Nhật ký của cha - Julie chậm nói [Dad's diary - Slow to speak]

Mọi thứ hiện rõ hơn lúc nào hết. Ông già ôm cô nhóc Julie vào lòng; thì thầm lời “xin lỗi”, ông già chẳng biết điều đó có phải muộn màng không. Ông già chỉ thấy mình không bình thường, chứ chẳng phải là cô nhóc.

Julie im lặng. Cô nhóc nhìn ông già bằng đôi mắt to tròn, trong veo như thể vừa được vớt lên từ một dòng suối. Ông già nhìn lên bầu trời Sài Gòn những ngày cuối năm. Những áng mây không trôi, chúng xếp lớp, san sát và đều đặn như lớp vảy của một con cá kình khổng lồ đang lặng lẽ băng qua đại dương không trung. Một bầu trời vảy cá. Đẹp đến mức nghẹt thở, một sự thay đổi thầm lặng của thời tiết, hay là của chính tâm hồn một gã đàn ông đang tập làm cha.

Takashimaya, tầng 5. Chị đến. Vẫn dáng vẻ ấy, nhưng ánh mắt đã khác. Người đàn bà thép của Toyota ngày nào. Giờ đây, chất thép dường như đã được tôi luyện để trở nên mềm mại hơn, như những nét cọ trên toan. Chớp mắt.

Mười năm. Một thập kỷ trôi qua kể từ ngày chị quyết định bước chân ra đi, rời bỏ những hào quang rực rỡ của quyền lực để đi tìm một bản ngã khác. Mười năm, đủ để một đứa trẻ trưởng thành, và đủ để những gã đàn ông như ông già nhận ra tóc mình đã pha sương nhiều hơn những gì mình tưởng.

Hỏi han. Sẻ chia. Về hội họa, về những bức vẽ bằng cọ kim. Ông già lắng nghe, thấy trong lời chị có cả những tiếng vang của quá khứ và cả sự thanh thản của hiện tại. 

Trải lòng với chị. Về một góc nhìn khác của ông già tập tành làm cha.

Dấu che. Sự lười biếng của chính mình. Ông già nhận ra mình đã phó thác thiên chức của mình cho người khác. Từ giáo viên, những chuyên gia cho đến bác sĩ. Tất cả được gọi tên như những cứu cánh, nhưng thực chất là những tấm bình phong để ông già che đậy sự thiếu hụt thời gian dành cho sự yêu thương. Yêu chưa đủ rộng. 

Ông già thấy mình lười biếng. Chỉ cần dễ dàng gán một lý do là xong, chuyện còn lại để người khác lo. Nhẹ. Ông già có một lý do chính đáng để sống: kiếm tiền. Kiếm tiền tự dưng được hợp thức hóa một cách tối thượng. Lạ. Những sự phân công lao động từ thời ăn lông ở lỗ chẳng quay trở lại để phân rõ đàn ông săn bắn, đàn bà hái lượm. Giờ tất cả đều hái lượm như nhau trên cánh đồng tiền. Công việc kiếm tiền trở thành một biểu tượng của sự bình đẳng. Vô tình. Việc chăm sóc một đứa trẻ  được xem là gánh nặng mà người ta muốn “giải phóng” bằng cách thuê mướn sự quan tâm. Thương chưa đủ sâu. 

Nhớ. Chuyện trò.

Ông già ngồi với chàng trai người Anh. Một gã với thân hình phốp pháp, tâm đắc chia sẻ về những quan sát của bản thân trong hành trình dấn thân cùng với những đứa trẻ đặc biệt. Kết luận có thể chấp nhận là gene. Những phân tích chằng chịt sau một dặm đường đi qua các nước, để rồi gã dừng chân lại tại Việt Nam, thành gia lập thất trong một khuôn viên đủ rộng cho vài đứa trẻ chơi đùa. 

Sài Gòn lúc đó nắng ở ban trưa. Ông già im lặng và chẳng muốn gửi cô nhóc mình vào đó. Nơi ấy quá chuyên nghiệp, quá đúng quy trình, nhưng nó quá giống những nơi đã từng khiến Julie cảm thấy mình là đặc biệt thay vì là một đứa trẻ cần được yêu thương. Rộng sâu.

Sài Gòn cuối năm. Một ngôi trường dành cho trẻ con của dân expat. Nhà trường cố gắng liên hệ và sắp xếp cho một buổi gặp riêng. Nó diễn ra tại một Pola Cafe.

Cô nhóc tự xưng là giáo viên, diện chiếc đầm xinh, đủ rộng để che đi những khuyết điểm của thân hình, nhưng không giấu nổi nụ cười tỏa nắng. Một cô gái trẻ với những món “đạo cụ” chơi với trẻ, những món đồ ông già chất đầy trong ba lô. 

Những bài kiểm tra, những thử thách tâm lý được đưa ra. Julie vượt qua tất cả. Hững hờ. Ông già và cô nhóc Julie như thể đã ngán ngấm với những điều lập đi lập lại, có những cái tên đặt cạnh, ghép từ, gom chữ là “chuyên môn”, “chuyên gia”...đủ cả… Mệt. Cô nhóc chẳng quan tâm đến những tiêu chuẩn của giới chuyên gia. Cô nhóc chỉ thích chuyện trò và chơi với ông già. Nghệch ngoạc những gam màu trên giấy, lắng nghe ông già nói. Ngộ. Ông già chẳng nói về cô nhóc, ông già nói về chính mình nhiều hơn. Nói như một sự tự thú với cô giáo trẻ, với người lạ và như là với tất cả.

Tủm tỉm. Cô nhóc cười.

Cô gái trẻ nhìn ông già và Julie, thấy họ thân đến lạ. Như hai người bạn bước ra cách nhau một khoảng không, một khoảng đời, giờ tình cờ gặp lại. Nhớ. Ai đó từng nói: con gái là người tình kiếp trước của cha? Chẳng biết. Ông già chỉ thấy mình sáng ra một điều gì đó rất cũ nhưng lại rất mới. Ngã giá. Ông già im lặng, cố gắng giấu đi một nụ cười chua chát. Nghĩ. Ông già đúng là chẳng phải người bình thường. Kẻ bình thường sẽ lo lắng cho tương lai của đứa trẻ chậm nói, còn kẻ chẳng bình thường này lại đang ghen tị với sự tự do trong tâm hồn của nó.

Sài Gòn đêm.

Trong khi thưởng thức những ly bia vừa cạn, các cô gái trẻ ở nhà bên cạnh cũng bắt đầu qua giao lưu. Bước ra ngoài, ông già nhìn biển hiệu. Đó là một viện Bi C chuyên dành cho trẻ con đặc biệt. Cô giám đốc trẻ giải thích ý nghĩa của chữ Bi là “tương lai hạnh phúc”. Tại một trời đêm Quận 7, khi chén tạc chén thù, ông già thấy những con người này quá trẻ. Họ dấn thân vào ngành giáo dục đặc biệt này, có phải vì đam mê, hay đơn giản vì nơi đấy dễ dàng cho họ một cái nghề để mưu sinh trong một xã hội đang ngày càng nhiều những đứa trẻ “chậm bước”?

Cuộc sống như thể luôn công bằng theo cách nghiệt ngã nhất, cố gắng tạo ra những công việc mới từ chính nỗi đau và sự lười biếng của những kẻ tập làm cha như ông già.i.

Ông già thấy mình lười. Lười chơi với trẻ. Lười kiên nhẫn. Ông già chưa từng chơi về cô nhóc thiên thần một cách toàn tâm. Bao lần, ông già vứt hết mọi thứ lên bàn: bút màu, đồ chơi, giấy vẽ … Bao bận, như thể bản thân có tiền rồi cứ thế vứt ra để mua lấy sự rảnh rang. Ông già đã quên bản thân từng nghèo khó ra sao. 

Một lẽ. Ông già cho đám trẻ chơi hết bao nhiêu loại bút cùng một lúc thay vì tuần tự từng màu một, chỉ để bản thân có thể thoải mái lướt trên màn hình điện thoại, để thỏa mãn với những ngôn từ bóng bẩy trong lúc đọc, lúc viết những thứ mà đôi khi chính mình cũng chẳng hiểu hết.

Hỏi. Đọc với viết thứ gì khi mà lời nói với đứa con trước mặt còn chưa vẹn tròn? Lượm từ, gom chữ, gộp thành câu. 

Tưởng. Một nếp nhà. Cô nhóc nhỏ, ông già và một bà vú.

Tượng. Căn hẻm nhỏ, một hoạt cảnh diễn ra. Cô công chúa nhỏ đi tìm đồ ăn, gặp phải “bà phù thủy” ngăn chặn. Cô công chúa ngồi khóc ấm ức. Và rồi xuất hiện một “Vua cha”, một chàng hoàng tử từ kiếp trước để mang công chúa khám phá những vùng đất mới. Họ tìm thấy một ốc đảo của những món ngọt.

Đó là món mì tươi, kéo dài như vô tận, trong khói nghi ngút bốc lên được nấu vừa chín tới. Là món bánh ngọt đẹp mắt, cô nhóc Julie chẳng mặn mà với phần cốt bánh, cô nhóc chỉ thích nếm lớp kem tươi mịn màng, thơm tho và ngọt dịu được tạo ra từ trứng. Cô công chúa thích nhất những viên kẹo ngọt bọc đường và sô-cô-la. Ông già ngồi gom lại những món con ăn, viết những dòng ghi chú. 

Đó là hành trình của ông già dẫn cô nhóc đi chơi ở một buổi ban trưa. Khi cô nhóc của ông già bắt đầu ê a rồi lại tắt lịm. Ơ hờ. Ông già từng xem đó như một điều lặp lại tương tự một ông anh, một sự hiển nhiên cho đến khi sự im lặng của con trở thành một tiếng thét vang dội trong tâm thức ông.

“Chúng ta dơ dái hơn chúng ta nghĩ.”

Đó là suy nghĩ của ông già khi đứng trước sự trong sáng của Julie. Cô nhóc như một thiên thần hạ phạm để soi rọi những góc khuất tăm tối nhất. Ông già lặp lại lời nhận định đó với cô gái trẻ ngồi trong bàn cafe.

Nhớ. Ông già phát hiện ra điều đó trong những khoảnh khắc phải dọn vệ sinh cho con. Ông già thấy mình đã từng cảm thấy xấu hổ. Xấu hổ và lúng túng trước những ánh mắt dò xét của người xung quanh. Ông già gán cho mọi người cái suy nghĩ rằng họ sẽ thấy gớm ghiếc trước việc một đứa trẻ vệ sinh không đúng chỗ. Tthoát ra. Ông già thấy, có hét, có la và có cả bạo lực chuẩn bị trào dâng. Đấy chẳng phải là vì mình? 

Lạ. Trẻ nào chẳng phải học từ đầu? Julie hoàn toàn chẳng suy nghĩ gì đến việc đó. Mắc thì đi. Dơ thì rửa. Sạch lại ngay. Chỉ có đứa trẻ “sống lâu” như ông già mới mang nặng cảm giác dơ dái và sĩ diện. Thật ra, ngay khi có suy nghĩ đó, ngay khi đặt sự xấu hổ của mình lên trên nhu cầu sinh học tự nhiên của con, thì ông già đã dơ lắm rồi. Sự dơ dái của một tâm hồn đã bị vẩn đục bởi xung quanh.

Không sao đâu! Bình tĩnh mà sống!

Ông già bắt đầu đi tìm lại lời ru. Ông mở những đoạn video trên mạng để nghe cùng cô nhóc. Lời ru của Nam Bộ. “Ầu ơ ví dầu…”. Những câu ca dao, tục ngữ bắt đầu được ngân lên dưới ánh sáng của đôi mắt xoe tròn.

Ông già ôm cô nhóc vào lòng, bắt đầu ngân nga những lời hát mà chính mình cũng chưa thuộc hết lời. Những câu ru chỉ còn vỏn vẹn một vài từ vụn vặt, như thể chúng đã rơi rớt hết trên dặm đường lớn khôn đầy tham vọng. Ngôn từ viết ra cho thiên hạ đọc thì nhiều, nhưng lời hát cho con thì lại quên đi tất cả.

Lạ thay, Julie bắt đầu phản ứng. Cô nhóc bắt đầu trò chuyện với ông già bằng những âm điệu riêng biệt, bắt đầu hát theo những bài ca chưa thuộc hết lời ấy. Thì thầm. Ông già xin lỗi cô con gái. Xin lỗi vì đã đẩy con vào những trung tâm, những phòng mạch, những nơi vốn dĩ chẳng bình thường để chữa trị cho một đứa trẻ mà sự "bất thường" duy nhất là nó quá tinh khôi.

Tất cả xuất phát từ suy nghĩ của một gã cha chẳng bình thường. Một gã lười biếng và dơ dái, từng tưởng rằng tiền bạc và chuyên gia là biểu hiện của tình yêu.

Bầu trời vảy cá trên cao vẫn im lìm. Sài Gòn vẫn hối hả ngoài kia với những áp lực của sự thay đổi, của việc phải nhanh hơn, giỏi hơn. Nhưng ở đây, trong vòng tay của ông già, Julie vẫn đang chậm rãi tận hưởng viên kẹo sô-cô-la của mình.

Ông già nhận ra: Julie không cần được chữa trị hay thanh tẩy, như tiếng kinh, tiếng Pháp, tiếng chú mở rào rạo ở đêm về. Chính ông già mới là người cần được Julie thanh tẩy.

“Ầu ơ… cầu ván đóng đinh… cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi…” hay mấy khúc hát thiếu nhi “bà ơi bà cháu yêu bà lắm..”

Tiếng hát của hai cha con hòa vào nhau. Lavie chậm nói rồi đến Julie. Chậm để chờ yêu thương. Chậm để lắng nghe một ông già, một gã sống lâu, tự hỏi: lòng rộng bao nhiêu, yêu sâu thế nào? 

Ông già và thiên thần Julie dắt nhau đi trong ánh nắng chiều cuối năm. Bàng bạc. Phố chuẩn bị lên đèn.

***

Everything is clearer than ever. The Old Man holds little Julie in his arms; whispers a "sorry," not knowing if it’s too late. The Old Man realizes he is the one who isn't normal, not her.

Julie is silent. She looks at him with large, round eyes, as clear as if they had just been dipped in a mountain stream. The Old Man looks up at the Saigon sky at year's end. Clouds don't drift; they layer, close and orderly like the scales of a giant whale quietly traversing the ocean of space. A mackerel sky. Breathlessly beautiful—a subtle shift in the weather, or perhaps in the soul of a man learning to be a father.

Takashimaya, 5th floor.

She arrives. The same silhouette, yet the eyes are different. The "Iron Lady" of Toyota of yesteryear. Now, that steel seems to have been tempered to become softer, like brushstrokes on canvas.

Blink.

Ten years. A decade has passed since the day she decided to walk away, leaving behind the brilliant halo of power to seek a different self. Ten years—long enough for a child to grow up, and enough for men like the Old Man to realize their hair is more frost-streaked than they imagined.

Ask. Share.

About art, about paintings crafted with needle brushes. The Old Man listens, finding in her words both the echoes of the past and the tranquility of the present.

Confide.

Opening up to her. About another perspective of an old man practicing fatherhood. About the struggles of learning to speak the language of children, and the realization that being a father is a different kind of "power"—one that requires not steel, but a soul wide enough to wait and deep enough to love.

Reflect.

Ten years ago, they met for business. Ten years later, they meet for the soul. It turns out, the peak of any journey isn't standing on the highest mountain, but finding a friend to sit with, amidst the bustling 5th floor, and looking back at a clear horizon of thought.

Masking. His own laziness. The Old Man realizes he has entrusted his divine mission to others. From teachers and specialists to doctors. All summoned as saviors, but in reality, they were screens to hide his lack of time for love. Love, not yet wide enough.

The Old Man finds himself lazy. Just easy enough to pin it on an excuse, and leave the rest to others. Lightly. He has a valid reason to live: making money. Making money suddenly becomes supremely justified. Strange. The division of labor from the hunter-gatherer era doesn't return to clearly separate men hunting and women gathering. Now everyone gathers the same on the fields of currency. Earning money becomes a symbol of equality. Unintentionally. Caring for a child is seen as a burden one wants to be "liberated" from by hiring concern. Love, not yet deep enough.

Remembrance. Conversations.

The Old Man sits with an English lad. A portly man, passionately sharing his observations from a journey immersed with special children. An acceptable conclusion: genes. Tangled analyses after a mile of travel through various countries, only to stop in Vietnam, starting a family in a compound large enough for a few kids to play.

Saigon was midday sun then. The Old Man was silent, unwilling to send his little girl there. It was too professional, too much by the book, but it felt too much like the places that once made Julie feel "special" instead of just a child needing love. Deep and wide.

Saigon, year-end. A school for expats. The school tries to coordinate and arrange a private meeting. It takes place at a Pola Cafe.

The young woman claiming to be a teacher wears a pretty dress, wide enough to hide the flaws of her body, but unable to hide her sunlit smile. A young girl with her "props" for playing with children, items the Old Man had stuffed into his backpack.

Tests and psychological challenges are presented. Julie passes them all. Indifferently. The Old Man and Julie seem fed up with the repetitions—the labels placed side by side, gathering words like "expertise," "expert"... all of it. Tired. She doesn't care about the standards of the specialist world. She only wants to talk and play with the Old Man. Scribbling colors on paper, listening to him speak. Oddly. The Old Man doesn't talk about her; he talks about himself more. Speaking like a confession to the young teacher, to the stranger, and as if to everyone.

Smirk. The little girl laughs.

The young teacher looks at the Old Man and Julie, seeing an intimacy that is strangely close. Like two friends stepping out from a gap in time, a gap in life, meeting again. Remembrance. Someone once said: a daughter is a father's lover from a previous life? Who knows. The Old Man only sees himself enlightened by something very old yet very new. Negotiation. He is silent, trying to hide a bitter smile. Thinking. The Old Man truly isn't normal. A normal person would worry about the future of a non-verbal child, while this abnormal one is jealous of the freedom in her soul.

Saigon night.

While enjoying recently emptied beers, the young girls from next door begin to socialize. Walking out, the Old Man looks at the sign. It’s a "Bi C Institute" specifically for special children. The young director explains that "Bi" stands for "Happy Future." In a District 7 night, as glasses clink, the Old Man sees these people as too young. Do they enter this special education field out of passion, or simply because it offers an easy career in a society with more and more "slow-walking" children?

Life seems always fair in the cruelest way, trying to create new jobs from the pain and laziness of those learning to be fathers like him.

The Old Man feels lazy. Lazy to play with the child. Lazy to be patient. He has never fully played with his heavenly girl with all his heart. How many times has he thrown everything on the table: crayons, toys, drawing paper… How many times, as if having money meant he could just throw it out to buy his own leisure. He has forgotten how poor he once was.

One point. He lets the kids play with many pens at once instead of one by one, just so he can comfortably scroll through his phone, satisfying himself with polished words while reading and writing things he sometimes doesn't even fully understand.

Asking. What is there to read or write when the words to the child in front of him are not yet complete? Gathering words, collecting letters, merging them into sentences.

Imaging. A household. A little girl, the Old Man, and a nanny.

Statue. A small alley, a scene unfolds. The little princess goes to find food, blocked by a "witch." She sits crying in frustration. And then appears a "King Father," a prince from a past life to take the princess to explore new lands. They find an oasis of sweets.

Fresh noodles, stretching as if into infinity, amidst rising steam, cooked just right. A beautiful cake; Julie isn't interested in the cake itself, she only likes to taste the smooth, fragrant, and sweet fresh cream made from eggs. The princess loves the sugar-coated candies and chocolates best. The Old Man sits collecting the items his child eats, writing down notes.

It’s the journey of the Old Man taking the girl out in the middle of a noon day. When his little girl begins to babble and then falls silent again. Indifferently. He once saw it as a repetition of an older brother, a given, until the child's silence became a echoing scream in his consciousness.

"We are filthier than we think."

That was the Old Man's thought standing before Julie's purity. She is like a heavenly angel descended to illuminate the darkest corners. He repeats this observation to the young girl sitting at the cafe table.

Remembrance. He discovered this during moments of cleaning up after his child. He realized he had once felt ashamed. Ashamed and awkward under the searching eyes of those around him. He projected onto everyone the thought that they would find the misplaced sanitation of his children disgusting. Breaking out. He sees, there is screaming, shouting, and even violence ready to surge. Isn't that because of himself?

Strange. Which child doesn't have to learn from the beginning? Julie thinks nothing of it. If she needs to go, she goes. If it's dirty, she washes it. Clean again instantly. Only the "long-lived" child like the Old Man carries the heavy feeling of filth and pride. In truth, the moment he had that thought, the moment he placed his own shame above his child's natural biological needs, he was already very filthy. A soul tainted by its surroundings.

It's okay! Live calmly!

The Old Man begins to seek out lullabies again. He opens internet videos to listen with her. Lullabies of the Southern region. "Au o vi dau..." Lullabies and proverbs begin to resonate under the light of her wide-open eyes.

He holds her in his arms, beginning to hum songs he hasn't even fully learned the lyrics to. The lullabies are down to just a few scattered words, as if they had all fallen off along the ambitious road of growing up. Plenty of words written for the world to read, but the songs for his child are all forgotten.

Strangely, Julie begins to react. She starts talking to him with distinct tones, begins to sing along to the songs she hasn't fully learned. Whispering. The Old Man apologizes to his daughter. Apologizes for pushing her into centers, clinics, places that were fundamentally not normal, to treat a child whose only "abnormality" was being too pure.

It all stems from the thoughts of an abnormal father. A lazy and filthy man, who once thought money and experts were expressions of love.

The mackerel sky above remains still. Saigon is still hurried out there with the pressures of change, of having to be faster, better. But here, in the Old Man's arms, Julie is still slowly enjoying her chocolate candy.

The Old Man realizes: Julie doesn't need to be treated or purified like the scriptures, the French, or the mantras played loudly into the night. It is the Old Man who needs Julie’s purification.

"Au o... the wooden bridge is nailed... the bamboo bridge is precarious and difficult to cross..." or children's songs like "Grandma, I love you so much..."

The songs of father and daughter merge. Lavie was slow to speak, and then Julie. Slow to wait for love. Slow to listen to an old man, a long-lived lad, asking himself: how wide is the heart, how deep is the love?

The Old Man and the angel Julie lead each other through the late afternoon sun. Silvery. The city is preparing to light up.

[Story] Ai gọi hồn tôi (2) - WHO IS CALLING MY SOUL? (PART 2)

Bà bàng hoàng ngẩng mặt lên. Vực thẳm phía sau lưng bà như vừa nới rộng ra, sẵn sàng nuốt chửng chút hy vọng cuối cùng còn sót lại.

Trước mắt bà, một người đàn bà khác cũng mang trên mình những vệt màu của thời gian, chiếc áo chàm bạc phếch hòa lẫn vào màu xám của sương rừng. Trên tay người đó là một bó hoa dại, những cánh hoa tím nhạt còn vương hơi ẩm của núi cao. Hai người đàn bà. Hai mái đầu pha sương. Một nấm mồ đá lạnh lẽo.

Đối diện.

Bà lảo đảo đứng dậy, phủi vội những cọng cỏ khô bám trên vạt áo dài sẫm màu. Cảm giác nghẹn đắng nơi cổ họng khiến bà không thốt nên lời. Chồng tôi? Hai tiếng ấy phát ra từ miệng người phụ nữ miền sơn cước như một nhát dao rạch ngang bầu trời hoàng hôn đang dần lịm tắt.

“Chồng... ông ấy là chồng chị sao?” Bà hỏi, giọng lạc đi giữa tiếng gió gào thét qua khe núi.

Người đàn bà kia không trả lời ngay. Chị bước tới, đặt bó hoa lên mộ, bàn tay chai sần vuốt ve phiến đá một cách thành kính và dịu dàng. Rồi chị quay lại nhìn bà, đôi mắt thâm trầm như lòng vực: “Ông ấy về đây từ mùa khô năm ấy. Một người lính lạc ngũ, vết thương trên ngực đã mưng mủ, nhưng trong tay vẫn nắm chặt một chiếc kẹp tóc bằng nhựa màu hồng. Ông ấy bảo, ông ấy phải sống để trở về Sài Gòn, để gặp lại một sớm mai.”

Bà khuỵu xuống. Chiếc kẹp tóc nhựa hồng. Kỷ vật của một thời nữ sinh Minh Khai, cái ngày ông lém lỉnh lấy trộm trong cặp táp của bà rồi bảo là “giữ làm tin”.

Đau.

“Vậy sao... sao ông ấy không về? Sao ông lại ở đây... với chị?” Bà nghẹn ngào, trái tim như bị ai bóp nghẹt. Mối mâu thuẫn bốn mươi năm, sự chờ đợi đằng đẵng của bà giờ đây bỗng hóa thành một trò đùa của số phận.

Người đàn bà miền núi khẽ thở dài, tiếng thở dài tan vào hư không. “Ông ấy không thể về. Vết thương tàn phá một phần phổi, rừng thiêng nước độc lại giữ chân người. Khi ông ấy bắt đầu đi lại được, thì con đường về xuôi đã mịt mờ khói lửa. Tôi đã cứu ông ấy từ cõi chết, rồi rừng già đã buộc chúng tôi vào nhau. Ông ấy sống với tôi mười mấy năm, chăm lo cho nương rẫy, dạy chữ cho đám trẻ bản, nhưng đêm nào cũng ra ngồi hướng về phương Nam, hút thuốc và nhìn mây bay.”

Lẻ loi.

Bà thấy lòng mình trào dâng một nỗi căm phẫn xót xa. Bà đã giữ trọn tiết hạnh, một mình nuôi con trong cảnh thiếu thốn bần hàn, chịu đựng những ánh mắt soi mói của người đời để đợi một ngày sớm mai. Còn ông, ông đã có một sớm mai khác ở chốn rừng sâu này sao? Sự đồng cảm vừa nãy bỗng hóa thành một ngọn lửa ghen tuông muộn màng, bùng lên rồi tàn lụi trong sự bất lực.

“Ông ấy có nhắc... về tôi không?” Bà hỏi, mắt nhìn đăm đăm vào nấm mộ.

“Ông ấy không nhắc tên. Ông ấy chỉ gọi là ‘Hồn tôi’. Ông ấy bảo, có một linh hồn đang gọi ông ấy mỗi đêm, khiến ông ấy không thể ngủ yên. Mười năm trước, trước khi nhắm mắt, ông ấy dặn tôi: ‘Nếu có ai đó tìm đến đây và khóc, hãy đưa cho họ cái này’.”

Người đàn bà chàm đưa tay vào túi áo, rút ra một mảnh giấy đã mục nát, được bọc cẩn thận trong một lớp nylon cũ. Bà run rẩy đón lấy.

“Gửi Hồn tôi... Anh đã lỗi hẹn mười bốn ngàn sáu trăm lẻ năm ngày sớm mai. Rừng già che mắt anh, nhưng tim anh chưa một ngày rời khỏi ghế đá công viên năm ấy. Đừng trách người đàn bà đã cứu anh, bà ấy là ân nhân, là đôi chân giúp anh đứng vững khi anh chỉ còn là một phế nhân. Anh gửi lại đây chút hơi tàn, đợi em ở phía bên kia vực thẳm.”

Vụn vỡ.

Bà gục đầu vào bia mộ đá. Hóa ra, ông chưa bao giờ phản bội. Rừng già không chỉ che mắt người lính, mà còn giam cầm một linh hồn si tình trong cái lồng của sự ơn nghĩa và bệnh tật. Người đàn bà miền núi kia, chị ta cũng là một nạn nhân của cuộc chiến, là người đã nhặt nhạnh những mảnh vỡ của một đời lính để ghép thành một mái ấm tạm bợ.

Sự mâu thuẫn giữa hai người đàn bà bỗng chốc tan biến. Thay vào đó là một niềm thấu cảm lạ lùng. Họ đều yêu một người đàn ông, đều dành cả cuộc đời để chăm sóc một phần của ông ấy. Một người giữ linh hồn, một người giữ thể xác.

“Chị... chị có con với ông ấy không?” Bà hỏi, lòng run sợ trước câu trả lời.

Người đàn bà kia lắc đầu, đôi mắt nhìn ra phía xa xăm: “Rừng sâu không cho chúng tôi những mầm xanh. Tôi chỉ có ông ấy. Giờ thì chị đến, tôi trả lại ông ấy cho chị.”

Tiếng chim rừng lại vang lên, lần này không còn não nề mà thanh thoát như một lời tiễn đưa. Bà nhìn người đàn bà miền núi, chợt thấy thương cho cái phận lẻ loi của người ở lại chốn hoang vu này. Bà có con, có cháu, có hình bóng của người trai Petrus Ký tái hiện trong đứa con trai. Còn chị, chị chỉ có nấm mồ đá này và bó hoa tím dại.

Bà lấy trong túi ra một tấm ảnh màu đã cũ. Tấm ảnh chụp đứa con trai trong ngày cưới. “Đây là con trai của ông ấy. Nó giống ông như tạc.”

Người đàn bà miền núi cầm lấy tấm ảnh, đôi bàn tay run rẩy, nước mắt lần đầu tiên rơi xuống, thấm vào màu phim nhạt. Chị khóc. Khóc cho người đàn ông mà chị gọi là chồng, nhưng chưa một ngày chị sở hữu được trái tim ông. Chị khóc cho chính mình, mười mấy năm chăm sóc một cái bóng luôn nhìn về phương Nam.

Tuyệt vọng.

Hoàng hôn đã sập xuống hẳn. Núi rừng chìm trong một màu tím thẫm liêu trai. Đàn chim đã về tổ, chỉ còn tiếng gió rít qua những khe đá như tiếng gọi hồn ai đó vẫn còn đang lẩn khuất giữa đại ngàn.

“Chị này,” bà nắm lấy đôi bàn tay chai sần của người đàn bà kia. “Ngày mai, tôi muốn đưa ông ấy về Sài Gòn. Về với bến sông, về với hàng cây xưa. Chị có đi cùng tôi không?”

Người đàn bà miền núi nhìn nấm mộ, rồi nhìn bà, khẽ lắc đầu: “Ông ấy thuộc về Sài Gòn, nhưng tôi thuộc về rừng. Chị đưa ông ấy đi đi. Để ông ấy được thực hiện cái sớm mai mà ông ấy hằng mong đợi. Tôi ở lại đây, trông coi những đóa hoa này cho đến khi rừng gọi tên tôi.”

Đêm đó, giữa núi rừng hoang vu, hai người đàn bà ngồi bên bếp lửa hồng, kể cho nhau nghe về người đàn ông của họ. Một người kể về chàng thư sinh lãng mạn dưới bóng phượng hồng, một người kể về người thợ săn lặng lẽ dưới ánh trăng ngàn.

Mạch nước ngầm trong mắt bà cuối cùng cũng cạn khô. Chỉ còn lại sự thanh thản.

Sáng hôm sau, khi những tia nắng sớm mai đầu tiên xuyên qua làn sương mù, bà đứng bên nấm mộ đã được cải táng. Trong chiếc hộp nhỏ, tro cốt của ông đã nằm gọn gàng bên cạnh chiếc kẹp tóc nhựa hồng và mảnh giấy mục nát.

Bà bước đi, nhịp chân khẽ rung trên lá khô. Vực thẳm phía sau lưng giờ không còn đáng sợ nữa. Nó chỉ là một phần của hành trình, là cái ngưỡng mà ai cũng phải bước qua để gặp lại người mình thương.

“Anh thấy không? Sớm mai đã đến rồi.”

Bà đi xuống núi, bóng bà đổ dài trên con đường mòn. Phía sau, người đàn bà miền chàm vẫn đứng lặng lẽ bên bó hoa tím dại. Sài Gòn đang đợi ông. Và bà, bà đã gọi được hồn ông về, không phải bằng những lời trách móc, mà bằng một tình yêu đã được gạn đục khơi trong qua bốn mươi năm dâu bể.

Trùng khơi.

Con trai bà đang đợi ở dưới chân núi. Nó đứng đó, cao lớn, mặc chiếc áo sơ mi trắng, đôi mắt lém lỉnh nhìn lên. Bà mỉm cười. Ông đã về thật rồi. Không phải trong hình hài tro cốt, mà trong chính sự tiếp nối của sự sống.

Hết một vòng đời. Ai gọi hồn tôi? Tiếng gọi ấy giờ đã tan vào mây khói, nhường chỗ cho tiếng cười hân hoan của một mùa xuân mới đang bừng tỉnh giữa đại ngàn.

https://chienphan.blogspot.com/2012/09/ai-goi-hon-toi.html

***

She looked up in shock. The abyss behind her seemed to widen, ready to swallow the last remaining shard of hope.

Before her stood another woman, also marked by the streaks of time, wearing a faded indigo shirt that blended into the grey mountain mist. In her hands was a bouquet of wild flowers, the pale purple petals still glistening with the dampness of the high peaks. Two women. Two silver-haired heads. One cold stone grave.

Facing each other.

She rose unsteadily, brushing away the dry grass clinging to her dark silk tunic. The bitter lump in her throat left her speechless. "My husband?" Those two words from the mountain woman’s mouth were like a blade slashing across the fading twilight sky.

"Husband... he was your husband?" she asked, her voice lost amidst the wind howling through the mountain pass.

The other woman did not answer immediately. She stepped forward, placed the flowers on the grave, and caressed the stone with a calloused hand, both reverent and tender. Then she turned to look at her, her eyes as deep as the canyon floor: "He came here during the dry season of that year. A stray soldier, a festering wound on his chest, but in his hand, he still clutched a pink plastic hair clip. He said he had to live to return to Saigon, to see a new 'early morning' once more."

She collapsed. The pink plastic hair clip. A memento from her days as a Minh Khai schoolgirl, the day he mischievously snatched it from her satchel and said he’d "keep it as a token."

Pain.

"Then why... why didn't he return? Why did he stay here... with you?" she sobbed, her heart feeling as if it were being crushed. Forty years of conflict, of her endless waiting, now suddenly turned into a cruel joke of fate.

The mountain woman sighed softly, a sound that vanished into the void. "He couldn't return. The wound ravaged a part of his lungs; the sacred forest and poisonous water kept him captive. By the time he could walk again, the road back south was blurred by the smoke of war. I saved him from death, and the ancient forest bound us together. He lived with me for over a decade, tending the fields, teaching the village children to read, but every night he sat facing South, smoking and watching the clouds drift."

Solitary.

She felt a surge of painful resentment. She had remained faithful, raising their child alone in poverty, enduring the judging eyes of the world just to wait for that "early morning." And he—he had found another morning here in the deep forest? The empathy from moments ago turned into a late flame of jealousy, flaring up only to wither in helplessness.

"Did he ever mention... me?" she asked, staring fixedly at the grave.

"He never mentioned a name. He only called out to 'My Soul.' He said there was a soul calling to him every night, keeping him from ever resting in peace. Ten years ago, before he closed his eyes, he told me: 'If someone comes here and cries, give them this'."

The woman in indigo reached into her pocket and pulled out a decayed scrap of paper, carefully wrapped in an old layer of nylon. She took it with trembling hands.

"To My Soul... I have missed our tryst by fourteen thousand six hundred and five mornings. The ancient forest blinded my eyes, but my heart never once left that park bench of years ago. Do not blame the woman who saved me; she is my benefactor, the legs that helped me stand when I was but a broken man. I leave here my last breath, waiting for you on the other side of the abyss."

Shattered.

She slumped against the stone headstone. It turned out he had never betrayed her. The forest had not only blinded the soldier but also imprisoned a lovelorn soul in a cage of gratitude and illness. That mountain woman was also a victim of the war, someone who had gathered the fragments of a soldier’s life to piece together a makeshift home.

The conflict between thehai two women vanished in an instant. In its place was an uncanny empathy. They both loved the same man; they had both spent their lives caring for a part of him. One kept his soul; one kept his body.

"Did you... have children with him?" she asked, her heart fearing the answer.

The other woman shook her head, her eyes looking into the distance: "The deep forest gave us no green sprouts. I only had him. Now that you are here, I return him to you."

The sound of forest birds echoed again, no longer mournful but graceful, like a final send-off. She looked at the mountain woman, suddenly feeling pity for the solitary fate of the one left behind in this wilderness. She had children, grandchildren, and the silhouette of the Petrus Ky lad reflected in her son. But this woman had only this stone grave and a bunch of wild purple flowers.

She took an old color photograph from her bag. A photo of her son on his wedding day. "This is his son. He is his father’s spitting image."

The mountain woman took the photo, her hands trembling. For the first time, tears fell, soaking into the faded film. She wept. She wept for the man she called husband, yet whose heart she never possessed for a single day. She wept for herself, for over ten years of caring for a shadow that always looked South.

Despair.

Twilight had fully fallen. The mountains and forests were steeped in a haunting deep purple. The birds had returned to their nests; only the wind whistling through the rock crevices remained, like a soul’s call still lingering amidst the great wilderness.

"Listen," she said, taking the calloused hands of the other woman. "Tomorrow, I want to bring him back to Saigon. Back to the wharf, back to the old trees. Will you come with me?"

The mountain woman looked at the grave, then at her, and shook her head slowly: "He belongs to Saigon, but I belong to the forest. Take him away. Let him fulfill the morning he so longed for. I will stay here, tending to these flowers until the forest calls my name."

That night, in the desolate wilderness, the two women sat by a glowing fire, telling each other about their man. One spoke of the romantic scholar under the shade of red phoenix flowers; one spoke of the silent hunter under the thousand-year moon.

The underground spring in her eyes finally ran dry. Only serenity remained.

The next morning, as the first rays of dawn pierced through the mist, she stood by the reburied grave. In the small box, his ashes lay neatly beside the pink plastic hair clip and the decayed scrap of paper.

She walked away, her footsteps rustling on the dry leaves. The abyss behind her was no longer terrifying. It was just a part of the journey, the threshold everyone must cross to meet the one they love again.

"Do you see? The morning has finally come."

She descended the mountain, her shadow stretching long on the trail. Behind her, the woman in indigo still stood quietly beside the wild purple flowers. Saigon was waiting for him. And she—she had called his soul back, not with reproaches, but with a love purified through forty years of upheaval.

The Endless Ocean.

Her son was waiting at the foot of the mountain. He stood there, tall, wearing a white shirt, his eyes looking up mischievously. She smiled. He had truly returned. Not in the form of ashes, but in the very continuation of life.

A life cycle completed. Who is calling my soul? That call has now vanished into the mist, making way for the joyful laughter of a new spring awakening amidst the great wilderness.

[Sách] Vangogh - Steven Naifeh & Gregory White Smith

"Thế giới này chỉ coi tôi như một kẻ không ra gì... nhưng tôi muốn cho họ thấy cái gì đang nằm trong trái tim của một kẻ 'không ra gì' như thế." 

Nó tha thẩn dẫn cô công chúa nhỏ của mình dạo ngang thế giới hội họa. Những nét nghệch ngoạc, những màu sắc pha ngẫu hứng, be bét dính chặt lên áo quần, cứ thế cô nhỏ say sưa. Lạ, mà nhớ. Nó chợt thấy lại cái chất nghệ sĩ ấy từng hiện hữu nơi hai cậu anh trai của nàng công chúa—có lẽ là gene, là chuyện di truyền của một dòng máu khao khát biểu đạt. Ngỡ ngàng nhìn lại chính mình, nó cũng từng nghệch ngoạc mấy đường chì, rồi lấy đau lưng làm cớ, lấy bận rộn làm lý do để trở về với viết lách, bỏ lại những bức tranh nhuốm màu loang chưa kịp khô. Như thể khi bước vào thế giới của Van Gogh, nó gặp lại một gã cô đơn trong chính ngôi nhà mình, trong chính thế giới mình đang sống.

Nó tìm thấy Vincent van Gogh qua công trình đồ sộ của Steven Naifeh và Gregory White Smith. Cuốn sách dày hơn 900 trang này không chỉ là những con chữ; nó là mùi sơn dầu, mùi xác thân rệu rã, và mùi của một linh hồn quyết không để mình bị "bỏ quên".

Vincent van Gogh chính là hiện thân khắc nghiệt nhất của người đứng ở giữa hai thế giới. Một bên là khát khao mãnh liệt về sự thánh thiện, lòng mộ đạo của một mục sư; một bên là sự điên cuồng, bản năng của một nghệ sĩ muốn phá vỡ mọi quy chuẩn.

Nó từng tự hỏi: có phải những người mang trên mình gánh nặng sáng tạo, vì nhìn rõ quá một nhân gian, vì chạm thấu lằn ranh mong manh giữa thiên đường và địa ngục, nên họ thường thấy cô đơn và lạc lối? Để rồi, trong sự nghẹt thở của thực tại, có người chọn một con đường tiêu cực là đoạn tuyệt một kiếp nhân sinh. Naifeh và Smith đã bóc tách hàng ngàn lá thư để cho thấy Vincent chưa bao giờ tìm thấy một "căn tính" ổn định. Ông là kẻ lưu vong bị "phó mặc" bởi những chuẩn mực trí thức trung lưu (như tầng lớp mà Ben Tran mô tả), một linh hồn lạc lõng giữa những bức tường định kiến.

Đọc về Van Gogh, nó bắt lại nhịp của thời đại hôm nay qua hình ảnh một nữ họa sĩ của những họa tiết chấm bi. Yayoi Kusama—người cũng mang trong mình nỗi chán chường sâu sắc dù sinh ra trong một gia đình giàu có. Sự ức chế lớn khôn theo năm tháng, khiến bà gửi hồn vào những chấm bi bất tận. Thế giới tung hô bà, con người chiêm ngưỡng bà, nhưng bà lại tìm thấy mình trong một "nhà thương điên", một bệnh viện tâm thần.

Ngỡ ngàng thay, nó tự hỏi: Vậy thì ai điên? Là Van Gogh, là Yayoi Kusama, hay chính là chúng ta—những kẻ đang hối hả ngoài kia? Nếu M. Scott Peck định nghĩa cái ác là sự lười biếng tâm linh, thì phải chăng sự "điên" của người nghệ sĩ chính là nỗ lực hiện diện tuyệt đối? Vincent vẽ như một kẻ điên, làm việc đến kiệt sức để không "phó mặc" linh hồn mình cho sự dối trá của vẻ ngoài đức hạnh. Ông thổi hồn vào đôi giày cũ, chiếc ghế nan, phơi bày những vết nứt tâm hồn như nghệ thuật Kintsugi.

"Tôi là một người đàn ông của những đam mê... Tôi phải tự coi mình là một kẻ bị giam cầm trong sự rầu rĩ, hay tôi phải nỗ lực để thoát ra bằng cách bùng cháy?"

Vincent giống như "con chim nhại" trong văn chương Harper Lee – một sinh vật chỉ biết hót (vẽ) bằng cả trái tim để tặng cho đời, nhưng lại bị sự tàn khốc của xã hội bắn rơi. Giả thuyết về cái chết của ông trong sách không chỉ là một bi kịch cá nhân, mà là hành động "Omoiyari" tột cùng – một sự hy sinh âm thầm. Ông ra đi rực rỡ ở độ tuổi mà trí tuệ kết tinh (theo Arthur C. Brooks) còn chưa kịp thành hình, nhưng ngọn lửa từ trí tuệ linh hoạt của ông đã đủ để sưởi ấm cho nhân loại suốt hàng thế kỷ.

"Những vết nứt trong tâm hồn tôi không phải là khiếm khuyết, chúng là nơi ánh sáng đi vào."

Van Gogh và Kusama đã "chạy về phía miền bí ẩn", bỏ lại đằng sau sự "nghẹt thở" của những định kiến. Dù bị "bỏ quên" bởi thế gian hay tự giam mình trong bệnh viện, họ vẫn hiện diện rực rỡ nhất. Còn chúng ta, trong sự "tỉnh táo" của mình, liệu có đang thực sự sống, hay chỉ đang lẩn tránh sự thật như lời Atticus Finch từng cảnh báo?

***

"The world sees me as a nonentity, an eccentric, and an unpleasant person... but I want to show them, through my work, what lies in the heart of such a 'nonentity'."

He wanders with his little princess through the world of art. Crude scribbles, colors blended with spontaneous whims, stains clinging stubbornly to clothes—yet the little one is utterly enthralled. Strange, yet familiar. He suddenly sees that artistic flair once present in the princess's two older brothers—perhaps it is the genes, the hereditary trait of a bloodline yearning for expression. Startled, he looks back at himself: he too once sketched a few charcoal lines, only to use back pain as a pretext and busyness as an excuse to return to writing, leaving behind paintings with bleeding colors that had not yet dried. It is as if by stepping into Van Gogh’s world, he encounters a lonely man within his own home, within the very world he inhabits.

He finds Vincent van Gogh through the monumental work of Steven Naifeh and Gregory White Smith. This book, over 900 pages long, is more than just words; it is the smell of oil paint, the scent of a weary body, and the aura of a soul determined not to be "forgotten."

Vincent van Gogh is the harshest embodiment of a man caught between two worlds. On one side is a fierce longing for sanctity and the piety of a pastor; on the other is the madness and instinct of an artist seeking to shatter every norm.

He once wondered: is it that those carrying the burden of creativity, because they see the human world too clearly, because they touch the fragile line between heaven and hell, often find themselves lonely and lost? And then, in the suffocation of reality, some choose the negative path of severing their earthly existence. Naifeh and Smith deconstructed thousands of letters to show that Vincent never found a stable "identity." He was an exile "abandoned" by middle-class intellectual standards (much like the class described by Ben Tran), a soul wandering between walls of prejudice.

Reading about Van Gogh, he catches the rhythm of the modern era through the image of a female painter of polka-dot patterns. Yayoi Kusama—who also carries a deep melancholy despite being born into a wealthy family. An inhibition that grew with age, leading her to pour her soul into endless dots. The world applauds her, people admire her, yet she finds herself in an "asylum," a psychiatric hospital.

Startled, he asks himself: So, who is mad? Is it Van Gogh, Yayoi Kusama, or is it us—the ones rushing about out there? If M. Scott Peck defines evil as spiritual laziness, then is the "madness" of the artist actually an effort of absolute presence? Vincent painted like a madman, working to the point of exhaustion so as not to "abandon" his soul to the deceit of a virtuous facade. He breathed life into old shoes, a wicker chair, and exposed the cracks of his soul like the art of Kintsugi.

"I am a man of passions... Must I consider myself a prisoner of gloom, or must I strive to break out by burning?"

Vincent is like the "mockingbird" in Harper Lee’s literature—a creature that does nothing but sing (paint) with its whole heart as a gift to the world, only to be shot down by the cruelty of society. The hypothesis of his death in the book is not just a personal tragedy, but an act of ultimate "Omoiyari"—a silent sacrifice. He departed brilliantly at an age when crystallized intelligence (according to Arthur C. Brooks) had not yet fully formed, but the flame from his fluid intelligence was enough to warm humanity for centuries to come.

"The cracks in my soul are not flaws; they are where the light enters."

He sips the last of his coffee; the melody of Vivaldi’s Winter seems to be shifting into the climactic notes of life. The book reminds him: A person’s identity does not lie in what they possess, but in what they dare to burn away to preserve their true self.

Van Gogh and Kusama "ran toward the mystery," leaving behind the "suffocation" of fixed prejudices. Whether "forgotten" by the world or self-confined in a hospital, they remain most vibrantly present. And us, in our "sanity," are we truly living, or are we merely evading the truth as Atticus Finch once warned?

[Story] MÙA Ô MÔI…LỠ HẸN (4) THE SEASON OF CASSIA FLOWERS… A BROKEN TRYST

 

Thành phố lớn, Tết đến. Những ngày cuối năm như một con thú dữ lên cơn sốt. Tiếng còi xe gầm rú, khói bụi bủa vây những tòa nhà cao tầng chọc thủng bầu trời xám xịt. Hẻm nhỏ. Dậy mùi. Nồng nặc mùi nước thải và tiếng cãi vã của những kiếp người cùng khổ, một góc dãy trọ, lũ chuột rít lên như đang giày xéo lẫn nhau. 

Hắn ngồi bên mép giường, chiếc áo sơ mi trắng – biểu tượng của gã viên chức chỉn chu – giờ nhăm nhúm và ám mùi thuốc súng của những cuộc đời thất bại. Hắn nhìn nó. Nó nằm đó, cuộn tròn như một con mèo bị thương, đôi mắt ráo hoảnh nhìn trân trân vào mảng tường bong tróc. Sau cái đêm trần trụi ấy, khi thớ thịt đã thỏa thuê cái khát khao bản năng. Thứ còn lại là mênh mông và sâu hoắm.

"Em định cứ thế này mãi sao?" Hắn cất tiếng, giọng khàn đặc như có cát lạo xạo trong cổ họng.

Nó không quay lại, chỉ khẽ động đậy đôi vai gầy. "Thế này là thế nào? Anh muốn tôi phải thế nào? Quỳ xuống lạy anh vì đã ban ơn cho tôi chắc?"

Hắn khựng lại. Cái tát từ lời nói của nó đau hơn bất kỳ nhát rọc ô môi nào. Hắn biết nó đang dùng sự gai góc để che đậy sự vỡ vụn bên trong. Nó sợ. Nó sợ cái nhìn bao dung của hắn, vì sự bao dung ấy nhắc nhở nó về tất cả những gì nó đã mất ở xứ người – nơi mà nó gọi là "trận càn" của trâu bò dẫm nát thân thể.

"Anh không có ý đó. Anh chỉ muốn mình... về quê. Má đợi."

"Về quê?" Nó cười lên sằng sặc, tiếng cười khô khốc như tiếng lá khô bị nghiền nát. "Về quê để làm gì? Để má thấy đứa con gái châu báu ngọc ngà của bà giờ mang cái thân xác rách nát này về báo hiếu à? Hay để anh cưới tôi về, rồi mỗi đêm anh lại nằm tự hỏi trong đời tôi đã có bao nhiêu thằng đàn ông bước qua?"

Hắn sấn đến, nắm chặt lấy bả vai nó, ghì mạnh. "Em thôi đi! Anh đã bảo anh không quan tâm. Với anh, em vẫn là con nhỏ hái ô môi bên sông ngày ấy."

"Nhưng tôi quan tâm!" Nó hét lên, quay lại nhìn thẳng vào mắt hắn. Ràn rụa nước. Đôi mắt long sòng sọc. "Anh yêu cái bóng ma của mười năm trước, chứ anh không yêu tôi. Anh yêu cái ký ức trong sạch mà anh tự vẽ ra để sưởi ấm lòng mình giữa thị thành lạnh lẽo này. Còn tôi, tôi đã chết từ cái ngày bước chân lên chuyến xuất ngoại rồi. Cái thứ đang nằm trước mặt anh chỉ là một món hàng thải, anh hiểu không?"

Hắn tát nó. Một cái tát cháy má.

Căn phòng rơi vào sự im lặng kinh hoàng. Tiếng quạt máy rè rề như tiếng tắc kè chặc lưỡi cho những kiếp người trớ trêu. Hắn run rẩy nhìn bàn tay mình. Lần đầu tiên, gã đàn ông "thị thành" ấy nấc nghẹn. Nghẹn cho sự bất lực của chính mình. Hắn muốn bảo bọc nó, nhưng hắn lại dùng bạo lực để cưỡng cầu sự bình yên. Hắn muốn nó quên đi quá khứ, nhưng chính sự vồ vập của hắn lại khơi gợi lên những vết sẹo chưa bao giờ khép miệng. Nhiều lần, hắn tự hỏi, thật sự là quên? 

Nó không đánh trả. Nó chỉ ngồi đó, tay ôm lấy gò má đang sưng lên, mắt nhìn hắn bằng sự thương hại thẳm sâu. Nó thấy trong hắn hình ảnh của chính nó – một kẻ đang học lớp "trường đời" mà mãi không xong bài thi của sự tha thứ.

"Anh biết không..." Nó khẽ khàng, giọng dịu lại như tiếng gió thoảng qua cánh đồng lúc hoàng hôn. "Ngày ở bên đó, có những đêm tuyết rơi trắng xóa, em thèm một quả ô môi đến phát điên. Em thèm cái vị chát làm tê đầu lưỡi, rồi cái ngọt hậu lịm dần nơi cổ họng. Em tự hỏi, tại sao cuộc đời mình lại chát lâu đến thế, mà cái ngọt hậu mãi chẳng thấy đâu."

Hắn ngước lên, đôi mắt đỏ hoe nhìn nó.

"Em đã từng nghĩ, nếu em chết đi, có lẽ anh sẽ giữ mãi được hình ảnh đẹp về em. Nhưng em lại hèn nhát, em muốn sống. Và giờ đây, khi em sống, em lại làm khổ anh."

Hắn bò lại gần, kéo nó vào lòng. Lần này, cái ôm không còn là sự chiếm hữu, không còn là "trận càn" của khát khao nhựa sống trai trẻ. Nó là sự nương tựa của hai mầm cây bị bão đánh dập nát đang cố gắng quấn quýt lấy nhau để đứng vững. Hắn hít hà mùi hương trên tóc nó – không còn là mùi nước hoa rẻ tiền của những đêm "tiếp khách", mà là mùi của kho quẹt, mùi của canh chua không cá, mùi của sự nghèo khổ nhưng chân thật.

"Mình sai rồi em ạ," hắn thì thầm. "Anh sai khi cứ bắt em phải là người của ngày xưa. Chúng mình đều đã khác”. Hắn nhớ da diết nơi đất quê mình... dù có bị phèn mặn, dù có bị lũ lụt cày xới, thì khi mùa xuân về, cây ô môi vẫn trổ bông rực rỡ đó thôi.

Nó gục đầu vào ngực hắn, những thớ thịt săn chắc của gã đàn ông giờ đây là thành trì duy nhất còn lại của đời nó. Nó cảm nhận được nhịp tim hắn đập đều đặn, mạnh mẽ – một nhịp đập của sự sống đang cố vươn lên từ bùn nhão.

Sáng hôm sau, khi những tia nắng đầu tiên của mùa đông phương Nam le lói qua khe cửa gỗ, nó dậy sớm. Nó không dọn dẹp để ra đi như lần trước. Nó dọn dẹp để chuẩn bị cho một cuộc trở về. Thật sự, nó theo hắn về.

Hắn thức dậy, thấy nó đang ngồi bên chiếc vali cũ, trên bàn là một túi ô môi khô mà nó đã lùng mua được ở cái chợ nhỏ ven đô từ bao giờ. Nó nhìn hắn, thanh thản lạ lùng.

"Anh này, em sẽ về trước. Em sẽ thưa thật với má. Nếu bà chửi, em chịu. Nếu bà đuổi, em đi. Em thèm vị ngọt hậu của quả ô môi lắm rồi."

Hắn đứng dậy, bước lại gần, cầm lấy bàn tay rạn nứt của nó. "Anh sẽ về cùng em. Anh không làm viên chức nữa. Mệt rồi, về thôi. Anh sẽ về cày ruộng với má, về hái ô môi với em. Trường đời này anh học cũng đủ rồi, giờ anh muốn về học lại lớp làm người ở bên sông."

Hắn tháo chiếc cà vạt – sợi dây xích cuối cùng của sự giả tạo thị thành – vứt vào xó phòng. Hắn cảm thấy nhẹ bẫng. Những tờ hóa đơn, những áp lực doanh số, những cái nhìn khinh khi của người đời... tất cả giờ đây chẳng bằng một cánh hoa ô môi sắp rụng.

"Nhưng... anh có sợ không?" Nó hỏi, mắt long lanh. "Sợ người ta nói anh lấy con vợ ngoại quốc bị thải về?"

Hắn cười, nụ cười hiền hậu như mùi mạ non bao năm không phôi phai. "Anh sợ chứ. Nhưng anh sợ mất em hơn. Người ta nói gì rồi gió cũng thổi bay ra sông hết. Chỉ có đất dưới chân mình là ở lại thôi."

Chuyến xe cuối năm đưa họ về với bến sông quê. Qua cửa kính xe, những cánh đồng lúa xanh mướt mải bắt đầu hiện ra. Hắn – gã đàn ông giờ đã rũ bỏ cái mác thị thành – nắm chặt tay nó. Hắn cảm nhận được sự run rẩy của nó, nhưng cũng cảm nhận được một luồng sức mạnh mới đang nhen nhóm.

Xe dừng ở đầu làng. Mùi sình non nồng nàn dâng lên từ những con mương. Mùa ô môi đã trổ bông thật rồi. Màu hoa hồng thắm phủ dọc bờ sông, rụng xuống dòng nước trôi lững lờ như những kỷ niệm buồn đang được thanh tẩy.

Má nó đứng ở đầu ngõ, chiếc áo bà ba sờn cũ, đôi mắt hanh hao xa xăm giờ bỗng rực sáng khi thấy hai cái bóng dáng quen thuộc đang đi tới.

"Má ơi, con về rồi!"

Tiếng kêu của nó xé toang cái tĩnh lặng của chiều quê. Nó chạy tới, gục vào lòng má mà khóc, khóc như chưa từng được khóc, khóc như thể cho đã cái “nư” nó kiềm nén bấy lâu nay. Bà im. Bà vuốt tóc nó, đôi bàn tay nhăn nheo như rễ cây già cội ôm lấy đứa con tội nghiệp.

"Về là tốt rồi bây ơi... Ô môi rụng là phải về mà..."

Hắn đứng phía sau. Nghẹn lại. Hắn nhìn ra phía sông, nơi những hòn đá buồn của mười năm trước dường như đã lặn sâu xuống đáy, nhường chỗ cho những con sóng nhỏ lăn tăn gọi bờ.

Mùa ô môi năm nay không lỡ hẹn. Vị chan chát của cuộc đời vẫn còn đó, nhưng cái hậu ngọt của sự tha thứ và đồng cảm đang lan tỏa khắp không gian. Dưới táng cây già, hai kẻ lầm lạc đã tìm thấy nhau, tìm thấy đất và tìm thấy chính mình.

"Khó đi mẹ dắt con đi Con đi trường học, mẹ đi trường đời..."

Hắn nghe ai hát vọng ở bên nhà hàng xóm.

https://chienphan.blogspot.com/2012/07/mua-o-moilo-hen.html

https://chienphan.blogspot.com/2012/07/mua-o-moilo-hen-2.html

https://chienphan.blogspot.com/2012/07/au-o-vi-dau-cau-dan-ong-inh-cau-tre-lac.html

***

The big city. Tet is coming. The final days of the year are like a wild beast suffering from a fever. Car horns roar, dust and smoke envelop the skyscrapers that pierce the grey, murky sky. A small alley. The stench. The air is thick with the smell of sewage and the bickering of miserable souls. In a corner of the lodging house, rats screech as if tearing each other apart.

He sits on the edge of the bed. His white shirt—the symbol of a tidy official—is now wrinkled and stained with the "gunpowder" scent of failed lives. He looks at her. She lies there, curled up like a wounded cat, her dry eyes staring blankly at the peeling wall. After that naked night, once the flesh had satisfied its primal cravings, what remains is an immense, gaping void.

"Are you going to stay like this forever?" he speaks, his voice husky as if sand is scratching his throat.

She does not turn back, only slightly moving her thin shoulders. "Like what? How do you want me to be? Kneel down and kowtow to you for your 'grace'?"

He freezes. The slap from her words hurts more than any cut of a Cassia fruit. He knows she is using thorns to hide the shattered pieces within. She is afraid. She fears his compassionate gaze, for that compassion reminds her of everything she lost in a foreign land—a place she calls the "assault" of cattle trampling her body.

"I didn't mean that. I just want us to... go back home. Mother is waiting."

"Back home?" She bursts into a frantic laugh, a sound as dry as crushed leaves. "Back home for what? So Mother can see her 'precious jewel' of a daughter bringing this tattered body back to fulfill her filial duty? Or so you can marry me, and every night you’ll lie there wondering how many men have passed through my life?"

He lunges forward, gripping her shoulders tightly. "Stop it! I told you I don't care. To me, you are still that girl picking Cassia fruit by the river."

"But I care!" she screams, turning to look straight into his eyes. Brimming with tears. Her eyes are bloodshot. "You love a ghost from ten years ago, you don't love me. You love the 'pure' memory you painted yourself to warm your heart in this cold city. As for me, I died the day I stepped on that trip abroad. The thing lying in front of you is just discarded merchandise, do you understand?"

He slaps her. A burning slap across the cheek.

The room falls into a terrifying silence. The hum of the electric fan sounds like a gecko clicking its tongue at the irony of fate. He trembles, looking at his hand. For the first time, this "city" man chokes on a sob. Choking on his own helplessness. He wanted to protect her, but he used violence to force a sense of peace. He wanted her to forget the past, but his very desperation only reopened scars that had never closed. Many times, he wondered: Can one truly forget?

She does not fight back. She only sits there, cradling her swelling cheek, looking at him with deep pity. In him, she sees a reflection of herself—a student in the "school of life" who can never pass the final exam of forgiveness.

"You know..." she speaks softly, her voice mellowing like the wind across a field at sunset. "Over there, on nights when the snow fell white and thick, I craved a Cassia fruit to the point of madness. I craved the tartness that numbs the tongue, followed by the sweet aftertaste that slowly melts in the throat. I wondered why my life has been tart for so long, yet the sweetness never comes."

He looks up, his eyes red-rimmed.

"I used to think that if I died, perhaps you would keep a beautiful image of me forever. But I was a coward; I wanted to live. And now that I live, I only make you suffer."

He crawls closer, pulling her into his arms. This time, the embrace is not about possession, not about the "assault" of youthful lust. It is the leaning of two storm-battered seedlings trying to entwine to stay upright. He breathes in the scent of her hair—no longer the cheap perfume of "hosting" nights, but the scent of kho quẹt, of sour soup without fish, the scent of poverty but truth.

"We were wrong, my dear," he whispers. "I was wrong to keep forcing you to be the person of the past. We are both different now." He desperately misses their homeland... no matter how salty the alum soil, no matter how the floods plow the earth, when spring comes, the Cassia tree still blooms brilliantly.

She buries her head in his chest; the firm muscles of the man are now the only fortress left in her life. She feels his heart beating steadily and strongly—a pulse of life trying to rise from the mire.

The next morning, as the first rays of the Southern winter sun peek through the wooden slats, she wakes up early. She isn't packing to leave like before. She is tidying up to prepare for a return. Truly, she is following him home.

He wakes up to find her sitting by the old suitcase. On the table is a bag of dried Cassia fruit she had somehow found in a small suburban market. She looks at him with an uncanny serenity.

"My dear, I will go back first. I will tell Mother the truth. If she scolds me, I'll take it. If she drives me away, I'll go. I crave the sweetness of the Cassia fruit so much now."

He stands up, walks closer, and takes her scarred hand. "I’m going with you. I’m done being an official. I’m tired; let’s just go. I’ll plow the fields with Mother and pick Cassia fruit with you. I’ve learned enough in this 'school of life.' Now I want to go back and retake the class on 'how to be a human' by the river."

He unties his necktie—the final shackle of urban hypocrisy—and tosses it into a corner. He feels weightless. The bills, the sales pressure, the disdainful looks from the world... none of it matters as much as a single falling Cassia petal.

"But... aren't you afraid?" she asks, her eyes shimmering. "Afraid of people saying you married a 'discarded' foreign bride?"

He laughs, a smile as gentle as the scent of young seedlings that hasn't faded over the years. "I am afraid. But I’m more afraid of losing you. Whatever people say, the wind will blow it out to the river. Only the earth beneath our feet remains."

The year-end bus carries them back to the village wharf. Through the window, lush green rice fields begin to appear. He—the man who has now stripped off his urban label—holds her hand tightly. He feels her trembling, but he also feels a new surge of strength brewing.

The bus stops at the village entrance. The pungent scent of fresh silt rises from the ditches. The Cassia flowers have truly bloomed. A deep pink color lines the riverbanks, petals falling into the water, drifting slowly like sad memories being purified.

Her mother stands at the entrance of the alley, her faded blouse worn thin, her distant, weary eyes suddenly lighting up upon seeing two familiar silhouettes approaching.

"Mother, I’m home!"

Her cry pierces the silence of the country afternoon. She runs to her mother, collapsing into her arms and crying—crying like she has never cried before, crying as if to release all the suppressed "nợ nần" (bitterness) she had held inside. The mother remains silent. She strokes her daughter's hair, her wrinkled hands like ancient tree roots embracing her poor child.

"It’s good that you’re home, my child... When the Cassia flowers fall, you must come home..."

He stands behind them. Choking up. He looks out at the river, where the "sad stones" of ten years ago seem to have sunk to the very bottom, making way for small ripples calling to the shore.

The Cassia season did not miss its tryst this year. The tartness of life is still there, but the sweetness of forgiveness and empathy is spreading through the air. Under the ancient canopy, two lost souls have found each other, found the earth, and found themselves.

"It’s hard to walk, Mother leads the child; the child goes to the school of books, Mother goes to the school of life..."

He hears someone singing faintly from the neighbor's house.