Chiến Phan

Thứ Tư, 28 tháng 10, 2026

[Truyện] Sài Gòn là vậy đấy - [Story] Urbanites (6) Expat

“Có những kẻ bay nửa vòng trái đất để trốn chạy cái buốt giá quê nhà, để rồi nhận ra: sự cô độc nơi đất khách còn buốt buốt hơn một mùa đông bị lãng quên.”

Mười một giờ đêm ở Sài Gòn.

Thành phố không bao giờ chịu đi ngủ; nó chỉ trút bỏ lớp áo công sở gượng gạo để khoác lên mình chiếc áo choàng ẩm ướt, lấp lánh thứ ánh sáng neon xanh đỏ ma mị của những cuộc vui thâu đêm. Cơn mưa rào cuối mùa vừa quét qua quận Nhất, để lại mặt đường loang loáng những vũng nước đục ngầu, phả lên thứ hơi ẩm ngai ngái quyện chặt mùi khói xe và lòng cống rãnh.

Arthur Campbell đẩy cánh cửa gỗ lửng kẽo kẹt của Seventeenth Saloon.

Ngay khi bước chân qua ngạch cửa, giai điệu dồn dập, gồ ghề của bản nhạc viễn Tây kinh điển "Bad Moon Rising" vang lên chát chúa từ dàn loa treo góc tường. Tiếng guitar điện xé toạc màng nhĩ, hòa cùng tiếng ly tách va côm cốp, tiếng cười hô hố của đám đàn ông ngoại quốc và mùi bia tươi tràn bọt lên men chua nồng.

Nhưng áp đảo tất cả là thứ không khí đặc thù của những chốn dung thân ban đêm: mùi son phấn nồng gắt, mùi khói thuốc lá đặc quánh và thứ năng lượng nhục dục phóng khoáng, sòng phẳng đến trơ trẽn. Dọc theo dãy bàn bọc da ngựa giả, vài cô gái trẻ măng trong chiếc váy hai dây ngắn cũn cỡn đang ngồi vắt vẻo trên đùi mấy gã ngoại quốc. Những ngón tay thô ráp lùa vào eo lưng một cách tự nhiên; đổi lại là những nụ cười lả lơi và ánh mắt lúng liếng tính toán xem đêm nay gã da trắng này có thể đổi thành một đêm ở căn hộ Thảo Điền kèm vài món quà dằn túi hay không.

Arthur lầm lũi tiến về góc quầy bar bằng gỗ thông xù xì, ngồi xuống chiếc ghế xoay bọc da bò đã rách mép.

Gã là chân dung không thể nhầm lẫn của giới corporate expat trung niên ở cái đất này: chiếc áo polo Ralph Lauren màu xanh rêu đậm đã dão nhẹ ở đường viền cổ, chiếc quần kaki ống đứng màu be cố ủi thật phẳng nhưng gấu quần đã lấm lem vài vệt bùn bắn, chân xỏ đôi giày lười da lộn trầy xước phần gót. Arthur bốn mươi sáu tuổi. Mái tóc hung vàng từng bồng bềnh thuở trai trẻ nay lốm đốm những sợi bạc xơ xác, đôi mắt xám tro trũng sâu với hai quầng thâm như vệt mực tàu nhòe nhoẹt sau bao đêm dài thao thức. Đôi giày da lộn dưới chân gã đã từng mòn gót qua hơn chục quốc gia khắp các múi giờ trên địa cầu, để rồi sau tất cả những cuộc viễn chinh dằng dặc, gã dừng lại ở đây—ngơ ngác giữa một góc phố Sài Gòn.

Arthur rút một điếu Marlboro đỏ, bật lửa. Đốm lửa bùng lên soi rõ vầng trán nhễ nhại mồ hôi dầu. Gã rít một hơi thật sâu, phì phò nhả khói. Cứ mỗi lần gã cử động, mùi nước hoa Bleu de Chanel nồng nàn trên cổ áo lại bốc lên gay gắt, tranh chấp quyết liệt với mùi thuốc lá khét lẹt và mùi mồ hôi chua chát sau một ngày dài vật lộn ở các cụm công nghiệp ngoại thành. Đó là tấm lá chắn danh dự cuối cùng gã mang trên người, để tự huyễn hoặc bản thân rằng: gã từng là một quý ông đến từ Manchester, một chuyên gia ngoại quốc được săn đón, chứ không phải một món phế phẩm sắp bị tống ra bãi rác thời cuộc.

Vy—cô gái quen mặt của quán với chiếc đầm ren đen xẻ ngực sâu—lượn lờ tiến lại gần. Nhận ra chiếc áo Ralph Lauren quen thuộc, cô ta khẽ nghiêng người tựa sát vào vai gã, phả làn khói shisha hương dâu ngọt lịm vào hõm cổ:

– "Looking lonely tonight, handsome? Wanna take me home to your condo in Thao Dien?"

Bàn tay thon dài sơn móng đỏ chót của cô ta trượt nhẹ xuống đùi Arthur, ve vuốt lớp vải kaki. Thời hoàng kim vài năm trước, Arthur sẽ chẳng ngần ngại vòng tay ôm lấy eo cô ta, nốc cạn ly rượu rồi kéo nhau về căn hộ dịch vụ ven sông để lao vào một cuộc hoan lạc cuồng loạn cho đến sáng. Nhưng đêm nay, cái chạm tay ấy chỉ làm sống lưng Arthur lạnh toát.

Gã khẽ gạt tay cô ta ra, giọng khàn đặc:

– "Not tonight, love. I’m broke. Really broke."

Vy khựng lại. Cô ta liếc nhìn gấu quần lấm bùn, đôi giày trầy xước và gương mặt bơ phờ không chút thần sắc của gã. Nụ cười lả lơi trên môi cô ta tắt ngấm trong một phần mười giây. Cô ta nhếch mép, buông một tiếng chậc lưỡi khô khốc rồi quay ngoắt sang một gã ngoại quốc trẻ tuổi vừa bước vào. Nhanh gọn và tàn nhẫn. Ở cái góc tối này, thể xác có thể cho đi rất thoải mái, nhưng sự thương hại thì tuyệt đối không có chỗ tồn tại.

Arthur cười khẩy, nuốt cục đắng nơi cổ họng. Gã gõ ngón tay xuống mặt bàn:

– "Cho một ly Wild Turkey, nhiều đá."

Lan—cô nhân viên pha chế có hình xăm hoa hồng đen nơi xương quai xanh—cầm chiếc thẻ tín dụng doanh nghiệp mạ kim loại của Arthur quẹt qua máy POS. Máy kêu tít tít ba tiếng khô khốc, màn hình nhấp nháy dòng chữ báo lỗi kết nối máy chủ quản lý chi tiêu.

– "Thẻ công ty của anh bị từ chối rồi, Mr. Campbell. Hệ thống báo tài khoản thẻ này đã bị khóa quyền thanh toán từ chiều."

Bàn tay đang kẹp điếu thuốc của Arthur đông cứng giữa không trung. Một tàn tro nóng rực rơi trúng đùi, đốt cháy một lỗ li ti trên lớp vải kaki, nhưng gã chẳng còn tâm trí đâu để thấy rát.

Chiếc thẻ này từng thanh toán những bữa tiệc tiếp khách hàng nghìn đô la, từng là bằng chứng quyền lực của gã tại các nhà hàng sang trọng bậc nhất. Việc tập đoàn hủy quyền thẻ chỉ sau vài giờ họp trực tuyến chẳng khác nào một nhát dao tước đoạt toàn bộ dưỡng khí của gã. Gã lúng túng lục ví cá nhân, lôi ra mấy tờ tiền polymer lẻ nhăn nhúm, vuốt vội trên mặt bàn như một kẻ cắp bị bắt quả tang. Sự bẽ bàng dâng lên ứ nghẹn.

– "Để tôi trả ly này," một giọng nói trầm, phẳng lặng vang lên từ phía bên cạnh.

Hai tờ polymer năm trăm ngàn mới cứng trượt êm ru trên mặt gỗ sồi, dừng ngay trước mặt Lan.

Viễn chinh.

Arthur giật mình quay sang.

Ngồi cạnh gã trong góc tối nhất của quầy bar là một thanh niên bản địa trạc hai mươi bảy, hai mươi tám tuổi. Cậu ta mặc chiếc sơ mi trắng may đo bằng lụa cao cấp nhưng đã mở cúc ngực cẩu thả, tay áo xắn lộn xộn, trên cổ tay lấp lánh chiếc đồng hồ Patek Philippe mạ vàng trắng—thứ phụ kiện đủ mua đứt một căn hộ tầm trung. Chiếc mũ lưỡi trai tối màu kéo sụp xuống trán như một nỗ lực tuyệt vọng nhằm che giấu khuôn mặt khỏi ánh nhìn soi mói.

Đó là Thoại. Nhìn phong thái điềm nhiên và đôi mắt sâu thẳm lạnh lùng ấy, Arthur biết ngay cậu ta thuộc tầng lớp tài phiệt bản địa—những kẻ mà thời đỉnh cao, Arthur chỉ có thể tiếp xúc qua các buổi tiệc chiêu đãi cấp cao của hội đồng quản trị.

– "Cảm ơn... Tôi là Arthur," gã người Anh chìa bàn tay thô ráp ra, cố gượng một nụ cười xã giao để che đi nỗi bẽ bàng.

– "Thoại," chàng trai chạm khẽ tay mình vào tay Arthur rồi buông ra. Phong thái lịch thiệp nhưng xa cách tuyệt đối.

Men cồn từ ly bourbon mới được rót đầy bắt đầu ngấm vào máu. Đối diện với một kẻ hoàn toàn xa lạ và dường như chẳng có điểm chung nào ngoài việc cùng ngồi trốn trong cái quán bar xập xệ này, lớp vỏ phòng thủ của Arthur vỡ toang. Gã bắt đầu nói. Những câu chữ tiếng Anh vỡ vụn, đan xen giữa sự uất nghẹn và tuyệt vọng tuôn ra không kìm hãm nổi.

Gã lôi chiếc điện thoại nứt màn hình ra, chỉ vào bức thư thông báo sa thải từ trụ sở Singapore: chấm dứt hợp đồng chuyên gia, yêu cầu bàn giao lại cho nhân sự bản địa trẻ tuổi trước ngày 30 tháng 11, đồng thời hủy bỏ gói bảo lãnh thị thực cư trú.

– "Mười lăm phút họp trực tuyến, Thoại ạ. Mười lăm phút để quét sạch mười năm cống hiến của tôi như quét một đống rác," Arthur cười khùng khục, rít một hơi thuốc dài đến mức đóm lửa bùng lên đỏ quạch.

Gã nốc cạn nửa ly rượu, hơi thở phả ra nồng nặc mùi cồn, rồi gã nhìn trân trân vào khoảng tối của mặt bàn, nơi những giọt nước đọng từ đáy ly đang loang ra như vũng ký ức nhơ nhuốc:

– "Người ta nhìn vào dân expat chúng tôi và chỉ thấy ánh hào quang rực rỡ, thấy những căn hộ có hồ bơi vô cực nhìn ra sông Sài Gòn, thấy những tấm vé máy bay hạng thương gia và những bữa tối tính bằng tiền triệu. Họ tưởng chúng tôi được sống một cuộc đời phiêu lưu tự do của những kẻ chinh phục. Nhưng chẳng ai thèm nhìn thấy cái giá cắt cổ mà chúng tôi phải trả để đổi lấy cái danh xưng phù phiếm ấy..."

Arthur run rẩy gạt tàn thuốc, giọng gã chùng xuống, nghẹn đặc những chiêm nghiệm cay đắng:

– "Một người bình thường ở quê nhà... dù nghèo khó, dù lương tháng chỉ đủ trả tiền điện nước và uống vài vại bia nhạt ở góc phố quen, họ vẫn có một cái neo. Họ có một căn bếp cũ để trở về, có gốc rễ cắm sâu vào mảnh đất họ sinh ra. Họ được chứng kiến con cái lớn lên từng ngày, được ngồi ăn bữa tối cùng cha mẹ vào mỗi dịp Giáng sinh. Đời họ chật hẹp, quẩn quanh, nhưng nó là một ngôi nhà có thật."

Gã lắc đầu, nụ cười méo mó đến xót xa:

– "Còn một gã expat như tôi? Cuộc đời tôi chỉ là một chuỗi những phòng khách sạn vô hồn, những chiếc vali không bao giờ dỡ hết đồ, và những hợp đồng thuê nhà ngắn hạn. Mười năm trước, để bước chân lên chuyến bay viễn chinh này, tôi đã buông tay mối tình sâu đậm thời đại học vì sợ ràng buộc kìm hãm bước tiến sự nghiệp. Tôi thèm khát những chuyến bay xuyên lục địa, thèm cảm giác ngạo nghễ của một kẻ ngồi ở khoang thương gia nhìn xuống mây trời."

Gã thở hắt ra một hơi khói dài, cay xè mắt:

– "Và rồi tôi nhận được gì? Mười năm trôi qua nhanh như một cái chớp mắt. Tôi có tiền, có những cuộc hoan lạc chóng vánh. Nhưng tôi đã đánh mất toàn bộ các mối nối đời mình. Mẹ tôi mất trong viện dưỡng lão ở Manchester mà tôi chỉ kịp về nhìn mặt lần cuối qua màn hình điện thoại chập chờn vì đang kẹt bão ở sân bay Changi. Bạn bè cũ ở quê giờ xem tôi như một người dưng ghé thăm; chúng tôi lệch múi giờ, lệch cả cách nhìn về cuộc sống. Tôi không còn mã bưu chính, không còn bác sĩ gia đình, không còn một ai thực sự nhớ đến tôi khi đêm xuống."

– "Sao ông không chọn quay về nước Anh?" Thoại hỏi, ánh mắt vẫn nhìn chăm chú vào ly rượu của mình.

– "Về đâu cơ chứ?" Arthur thốt lên, giọng lạc đi trong tuyệt vọng. "Trở về để đối diện với một quê hương đã hoàn toàn lãng quên mình? Nước Anh của tôi bây giờ là lạm phát, giá năng lượng tăng vọt, các công ty cắt giảm hàng loạt. Một gã trung niên bốn mươi sáu tuổi tay trắng, không nhà cửa, không lịch sử tín dụng nội địa, tôi sẽ kéo lê chiếc vali rách qua sân bay Heathrow trong cái lạnh buốt xương để làm gì?"

Arthur gục đầu, những lọn tóc bạc rũ rượi. Nỗi đau đớn tột cùng xé nát tâm can gã chính là sự thức tỉnh muộn màng: Gã đã hy sinh những điều thiêng liêng nhất của một kiếp người bình thường—tình thân, sự thuộc về và một mái nhà—chỉ để đổi lấy ảo ảnh về một vị thế chuyên gia hào nhoáng nhưng rỗng tuếch.

Để rồi khi guồng quay đào thải nghiệt ngã quét qua, gã nhận ra mình là một kẻ lưu đày vĩnh viễn: quê hương đã thành xứ lạ, còn mảnh đất cưu mang gã cả mười năm qua thì đang chuẩn bị tống khứ gã ra đường khi hạn visa kết thúc.

Vết nứt.

Thoại im lặng xoay tròn ly whisky. Viên đá trong suốt va vào thành ly lanh canh, đơn độc đến rợn người.

Nhìn bộ dạng thảm hại của Arthur, Thoại không thấy khinh thường, mà chỉ thấy một nỗi trống rỗng quen thuộc đến nhói lòng. Gã vừa trốn khỏi bữa tiệc gia tộc—nơi cuộc đời gã bị đặt lên bàn cân như một món hàng sáp nhập bất động sản. Cả đời Thoại chưa từng biết thiếu tiền, nhưng gã nhận ra mình và gã expat này rốt cuộc chẳng khác gì nhau. Arthur bị lưu đày vì mải miết chạy theo ảo vọng tự do nơi viễn xứ, nơi những danh vọng và hào quang trong ánh mắt người nhìn thèm khát, còn gã bị lưu đày ngay trong chính đống tài sản và những kỳ vọng tàn nhẫn của dòng tộc mình.

Đúng lúc ấy, ban nhạc nghỉ giải lao. Không gian quán bỗng chùng xuống, nhường chỗ cho tiếng hát mộc mạc và tiếng gảy guitar acoustic rải từng nốt chậm rãi của bản nhạc kinh điển "The Sound of Silence":

“Hello darkness, my old friend,

I've come to talk with you again…”

Giai điệu trầm buồn cất lên như tiếng thở dài của những linh hồn cô độc đang lạc lõng giữa phố thị.

Arthur chớp mắt. Sau cái quay lưng tàn nhẫn của cô ả ban nãy khi thấy thẻ gã bị khóa, cái đầu say của Arthur bỗng tỉnh ra một nửa. Gã nhìn chàng trai bên cạnh và giật mình ngộ ra: Cậu nhóc này cũng đang chịu đựng một bản án tương tự. Chưa một ai từng nhìn cậu ta như một con người bằng xương bằng thịt.

Một cảm giác xót xa trỗi dậy mãnh liệt trong lòng gã expat già nua.

Arthur chậm rãi đưa bàn tay thô ráp, chai sạn sặc mùi thuốc lá của mình đặt lên mu bàn tay đang run rẩy của Thoại.

Arthur ghé sát lại, nhìn thẳng vào đôi mắt sâu thẳm của Thoại, buông một câu hỏi bằng thứ tiếng Anh trầm đục, không chút toan tính:

– "Này người anh em... Cậu có ổn không?"

(Hey bro... Are you okay?)

Bốn từ ngắn ngủi. Không phải hỏi về dự án, không phải về danh gia vọng tộc, không phải vì cần một khoản tiền hay một sự nâng đỡ.

Chỉ là: Cậu có ổn không?

Lớp khiên phòng thủ bằng titan mà Thoại dày công dựng lên suốt hai mươi tám năm qua bất thần vỡ vụn.

Thoại không gục ngã, cũng không ôm mặt khóc to. Gã vẫn ngồi thẳng lưng như tư thế chuẩn mực mà dòng tộc đã uốn nắn từ nhỏ, quai hàm bướng bỉnh siết chặt đến phát đau. Nhưng chính trong sự gồng mình kiêu hãnh ấy, những từ ngữ tuôn trào và đứa quãng: “I’m…fine, fine…Yes, I’m…fine”

Thoại cắn chặt môi đến bật máu để ngăn tiếng nấc thoát ra khỏi cổ họng và nhiều ngôn từ có thể tuôn trào thành kể lể.

Arthur nâng cốc, chạm vào ly của Thoại. 

Sòng phẳng

Ba giờ sáng.

Quán bar bắt đầu vãn khách. Giai điệu mộc mạc của "Yesterday" từ chiếc đĩa than cũ kỹ tiễn những vị khách cuối cùng ra cửa.

Arthur cùng Thoại bước ra ngoài đại lộ. Cơn mưa đã dứt từ lâu, gió đêm từ sông Sài Gòn thổi thốc qua những vòm me già, thanh khiết và mát rượi, xua tan mùi cồn cùng sự nhớp nháp bám trên da thịt.

Thoại đã lau khô mặt. Đôi mắt gã tuy còn hoe đỏ nhưng thần sắc đã lấy lại sự trong trẻo, sắc sảo đến kỳ lạ. Arthur đứng tựa vào gốc cây me, châm điếu thuốc cuối cùng trong bao. Lần này, tay gã không còn run nữa.

– "Cảm ơn vì ly rượu, Thoại," Arthur khẽ cười. "Và xin lỗi vì đã làm phiền cậu bằng những lời than vãn thảm hại của một gã hết thời."

– "Ông không làm phiền tôi, Arthur," Thoại quay sang, ánh mắt phẳng lặng nhưng ấm áp. "Câu hỏi của ông... có ích với tôi đấy."

Thoại rút trong túi áo ra một tấm danh thiếp cá nhân bằng kim loại đen tuyền, lật mặt sau, dùng bút máy viết nhanh một địa chỉ email riêng cùng một cái tên:

– "Tôi biết một tập đoàn logistics nông sản độc lập, đang đau đầu tìm cách tối ưu hóa tuyến vận tải biển container lạnh sang Rotterdam mà các thuật toán AI chưa giải quyết được phần kiểm soát rủi ro thực địa. Thứ Hai tới, khi đã hoàn toàn tỉnh rượu, nếu ông gửi được một bản tóm tắt phân tích tuyến hàng tử tế vào email này, tôi sẽ sắp xếp cho ông một buổi phỏng vấn sòng phẳng với ban điều hành. Không có biệt đãi expat, nhưng sẽ có hợp đồng lao động minh bạch và bảo lãnh visa nếu ông đáp ứng được việc."

Arthur sững sờ. Gã nhìn tấm danh thiếp nặng trịch trên tay, rồi nhìn thẳng vào mắt Thoại.

Thoại trao cho gã chiếc chìa khóa để gã tự bước đi bằng năng lực và phẩm giá chuyên môn của chính mình.

– "Nhớ đấy, thứ Hai tới. Sài Gòn này có thể đào thải một chức danh, nhưng nó không bao giờ từ chối một người muốn làm việc đàng hoàng, Sài Gòn là vậy đấy" Thoại nói, khóe môi khẽ nở một nụ cười nhẹ nhõm.

Arthur siết chặt tấm danh thiếp trong lòng bàn tay, áp nó vào ngực áo nơi trái tim đang đập những nhịp đập vững chãi trở lại. Gã nghẹn ngào:

– "Thank you, bro... Thank you."

Hai người đàn ông trao nhau một cái bắt tay thật chặt, rồi Arthur bước lên chiếc taxi đêm đang chờ bên đường.

Ngồi trên xe, Arthur hạ hết kính cửa sổ, để làn gió sớm mai mát rượi táp vào mặt. Phía chân trời phương Đông, một vệt sáng màu hồng cam dịu dàng bắt đầu rẽ toạc màn đêm. Những người công nhân vệ sinh đang quét rác trên vỉa hè; những gánh hàng ăn sáng bắt đầu nhóm bếp củi, tỏa ra làn khói ấm nồng mùi sả, mùi hồi; dòng người lao động bắt đầu túa ra đường chuẩn bị cho một ngày mưu sinh mới.

Arthur đưa tay chạm vào túi áo ngực. Dưới lớp vải polo sờn mép, tấm danh thiếp kim loại vuông vức cấn nhẹ vào lồng ngực gã—một điểm tựa rắn rỏi, tỏa ra thứ hơi ấm lạ kỳ xua tan đi cơn ớn lạnh của buổi rạng đông.

Trong tâm trí gã, những viễn cảnh của chuỗi ngày sắp tới bắt đầu hiện ra rõ nét, không còn hoảng loạn hay chắp vá. Gã thấy mình lại hòa vào dòng người tấp nập của phố thị, lang thang qua những đại sảnh trung tâm thương mại sáng choang ánh đèn, rảo bước dưới chân những tòa tháp chọc trời nơi các văn phòng triệu đô đang vận hành với nhịp thở gấp gáp. Có thể gã không còn bước vào đó với tư thế nghênh ngang của một "ông hoàng expat" hưởng trọn gói biệt đãi xa hoa, nhưng gã sẽ vẫn ở đây.

Gã sẽ quanh quẩn ở góc phố này, ở mảnh đất hình chữ S nồng nàn hơi thở phù sa và bao dung đến lạ lùng. Sài Gòn là vậy đấy.

***


“Some fly halfway across the globe to flee the chill of their homeland, only to realize: the solitude of foreign soil cuts colder than an abandoned winter.”

Eleven at night in Saigon.

The city never resigns itself to sleep; it merely strips away the stiff veneer of office wear to slip into a damp mantle, sparkling with the mesmerizing, kaleidoscopic neon of through-the-night revelry. A late-season squall had just swept through District 1, leaving the asphalt slick with murky puddles that breathed a pungent vapor mingled with exhaust fumes and the dark bowels of the street gutters.

Arthur Campbell shoved open the creaking swing doors of the Seventeenth Saloon.

The moment his boots crossed the threshold, the rugged, headlong rhythm of the classic country-rock anthem "Bad Moon Rising" blared from the wall-mounted speakers. Screaming electric guitars tore at the eardrum, blending with the clink of glasses, the guttural guffaws of foreign men on leave, and the sour yeast of draft beer frothing over the brim.

Yet dominating it all was the signature hum of these midnight havens: the sharp tang of heavy powder, the dense haze of cigarette smoke, and an uninhibited, unblushing sexual frankness. Along the rows of booths upholstered in faux hide, a few young women in skin-tight mini slip dresses sat draped across the laps of foreign patrons, while others lingered in waiting. Rough, weathered fingers slipped naturally around slender waists; in return came flirtatious giggles and calculating glances, weighing whether the white man before them might yield an overnight stay in a Thảo Điền apartment plus a few extra banknotes tucked into their purse.

Arthur trudged toward a worn pine corner of the bar and took a seat on a swivel stool covered in cracked cowhide.

He was the unmistakable portrait of the aging corporate expat in this part of the world: a forest-green Ralph Lauren polo with a collar that had begun to slacken, beige straight-leg khakis ironed with desperate precision yet flecked with mud along the hem, and slip-on suede loafers scuffed at the heels. Arthur was forty-six. The golden-brown hair that had once billowed in his youth was now speckled with coarse strands of gray, while his ash-gray eyes were hollowed out by bruised, ink-dark circles born of countless restless nights. The suede shoes on his feet had worn their heels across more than a dozen countries across the globe’s time zones, only for him to end up here after all those far-flung expeditions—stranded and bewildered on a street corner in Saigon.

Arthur drew a red Marlboro and struck a lighter. The flame flickered to life, illuminating a forehead glistening with cold sweat. He took a long, deep drag, venting plumes of smoke into the murky air. With every movement, the rich notes of Bleu de Chanel clinging to his collar flared up, waging a losing battle against the acrid burn of tobacco and the stale sweat of a grueling day in the industrial parks on the city’s fringes. It was his final shield of dignity, a desperate sleight of hand to reassure himself that he was still a gentleman from Manchester, a sought-after foreign specialist, and not a piece of scrap about to be chucked into the dustbin of modern times.

Vy—a familiar face of the saloon in a plunging black lace dress—drifted near. Spotting the familiar Ralph Lauren shirt, she leaned in close against his shoulder, exhaling a sweet cloud of strawberry vapor onto the crook of his neck:

“Looking lonely tonight, handsome? Wanna take me home to your condo in Thao Dien?”

Her slender hand, tipped in crimson lacquer, slid down Arthur's thigh, caressing the khaki cloth. In his glory days a few years back, Arthur wouldn't have hesitated to slip his arm around her waist, drain his glass, and drag her back to the riverside serviced residence for a feverish tumble until dawn. Tonight, however, that touch sent a shudder down his spine.

He gently brushed her hand away, his voice rough as gravel:

“Not tonight, love. I’m broke. Really broke.”

Vy froze. Her eyes swept down to the mud-flecked cuffs, the scuffed suede, and the gaunt, depleted hollows of his face. The coy smile on her lips vanished in a fraction of a second. She clicked her tongue dryly, turned on her heel, and glided straight toward a younger foreigner who had just walked through the doors. Swift and merciless. In this underbelly, flesh was traded freely, but pity simply did not exist.

Arthur sneered to himself, swallowing the bitter lump in his throat. He tapped his knuckles against the wood:

“A Wild Turkey, neat, on the rocks.”

Lan—the bartender with a black rose tattooed across her collarbone—took Arthur’s metal corporate credit card and ran it through the battered terminal. The machine emitted three dry bleeps, its screen flashing a connection error with the corporate expense server.

“Your corporate card won't go through, Mr. Campbell. The system says charging privileges on this account were revoked this afternoon.”

The hand clutching Arthur's cigarette locked in midair. A hot fleck of ash drifted onto his lap, burning a pinprick hole into the khaki weave, yet he felt nothing.

This card had settled thousands of dollars in entertainment bills, serving as a token of prestige at the city's finest dining tables. The firm’s cancellation of his charging authority just hours after a video conference felt like a blade severing his last lifeline. Flustered, he fumbled through his personal wallet, extracted a handful of crumpled banknotes, and smoothed them across the counter like a thief caught red-handed. The humiliation swelled in his throat.

“Let me get this one,” a calm, low voice spoke from his flank.

Two crisp five-hundred-thousand-dong bills slid across the oak counter, stopping cleanly before Lan.

Expedition.

Arthur turned around, startled.

Seated beside him in the dimmest corner of the bar was a local man in his late twenties. He wore a tailored white shirt of premium silk unbuttoned carelessly down the chest, sleeves rolled up unevenly, and around his wrist gleamed a white-gold Patek Philippe—an heirloom accessory that could buy outright a decent apartment, the sort of luxury a salaried man like Arthur could work a lifetime without daring to contemplate. A dark baseball cap was pulled low over his brow in a deliberate effort to shield his face from prying eyes.

It was Thoại. Taking in that composed posture and those brooding, cool eyes, Arthur knew at once he was looking at the homegrown oligarchy—the very breed he used to encounter only across high-stakes boardrooms in his golden days.

“Thanks... I'm Arthur,” the Englishman said, extending a calloused hand and forcing a thin, professional smile to mask his humiliation.

“Thoại,” the young man replied, his fingers briefly brushing Arthur's palm before letting go. Courteous, but utterly detached.

The bourbon took hold as the fresh glass settled in. Before a total stranger with whom he had nothing in common beyond taking refuge in this worn-down watering hole, Arthur's defenses cracked wide open. He began to talk. Fractured English, laced with suffocated rage and desperation, tumbled out unchecked.

He produced his phone with its diagonally cracked screen, pointing to the termination notice sent from regional headquarters in Singapore: expat contract severed, mandatory handover of the supply-chain portfolio to a younger local candidate before November 30th, alongside the revocation of his residency sponsorship.

“A fifteen-minute video call, Thoại. Fifteen minutes to sweep ten years of my life into the bin like yesterday's rubbish,” Arthur gave a dry, jagged laugh, dragging on his cigarette until the ember glowed crimson.

He drained half the glass, his breath heavy with liquor and smoke, staring blankly into the dark sheen of the counter where the condensation from his tumbler spread like a puddle of sordid memories:

“People look at us expats and see only the sheen—the infinity pools overlooking the Saigon River, the business-class flights, the million-dong dinners. They imagine we live the charmed, unfettered life of conquerors. But nobody sees the exorbitant price tag attached to that hollow title...”

Arthur tapped off an ash with trembling fingers, his voice dropping, thick with bitter clarity:

“An ordinary bloke back home... even if he's hard up, even if his paycheck only covers the power bill and a few pints of bitter down at his local, he still has an anchor. An old kitchen to return to, roots planted deep in his native soil. He watches his kids grow day by day, holds them when they cut their first tooth, sits down for Christmas dinner with his parents. His world is narrow, confined, but it's a real home.”

He shook his head, a crooked, pained smile forming on his lips:

“And an expat like me? My life is a chain of sterile hotel suites, suitcases never fully unpacked, and short-term leases. Ten years ago, to board that outbound flight, I walked away from my university sweetheart because I feared commitment would tether my ambitions. I hungered for long-haul routes, for the self-satisfied rush of gazing down at the clouds from business class.”

He exhaled a long plume of smoke that stung his eyes:

“And what did I get for it? Ten years vanished in the blink of an eye. I had the money, the passing flings. But I severed every single tie to my own life. My mother passed away in a Manchester care home, and all I managed was a glimpse of her face over a sputtering video call while stranded in a Changi layover. Old mates back home treat me like a visiting stranger; our time zones are out of sync, and so is the way we see the world. I have no post code, no family doctor, no one who truly remembers me when night falls.”

“Why not head back to England?” Thoại asked, his eyes never leaving his glass.

“Go back to what?” Arthur’s voice cracked in despair. “Go back to face a homeland that has completely forgotten me? My England right now is runaway inflation, utility bills through the roof, companies downsizing across the board. An unemployed forty-six-year-old with no roof, no domestic credit history—what am I going to do, drag a battered suitcase through Heathrow in the freezing cold?”

Arthur bowed his head, his silvering hair falling forward. The agony clawing at his chest was this belated awakening: he had traded the sacred fundamentals of an ordinary life—kinship, belonging, and a home—for the mirage of an expat pedigree that rang hollow.

Now, as the merciless gears of corporate downsizing ground forward, he realized he was marooned: his homeland had become foreign soil, while the country that had harbored him for a decade was preparing to turn him out into the street once his visa expired.

Fractures.

Thoại turned his tumbler in silence. The clear sphere of ice clinked against the crystal, sounding chillingly solitary.

Looking at Arthur’s broken posture, Thoại felt no contempt—only an ache of vacant familiarity. He had just fled a dynastic banquet where his own life had been laid out like an asset sheet in a property merger. Thoại had never known a day without fortune, yet he realized that he and this discarded expat were cut from the exact same cloth. Arthur was an exile chasing the mirage of freedom in far-off lands, hungry for the prestige reflected in envious eyes; Thoại was an exile within his own family's wealth and their ruthless expectations.

At that moment, the house band took their break. The din subsided, giving way to the raw, unhurried acoustic chords of Simon & Garfunkel's "The Sound of Silence":

“Hello darkness, my old friend,

I've come to talk with you again…”

The mournful melody drifted like a collective sigh from the isolated souls wandering this town.

Arthur blinked. In the wake of the woman’s cold departure the moment his card failed, the haze in his mind cleared halfway. He looked at the young man beside him and realized with a start: this kid was serving the exact same sentence. Not a single person had ever looked at him as a creature of flesh and blood.

A sudden, sharp empathy welled in the older expat's chest.

Arthur reached out his weathered, nicotine-stained hand and laid it over Thoại’s trembling knuckles.

Leaning in, Arthur looked straight into Thoại's dark eyes and asked in his gravelly, unvarnished English:

“Hey bro... Are you okay?”

Four simple words. Not an inquiry about land acquisitions, nor ancestral pedigree, nor an overture for capital or patronage.

Just: Are you okay?

The titanium armor Thoại had spent twenty-eight years building fractured in an instant.

Thoại did not collapse, nor did he bury his face in his hands. He remained upright in the rigid posture drilled into him since childhood, his jaw clenched so hard it ached. Yet beneath that defiant composure, words spilled out in fractured gasps: “I’m… fine, fine… Yes, I’m… fine.”

Thoại bit down hard on his lip until it bled, fighting to keep the sobs from tearing out of his throat and holding back the flood of confessions that threatened to break loose.

Arthur raised his glass and tapped it against Thoại's.

Square and true.

Three in the morning.

The saloon had emptied out. The scratchy strains of "Yesterday" spun from a vintage turntable, seeing the last patrons out the door.

Arthur and Thoại stepped out onto the boulevard. The rain had cleared long ago; the midnight draft off the Saigon River swept through the tamarind canopy, crisp and cool, scouring away the stale film of smoke and liquor clinging to their skin.

Thoại had wiped his face dry. Though his eyes were faintly rimmed with red, his features had settled into an extraordinary, quiet clarity. Arthur leaned against an aged tree trunk, lighting his final cigarette. His hand was no longer shaking.

“Thanks for the drink, Thoại,” Arthur smiled faintly. “And sorry for unloading all that rubbish on you.”

“You didn't unload anything, Arthur,” Thoại turned to face him, his eyes level and warm. “That question of yours... meant something to me.”

Thoại reached into his inner pocket, produced a matte-black metal card with silver edging, and used a fountain pen to write down a personal email and a contact name on the reverse:

“I know of an independent agritech logistics group looking to optimize refrigerated sea-freight corridors into Rotterdam—something AI modeling hasn't cracked when it comes to ground-level risk control. Next Monday, once you're stone-cold sober, if you can send a solid operational breakdown to this email, I'll set you up with a straight interview with the leadership team. No expat perks, but an honest contract and full visa sponsorship if you can deliver.”

Arthur stood frozen. He stared down at the heavy card in his palm, then looked straight into Thoại's eyes.

Thoại was handing him the key to stand on his own two feet through professional dignity.

“Remember, next Monday. This city might shed a corporate title, but it never turns away an honest man who wants to work. That's just how Saigon is,” Thoại said, his lips parting in a subtle, unburdened smile.

Arthur curled his rough fingers around the card, pressing it against his chest where his pulse beat steady and clear again. His throat tightened:

“Thank you, bro... Thank you.”

The two men shared a firm handshake before Arthur climbed into a waiting midnight taxi.

In the back seat, Arthur rolled the glass all the way down, letting the cool dawn air wash over his face. Along the eastern horizon, a pale wash of rose and amber began to pierce the dark. Street sweepers in reflective vests methodically brushed the pavements; breakfast stalls were kindling charcoal braziers that sent fragrant plumes of lemongrass and star anise into the mist; the first waves of workers were trickling onto the roads, readying themselves for another day's livelihood.

Arthur reached up and pressed his palm against his breast pocket. Beneath the worn cotton of his polo, the sharp corners of the metal card rested firm against his ribs—a solid anchor radiating an odd warmth that drove away the morning chill.

In his mind’s eye, the days ahead took shape with startling clarity, free of panic or desperation. He saw himself walking through the crowds again, moving beneath the glare of sprawling commercial concourses, striding past the gleaming towers where high-stakes deals hummed on tight schedules. He might never enter those lobbies as an anointed expat with an opulent package, but he would remain here all the same.

He would stay anchored to these street corners, to this S-shaped strip of earth steeped in the rich scent of silt and an unexpected grace. That's just how Saigon is.

Thứ Ba, 27 tháng 10, 2026

[Truyện] Người phố (5) - Thoại - [Story] Urbanites (5) Thoại


BÓNG CÂU VÀNG

Có những ngày lòng bỗng thấy chênh chao,

Sống giữa gấm nhung mà ngơ ngác hỏi chào.

Ngựa xe áo gấm say tiền bạc,

Ngoảnh lại thanh xuân hóa bóng câu...

(Bản hòa tấu lofi – "Ánh sao và bầu trời")

Lồng son

Sài Gòn năm giờ chiều, ranh giới mỏng manh giữa ngày và đêm nhạt nhòa trong cơn mưa rào bất chợt của mùa mưa phương Nam.

Mưa ở cái xứ nhiệt đới này chẳng bao giờ biết hẹn trước. Nó ập xuống bất thình lình, thốc tháo, như một cơn giận dỗi không kịp nén của trời đất, cuốn phăng đi cái oi nồng ngột ngạt tích tụ từ trưa trờ trưa trật. Bên ngoài con hẻm trải nhựa phẳng lì thuộc khu biệt thự khép kín ven sông Sài Gòn—nơi được ví như một ốc đảo biệt lập của giới tinh hoa tài phiệt—những ngọn đèn đường dát vàng đã bừng sáng. Ánh sáng vàng vọt, sang trọng phản chiếu xuống mặt đường nhựa đen nhánh, sạch bong, không một vệt rác, không một chiếc lá rụng nào kịp nằm lại quá mười lăm phút trước chổi quét của đội ngũ vệ sinh ca chiều.

Mưa xối xả đập vào những ô kính cường lực dày ba lớp của căn penthouse thông tầng. Nhưng qua lớp kính nhập khẩu từ Đức ấy, âm thanh gầm rú của đất trời dội lại chỉ còn là những tiếng xì xào êm ru, vô hại, bị dập tắt hoàn toàn bởi hệ thống cách âm đỉnh cao. Ngoài kia, triều cường đỏ quạch phù sa cùng nước mưa bắt đầu dâng ngập từng mép vỉa hè các quận trung tâm, nhấn chìm hàng triệu con người vào cảnh bì bõm, kẹt xe. Còn ở đây, trong độ cao hàng trăm mét cách mặt đất, không khí được lọc bụi mịn đến 99%, nhiệt độ luôn giữ chuẩn xác ở mức 22°C, thoang thoảng mùi tinh dầu trầm hương hòa quyện hương gỗ tuyết tùng đắt đỏ.

Thoại đứng khoanh tay bên khung kính kịch trần, tay mân mê chiếc ly pha lê Baccarat đựng ba ngón rượu mạch nha đơn cất.

Gã là chân dung điển hình của một "kẻ ngậm thìa vàng" bước ra từ ước mơ và sự ganh tị của số đông ngoài kia. Hai mươi tám tuổi, Thoại sở hữu chiều cao 1m83, vóc dáng săn chắc, bờ vai rộng và cơ bắp cuộn rũ nhịp nhàng nhờ kỷ luật thép với huấn luyện viên cá nhân từ năm mười hai tuổi. Gã từng kinh qua bơi lội sải dài nơi hồ bơi vô cực, bóng rổ thời trung học tại trường quốc tế, cho đến bộ môn golf quý tộc—thứ thể thao đã trở thành bản năng thứ hai, và cũng là tấm bình phong xã giao chuẩn mực của tầng lớp siêu giàu. Gương mặt Thoại góc cạnh, sống mũi cao thẳng tắp, đôi mắt sâu thẳm, trầm mặc đến mức lạnh lùng.

Gã sinh ra đã ở sẵn vạch đích. Không, nói đúng hơn theo cách gã hay tự giễu nhại, gã sinh ra đã chễm chệ ngay trên đỉnh của một ngọn núi gia tài khổng lồ mà dòng tộc kín tiếng của gã đã miệt mài bồi đắp qua ba thế hệ bất động sản, tài chính và ngân hàng lừng lẫy khắp đất Sài Thành.

Thế nhưng, đứng giữa không gian tĩnh mịch đầy ắp những bức tranh sơn dầu tiền tỷ, những pho tượng điêu khắc đương đại được đấu giá từ Sotheby's, Thoại lại thấy lòng mình trống hoác. Một khoảng trống hoang vu, thăm thẳm, chẳng thể lấp đầy bằng bất kỳ chiếc siêu xe bóng lộn nào dưới hầm, hay những chuyến nghỉ dưỡng riêng tư trên các du thuyền triệu đô ở Monaco.

Gã chưa từng có quyền lựa chọn cách mình sinh ra, và cay đắng thay, cũng chưa từng được chọn cách mình sống. Từ lúc mới lật lẫy, Thoại đã rắp rắp vận hành theo một kịch bản được lập trình tỉ mỉ bởi gia tộc: học trường quốc tế song ngữ đắt nhất quận 2, tốt nghiệp thủ khoa cử nhân tài chính tại Wharton, hoàn thành khóa quản trị cấp cao ở Boston, rồi trở về ngồi ngay ngắn vào chiếc ghế giám đốc điều hành dự án của tập đoàn gia đình.

Cuộc đời Thoại hệt như một cú swing trên sân golf 18 hố par-72 tiêu chuẩn PGA: được đo đạc tỉ mỉ từng yardage, tính toán từng góc tiếp xúc gậy. Gã phải đứng đúng tư thế, giữ trục cột sống nghiêng một góc chuẩn mực, xoay hông dứt khoát, đưa mặt gậy vuông góc tuyệt đối để trái bóng vút đi thẳng tắp trên dải cỏ fairway xanh mướt. Tuyệt đối không được phép có một cú hook hay slice lệch sang vùng cỏ rough rậm rạp, càng không bao giờ được phép trượt chân rơi xuống những bẫy cát bunker hay hồ nước ngầm hiểm hóc.

Cả đời gã chưa từng biết thiếu thốn một đồng bạc lẻ, chưa từng nếm trải cảm giác thắt ruột vì tiền nhà tháng tới hay bữa cơm trưa ngày mai. Nhưng gã cũng chưa từng cảm nhận được mùi vị của sự "đủ đầy" đúng nghĩa. Gã sống như một bóng ma lịch thiệp, mặc những bộ âu phục may đo thủ công phẳng phiu không một nếp nhăn, mỉm cười đúng độ, bắt tay đúng lực, lọt thỏm giữa một guồng quay sắp đặt trơn tru, hoàn hảo đến mức ngột ngạt.

Đêm nay chính là đỉnh điểm của chiếc lồng son dát ngọc ấy.

Bàn tiệc gia đình vừa tàn nửa tiếng trước tại phòng ăn lớn tầng dưới. Không có tiếng cười đùa ấm áp của tình thân, chỉ có sự toan tính sắc lạnh của một hội đồng quản trị trá hình. Cha gã—người đàn ông ngoài sáu mươi với mái tóc chải chuốt không một sợi lệch nếp, gương mặt thép đã quen thâu tóm các đối thủ thương trường—vừa thong thả đẩy sang tay Thoại tập hồ sơ da màu xanh navy.

Bên trong là bản lý lịch trích ngang, học vấn và các tài sản liên kết của tiểu thư út thuộc một tập đoàn bán lẻ đa quốc gia khét tiếng.

"Tháng mười hai này hai nhà sẽ gặp mặt chính thức làm lễ đính hôn," cha gã nói, giọng phẳng lặng không một gợn sóng, như thể đang thông báo việc tái cơ cấu một chi nhánh. "Khu đô thị mới bên Thủ Thiêm đang cần dòng tiền và hệ thống phân phối độc quyền của bên đó. Con chuẩn bị cho chỉn chu, đừng để xảy ra sai sót nào trước truyền thông."

Không phải một lời hỏi han, không phải một câu thăm dò hạnh phúc của đứa con trai duy nhất. Đó là một sắc lệnh quân sự. Một bản hợp đồng kinh tế đã chốt hạ các điều khoản. Cuộc đời gã, từ việc hít thở, lựa chọn sở thích, cho đến người đàn bà sẽ nằm cạnh gã mỗi đêm, rốt cuộc chỉ là một công cụ cân bằng bảng cân đối kế toán cho đế chế của gia tộc.

Sự ngột ngạt bóp nghẹt lồng ngực Thoại. Cơn buồn nôn dâng lên ứ nghẹn nơi cổ họng. Gã không thèm gọi tài xế riêng, giật phăng chiếc cà vạt lụa Hermes vứt xuống sàn, vớ lấy chìa khóa chiếc Porsche thể thao mui trần lao thẳng xuống hầm xe. Tiếng động cơ gầm rú xé toạc không gian tĩnh mịch của tầng hầm. Gã đạp lút ga, lao vút qua trạm gác an ninh, lao thẳng vào lòng thành phố đang oằn mình trong mưa bão, thèm khát tốc độ xé nát mớ liên minh chính trị và những nụ cười đãi bôi vừa đè nặng lên màng nhĩ.

Cú trượt khỏi fairway

Nhưng thành phố này chẳng bao giờ nuông chiều bất kỳ ai, kể cả kẻ thừa kế của một đế chế bất động sản nghìn tỷ.

Rời khỏi bán đảo Thảo Điền biệt lập, Thoại lao xe về phía những trục đường lớn nối về ngoại ô ven sông. Mưa càng lúc càng xối xả như trút nước từ trên trời xuống, biến mặt đường thành những dòng sông thu nhỏ. Nước mưa cuồn cuộn quyện lẫn bùn đất cống rãnh dâng cao qua nắp cống, mấp mé vỉa hè.

Đến một khúc cua trũng gần khu vực Nhà Bè, một chiếc xe tải nặng chạy ngược chiều bất ngờ tạt qua, tạo nên một con sóng nước đen ngòm dội thẳng lên nắp capo chiếc xe gầm thấp. Tiếng máy V8 danh tiếng của nước Đức khục lên một tiếng nghẹn ngào, sặc sụa rồi lịm hẳn. Đèn báo lỗi trên bảng điều khiển kỹ thuật số nhấp nháy đỏ quạch.

Hệ thống điện tử tự ngắt. Chiếc xe mười mấy tỷ bỗng chốc biến thành một khối sắt vô tri, trôi bồng bềnh giữa dòng nước cống đen sì đang ngập quá nửa bánh xe.

Thoại đập mạnh tay vào vô lăng, buông một tiếng chửi thề hiếm hoi trong đời—thứ ngôn ngữ đường phố mà từ nhỏ gã luôn bị cấm tiệt. Gã rút chiếc điện thoại thông minh ra để gọi đội cứu hộ riêng của hãng xe, nhưng màn hình chỉ nháy lên biểu tượng pin đỏ rực rồi sập nguồn tối om. Một ngày dài nhận hàng trăm cuộc gọi giao dịch và họp trực tuyến đã vắt kiệt chút năng lượng cuối cùng của cỗ máy công nghệ.

Bị cô lập hoàn toàn. Không người phục vụ, không caddie dìu dắt, không tài xế chờ lệnh.

Nước bắt đầu rỉ qua khe cửa kính, dâng lên sàn xe. Thoại không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đẩy cửa bước ra ngoài. Dòng nước ngập lạnh toát, tanh nồng mùi rác rưởi, dầu nhớt và bùn lầy lập tức tràn vào, ngập ngụa đôi giày da cá sấu thủ công đóng riêng từ Florence có giá bằng cả năm chi tiêu của một gia đình lao động. Gã lội bì bõm từng bước nặng nề vào lề đường, áo sơ mi ướt sũng dính chặt vào da thịt, đầu tóc rũ rượi, thảm hại chẳng khác nào một kẻ tha hương vừa sống sót sau một trận đắm tàu.

Đứng nép dưới mái hiên tôn rách của một quán cóc ven đường, đưa mắt nhìn quanh ngã tư ngập nước, lần đầu tiên trong hai mươi tám năm cuộc đời, Thoại thực sự "chạm đất". Gã không còn ngồi sau lớp kính cường lực chống ồn, không còn nhìn cuộc đời qua những con số phần trăm lợi nhuận trên màn hình máy tính. Thực tế trần trụi của nhân gian ập thẳng vào mọi giác quan của gã:

Gã thấy một người phụ nữ bụng bầu vượt mặt, tay ôm khư khư bụng dưới, nép mình vào cột điện run rẩy, miệng xuýt xoa từng cơn quặn thắt chuyển dạ. Người chồng trẻ mặt cắt không còn hột máu, mình trần trùng trục lặn ngụp giữa dòng nước ngập để vẫy từng chiếc taxi chạy ngang trong tuyệt vọng. 

Chạy chậm qua trước mắt gã là một bà lão lưng còng gập xuống như một chiếc móc câu rỉ sét. Đôi chân khẳng khiu gầy guộc run rẩy bấu chặt vào mặt đường trơn trượt, cố hết sức đẩy chiếc xe rác nặng trịch qua một vũng nước xoáy ngập đến bắp chân. Mái tóc bạc phơ bết chặt vào vầng trán đầy những rãnh nhăn xô lệch, ánh mắt đùng đục cam chịu của một kiếp người đã tàn hơi kiệt sức. 

Phía bên kia đường, trước cổng trạm xá phường, tiếng còi xe cấp cứu rú lên từng hồi thất thanh, xé toạc màn mưa xám xịt. Những đôi mắt trũng sâu, thâm quầng vì kiệt quệ của thân nhân đang nháo nhào khiêng chiếc cáng đưa một người đàn ông ho ra máu vào phòng hồi sức. Tiếng gào khóc nghẹn ngào hòa lẫn tiếng thở hắt tuyệt vọng của những tấm thân tàn tạ trước đòn roi của ốm đau. 

Và cách đó không xa, dưới chân cầu vượt cạn, dòng người hối hả lướt qua một manh chiếu rách đắp vội lên thi thể một người vô gia cư vừa trút hơi thở cuối cùng trong cái rét buốt của cơn mưa chiều. Bên cạnh, le lói một nén hương cắm tạm trên quả chuối xanh, tàn nhang rụng rơi trôi dạt theo dòng nước bẩn. 

Người ta đang bấu víu vào từng nhịp thở, tranh đấu từng giây từng phút chỉ để được tồn tại. Nó đối lập hoàn toàn với những bãi cỏ green mịn màng như nhung, những tách cà phê thơm lừng trong phòng chờ hạng thương gia mà gã vẫn bước qua mỗi sớm mai.

Đúng lúc đó, một va chạm bất ngờ xảy ra ngay trước mặt Thoại.

Một người đàn ông trung niên chạy xe ôm công nghệ, khoác chiếc áo mưa tiện lợi rách xơ rơ te tua, bị trượt bánh ngã nhào giữa dòng nước xiết. Chiếc thùng xốp giao thức ăn phía sau bung chốt, vài ba hộp cơm trưa giao muộn văng tung tóe xuống mặt đường, bị bánh xe tải chạy qua cán nát bấy, trôi lềnh bềnh trên mặt nước cống. Gã tài xế đứng chết lặng giữa trời mưa tầm tã. Đôi bàn tay nứt nẻ run lẩy bẩy, gã gục đầu xuống tay lái chiếc xe cà tàng, bật khóc móm mém như một đứa trẻ vừa bị tước đoạt đi mạng sống. Vài ba cuốc xe gom góp cả ngày, tiền đền bữa ăn cho khách, tiền sửa xe... tất cả biến thành bọt nước.

Ngay khoảnh khắc tuyệt vọng cùng cực ấy, cô gái trẻ bán hàng rong ven đường—tay cầm chiếc xô nhựa thủng che tạm lên đầu—vội vàng chạy ào ra. Cô rút phăng mấy tờ tiền lẻ ướt sũng trong chiếc tạp dề cũ mèm, dúi chặt vào lòng bàn tay chai sạn của gã xe ôm, rồi không ngần ngại cúi rạp người xuống, dùng hết sức bình sinh phụ gã nâng chiếc xe máy nặng trịch dậy giữa dòng nước ngập.

Cả hai người họ, quần áo ướt sũng như chuột lột, mặt mũi lấm lem bùn đất, đang ngụp lặn ở tầng đáy nhọc nhằn nhất của cuộc mưu sinh. Thế nhưng, giữa màn mưa xám xịt buốt giá, họ bất ngờ ngẩng lên, nhìn nhau và trao nhau một nụ cười.

Một nụ cười dịu dàng đến nao lòng. Rạng rỡ, chân thật, ấm sực tình người, sáng bừng lên như một vệt nắng xuyên qua giông bão.

Thoảng trong gió là vài tiếng chửi thề lõm bõm từ những tài xế đi sau đang bấm còi giục giã—thứ âm thanh gai góc của cuộc đời mà từ tấm bé Thoại luôn được gia tộc răn dạy phải tuyệt đối tránh xa.

Gã được dạy phải tránh xa rất nhiều thứ. Gia đình gã luôn dựng lên những bức tường thành vô hình nhưng kiên cố để bảo vệ gã khỏi sự vấy bẩn của tầng lớp bình dân. Đám bạn con nhà tài phiệt cùng lứa với gã ngày trước từng nổi loạn, từng phớt lờ những quy chuẩn ấy để đi tìm tự do nổi loạn. Nhưng sự ngây dại bồng bột đã dắt lối cho “những nàng tiên nâu, tiên trắng”, những canh bạc thâu đêm và những cuộc thác loạn trụy lạc tìm đến chúng qua lời rủ rê của những tay anh chị sừng sỏ. Chúng buông thả, để rồi đánh đổi cả tương lai, biến thành những phế nhân sống dựa vào tiền chu cấp và sự dàn xếp êm thấm của cha mẹ.

Thoại không buông thả như chúng. Gã chọn con đường ngoan ngoãn. Gã giữ mình sạch sẽ, hoàn hảo, trở thành niềm tự hào rực rỡ của dòng tộc.

Nhưng đứng chôn chân bên vệ đường lầy lội lúc này, tim Thoại bỗng hẫng đi một nhịp đau nhói.

Gã chợt vỡ lẽ: những bộ phim hành động kinh điển hay những trang tiểu thuyết thương trường hào nhoáng mà gã từng đọc—nơi nhân vật chính tung hoành ngang dọc, thâu tóm các tập đoàn rồi ôm mỹ nhân vào lòng trong chiến thắng khải hoàn—chưa bao giờ quay cảnh những con người ấy già đi, cũng chẳng bao giờ hé lộ những mảng màu lem luốc, cơ cực phía sau ánh hào quang. Phim ảnh khép lại ở khoảnh khắc thành công rực rỡ, nhưng dòng đời trần trụi thì vẫn lẳng lặng chảy trôi, nghiệt ngã và nhọc nhằn từng giây.

Gã—kẻ sở hữu mọi đặc quyền xa xỉ nhất trên cõi đời này, kẻ có thể dễ dàng chinh phục một cú hole-in-one đầy kiêu hãnh trên sân cỏ danh giá—lại chưa từng một lần trong đời có được một nụ cười thanh thản, chân thật như cô gái bán hàng rong nghèo khó kia.

Trò chơi golf dạy gã sự kiểm soát tuyệt đối: kiểm soát lực đánh của từng thớ cơ, đọc hướng gió, đo độ dốc của green để không bao giờ mắc lỗi bogey. Nhưng cuộc đời này đâu phải là một sân golf mười tám hố được cắt tỉa phẳng phiu, sạch bóng sâu bọ. Cuộc đời là một vũng lầy ngập ngụa nước mưa, nơi không có caddie che dù, không có xe điện đưa đón, không có bảng điểm danh dự.

Gã bàng hoàng nhận ra mình nghèo đến tận cùng đáy xã hội: nghèo tự do.

Cay đắng thay, trong mớ giáo điều hà khắc gã phải mang trên lưng từ thuở lọt lòng, việc buông thả để tìm kiếm tự do cho bản thân lại bị coi là một trong bảy mối tội đầu phản bội gia tộc.

Tách trà không tên

Gió thốc từng cơn lạnh buốt. Mưa vẫn chưa có dấu hiệu ngơi nghỉ. Chiếc xe thể thao tiền tỷ vẫn nằm trơ trọi giữa làn nước đen ngòm như một tượng đài đổ nát của sự kiêu hãnh phù phiếm.

Thoại ngước nhìn quanh. Sau rặng dừa nước rậm rạp ngả nghiêng trong gió giật ven sông, gã nhìn thấy một vệt sáng vàng vọt, ấm áp hắt ra từ mái hiên một ngôi chùa nhỏ nép mình khiêm nhường—chùa Long An. Tấm biển hiệu bằng gỗ mít đã nứt nẻ, góc nọ tróc hết lớp sơn son thiếp vàng, chỉ còn lại những nét chữ khắc chìm mộc mạc phủ đầy rêu phong.

Không còn chỗ nào để đi, toàn thân lạnh ngắt vì ngấm nước mưa, gã bước thấp bước cao men theo con đường đất nhão nhoẹt dẫn vào cổng chùa. Mục đích duy nhất của gã lúc này chỉ là tìm một chỗ khô ráo để trú tạm và mượn một ổ cắm điện sạc nhờ chiếc điện thoại.

Bước qua ngưỡng cửa gỗ thấp, không gian bỗng chốc tĩnh lặng đến lạ kỳ.

Ngôi chùa nhỏ vắng ngắt, đối nghịch hoàn toàn với cái ồn ào, xô xát của đô thị ngoài kia. Không có khói hương nghi ngút làm cay mắt, không có những pho tượng Phật mạ vàng lộng lẫy uy nghiêm, không có những hòm công đức bóng lộn; nơi đây chỉ có tiếng mưa đập ràn rạt trên mái ngói âm dương, tiếng nước mưa chảy róc rách từ máng xối xuống bể cạn, và tiếng chuông gió bằng đồng phát ra những âm thanh thong thả, ngập ngừng như nhịp thở của thời gian.

Dưới chái hiên sau gian nhà tổ đơn sơ, một ông cụ mặc chiếc áo bà ba màu nâu sồng đã bạc phếch nơi vai áo, đang lúi húi nhóm bếp củi đun một ấm nước đất nung. Làn khói bếp mỏng manh mang theo mùi củi khô thơm dịu lan tỏa trong không gian ẩm ướt.

Nghe tiếng bước chân bì bõm của Thoại, ông lão ngẩng đầu lên. Gương mặt ông phúc hậu, đầy những nếp nhăn giãn ra thanh thản, đôi mắt sáng lấp lánh nét tinh anh và bình lặng lạ thường. Nhìn thấy gã trai trẻ lạ hoắc người ướt như chuột lột, mặc chiếc áo sơ mi hàng hiệu rách toạc một bên vai vì vướng phải cành cây, ông lão không hề lộ vẻ ngạc nhiên hay dò xét. Ông khẽ gật đầu, cất giọng trầm ấm:

– "Chết máy ngoài lộ kia hả cậu? Mau vào đây ngồi hong lửa cho ráo. Nước mưa đầu mùa độc địa lắm, ngấm vào phổi là cảm lạnh ho rũ rượi đấy."

Thoại ngập ngừng vài giây rồi lóng ngóng bước vào, co ro ngồi xuống chiếc ghế đẩu bằng gỗ mộc mạc cạnh bếp lửa. Hơi ấm bập bùng từ ngọn lửa củi lập tức mơn man làn da đang tái mét của gã.

Ông lão nhấc chiếc ấm đất sôi sùng sục ra khỏi bếp, thong thả rót nước vào một chiếc bát sành sứt sẹo mép miệng, bên trong đã thả sẵn vài chiếc lá vối tươi hái ngoài vườn. Ông đẩy chiếc bát bốc khói nghi ngút về phía Thoại:

– "Uống đi cho ấm bụng, cậu trẻ."

Gã từng nếm qua những ly rượu vang hảo hạng hàng ngàn đô la trong các khách sạn năm sao trải khắp năm châu, từng được phục vụ bởi những chuyên gia thử rượu hàng đầu thế giới. Nhưng lúc này, khi hai bàn tay run lẩy bẩy đón lấy chiếc bát sành thô ráp, áp chặt lòng bàn tay vào thành bát nóng rẫy, Thoại mới giật mình cảm nhận lại được hơi ấm thực sự của da thịt mình.

Gã đưa bát nước lên miệng, thổi nhẹ làn khói rồi nhấp một ngụm nhỏ. Vị chát đắng lập tức tê rần nơi đầu lưỡi, nhưng chỉ vài giây sau, một hậu vị ngọt thanh, êm dịu bất ngờ lan tỏa xuống tận cuống họng, làm bừng tỉnh lồng ngực đang giá băng.

– "Dạ... con cảm ơn chú..." – Thoại khẽ nói, giọng khản đặc sau nhiều giờ dầm mưa. Gã ngập ngừng nhìn quanh gian nhà vách gỗ – "Dạ chú ơi, ở chùa... có ổ cắm nào sạc nhờ được điện thoại không ạ? Con cần gọi cho bên cứu hộ gấp."

Ông lão châm thêm một thanh củi gáo vào bếp, tàn lửa nổ lách tách reo vui. Ông nhìn gã, cười xòa, nụ cười làm những nếp nhăn nơi khóe mắt xô lại như lớp vỏ cây bồ đề cổ thụ ngoài sân:

– "Chùa nghèo lắm cậu, đường điện câu tạm ngoài đầu ngõ chập chờn, chỉ đủ thắp hai bóng đèn quả nhót trên bàn thờ Phật, lấy đâu ra mấy cái đầu cắm đời mới tinh vi của các cậu. Mà đêm hôm mưa gió bão bùng thế này, cậu cần cái máy ấy gấp để làm gì? Để cứu mạng người à?"

Thoại sững lại một nhịp, lúng túng cúi nhìn chiếc điện thoại đen ngòm vô hồn trên tay:

– "Dạ... không hẳn. Để gọi xe cẩu kéo cái xe đi. Với lại... tối nay con có nhiều hợp đồng và báo cáo tài chính cần duyệt gấp cho đối tác ngoại quốc. Không có con, công việc sáng mai sẽ đình trệ hết..."

Ông lão không vội đáp. Ông với tay lấy chiếc que củi cời đống tro tàn cho ngọn lửa bùng lên sáng rực, rồi thong thả cất giọng—một giọng nói mộc mạc, không hề pha chút ngữ điệu răn dạy kinh viện, nhưng lại sắc bén lạ thường:

– "Thế không có cậu duyệt mấy cái giấy tờ ấy trong đêm nay, ngày mai mặt trời có mọc không? Trời có sập xuống được không?"

Thoại cứng họng, không thốt nổi một lời.

Ông lão chỉ tay ra phía con lộ ngập nước ngoài xa:

– "Cậu xem đấy, cái xe đắt giá của cậu chết dí ngoài kia, bùn đất ngập nửa bánh. Người ta chạy xe máy ngang qua, người ta cũng chỉ liếc nhìn một cái rồi tặc lưỡi rồ ga chạy tiếp để lo cho nồi cơm của vợ con họ. Đời này kỳ lạ lắm, thiếu ai thì chợ vẫn đông, thiếu ai thì dòng sông kia vẫn cứ lững lờ chảy. Cậu cứ tưởng cậu điều khiển được cả thế giới này, nắm trọn từng đường đi nước bước, nên đến khi cỗ máy của cậu khựng lại một cái, tâm cậu mới hoảng loạn, sợ hãi đến thế kia."

Từng lời nói của ông lão như những nhát búa vô hình gõ thẳng vào tâm trí Thoại. Lời nói không mang dáng dấp kinh kệ huyền bí, mà như một mũi kim sắc lẹm chọc thủng quả bóng kiêu hãnh giả tạo mà cả dòng tộc tài phiệt đã dày công bơm căng vào gã từ thuở mới lọt lòng.

Gã ngồi trơ trọi bên bếp lửa, nhìn ngọn lửa bập bùng soi rọi đôi bàn tay gân guốc, thô ráp nhưng tràn đầy sự thư thái của ông lão. Suốt hai mươi tám năm ròng rã, gã đeo chiếc đồng hồ Patek Philippe phiên bản giới hạn trên cổ tay để kiểm soát từng giây từng phút trong ngày; gã dùi mài kinh sử ở Wharton để học cách quản trị rủi ro của từng đồng vốn đầu tư; gã vung gậy trên sân golf hàng ngàn lần để ép quỹ đạo trái bóng phải theo ý mình.

Nhưng trớ trêu thay, chưa một giây phút nào trong đời, Thoại thực sự kiểm soát được hơi thở và nhịp đập tự do của trái tim mình. Gã sống trơn tru như một dòng lệnh thuật toán đã được tối ưu hóa: không lỗi, không tì vết, nhưng rỗng tuếch và vô hồn như một cái xác ướp biết đi.

– "Con thấy... mình nghèo quá chú ạ..."

Thoại buột miệng thốt lên. Một câu nói thốt ra từ tận đáy lòng sâu kín nhất mà nếu cha gã hay bất kỳ ai trong giới thượng lưu nghe thấy, họ sẽ nghĩ gã đã hoàn toàn phát điên. Kẻ nắm trong tay khối tài sản hàng ngàn tỷ lại tự nhận mình nghèo trước một ông lão nhóm bếp chùa quê.

Ông lão không cười giễu. Ông nâng chiếc ấm đất, châm thêm cho gã một bát nước vối nóng nữa, khẽ khàng bảo:

– "Biết mình nghèo là bắt đầu giàu rồi đấy, cậu trẻ. Cậu đâu có nghèo tiền nghèo bạc, cậu chỉ đang nghèo một khoảng trống để thở thôi. Đời người ta cũng giống như cái tách trà này vậy. Cứ mải miết rót cho đầy, rót tràn cung mây thì chỉ tổ phỏng tay, đổ vỡ. Phải biết chừa lại một khoảng không gian trống rỗng, thì chén trà mới chứa được nước, người ta mới thưởng thức được cái vị ngọt thơm của nó chứ."

Thoại lặng người. Gã nâng bát nước lên môi, nhắm mắt lại.

Lần đầu tiên trong đời, gã ngồi yên suốt một buổi tối dài mà không mở máy tính bảng, không lướt tin tức tài chính, không toan tính chiến lược thâu tóm đất đai. Gã ngồi đó, bên hiên chùa nghèo ngập gió, nghe tiếng mưa rơi đều đều trên mái lá, nghe tiếng tí tách của than củi, và lắng nghe chính nhịp thở hổn hển của lòng mình đang dần dà chùng xuống, phẳng lặng như mặt hồ không một gợn sóng.

Tự tại

Đêm sâu dần. Đến khoảng ba giờ sáng, cơn mưa dầm dề cuối cùng cũng ngớt hạt. Mây đen tản mát dần về phía chân trời, để lộ ra những vì sao lấp lánh hiếm hoi trên bầu trời đêm phương Nam. Nước trên mặt đường bắt đầu rút cạn theo hệ thống mương rạch tự nhiên đổ ra sông.

Một chiếc xe cứu hộ chuyên dụng cuối cùng cũng tìm được đến nơi, theo cuộc gọi mà Thoại mượn chiếc điện thoại "cục gạch" cũ kỹ của một người dân bán quán cóc gần chùa để liên lạc từ lúc nửa đêm.

Khi bước chân lên cabin xe cứu hộ để chiếc Porsche được kéo về xưởng, Thoại quay đầu lại, cúi mình thật sâu chắp tay đảnh lễ tạ từ ông lão nhóm bếp và mái chùa Long An nép mình dưới rặng bồ đề. Ông cụ đứng bên hiên, tay cầm ấm nước, chỉ khẽ mỉm cười vẫy tay tiễn khách như tiễn một người bạn tri âm qua đường.

Chiếc xe tải từ từ lăn bánh đưa Thoại trở về khu trung tâm thành phố. 

Ngồi trên cabin cao nghều, nhìn qua ô kính chắn gió, Thoại không còn nhìn Sài Gòn bằng đôi mắt ngạo nghễ của một vị giám đốc điều hành đứng trên đỉnh cao ốc nhìn xuống các dự án tỷ đô. Gã ngắm nhìn những ngọn đèn đường vàng vọt loang loáng phản chiếu trên những vũng nước đọng; nhìn những chuyến xe tải chở đầy rau củ tươi non từ Đà Lạt hối hả đổ về chợ đầu mối Thủ Đức; nhìn những người công nhân quét rác trong bộ đồng phục phản quang đang cần mẫn khua chổi xao xác gom từng đống rác sau bão; nhìn những gánh hàng ăn sáng bắt đầu nhóm bếp củi, tỏa ra làn khói ấm nồng mùi sả, mùi hồi...

Tất cả những con người ấy, những phận đời lam lũ ấy đang sống, đang chiến đấu ngoan cường cho kiếp nhân sinh của họ bằng xương bằng thịt. Họ không hề có một lộ trình hoàn hảo được vạch sẵn, họ đối mặt với bão giông và bất trắc mỗi ngày, nhưng trong đôi mắt họ luôn rực lên một thứ nhựa sống chân thật, kiên cường mà chiếc lồng son của gã chưa bao giờ có được. Trái tim Thoại rung lên những nhịp đập thổn thức, rưng rưng một niềm thương cảm và trắc ẩn sâu xa mà bấy lâu nay sự giàu sang đã đóng băng mất.

Trời hửng sáng khi xe về đến khu biệt thự ven sông.

Bước chân vào căn penthouse thênh thang, ánh bình minh màu mật ong đã bắt đầu rọi qua khung kính kịch trần, dát một lớp vàng ấm áp lên những bức tường bê tông mài lạnh lẽo. Không gian không còn vẻ u ám, chết chóc như buổi chiều hôm qua.

Thoại không vội vã lao vào bàn làm việc. Gã không buồn cắm sạc điện thoại để kiểm tra hàng trăm email hay tin nhắn đối tác đang réo rắt. Gã cởi bỏ chiếc áo sơ mi dính bùn đất, bước vào phòng tắm xả một làn nước ấm gột rửa hết mọi bụi bặm, muộn phiền của đêm giông bão.

Bước ra ban công lộng gió, Thoại tháo chiếc đồng hồ Patek Philippe tiền tỷ trên cổ tay, nhẹ nhàng đặt nó nằm yên trên chiếc bàn đá cẩm thạch. Gã không cần nó để đếm từng giây từng phút trôi qua nữa.

Gã tiến lại gần dàn âm thanh hi-end. Nhưng lần này, gã không chọn những bản nhạc giao hưởng kinh điển nặng tính phô diễn kỹ thuật để làm nền cho các bản kế hoạch kinh doanh. Thoại khẽ chạm ngón tay, chọn bản hòa tấu "Merry-Go-Round of Life" của Joe Hisaishi.

Giai điệu waltz ngập ngừng cất lên từ những phím đàn piano đầu tiên, mộc mạc và trong trẻo như những hạt mưa đêm qua rơi trên mái ngói chùa cổ. Thoại ngả lưng xuống chiếc ghế bành bọc da ngoài ban công, nhắm nghiền hai mắt lại.

Lần đầu tiên trong hai mươi tám năm làm người, gã thực sự lắng nghe.

Gã không phân tích cấu trúc hòa âm, không tính toán thời gian bản nhạc kết thúc. Gã để từng nốt nhạc lướt qua da thịt, thấm sâu vào từng tế bào, cuốn trôi đi những vết thương rạn nứt trong tâm hồn. Tiếng violin réo rắt cất lên ở đoạn cao trào, dập dồn như những bước chân mưu sinh ngoài phố thị, rồi lại hạ dần xuống êm ả, dịu dàng như cái nắm tay của cô gái bán hàng rong, như nụ cười của ông lão bên bếp lửa.

Âm nhạc bấy lâu nay với gã chỉ là thứ tạp âm vô hồn, hệt như tiếng gậy driver va vào quả bóng golf: một tiếng tách giòn giã, dứt khoát, hoàn hảo về mặt cơ học, bay vút vào không trung rồi rỗng tuếch. Nhưng giờ đây, từng phím đàn rơi xuống thinh không mang theo cả một bầu trời cảm xúc, nhắc nhở gã rằng: gã đang sống.

Gã biết ngày mai áp lực gia tộc khổng lồ vẫn nằm nguyên ở đó. Bản hợp đồng hôn nhân thương mại kia vẫn đang chờ gã trên bàn tiệc gia đình, và gã sẽ phải đối mặt với cha mình bằng một thái độ hoàn toàn khác. Gã có thể sẽ từ chối, có thể sẽ phải trả giá bằng việc bước ra khỏi chiếc lồng son êm ấm, hoặc gã sẽ phải đấu tranh quyết liệt để giành lấy quyền tự quyết cho cuộc đời mình.

Nhưng Thoại không còn thấy sợ hãi nữa.

Bởi vì giữa dòng đời cuồn cuộn không thể kiểm soát này, gã đã tìm thấy bến bờ bình an cho riêng mình. Bình an không phải là trốn chạy vào nhung lụa để tránh né khổ đau, mà là dám đối diện với thực tại, dám sống thật với cảm xúc, dám chậm lại một nhịp thở để yêu thương trọn vẹn kiếp nhân sinh này.

Một nụ cười nhẹ nhõm, tự tại nở trên môi gã thiếu gia. Gió sớm từ dòng sông Sài Gòn thổi thốc vào ban công, mang theo hơi thở mặn mòi của đất trời, mơn man trên mái tóc gã, tự do như chưa từng có bất kỳ chiếc lồng son nào trên cõi đời này giam cầm nổi một linh hồn đã thức tỉnh.

Đời người như gió qua khung cửa,

Sống trọn từng giây, bớt đổ thừa.

Buông hết đua tranh, lòng thanh thản,

Mới biết bình an ở góc xưa...

***


CITY FOLK: FLEETING GOLDEN YOUTH

There are days when the heart feels hollow and adrift,

Living wrapped in brocade, yet dazed before the world.

Chariots and silk robes drunk on fortunes amassed,

Looking back, fleeting youth has galloped past like a shadow...

(Lofi Instrumental – "Starlight and the Sky")

The Gilded Cage

Saigon at five in the afternoon: the fragile boundary between daylight and dusk blurred beneath a sudden, torrential squall typical of the southern rainy season.

Rain in this tropical delta never heeds a schedule. It crashes down without warning, impetuous and headlong, like an outburst of temper the heavens could no longer contain, sweeping away the stifling, oppressive humidity baked in since high noon. Outside the impeccably asphalted lane of a private gated enclave nestled along the Saigon River—an insulated oasis reserved exclusively for the financial and corporate elite—the gilded streetlamps had already flared to life. Their pale, opulent amber light cast long gleams across pristine black pavement: not a scrap of litter, not a single fallen leaf allowed to linger for more than fifteen minutes before the brooms of the afternoon cleaning crew.

The rain beat furiously against the triple-glazed tempered glass of the two-story penthouse. Yet through that German-engineered acoustic envelope, the tempestuous roar of heaven and earth filtered down into nothing more than a faint, harmless murmur, completely neutralized by state-of-the-art soundproofing. Far out beyond these walls, the muddy, silt-heavy tide and torrential downpours were already spilling over sidewalk curbs in the downtown districts, plunging millions into waterlogged commutes and gridlocked lanes. Up here, hundreds of feet above the pavement, the air was purified to filter ninety-nine percent of fine particulate matter, the temperature kept at a precise 22°C, subtly perfumed with a faint fusion of agarwood incense and costly Virginian cedarwood.

Thoại stood with his arms folded before the floor-to-ceiling glass wall, his hand loosely turning a crystal Baccarat tumbler holding three fingers of single malt scotch.

He was the archetypal heir "born with a silver spoon," a figure cut directly from the ambitions and unspoken envy of the masses down below. At twenty-eight, Thoại stood a clean six feet, his frame lean and muscular, with broad shoulders and supple sinew chiseled through disciplined training alongside personal coaches since the age of twelve. He had moved through every aristocratic pastime: distance swimming in private infinity pools, varsity basketball at premier international academies, through to the refined realm of golf—a sport that had matured into second nature and served as the de facto social currency among the ultra-wealthy. His features were sharply drawn, his jawline sculpted, his eyes dark, deep, and contemplative to the point of detachment.

He had not merely started life ahead of the curve; rather, as he often self-deprecatingly observed, he had been born perched atop a mountain of generational wealth accrued quietly over three eras of real estate, high finance, and private banking across Saigon.

Yet standing in the hush of a living space curated with multi-million-dollar modern oil canvases and contemporary bronzes secured at Sotheby's auctions, Thoại felt a hollow expanse inside his chest. A desolate, cavernous void that could never be filled by the fleet of polished supercars slumbering in the basement garage or secluded getaways aboard chartered yachts off the coast of Monaco.

He had never possessed the privilege to choose how he came into this world, and more bitterly still, had never been permitted to author how he lived it. From the moment he first rolled over in his cradle, Thoại had followed a script engineered down to the letter by his dynasty: the most prestigious bilingual academy in District 2, graduating valedictorian in finance from Wharton, an executive leadership program in Boston, then an immediate transition into the corner office as project managing director within the family conglomerate.

Thoại’s life resembled nothing so much as a regulation swing on an eighteen-hole par-72 championship course: mapped out yard by yard, with every angle of attack calculated to the millimeter. He had to assume the correct stance, tilt his spine at an unimpeachable angle, rotate his hips with clipped efficiency, and deliver the clubhead squarer than square to send the ball whistling straight down the immaculate emerald ribbon of the fairway. Not a single degree of hook or slice was tolerated toward the overgrown rough; under no circumstances was his ball ever to drop into the hazards of a deep bunker or a submerged water trap.

In all his life, he had never known the sting of wanting for a single coin, never suffered the cold dread of an upcoming rent deadline or wondered where his lunch might come from. But by that same token, he had never tasted genuine fulfillment. He moved like an impeccably tailored ghost through the halls of high enterprise, dressed in bespoke suits ironed without a whisper of a wrinkle, smiling to the exact required degree, shaking hands with calculated firmness—caught, pinioned, and paralyzed within a mechanism running so seamlessly, so perfectly, that it choked the breath from his lungs.

Tonight marked the breaking point inside that jeweled cage.

The family dinner in the grand formal dining room downstairs had concluded barely half an hour ago. There had been no warmth, no familiar kinship—only the cool, razor-sharp arithmetic of a boardroom meeting in disguise. His father, a man in his early sixties whose pomaded hair retained not a single stray lock, bearing the steely visage of someone who had swallowed competitors whole across business cycles, had casually slid a navy-blue leather dossier across the mahogany table.

Inside lay the executive summary, academic pedigree, and consolidated asset disclosures of the youngest heiress to a multinational retail conglomerate.

"This December, the two families will convene formally for the betrothal," his father had announced, his cadence unhurried and flat, as though rubber-stamping the restructuring of a regional subsidiary. "The new urban master-plan in Thu Thiem requires their liquidity and their exclusive national logistics footprint. Carry yourself with absolute decorum; ensure there are no missteps before the financial press."

No inquiry. Not a single question regarding the happiness of his only son. It was a corporate command; a closed transaction with non-negotiable clauses. His life—from the cadence of his breath and the pastimes he was allowed to keep, right down to the woman destined to share his bed each night—was nothing more than an entry balancing the family balance sheet.

Suffocation clamped onto Thoại’s windpipe. A wave of revulsion rose to his throat. He waved off his chauffeur, ripped the silk Hermès tie from his collar, flung it onto the parquet floor, seized the fob to his open-top Porsche, and bolted down to the garage. The engine barked awake, its guttural roar ripping through the subterranean stillness. He slammed his foot down, sped past the security checkpoint, and plunged directly into the belly of the metropolis thrashing beneath the rainstorm, craving raw velocity to strip away the calculated mergers and superficial smiles still ringing in his ears.

Slipping off the Fairway

Yet this city plays no favorites, not even for the sole heir to a trillion-dong empire.

Leaving the secluded peninsula behind, Thoại pushed the car toward the major arterial routes leading toward the low-lying riverine suburbs. The rain thickened into a deluge, transforming the asphalt avenues into makeshift rivers. Runoff churning with black sewage swelled over the drainage grates, lapping aggressively at the curbs.

Rounding a sunken bend near the outskirts, a heavily laden commercial truck rumbled past from the opposite direction, sending a muddy wall of backwash crashing squarely over the low hood of the performance coupe. The famed German V8 choked on water, coughed once in agony, and went dead. The digital instrument cluster flared into an array of amber and crimson warning lights.

The onboard electronics tripped. The multimillion-dollar machine turned into an inert block of steel, drifting uselessly in foul-smelling street water submerged past the axles.

Thoại slammed his palms onto the steering wheel and let fly a rare profanity—street language strictly forbidden to him since childhood. He pulled out his smartphone to summon the manufacturer's dedicated concierge towing service, but the glass screen flashed a blinking red battery glyph before blacking out entirely. A day crammed with back-to-back deal calls and virtual roadshows had drained the last ounce of power from the device.

Stranded. No assistants, no caddie to carry his bag, no driver awaiting instructions.

Water began to seep through the lower weather stripping, rising onto the custom floor mats. Left with no alternative, Thoại shoved the door open into the current. The floodwater was freezing, pungent with sewage, runoff oil, and river sediment, immediately soaking through his bespoke Florentine alligator leather loafers—footwear whose price tag could sustain an ordinary family for an entire year. He sloshed toward the sidewalk, his tailored shirt glued to his skin, his hair plastered across his forehead, looking every bit as shipwrecked as a vagrant washed ashore.

Huddling under the rusted corrugated tin awning of a shuttered roadside kiosk, looking out over the inundated intersection, Thoại—for the first time in his twenty-eight years—collided with bare ground. He was no longer shielded behind triple-glazed acoustic glass; he was no longer observing humanity through margin percentages on an analytics monitor. The unvarnished reality of human existence hammered against his senses:

He saw a heavily pregnant woman, her hands clutching her lower belly, shivering against a utility pole as she whimpered through labor contractions. Her young husband, bare-chested and drenched, waded desperately through the knee-deep water, waving his arms to flag down passing taxis that splashed past without stopping. That was the raw arrival of Birth.

Trudging slowly past his sight came an elderly woman, her spine bent double like a rusted iron hook. Her scrawny, trembling legs braced against the slick asphalt, straining with every muscle to shove a handcart heaped with soaked trash through an eddying pool that reached her calves. Strands of white hair clung to a forehead mapped with deep, shifting wrinkles, her clouded eyes carrying the resigned fatigue of a life worked down to the marrow. That was the inexorable decay of Aging.

Across the avenue, before a local commune medical station, the siren of an emergency vehicle shrieked, slicing the grey squall. Distraught relatives with hollow, sleepless eyes rushed to hoist a canvas stretcher carrying a man coughing blood into the triage ward. Choked sobs mingled with the ragged gasps of bodies crumbling beneath the physical weight of affliction. That was the cruelty of Illness.

And not far beyond, beneath the dry abutment of a concrete overpass, people hurried past a frayed straw mat laid over the remains of an unhoused man who had drawn his last breath in the damp chill of the afternoon storm. Beside him flickered a single joss stick wedged into an unripe banana, its ash crumbling into the dirty water drifting past. That was the silence of Death.

Birth, Aging, Illness, Death—the unyielding cycle of human life unfolded naked and unfiltered before his eyes, stripped of cushions and illusions. People were clinging to every breath, wrestling for every second simply to remain tethered to existence. It stood in stark, devastating contrast to the velvet greens of championship courses and the fragrant single-origin roasts of VIP airport lounges he drifted through each morning.

At that moment, a sudden commotion erupted right before him.

A gig-economy delivery driver, clad in a shredded disposable plastic poncho, lost traction on the flooded road and went down hard. The insulated delivery box mounted on his pillion sprang open, and several packaged dinners tumbled into the brown water, crushed instantly by the wheels of a passing lorry. The deliveryman stood frozen in the downpour. His cracked, calloused hands shook violently; he slumped over the handlebars of his battered scooter, weeping openly like a child stripped of his dignity. Several runs worth of fares, the penalty for ruined orders, the cost of repairing his vehicle—his entire day’s livelihood washed away in seconds.

In that instant of utter defeat, a young street vendor standing nearby—holding a cracked plastic washbasin over her head for shelter—dashed into the street. She reached into the pocket of her faded cotton apron, pulled out a sodden wad of small banknotes, pressed them firmly into the driver's rough palm, and without hesitation bent her slender frame to help him drag the heavy motorbike up from the muck.

Both of them were soaked to the bone, their faces spattered with road grime, submerged in the most grueling tier of the daily grind. Yet in the middle of the freezing, leaden rain, they looked up, met each other’s eyes, and smiled.

It was a smile so tender it pierced the chest. Unpretentious, authentic, brimming with plain human warmth, cutting through the tempest like a sudden beam of amber sunlight.

Drifting on the wind came a string of coarse curses from impatient drivers honking behind them—the rough, serrated edges of everyday speech that Thoại had been instructed since kindergarten to shun as lowbrow.

He had been trained to avoid so many things. His pedigree had erected invisible but impenetrable barricades to protect him from the taint of the ordinary world. The wealthy heirs of his cohort had rebelled years ago, laughing off domestic discipline to chase after an artificial, decadent liberty. But their reckless abandon had delivered them straight into the waiting clutches of synthetic drugs, midnight high-stakes tables, and sybaritic clubs orchestrated by seasoned handlers who circled them like wolves. They had squandered their freedom, trading their agency to become dependents propped up by family trusts and discreet legal settlements arranged by their fathers.

Thoại had not strayed as they had. He had walked the prescribed, obedient line. He had kept himself unblemished, peerless, the crowning jewel of the dynastic ledger.

Yet stranded on the sodden roadside, his heart skipped a beat with a dull, hollow ache.

He understood now: the classic cinematic sagas and corporate fiction he had devoured—where charismatic titans conquered markets and held runway models close in moments of triumph—never showed what happened when those men grew old, nor did they ever feature the grime and misery trailing behind the glare of success. The narrative always closed on the victory lap, while real life rolled endlessly forward, unvarnished and grinding.

He—a man possessing every privilege this world could offer, who could execute a hole-in-one with fluid grace on private links—had never once in his twenty-eight years worn a smile as light and unburdened as that impoverished street vendor.

Golf had drilled into him the art of absolute control: regulating muscle fibers, reading the wind, calculating the slope of the green to eliminate the risk of a bogey. But real life was no manicured eighteen-hole layout, free of pests and hazards. Life was this flooded, treacherous mire, where there were no caddies holding umbrellas, no courtesy carts, and no honor boards.

The realization struck him with the force of an avalanche: he was destitute down to the marrow. Destitute of freedom.

Bitterly, within the rigid orthodoxy drilled into his consciousness from infancy, to surrender control and seek one’s own path was judged the ultimate betrayal of the bloodline.

The Nameless Bowl of Tea

The wind whipped in icy gusts. The rain showed no signs of abating. His imported sports car sat abandoned in the black water, resembling the sunken ruin of a vain monument.

Thoại scanned the surroundings. Beyond a thicket of wild water palms lashing in the wind along the riverbank, he caught sight of a pale, warm light filtering from beneath the eaves of a small, unpretentious temple: Long An Pagoda. Its weathered jackfruit-wood signboard was fractured with age, the gilt lacquer largely peeled away, leaving only plain carved characters softened by thick patches of green moss.

With nowhere else to turn, his body shivering from the chill, he picked his way through the churned mud toward the temple gate. His sole intention was to find shelter and locate an electrical outlet to revive his dead phone.

Stepping over the low wooden threshold, the surrounding world fell strangely still.

The small pagoda was utterly deserted, standing in stark opposition to the clamor and friction of the city avenues outside. There was no cloud of suffocating incense, no towering gilded Buddhas cast to inspire awe, no polished brass donation urns. There was only the steady drumming of rain on terracotta roof tiles, the trickle of runoff cascading from eaves into stone basins, and the deliberate, intermittent chiming of a bronze windbell hanging suspended in the damp air.

Beneath the rear lean-to of the humble ancestral hall, an elderly man in a faded brown cotton tunic sat tending a small wood fire beneath an earthen kettle. A thin spiral of smoke scented with dry kindling mingled with the humid draft.

Hearing Thoại’s sodden footsteps, the old man lifted his head. His features were gentle, his face lined with unhurried serenity, his eyes clear and remarkably still. Taking in the sight of an unfamiliar young man drenched to his skin, wearing a high-end designer shirt ripped at the shoulder by a low branch, the elder showed neither astonishment nor suspicion. He gave a mild nod and spoke in a steady, resonant tone:

"Engine drowned out on the main road, did it? Come sit by the hearth and dry off. Early-season rain carries a sharp chill; let it settle in your lungs and you'll be coughing for a fortnight."

Thoại hesitated a moment before stepping forward, pulling a plain wooden stool close to the fire. The radiant heat from the glowing embers reached his numb skin, thawing the cold that had settled deep in his bones.

The elder lifted the boiling earthen kettle from the grate and poured the dark amber liquid into a chipped ceramic bowl containing a few bruised fresh leaves plucked from the garden. He slid the steaming vessel across the low table:

"Drink this while it’s hot, young man. Warm your center."

Thoại had tasted vintage wines costing thousands of dollars in grand dining rooms across the world, poured by master sommeliers. Yet now, as his trembling hands cupped the coarse ceramic bowl, drawing heat from its unglazed rim, he felt the living sensation return to his fingertips.

He lifted the bowl, blew away the steam, and took a small sip. A sharp, astringent bitterness gripped his tongue, but moments later, a sweet, mellow aftertaste blossomed in his throat, thawing the chill coiled inside his chest.

"Thank you, sir..." Thoại managed, his voice raspy from hours in the rain. He glanced around the timber walls. "Excuse me, but... does the temple have an outlet where I might charge my phone? I need to contact a flatbed recovery service immediately."

The elder dropped another piece of firewood into the hearth, sending up a crackle of sparks. He looked at Thoại and let out a soft chuckle, the wrinkles around his eyes creasing like the bark of an ancient bodhi tree:

"This is a poor place, lad. The temporary line strung from the road flickers constantly—just enough to keep two small bulbs lit on the altar. We don't have the fancy connectors your gadgets use. But in the middle of a midnight storm, what makes that machine so urgent? Are you trying to save a life?"

Thoại paused, looking down awkwardly at the cold, inert slab of glass in his hand:

"Not... not entirely. To have the car hauled away. And... tonight there are several cross-border agreements and financial models requiring my approval. Without my sign-off, tomorrow’s rollout stalls entirely..."

The elder did not immediately answer. He took a poker and stirred the embers, coaxing the flame higher, before speaking with an unvarnished simplicity devoid of sermonizing:

"Tell me, if you don't sign those papers tonight, will the sun refuse to rise tomorrow? Will the sky fall down upon us?"

Thoại found himself struck dumb, words dying in his throat.

The old man gestured toward the distant, flooded thoroughfare:

"Look out there. Your precious machine sits dead in the mud, drowned to the axle. The folks sputtering past on their motorbikes take one glance, shrug, and twist the throttle to get home to their children’s porridge. This world has a curious way about it: remove any one person, and the market still opens, the river keeps rolling toward the sea. You walk around believing you hold the reins of everything, steering every turn of the wheel. That is why the moment the machinery stalls, your mind dissolves into panic."

Every word struck Thoại like a quiet hammer against bone. It was not esoteric doctrine, but a fine needle pricking the balloon of dynastic pride inflated in him since infancy.

He sat motionless by the embers, watching the play of light over the elder’s gnarled, weathered hands—hands that radiated an absolute, unhurried ease. For twenty-eight years, Thoại had kept a limited-edition Patek Philippe strapped to his wrist to track every second of his schedule; he had mastered financial engineering at Wharton to hedge down the risk of every dollar invested; he had driven thousands of range balls to bend flight paths to his will.

Yet never once in his life had he governed the natural cadence of his own breath. He had existed like an optimized line of algorithmic code: clean, efficient, without syntax error, yet hollow and unbreathing.

"I feel... completely impoverished, sir..."

The confession tore from his lips before he could check it. Words originating from the deepest vault of his being—words that, had his father or his social circle overheard, would have had him branded insane. The scion of a multi-trillion-dong trust declaring himself bankrupt before an old man boiling leaves in a wayside shrine.

The elder did not mock him. He lifted the kettle, refilling the bowl with steaming amber tea, and replied softly:

"Recognizing your poverty is the first step toward wealth, young man. You aren’t poor in silver or land; you are poor in space to breathe. A man's life is very much like this tea bowl. If you keep pouring until it spills over the rim, you only scald your fingers and make a mess. You must leave room for stillness, for emptiness—only then can the vessel hold the tea, and only then can you savor its sweetness."

Thoại fell silent. He raised the bowl to his lips, closed his eyes, and drank.

For the first time in his life, he sat through an entire evening without unlocking a tablet, without scanning financial feeds, without reviewing real estate acquisition memoranda. He sat beside the windy temple eaves, listening to the steady patter of raindrops on leaves, the soft pop of wood coals, and the slowing, settling rhythm of his own pulse, until his inner turmoil smoothed into the glassy surface of an undisturbed pond.

Serenity

The night deepened. Toward three in the morning, the driving rain finally tapered to a mist. The storm clouds broke apart, unveiling a scatter of rare stars over the southern sky. The water along the streets began to recede, channeled away by the natural network of tidal canals emptying into the river.

A flatbed recovery truck finally arrived, dispatched following a brief call Thoại had made around midnight using a borrowed analog handset from a nearby noodle stall owner.

As he climbed into the high cab to accompany the immobilized Porsche to the service center, Thoại turned back, bowed deeply with palms pressed together, and offered his gratitude to the elder and the old roof of Long An Pagoda resting quietly beneath the bodhi tree. The old man stood on the porch holding his kettle, merely offering a warm wave of farewell, like an old friend seeing off a fellow traveler at dawn.

The heavy truck rumbled forward, carrying Thoại back toward the city center.

Sitting high in the cab, looking through the broad expanse of the windshield, Thoại no longer viewed Saigon through the detached gaze of an executive looking down from an office tower over speculative developments. He observed the amber streetlights reflecting in scattered puddles; watched trucks piled high with fresh produce from Da Lat hurrying into the wholesale markets; watched municipal sanitation workers in fluorescent vests methodically sweeping away storm debris; watched the earliest breakfast carts lighting their charcoal burners, releasing fragrant plumes of lemongrass and star anise...

All of them, all these working souls, were living and striving for their earthly existence in the flesh. They possessed no immaculate itineraries; they faced squalls and uncertainties daily, yet in their eyes burned an authentic, resilient vitality that his gilded cage had never cultivated. A profound sense of empathy, long frozen beneath the weight of privilege, stirred within his chest.

Dawn broke as the truck reached the riverfront villa district.

Stepping into his expansive penthouse, the honeyed light of sunrise was already streaming through the glass walls, casting a warm golden wash over the polished, cold concrete surfaces. The space no longer felt stagnant or bleak as it had the evening before.

Thoại did not hurry to his workstation. He felt no urge to plug in his phone to sift through hundreds of unread emails or urgent messages from partners. He shed his mud-spattered shirt, stepped into the bathroom, and let the warm shower wash away the grime and anxiety of the storm.

Walking out onto the breezy balcony, Thoại unclasped the multimillion-dong Patek Philippe from his wrist and set it down upon the marble table. He no longer required it to measure his life in seconds.

He crossed to the high-end audio system. This time, he did not select a complex orchestral piece to serve as acoustic wallpaper for reviewing business proposals. With a light touch, he cued Joe Hisaishi’s "Merry-Go-Round of Life."

The waltz opened with the tentative, delicate notes of a solo piano, as pure and clear as the raindrops falling upon the temple roof the night before. Thoại sank into a leather armchair on the balcony and closed his eyes.

For the first time in twenty-eight years of existence, he was truly listening.

He did not analyze the harmonic progression; he did not time the cadence of the movements. He let each note wash over his skin, seep into his marrow, carrying away the fractures of his soul. The violin soared into its crescendo, tumbling forward like the hurried footfalls of laborers on city streets, then settled into a gentle, tender phrase—like the vendor's hand reaching out in the mud, like the old man's smile beside the fire.

Music, for so long, had been nothing to him but background noise, resembling the clean strike of a driver against a golf ball: a sharp, decisive crack, mechanically flawless, sailing into the air, yet completely empty of feeling. But now, every note drifting into the morning air carried an entire sky of emotion, reminding him of one simple truth: he was alive.

He knew that tomorrow the immense weight of his dynasty would remain. The transactional marriage proposal still lay waiting on the dining table, and he would have to face his father with a fundamentally different posture. He might refuse; he might pay the price of walking away from the insulated comfort of the family trust; or he might have to fight tenaciously to carve out his own sovereignty.

Yet Thoại felt no fear.

Because amid this chaotic, unmanageable current of existence, he had anchored his own shore of peace. Serenity did not mean retreating into luxury to dodge hardship; it meant facing reality, honoring one's true emotions, and daring to slow down for a single breath to cherish this fragile, human life.

A faint, unburdened smile touched the young man's lips. The morning breeze from the Saigon River swept across the balcony, carrying the briny, fertile scent of earth and water, ruffling his hair—free as though no cage on this earth could ever again confine a soul that had finally awakened.

Life drifts like the wind through an open frame,

Live every moment whole, cast off the blame.

Lay down the chase, let inner stillness reign,

To find true peace where simple hearths remain...

[Nhật ký của cha] Merci, ông già & con chữ [Dad's diary - Merci, the old man & language]

  Ai rồi cũng phải lớn! Ông già nhận ra điều đó khi ngồi ly trà cúc còn ủ hơi nóng ở một đêm cuối hạ, lắng nghe thằng nhóc Merci nói bằn...