đế chế.

Cuốn sách của Chu Hằng Tinh là một nhát chạm buốt người nhưng vô cùng cần thiết cho những ai đang sống trong kỷ nguyên số. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, dẫu thế giới có phát triển đến đâu, dẫu những siêu máy tính có thể xử lý hàng tỷ dữ liệu trong một giây như một "Funes kẻ nhớ dai" phiên bản công nghệ, thì con người vẫn là chủ thể duy nhất sở hữu trái tim biết rung động.

***

"Sam Altman does not view technology as a money-making tool. He sees AI as an inevitable evolutionary entity of humankind, a new form of oxygen for the Sapiens civilization."

Phú Quốc during these days is drenched in brilliant golden sunlight that fills the sky. Amidst the sweltering heat of the evening sea, it (the character) text messages its younger sister—a small habit to maintain and cultivate a relationship that needs nurturing.

She replies with a smile through her text, stating that she is still deeply engrossed in her long-term plans. The energy radiating from her words is palpable, and she mentions that she is currently learning about AI. It smiles and leaves a heart reaction.

Her message prompts it to look into Microsoft’s Copilot, after having thoroughly explored Google’s Gemini ecosystem—coming right after the moment ChatGPT caught the entire world's attention. It suddenly realizes that the entire developmental journey of these two tech giants actually revolves around a single coordinate named: Sam Altman.

In the book "Sam Altman - The Leader of ChatGPT, CEO of OpenAI" by author Chu Hang Tinh, it does not merely read an ordinary biography of a tech billionaire. Looking back from this stage of its life, it feels incredibly fortunate to have witnessed two monumental shifts in technological history, precisely as Bill Gates once concluded: "In my lifetime, I have seen two demonstrations of technology that struck me as revolutionary: the first was the graphical user interface, and the second is artificial intelligence (AI)."

The Thinking Computer and the Launchpad of the Elite Reading about Sam Altman, it is suddenly reminded of the first generation of Vietnamese tech youths in Singapore who used to write on their personal blogs—those open, connected individuals who always carried a burning desire to step into the international arena and shine brilliantly.

Sam Altman, that youth of Jewish descent, carried a fierce yearning for a thinking computer since his adolescence. The Macintosh computer given to him by his parents when he was an eight-year-old child became the cognitive launchpad for his entire life.

Dropping out of Stanford—that is the common trait among those misfits who refuse to waste time on pre-molded paths. Yet, merely stopping there is not enough to define these geniuses; they always possess a clear trajectory and receive the support and guidance of the absolute global elite. This does not serve as an encouragement to drop out of school, recognizing that true geniuses remain lifelong learners.

Chu Hang Tinh completely dissects the journey from a college dropout to becoming the "uncrowned king" of Silicon Valley—the man who activated a historical touch that permanently altered how humans interact with knowledge.

"Sam Altman does not view technology as a money-making tool. He sees AI as an inevitable evolutionary entity of humankind, a new form of oxygen for the Sapiens civilization."

The Cold Strategy and Complex Psychological Contracts The author successfully depicts Sam Altman not as a delusional dreamer, but as a cold strategist possessed of a precise empirical mind. Born into a Jewish family, Sam inherited the genetic trait of being highly perceptive to temporal shifts and an absolute sense of autonomy. Unlike politicians who constantly "mold" their words to seek the hollow status of official titles, Sam Altman confronts technology with sheer upfront honesty.

It remembers. It thinks of another younger brother, who is venturing into the financial and banking sector. Anchoring himself within the risk management department, he has been entrusted with the massive responsibility of digital transformation, and AI happens to be one of the bots he is personally creating... just for fun, to experience a rising trend.

The book leads the reader through the arduous early days of OpenAI when the company was still a non-profit organization with a romantic goal: protecting humanity from the dominance of monopolized AI. Sam himself had to navigate incredibly complex transitions with the finest minds in the world: from the arrogant madness of Elon Musk and the pragmatic vision of Bill Gates to the minimalist product philosophies influenced by Steve Jobs. Overcoming skepticism, the moral harassment from academia, and suffocating failures in the laboratory, Sam guided OpenAI through the dark zone to forge the phenomenon of ChatGPT.

"The ultimate danger of AI is not that it will wipe out humanity, but that we will forget how to be human before it manages to become smarter than us."

Sam Altman understood this perfectly. The crisis of being fired and his spectacular return to OpenAI within five days was a fierce touch of reality. It proves that even in a world of supreme algorithms, the collisions of integrity and the spirit of human connection remain the only forces that dictate the destiny of an empire.

Chu Hang Tinh’s book is a piercing touch, cold but profoundly necessary for those living in the digital age. It reminds us that no matter how much the world develops, even if supercomputers can process billions of data points in a single second like a technological version of "Funes the Memorious," humans remain the sole subjects who possess a heart that knows how to vibrate