[Musings of life] Ta bắt đầu lại với tin yêu (5) - Let us begin again—with truth, with love.(5)

 

Mở mắt ra thôi, đời đã cạn...

Tết hết rồi à? Ừ! Khi những đĩa trái cây trên bàn thờ được hạ xuống, những cánh mai vàng rụng lả tả, trải một lớp thảm mỏng manh dưới chân đế chậu, ấy là lúc người ta giật mình nhận ra: Tết hết rồi. 

Cái sự hết này không đến đột ngột như một nhát cắt, mà nó thấm từ từ qua vị ngọt đã nhạt đi của miếng mứt gừng, qua đáy mắt chìm sâu của người già và ngấn mắt ngỡ ngàng của người trẻ.

Tết sum vầy. Vui. Ngắn ngủi của một bản nhạc dài dằng dặc những lo toan. Tết. Dắt díu nhau về quê nhà, quà cáp mang theo, như một cách chứng minh mình vẫn "ổn" ở nơi đất khách. 

Rồi như bữa tiệc tàn, tiếng ly tách không còn khua rộn rã, Sài Gòn ở lại hiện ra trong tâm trí như một người vừa xa lạ lại vừa thân quen, hiền lành, bao dung chờ những bước chân quay trở lại, như thể để hỏi han: Tết thế nào? 

Người về kể, Tết thế này. 

Ở một đêm đầu xuân, thoảng chút hơi lạnh của gió bấc, nó dìu “người tình tóc bạc” trên con đường vắng, đất đã lấp sông.  Mẹ nó, người tình tóc bạc, bảo nó dẫn về, đường lưa thưa bóng ngã, mãnh trăng nào đi mất, chỉ còn ánh đèn đường hắt hiu chiếu xuống hai bóng người: một cao lớn, một nhỏ thắt lại. Người tình tóc bạc giờ đi có thêm "một chân" – cây gậy mây chống đỡ cho đôi khớp gối đã mòn vẹt theo thời gian. Mấy lần ngã là mấy lần đứng dậy. Bóng mẹ và bóng nó đổ dài trên con đường đêm. 

Nó nhìn qua tóc bà, tóc nhuộm một màu mây trắng, cắt ngắn ngang vai, , chị gái đưa cắt ngắn một mái tóc thề ngày xưa chấm đất, giờ cho gọn gàng, mát mẻ. Nó nhìn vào gáy bà, cái gáy gầy guộc lộ rõ như chiều thời gian như đang trôi tuột qua kẽ tay. Những nốt thời gian – đồi mồi – bắt đầu gắn chặt trên da tay, da mặt, những nốt thời gian gắn chặt trên da, nở rộ như hoa bần rụng trắng cả một khúc sông chiều.

Ở đêm đầu xuân đó, trong hơi men cay, anh em trong nhà bắt đầu nói về giấc mơ nằm lại của bà sẽ ở đâu khi trăm năm tuổi về. 

Người quê kể Tết, hỏi ngược phố. 

Sài Gòn thì thầm, những ngày này, giống y lời kể của bạn bè, trơ trọi đến thương, các con đường như lắng lại, để lắng nghe một nhịp thở sâu, khi đã chìm quá lâu trong hối hả.. Đường vắng, quán đóng như gã khổng lồ đang ngủ say. Mệt…nghỉ. Sài Gòn không có người miền Tây, người miền Trung, người miền Bắc quay về, chỉ còn những con người nhận Sài Gòn là quê, đã bao lâu rồi Tết chẳng rời phố, chẳng nhớ.

---

Hết Tết. Người trở lại phố. Nó nhìn dòng người chạy dọc theo con đường quốc lộ, ai nấy đều chở theo trên xe những "giấc mơ" được gói ghém kỹ càng. Người mang về phố, những món đồ quê, cho chuỗi ngày mưu sinh sắp tới.

Hoa tàn, mầm nhú, tiễn một người đi. Những chậu mai, thọ, cúc trưng lối hai bên đường giờ đã thoai thoải lá xanh, như nhắc rằng xuân vẫn còn đây. Hai bên con đường về phố, ruộng lúa xanh rờn đến tận chân trời, một màu xanh nhức mắt dười cái nắng ngợp lòng.

Thình lình. Nhớ. Học lại. Một bài học vỡ lòng. Cảm ơn. Lúc ngô nghê chẳng hiểu hai rõ ý nghĩa của hai từ, mang một mục đích gì chẳng rõ, chỉ biết vô thức thực hành như cách xung quanh dặn dò. Cảm ơn.  Một trong bốn từ kỳ diệu của cuộc sống ban tặng. Già rồi nhận ra. Cảm ơn. Thấy nhiều trong cuộc sống, bắt chợt trôi dần, thoát bay, mất biệt, rồi tan biến như gió thoảng mây trôi. Tạc dạ, ghi lòng có chịu nghe lời trí nhớ.

Phì phò trẻ ngáy trên xe. Mỉm cười. Một thế hệ mới đang hình thành, hồn nhiên và vô ưu. Chợt. Nhạc vang trên xe: "Cuộc đời khó nói em ơi, khổ trước để sau này thảnh thơi”. Cười mỉm. Có sao đâu, khi ta bắt đầu lại với tin yêu?

Hạ kính, mở cửa. Hít một cái thật sâu. Thâu tất cả không khí mát lành của khoảng trời quê hương lần cuối trước khi cửa kính xe khép lại. Mùi cỏ xanh, lá xanh của một miền ký ức ùa về, lấp đầy lồng ngực.

Hành trình thoi đưa của kiếp nhân sinh vẫn tiếp diễn. Chen chúc, nhốn nháo và nhộn nhịp.

Nó biết mình sẽ đi về đâu là được. 

Xe vẫn bon bon trên đường.

Hết Tết. Người trở lại phố. Nhắm mắt. Làm một giấc nông. Mở mắt ra thôi, dù đời có cạn, lòng vẫn còn đấy những tin yêu. 

Cảm ơn.

***

Is Tết really over? Yes. When the fruit platters are taken down from the altar and the yellow apricot petals fall in scattered heaps, weaving a fragile carpet beneath the flowerpots, that is the moment one jolts into realization: Tết is gone.

This ending does not come with the suddenness of a sharp blade; it seeps in slowly through the fading sweetness of a piece of ginger jam, through the deep-sunken eyes of the elderly, and the startled gaze of the young.

A Tết of reunions. Joyful. Yet merely a brief interlude in a long, relentless symphony of worries. Tết. Bringing each other home to the countryside, luggage packed with gifts—a way to prove that one is still "doing well" in a foreign land.

Then, like a party drawing to a close, as the clinking of glasses falls silent, Saigon reappears in the mind like a figure both strange and familiar—gentle, tolerant, waiting for returning footsteps as if to ask: "How was your Tết?"

The returnees tell their tales: Tết was like this.

On an early spring night, touched by the slight chill of the northern breeze, he guides his "silver-haired lover" along a deserted road where the earth has reclaimed the river. His mother—the silver-haired lover—asks him to lead the way. Shadows fall sparsely along the road, the moon has vanished somewhere, leaving only the dim glow of streetlamps to cast down upon two figures: one tall and large, the other small and frail. The silver-haired lover now walks with "an extra leg"—a rattan cane supporting knees worn thin by time. Each fall is followed by a rise. The shadows of mother and son stretch long across the night path.

He looks at her hair, dyed the color of white clouds and cut short at the shoulders. His sister had trimmed that once-vow-bound hair that used to touch the ground, keeping it neat and cool now. He looks at the nape of her neck; the scrawny neck is exposed clearly, like the afternoon of time slipping through his fingers. The marks of time—liver spots—have taken a firm hold on the skin of her hands and face, blooming like cork flowers falling white across a stretch of river in the evening.

In that early spring night, amidst the sting of alcohol, the siblings begin to speak of her final dream: where will she rest when she reaches her hundredth year?

The country folk tell of Tết, then ask back about the city.

Saigon whispers. These days, exactly as friends described, it is pitifully bare. The streets seem to settle down, listening for a deep breath after being submerged for too long in the hustle. The roads are empty, the shops closed like a sleeping giant. Tired... resting. Saigon is devoid of the people from the West, the Central, and the North returning home; there are only those who claim Saigon as their own, those who haven't left the city for Tết in so long they no longer remember, no longer yearn.

Tết is over. People return to the city. He watches the stream of people running along the highway, everyone carrying "dreams" carefully packaged on their vehicles. Bringing back to the city the bits of the countryside for the coming days of toiling for a living.

Flowers fade, buds sprout, seeing someone off. The pots of apricot, marigold, and chrysanthemum lining the roads now lean over with green leaves, as if to remind that Spring is still here. On both sides of the road back to the city, rice fields are green to the horizon—a green so vibrant it aches the eyes under the overwhelming sun.

Suddenly. Remembering. Re-learning. A primary lesson. Thank you. Back when he was naive, he didn't clearly understand the meaning of those two words, nor their purpose; he only practiced them unconsciously as he was told. Thank you. One of the four magical words gifted by life. Only in old age does he realize. Thank you. Seeing it often in life, then suddenly watching it drift away, escaping, vanishing like a passing breeze or a floating cloud. To engrave it in one's heart—would the mind even obey?

The rhythmic snoring of children in the car. A smile. A new generation is forming, innocent and carefree. Suddenly, music plays from the speakers: "Life is hard to predict, my dear; suffer first so you can be at ease later." A faint smile. What does it matter, as long as we begin again with trust and love?

Roll down the window, open the door. Take a deep breath. Gather all the fresh air of the homeland sky one last time before the glass slides shut. The scent of green grass and green leaves of a memory realm rushes in, filling the chest.

The shuttle journey of human fate continues. Crowded, frantic, and bustling.

As long as he knows where he is going, it is enough.

The car hums along the road.

Tết is over. People return to the city. Close your eyes. Take a shallow nap. Open your eyes; though life may run dry, the heart is still full of trust and love.

Thank you.

[Musing of life] Chợ (15) - Lô tô

 

Mùng một. Sáng sớm.

Co mình. Cao Lãnh ngủ mê trong cái se lạnh còn sót lại của đêm giao thừa, nhưng bầu trời đã bắt đầu hửng lên một màu xanh trong veo như mắt trẻ nhỏ. Xuyên qua lồng phố. Chợ lưa thưa đến lạ. Những sạp hàng thường ngày san sát, ồn ã giờ im lìm dưới lớp bạt phủ. Chỉ lác đác vài ba sạp mở cửa, đếm chưa đầy một bàn tay.

Cười. Nhớ. Mùng một cho đến ra gần hết mùng. Sạp bán ngày đầu, cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Khai trương, bán để lấy “mùng”. Mở hàng. Mùng một không phải vì thiếu cơm chạy từng bữa, mà vì cái "máu" chợ búa nó thấm vào xương tủy, và cả vì thầy phán: tuổi con hợp mùng. Mở bạt, sắp hàng, vài món tươi ngon còn sót lại chợ chiều ba mươi. Đốt nén nhang, cúng một mâm đầy. Nguyện. Năm mới phát tài, xuôi chèo mát mái. Cả một năm.

Nhớ. Cười. Ngang qua lồng chợ, nghe thảng một âm thanh đặc sản dội thẳng vào. Tiếng kêu của những con số. Không phải tiếng rao hàng, mà là tiếng... Lô tô.

Một kẻ đi thu, người chơi ngồi sạp. Tiếng kêu số vang vọng khắp nhà lồng, vang từ người trong ra kẻ ngoài. Bà Tám, mái tóc nhuộm màu khói trắng, tai hơi lãng, nghe chưa rõ con số vừa được xướng lên:

• “Số mấy?”

Cậu Tám, chủ sạp gần bên, miệng ngậm điếu thuốc, cười khà khà rồi gào lên:

• “Nó đọc: Hết gân, chín chục!”

Bà Tám lầm bầm, tay run run dò số trên tấm giấy nhòe nhoẹt:

• “Bà nội cha nó, kêu cho đàng hoàng coi thằng quỷ!”

Tiếng cười nổ giòn giã giữa lồng chợ. Một nụ cười sảng khoái ngày đầu năm. Chợ khởi bằng thanh âm cười đùa. 

Dần dà. Người bán bỏ chuyện khai trương, chọn mùng, bán suốt chẳng còn phải mở hàng. 

Mùng hai. Chợ bắt đầu thấp thoáng nhiều mái đầu hơn. Những người bán thịt, bán cá đã rục rịch ra hàng. Chợ họp sớm hơn.

Nhớ lại. Chợ kén ngày ghê gắm. Mùng bốn, mùng sáu, thậm chí mùng mười mới "khai sơn phá thạch". Tết là để ăn chơi, nghỉ ngơi sau một năm làm mưu sinh.

Bây giờ. Tết như một cơn gió thoảng, ào qua rồi vụt biến. Người họp chợ sớm, như thể sợ rằng nếu không quay lại với cái sạp hàng quen thuộc, như sợ sẽ bị dòng đời bỏ lại phía sau.

Mùng ba. Chợ rộn rã hẳn. Không còn đếm trên đầu ngón tay nữa, người bán giờ đã nhiều hơn một bàn tay, hai bàn tay.

Lẽ thường, người mua sẽ đông hơn người bán vì siêu thị còn đóng cửa, và sau ba ngày Tết "tổng tấn công" vào tủ lạnh, thức ăn bắt đầu ôi, bắt đầu ngán. Nhưng nhìn kỹ mới thấy, người bán giờ đây cũng "máu" hơn. Họ thấy lời, thấy khách là bỏ cả chuyện ăn chơi, bỏ cả những canh bạc đầu xuân hay những chuyến du xuân hứa hẹn.

Tết dần xa chợ từ lúc nào chẳng hay. Hay đúng hơn, chợ đã bắt đầu "chơi Tết" ngắn lại. Một vòng đời đổi thay.

Nó chạy chậm lại, lắng nghe tiếng chuyện trò. Chị đang tất tả dọn những bình huệ, những chậu vạn thọ còn sót lại.

• “Tết năm nay trôi lẹ quá chị ha?” – Người hỏi.

• “Lẹ gì đâu em, tại lòng mình nôn nóng đó thôi. Cửa hàng tiện lợi nó mở xuyên Tết, mình không ra bán là khách quen họ chạy hết. Chợ mình giờ phải chạy đua với thời gian, em ạ.”

Câu nói của chị làm nó khựng lại. Chợ quê nó – bức tranh còn sót lại của một thời gian khó nhưng tình nghĩa – giờ đang phải khoác lên mình chiếc áo giáp của sự cạnh tranh. Những thế hệ tiểu thương cũ như chị, bà Hai, bà Tám, cậu Tám… đang nỗ lực bám trụ, truyền lại sạp hàng cho con cháu. Nhưng đám trẻ Gen Z liệu có còn muốn ngồi giữa mùi sình non, mùi cá nhảy, nghe tiếng chửi đổng yêu thương của bà Tám? Hay chúng sẽ thích những gian hàng máy lạnh, nơi mọi thứ được đóng gói vô cảm trong màng bọc thực phẩm?

Ánh mắt anh ta nhìn mẹ, rồi nhìn sạp hàng rêu phong của gia đình, chứa đựng một nỗi tiếc nuối mênh mông. Anh ta yêu cái chợ này, nơi đã nuôi anh ta ăn học thành tài, nhưng anh ta cũng nhận ra cái thế giới của mẹ mình đang dần tan rã.

Nó chở đám trẻ quay về. Đi ngang qua con sông giờ đang rút cạn, trơ ra lớp sình non nâu sẫm lấp lánh dưới nắng xuân.

• “Ba ơi, sau này con lớn, chợ vẫn còn chứ?” – Merci hỏi, đôi mắt tròn xoe.

Nó im lặng một nhịp, rồi trả lời:

• “Chợ vẫn sẽ còn con ạ, nhưng nó sẽ khác đi. Nó sẽ không còn là những mái tôn dột nát, nhưng ba hy vọng nó vẫn sẽ giữ được tiếng kêu 'Hết gân, chín chục' của cậu Tám, hay cái khăn rằn của bà Hai.”

Hạnh phúc là gì? Hạnh phúc không phải là sự biến mất của cái cũ để thay bằng cái mới hào nhoáng. Hạnh phúc là khi ta biết "chậm lại" một nhịp giữa mùng ba Tết, để nghe tiếng cá nhảy lạch bạch trên rổ, để ngửi mùi khói lam chiều vương trên áo mẹ, và để nhận ra rằng: dù thế giới có xoay vần đến đâu, thì sự chân thành của những "kẻ bán giấc mơ" giữa chợ quê vẫn là món quà quý giá nhất.

Bầu trời Cao Lãnh mùng ba Tết xanh ngắt một màu hy vọng. Sài Gòn hay miền Tây, nơi đâu có sự gắn bó, nơi đó có sự hồi sinh. Chợ không chỉ bán hàng, chợ bán cả một ký ức. Và chừng nào chúng ta còn nhớ, thì chợ vẫn sẽ còn xanh.

Lắng nghe nhé, những đứa trẻ của nó! Đừng bao giờ phủ nhận nơi mình sinh ra, bởi chính lớp sình non mặn mòi ấy đã nhào nặn nên linh hồn các con. Hãy cứ nếm trọn từng màu nắng, từng tiếng chửi đổng, vì thời gian trôi nhanh quá, nó chỉ sợ chẳng kịp để yêu thương hết những mảnh màu đời thường này.

***

The First Day of Tết. Early Morning.

Huddled. Cao Lãnh drifts in a deep sleep amidst the lingering chill of New Year’s Eve, but the sky has begun to brighten into a blue as clear as a child’s eyes. Piercing through the heart of the town. The market is strangely sparse. The stalls that are usually crowded and boisterous now sit silent under layers of tarpaulin. Only a scattered few have opened their doors—you could count them on one hand.

Smiling. Remembering. From the first day until nearly the end of the holidays. Stalls selling on the first day used to be countable on your fingers. Opening for business just to "catch the day." Starting the year. Opening on the first day wasn't about lacking a meal to get by; it was because the "market blood" had seeped into their very marrow, and perhaps because a fortune teller once decreed: your age is compatible with this day. Pull back the tarp, arrange the goods—a few fresh items left over from the afternoon market of the 30th. Light an incense stick, offer a full tray. Praying. May the new year bring fortune, smooth sailing, and fair winds. For the whole year.

Remembering. Smiling. Passing through the market hall, one catches a whiff of a "local specialty" sound echoing directly at you. The calling of numbers. Not the cries of street vendors, but the sound of… Lô tô.

A collector gathers the bets while the players sit at their stalls. The chanting of numbers resonates throughout the market hall, echoing from the inside out. Granny Tám, her hair dyed the color of white smoke and her hearing a bit faint, hasn't quite caught the number just announced:

“What number was it?”

Uncle Tám, the owner of a nearby stall with a cigarette clamped in his mouth, lets out a hearty laugh and bellows: “He read: All out of muscle—ninety!” (Hết gân, chín chục)

Granny Tám mumbles, her hands trembling as she traces the numbers on the blurred sheet of paper: “Bless his ancestors, call it properly, you little devil!”

Laughter erupts boisterously in the middle of the market. A refreshing smile for the first day of the year. The market begins with the sound of jesting.

Gradually. Sellers have abandoned the ritual of "choosing the day" to open; they sell straight through, no longer needing to "start the year."

The Second Day. The market begins to see more heads appearing. The meat and fish sellers have started bringing out their wares. The market gathers earlier.

Looking back. The market used to be incredibly picky about dates. The fourth, the sixth, even the tenth day of the new year was required to "break the ground." Tết was for feasting, playing, and resting after a year of toiling for a living.

Now. Tết is like a passing breeze—rushing through and then vanishing. People gather at the market early, as if fearing that if they don't return to their familiar stalls, they will be left behind by the current of life.

The Third Day. The market is truly bustling. No longer countable on one hand; the sellers now outnumber one hand, then two.

Normally, buyers outnumber sellers because supermarkets are still closed, and after three days of Tết "launching an all-out assault" on the refrigerator, the food begins to turn stale, and one grows weary of it. But looking closely, the sellers now have more "fire." They see profit, they see customers, and they abandon the festivities, the early spring gambling, or the promised spring excursions.

Tết has gradually drifted away from the market without anyone noticing. Or rather, the market has begun to "play Tết" for shorter durations. A cycle of life has changed.

He slows down, listening to the chatter. A woman is busily tidying up the remaining vases of gladiolus and pots of marigolds. “Tết passed by so quickly this year, didn't it, sister?” – Someone asks. “It wasn’t fast, dear; it’s just that our hearts are restless. The convenience stores stay open through Tết—if we don't come out to sell, our regulars will all run away. Our market is racing against time now, my friend.”

Her words make him pause. His hometown market—the remaining portrait of a time that was difficult yet full of sentiment—is now forced to don the armor of competition. The older generation of small traders like her, Granny Hai, Granny Tám, Uncle Tám… are striving to hold on, passing their stalls down to their children. But will the Gen Z kids still want to sit amidst the scent of fresh mud, the splashing of fish, and listen to the affectionate grumbling of Granny Tám? Or will they prefer the air-conditioned aisles where everything is heartlessly wrapped in plastic film?

The man’s gaze lingers on his mother, then on the family’s moss-covered stall, carrying a vast sense of regret. He loves this market—the place that raised him and paid for his education—but he also realizes that his mother's world is gradually dissolving.

He drives the children back. Passing by the river that is now receding, exposing a layer of dark brown silt glistening under the spring sun. “Dad, when I grow up, will the market still be there?” – Merci asks, eyes wide and round.

He silences for a beat, then replies: “The market will still be there, son, but it will be different. it won't be these dilapidated tin roofs anymore, but I hope it still keeps Uncle Tám’s cry of ‘ninety,’ or Granny Hai’s checkered scarf.”

What is happiness? Happiness is not the disappearance of the old to be replaced by the flashy new. Happiness is when we know how to "slow down" for a beat in the middle of the third day of Tết, to hear the flip-flop of a fish in a basket, to smell the blue evening smoke lingering on a mother’s shirt, and to realize that: no matter how the world turns, the sincerity of the "dream sellers" in a country market is the most precious gift of all.

The sky over Cao Lãnh on the third day of Tết is a brilliant blue of hope. Whether in Saigon or the West, wherever there is a bond, there is a rebirth. The market doesn't just sell goods; it sells a memory. And as long as we remember, the market will remain green.

Listen closely, my children! Never deny where you were born, for it is that very briny silt that molded your souls. Taste every color of the sun, every playful curse, for time passes so quickly—I only fear I won't have enough time to love all these everyday shades of life.

[Sách] Lịch sử của lên mẹn - Katherin Harman Courage

 "Bánh mứt, dưa hành, câu đối đỏ. Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh." 

Cao Lãnh những ngày cuối năm, mây trôi phiêu lãng trên đầu. Nó nhâm nhi một chút phong vị Tết sớm, chợt nhận ra rằng trong cái mâm cỗ linh đình ấy, "mồi nhậu" hay món ăn kèm bắt buộc phải có chút đồ chua. Một miếng dưa hành muối khéo, một lát kiệu giòn tan vừa đủ nắng, đủ ngọt, đủ cả chua—chúng không chỉ là thức nhắm, mà là linh hồn của sự cân bằng. 

Nó ngồi đó, đọc những gì của cuộc sống xung quanh qua lăng kính của Katherine Harmon Courage. Cuốn sách "Lịch sử của lên men" bỗng trở thành một bản hướng dẫn để ta thấu hiểu tại sao cái hũ sành trong góc bếp lại chứa đựng cả một nền văn minh vô hình.

"Chúng ta không sở hữu cơ thể này một mình; chúng ta là vật chủ của một vũ trụ vi sinh vật phức tạp, nơi sự cộng sinh là chìa khóa của sinh tồn."

Nếu Georges Coulet đi tìm linh hồn trong những nghi lễ tín ngưỡng, thì Katherine Harmon Courage lại đi tìm linh hồn trong chính những hũ dưa muối, những vại kombucha. Bà chỉ ra rằng con người chưa bao giờ đơn độc; chúng ta là một "siêu sinh vật" (holobiont), nơi mà số lượng vi khuẩn còn đông đảo hơn cả tế bào người.

Nó nhìn vào đĩa dưa hành trên bàn. Trong cái thế giới hiện đại ngoài kia, chúng ta đã quá quen với thực phẩm công nghiệp, tiệt trùng đến mức vô hồn. Đó là một sự "phó mặc" nguy hiểm—ta phó mặc hệ tiêu hóa cho những "chiếc hộp" sạch sẽ giả tạo và vô tình tiêu diệt những thiên thần nhỏ bé đang bảo vệ mình. Lên men chính là nỗ lực để không bao giờ "bỏ quên" nguồn cội sinh học của chúng ta.

"Lên men là cuộc đối thoại giữa con người và thiên nhiên thông qua thời gian. Bạn không thể vội vàng khi làm việc với sự sống li ti."

Lên men là một quá trình đòi hỏi sự kiên nhẫn tột cùng. Nhớ, những ngày giáp Tết, chị nó phơi đầy sân, ướp nắng những mâm kiệu trắng tươi đầy. Ướp nắng đủ đầy sẽ sum vầy với vi sinh. Sợ. Người nay lo lắng những kiểu lên men. Bạn không thể thúc ép dưa hành phải chua ngay trong một sớm một chiều; bạn chỉ có thể tạo ra môi trường tốt nhất với muối, đường, nước ấm và... chờ đợi.

Mỗi gia đình có một công thức muối riêng, tạo nên một căn tính ẩm thực độc nhất. Katherine chỉ ra rằng, sự lười biếng tâm linh nhất của con người hiện đại là việc cắt đứt sợi dây liên kết với cách thức ăn uống của cha ông. Việc nhâm nhi đồ chua khi đọc về cuộc sống xung quanh chính là cách ta "hàn gắn vết nứt" (Kintsugi) giữa một thế giới công nghệ khô khốc và một quá khứ giàu bản sắc.

"Mồi nhậu của cuộc đời cần vị chua của sự trải nghiệm. Một chế độ ăn thiếu vắng vi sinh vật sống là một chế độ ăn phó mặc linh hồn cho sự thoái hóa."

Hãy học cách của tổ tiên: sống sòng phẳng với thiên nhiên, thấu cảm với các vi sinh vật. Đừng để cuộc sống "phè" theo thực phẩm công nghiệp; hãy để mỗi bữa cơm cuối năm với dưa hành, bánh chưng trở thành một sự "thanh tẩy" và "chữa lành" thực sự cho tâm hồn.

Lịch sử của lên men – Một cuốn sách để thấy rằng, tương lai của nhân loại nằm ở việc quay về bắt tay với những người bạn vi khuẩn cổ xưa nhất trong hũ đồ chua nhà mình.

***

"Candied fruits, pickled onions, red couplets. Tet poles, firecrackers, green glutinous rice cakes." Cao Lanh in the final days of the year, clouds drifting aimlessly overhead. He sips a bit of the early Tet flavor, suddenly realizing that in that lavish feast, the "appetizers" or side dishes must always include something pickled. A skillfully pickled onion, a slice of leek (kiệu) crisped just right by the sun—sweet enough, sour enough—they are not merely side dishes, but the soul of balance.

It sits there, reading about life through the lens of Katherine Harmon Courage. The book "Cultured" suddenly becomes a guide for us to understand why the ceramic jar in the corner of the kitchen contains an entire invisible civilization.

"We do not possess this body alone; we are hosts to a complex microbial universe where symbiosis is the key to survival."

If Georges Coulet sought the soul in religious rituals, Katherine Harmon Courage seeks it in jars of pickles and vats of kombucha. She points out that humans have never been alone; we are a "holobiont," a super-organism where bacteria outnumber human cells.

It looks at the plate of pickled onions on the table. In the modern world outside, we are too accustomed to industrial, processed food—pasteurized to the point of being soulless. This is a dangerous "abandonment"—we abandon our digestive systems to "boxes" of artificial cleanliness and unintentionally destroy the little angels protecting us. Fermentation is the effort to never "forget" our biological roots.

"Fermentation is the dialogue between humans and nature through time. You cannot rush when working with microscopic life."

Fermentation is a process that demands ultimate patience. It remembers the days leading up to Tet, its sister spreading leeks across the yard, marinating trays of fresh white leeks in the abundant sunlight. Being fully bathed in the sun means being united with the microbes.

Fear. People today worry about the methods of fermentation. But you cannot force a pickled onion to turn sour overnight; you can only create the best environment with salt, sugar, warm water, and... wait.

Each family has its own pickling recipe, creating a unique culinary identity. Katherine points out that the ultimate spiritual laziness of modern humans is severing the link to the way our ancestors ate. Sipping on pickles while reading about life is how we "mend the cracks" (Kintsugi) between a dry, technological world and a heritage-rich past.

"The appetizers of life need the acidity of experience. A diet lacking live microorganisms is a diet that abandons the soul to degeneration."

Learn from the ancestors: live fairly with nature and empathize with the microorganisms. Do not let life "drift" along with industrial food; let every year-end meal with pickled onions and bánh chưng become a true "purification" and "healing" for the soul.

Cultured – A book to show that the future of humanity lies in returning to shake hands with our oldest bacterial friends in the pickle jar at home. For him, that is enough.

[Book] Khi én đưa thoi - Nguyễn Hạnh tuyển chọn

"Thời gian giống như con thoi, dệt nên tấm vải của cuộc đời. Có những sợi tơ rực rỡ, có những sợi sẫm màu đau thương, nhưng chính sự đan xen đó mới tạo nên vẻ đẹp của một kiếp người." 

"Khi én đưa thoi" – thấm thoắt một năm nữa lại qua đi.

Giữa cái hối hả ấy, Em tranh thủ những chuyến hàng chuyển phát cuối cùng gửi vào Nam. Những đầu sách mới em chọn, và cả món quà em gửi tặng kèm theo – chính là quyển "Khi én đưa thoi". Đi cùng đó là một quyển lịch với những dòng chữ viết tay đầy ắp tâm tình, như một sự phản kháng dịu dàng đối với một thế giới công nghệ và máy tính đang phủ dày đặc lên đời sống. Tâm tình được gói lại, chân thành và ấm áp.

Tiêu đề cuốn sách gợi nhắc về sự hữu hạn của kiếp người, nhưng qua cách "em" trao tặng, nó lại mang hình hài của sự kết nối. Em và nó chúc nhau một năm mới, hẹn gặp lại với những ý tưởng còn dở dang của hai kẻ "nghiện" sách. Yêu đến vô cùng.

"Khi én đưa thoi" không phải là một cuốn tiểu thuyết với những cao trào thắt nút, mà là một tập hợp những câu chuyện ngắn, những tùy bút được tuyển chọn kỹ lưỡng. Mỗi trang sách là một "lát cắt" của đời sống: từ kỷ niệm về một mái hiên xưa, hương vị của một món ăn quê nhà cho đến những triết lý nhân sinh ẩn sau những sinh hoạt thường nhật.

Nội dung cuốn sách xoay quanh sự hữu hạn của kiếp người, nhưng không hề mang màu sắc bi lụy. Thay vào đó, nó gợi nhắc về sự kết nối giữa các thế hệ. Những câu chuyện được Nguyễn Hạnh tuyển chọn giúp người đọc nhận ra rằng, dù cuộc đời có trôi nhanh như "én đưa thoi", thì những giá trị về lòng trắc ẩn và sự tử tế vẫn là những sợi tơ bền chặt dệt nên tấm vải của định mệnh. Nó thấy trong đó những ý tưởng còn dở dang của hai kẻ "nghiện" sách, thấy một tình yêu vô cùng dành cho những điều nhỏ bé.

Nó nhớ lại lần đầu gặp em khi dấn thân vào "sóng" – những thử thách, những biến động của cuộc đời. Em vẫn thế, mang một tình yêu mới với ngôn từ, nắn nót từng dòng đầu trong bản thảo đầu tiên của nó. Ghẹo. Nó có một giám tuyển cấp cao về sách. Sự hiện diện của em không chỉ là một người bạn, mà là một "biên tập viên" cho chính tâm hồn nó, giúp nó nhặt nhạnh những mảnh niềm vui nhỏ bé dọc đường để không trở thành một linh hồn lưu vong trong chính cuộc đời mình.

"Thiên thần không đến để giải quyết rắc rối của ta, họ đến để nhắc ta rằng tâm hồn ta vẫn còn chỗ cho sự thanh sạch và khởi đầu mới."

Một năm qua đi, em chào đón một thiên thần nhỏ của riêng mình. Và nó cũng vậy, nó nhận ra một thiên thần xuất hiện để giúp mình thanh tẩy sau một quãng dài u mê của một năm cũ.

***

Time is like a shuttle, weaving the fabric of life. There are brilliant silk threads, and there are threads darkened by sorrow, but it is precisely that intertwining that creates the beauty of a human life."

"As time flies like a shuttle" – in the blink of an eye, another year has passed.

Amidst that hustle, She took advantage of the last delivery shipments sent to the South. The new book titles she chose, and even the gift she sent along – it was the book "Khi én đưa thoi." Accompanied by it was a calendar with handwritten words full of sentiment, like a gentle rebellion against a world of technology and computers that is covering everything thick. Sentiments wrapped up, sincere and warm.

1. The Form of Connection in the Finiteness of Life

The title of the book evokes the finiteness of human life, but through the way "she" gave it, it takes the form of connection. She and he wish each other a new year, looking forward to meeting again with the unfinished ideas of two "book addicts." Love to the extreme.

"Khi én đưa thoi" is not a novel with knotted climaxes, but a collection of short stories and carefully selected essays. Each page is a "slice" of life: from memories of an old porch, the flavor of a hometown dish to human philosophies hidden behind daily activities.

The content of the book revolves around the finiteness of human life, but it does not carry a mournful color. Instead, it reminds us of the connection between generations. The stories selected by Nguyen Hanh help readers realize that even though life flies by like a "shuttle," the values of compassion and kindness are still the sturdy silk threads weaving the fabric of destiny. He sees in it the unfinished ideas of two "book addicts," a boundless love for small things.

It recalls the first time It met her when embarking on the "waves" – the challenges, the upheavals of life. She is still the same, carrying a new love for words, meticulously writing the first lines in his first manuscript. Teasingly, he realizes he has a high-level curator for books. Her presence is not just as a friend, but as an "editor" for his own soul, helping him pick up small pieces of joy along the way so as not to become an exiled soul in his own life.

"Angels do not come to solve our troubles; they come to remind us that our souls still have room for purity and new beginnings."

A year has passed, she welcomed a little angel of her own. And it is the same, it realizes an angel appeared to help cleanse it after a long period of delusion of a past year.

The book by Nguyen Hanh, the gift from her, and the handwritten lines... all create a vivid memoir for the final days of the year. Keep walking, as steady as a Phoenix, and remain calm before the flow of time. Because, no matter how fast time flies, the sentiments wrapped up and the angels who have appeared will always be the anchor keeping us attached to our truest self.

[Musing of life] Chợ (14) - Phiên chợ cuối cùng - The Dream Sellers

Sài Gòn cuối năm. Nó, anh và chị, ba bóng người giữa dòng đời xuôi ngược, cố gắng sắp xếp một khoảng lặng để "neo" lại bên nhau. Vẫn như thuở nào, cuộc gặp chẳng vì một mục đích thực dụng gì cao siêu, chỉ đơn giản là để gặp. Để được nhìn thấy nhau vẫn ổn, để thăm hỏi, rồi miên man sang chuyện đời, chuyện vẽ, và cả những tầng nấc triết lý nhân sinh. Tượng hình. Nó ngồi đó, lặng lẽ như một mặt hồ, để mặc những quan điểm và chuyện trò soi bóng.  

Yêu thương. Tặng nhau những món quà, nhỏ thôi nhưng chứa đựng cả một trời tâm ý. Có lúc, câu chuyện trôi về "Chợ" – nơi nó đã sinh ra và lớn lên, nơi những lớp phù sa và mùi sình non đã nhào nặn nên cái tính cách gàn gàn của nó hôm nay. Hóa ra, môi trường không chỉ nuôi dưỡng thể xác, nó còn tạc nên hình hài cho cả linh hồn.

Cao thành, hai mươi bảy Tết. Ngày. Nó chở thằng nhóc Merci dạo một vòng quanh chợ quê. Không khí đặc quánh mùi Tết. Đó là mùi của hoa tươi, của trái chín vừa được chủ sạp "tắm táp" bằng những gáo nước mát lành, rồi khéo léo sắp xếp cho chúng phơi ra cái sắc diện lộng lẫy nhất, khiêu gợi nhất trong tầm mắt người qua. Là mùi mặn mòi của mồ hôi rịn ra trên những tấm lưng áo sờn, hòa trong tiếng bước chân chạy vội, tiếng xe lôi đi vội của những người sợ trễ nải một chuyến hàng.

Và có cả cái mùi ngai ngái, nồng nồng của đống rác ngổn ngang nơi góc chợ – những thứ dư thừa, dập nát bị quăng sang một bên, nằm nhẫn nại chờ kết thúc một phiên chợ để được dọn sạch một lần cho kịp giao thừa. Giữa cái mớ âm thanh mặc cả xôn xao, những sắc màu rực rỡ và cả những góc khuất xù xì ấy, Tết hiện ra vừa trần trụi, vừa lấp lánh lạ thường. Nó quay sang hỏi nhỏ:

• "Con thấy chợ mình hôm nay đông vui không?"

Thằng nhóc nhìn dạt qua những gương mặt tất tả, rồi lắc đầu tỉnh bơ:

• "Con thấy không thấy vui."

Nó cười, cái cười nửa miệng trước sự thành thật đến đau lòng của trẻ nhỏ. Người đông, kẻ mua người bán rộn rã thế mà lại không vui? Ngắm. Phóng tầm mắt ra xa, nó nhận ra chợ năm nay lưa thưa hơn hẳn. Những khoảng trống trên nền đất vốn mọi năm chật kín hoa trái, giờ bỗng mênh mông như nỗi lo của người bán.

Hai mươi bảy Tết. Đêm. Nó lại đưa Merci dạo quanh chợ thêm một lần nữa. Khi ánh mặt trời khuất dạng, chợ bắt đầu "lên đèn". Những bóng đèn dây tóc vàng vọt chong lên giữa các sạp hàng, đổ những cái bóng dài lố nhố xuống mặt đường. Kẻ bán ngồi đó, đôi mắt đăm đắm đợi chờ một người mua. Nhộn nhịp. Ánh sáng của sự sống bắt đầu nhảy múa trong mắt trẻ thơ. Thằng nhóc gật gù, vẻ mặt tràn đầy sự thỏa mãn:

• "Chợ giờ mới thực sự đông vui, ba ha?"

Nó lặng im. Hóa ra cái vui của trẻ nhỏ nằm ở ánh đèn lấp lánh, còn cái vui của người lớn lại nằm ở sự vơi đi của hàng hóa. Đêm trắng bắt đầu giăng mùng trên những sạp hoa, chợ vẫn thức, và những giấc mơ về một cái Tết ấm cũng bắt đầu thức dậy.

Nước ròng rớt lại lớp sình non 

Ghe khóm, ghe dưa đậu mỏi mòn 

Hai mươi bảy Tết, đêm trắng xóa 

Mùng giăng kẽ chợ, giấc ngủ ngon?

Đèn dầu loe lét vạch màn sương 

Bà Hai quàng lại chiếc khăn rằn 

Tóc nhuộm màu khói, đời nhuộm nắng 

Chuyện đời chuyện khổ, gác bên chân.

Kìa cậu Tám cười, miệng phả khói 

Nhặt lá sâu đi, đợi rạng ngày 

Xếp hàng như thể lên nòng đạn 

Thắng bại, buồn vui... một chuyến này!

Người chở, người sấp giấc mơ bán 

Hoa thắm, trái tươi treo hy vọng 

Đổi lấy xuân sang, ấm chút lòng.

Đời chợ lênh đênh, đời cơm gạo 

Người mua kẻ bán, ai nhớ hông? 

Mà sỏi đá mòn, quên dấu tích.

Hai chín, Ba mươi, dòng sông cạn 

Chợ vãn người đi, lệ chảy dài 

Giấc mơ vừa bán, vừa mua lại 

Gói ghém niềm thương... đợi sớm mai.

Người đi buôn những hồn xưa cũ 

Có nhớ đêm nay, buổi chợ này? 

Lời ru đứt quãng, một đời chợ 

Vẫn giữ niềm yêu... đến tận cùng.

***

Saigon at the year's end. Him, his brother, and his sister—three silhouettes amidst the ebbing and flowing tide of life—striving to arrange a moment of stillness to "anchor" themselves together. As always, the meeting serves no grand utilitarian purpose; it is simply to meet. To see that each is still okay, to inquire after one another, and then to drift into stories of life, of painting, and the many layers of human philosophy. Figurative. He sits there, quiet as the surface of a lake, letting their perspectives and conversations reflect upon him.

Affection. They exchange gifts—small things, yet containing a whole heaven of intent. At times, the conversation drifts toward "The Market"—the place where he was born and raised, where layers of silt and the scent of fresh mud molded his stubborn, eccentric character of today. It turns out, the environment does not only nourish the physical body; it carves the very shape of the soul.

Cao Lãnh, the 27th of Tết. Daytime. He takes little Merci for a ride around the country market. The air is thick with the scent of Tết. It is the fragrance of fresh flowers and ripe fruits just "bathed" by the stall owners with ladles of cool water, then skillfully arranged to expose their most splendid, most seductive forms to the eyes of passersby. It is the briny scent of sweat soaking through frayed shirt-backs, mingling with the sound of hurried footsteps and the rush of trailers driven by those fearing they might be late for a shipment.

And then there is the pungent, heavy smell of the sprawling piles of trash in the market corners—the surplus, the bruised and battered goods tossed aside, lying patiently for the market to end so they can be cleared away in time for New Year’s Eve. Between the cacophony of haggling voices, the brilliant colors, and those rough, hidden corners, Tết reveals itself as both raw and extraordinarily glittering. He turns and asks softly:

"Do you think our market is bustling and fun today?" The boy looks across the frantic faces and shakes his head nonchalantly:

"I don’t think it’s fun." He smiles—a half-smile at the heartbreaking honesty of a child. Crowds of people, buyers and sellers in a ruckus, and yet it isn't "fun"? Observing. Looking further out, he realizes the market this year is significantly sparser. The empty spaces on the ground, which in previous years were packed with flowers and fruit, now suddenly feel as vast as the sellers' worries.

The 27th of Tết. Night. He takes Merci around the market once more. As the sun vanishes, the market begins to "light up." Flickering incandescent bulbs are hoisted between stalls, casting long, jumbled shadows onto the road. The sellers sit there, their eyes fixed in anticipation of a buyer. Bustling. The light of life begins to dance in the child's eyes. The boy nods, his face full of satisfaction:

"The market is truly fun now, right Dad?" He remains silent. It turns out a child's joy lies in the sparkling lights, while an adult's joy lies in the thinning of the goods. A white night begins as mosquito nets are pitched over flower stalls; the market stays awake, and dreams of a warm Tết begin to rouse.

---

The Verse of the Market

The low tide leaves behind a layer of fresh mud, Boats of pineapples and melons moored in weariness. The twenty-seventh of Tết, a night turned stark white, Mosquito nets pitched in market stalls—is sleep truly sweet?

The oil lamp flickers, piercing the veil of mist, Granny Hai re-wraps her checkered khăn rằn scarf. Hair dyed the color of smoke, a life dyed by the sun, The sorrows of the world are set aside at her feet.

There is Uncle Tam, smiling as smoke exhales from his lips, Picking off pest-eaten leaves, waiting for the break of day. Arranging his goods like loading a rifle's chamber, Victory or defeat, joy or sorrow... it all hinges on this one trip!

People hauling, people arranging dreams for sale, Bright flowers, fresh fruits—anchors for hope, To trade for a coming Spring, to warm the heart a little.

A market life adrift, a life of rice and grain, Buyers and sellers—will anyone remember? While the pebbles wear away, and footprints vanish.

The twenty-ninth, the thirtieth—the river runs dry, The market thins, people depart, tears flow long. A dream just sold, then bought back once more, Packing up lingering affections... waiting for the morrow.

Those who trade in the souls of the ancient past, Do you remember this night, this market session? Lullabies broken, a lifetime spent at the market,

Still holding onto love... until the very end.

[Musing of life] Chợ (13) - Những Kẻ bán giấc mơ - The Dream Sellers

Hai mươi Tết.

Thành phố bắt đầu lác đác những bóng người chở giấc mơ đi bán. Những giấc mơ được bứng từ phù sa sông nước miền Tây, nương theo những chuyến xe tải đêm, đổ về rải rác khắp các vỉa hè Sài Gòn. Họ gom góp cả mùa hoa, rồi chở theo hy vọng về một cái Tết ấm hơn để rao bán giữa lòng phố thị.

“Bị đuổi dữ quá em ơi,” người đàn ông nói khẽ phía sau hàng rào trường Mỹ Thuật. Nó đứng đó, phía trong sân, chờ thằng nhóc đá bóng xong. Dưới ánh đèn nhập nhem của buổi tối, cái màu vàng nhạt nhòa của đèn đường đổ xuống, hằn rõ gương mặt đã nhuốm màu sương gió. Chiếc áo sơ mi sọc sờn vai, cũ kỹ như chính cuộc đời lữ thứ của ông. Khắc khổ. Hờn mát.

Nó đã không mua hoa của ông. Một cặp vợ chồng khác đã chen ngang, tự nhận mình là chủ qua thái độ, cắt đứt lời giới thiệu đầy vẻ cầu khẩn đó bằng một cái lắc đầu khước từ nhanh chóng cho “vận chuyển”. Đốp chát. Mấy lời “sao mà vận chuyển”. Họ còn chưa kịp nghe ông báo giá bao nhiêu cặp cúc. Họ chỉ biết mình cần đẩy hoa đi cho nhanh trước khi đô thị đến dẹp bãi. Phố không cho phép lấn chiếm vỉa hè, dù là để bày ra những giấc mơ rực rỡ nhất. Giá hoa: một trăm ngàn một cặp cúc. Rẻ đến nhói lòng.

Hai mươi ba Tết.

“Cao bao nhiêu rồi con trai?” Nó mỉm cười nhìn chú nhóc nhà mình. Thằng bé đứng dậy, lừng lững giữa những nhành mai đang độ chớm nụ. Những chậu mai không che khuất nổi cái chiều cao đang lớn nhanh như thổi của thằng nhóc.

Công viên Lê Văn Tám hôm nay ngợp đầy những giấc mơ. Người ta tìm đến đây để chọn lấy một chút sắc màu, rồi chở sự rạng rỡ về nhà với mắn may đặt vào trong diễn giải.

“Con cao hai mét rồi,” thằng nhóc thủng thỉnh trả lời sau lớp kính cận dày cộm..

Biết. Thằng nhóc đang học ở Bách Khoa. Gần như là duyên nợ, có một sự tình cợ tạo thành duyên nợ với ngô trường này. Trò chuyện. Biết được người anh giờ đã là trưởng khoa, chúng tôi lướt qua nhau trên cuộc sống này. Nó bắt đầu trở về những giấc mơ về nhà. Một cặp cúc còn 300 ngàn; đêm trước là 350 ngàn. 

Nhớ. Người mang giấc mơ về phố, họ bắt đầu tính toán những chi phí đè nặng lên đôi vai: tiền xe tải, tiền thuê khoảnh đất trống lấp đầy cỏ dại để biến thành bãi hoa, tiền công cán, điện nước trong vỏn vẹn chục ngày tá túc đất khách.

Đợi chờ. Những người sẻ chia về cuộc sống, họ có tiền và có cả sự thấu cảm. Họ mua sớm để bù đắp cho những người đến sau có lòng nhưng túi tiền eo hẹp hơn. Trách ai? Bây giờ biết trách ai khi ai cũng đang cầm trên tay một giấc mơ cần rao bán. Ở ngay hiện tại này.

Sài Gòn đón những kẻ bán và người mua bằng những trận mưa lớn bất chợt. Mưa xối xả, như muốn thử thách đức tin của những người làm nghề hoa.

Hai mươi bốn Tết.

Cao Lãnh đón về bằng cái rộn rã riêng của quê nhà. Không khí dịu lại, bớt đi cái gắt gỏng của đô thành. Nhưng người quê giờ cũng chẳng còn như năm nao. Nó dạo qua phố, qua chợ, nghe những lời thăm hỏi quen thuộc. Xót xa.

Con đường vào chợ giờ cũng được kẻ ô, dựng sạp. Bánh mứt, bao lì xì, giấy dán xanh đỏ… Tất cả đều phơi mình ra đó để chờ đợi một giấc mơ. Họ bán cho người khác niềm vui ngày Tết, để đổi lấy cho mình một chút vốn liếng cho năm mới sắp sang. Rồi chính họ, cũng sẽ đi mua lại một giấc mơ ở những giờ khắc cuối cùng của phiên chợ cuối năm.

Nó chở đám trẻ đi, ê a nói về những con sông giờ đang rút cạn, trơ ra cả lòng sông sâu hoắm. Thủy triều. Nó giải thích với con rằng nơi này, ngày xưa ba từng bơi lội, từng ngụp lặn trong dòng nước mát lành. Giờ thì đất lấn sông, bê tông lấn cỏ. Con sông không còn chảy thẳng một dòng. Tắc nghẽn.

Quê nhà đã hóa bê tông . Một ngôi chợ mới lại chuẩn bị mọc lên. Một ngôi chợ lớn đến ba tầng. Thở ngắn, than dài. Người nói về ngôi chợ sắp hoàn thành kia. Một giấc mơ mới lại chuẩn bị gắn liền với nợ nần. Ai không tiền thì được “hỗ trợ vay”. Nhưng nếu không vay thì biết bán ở nơi nào? Một câu hỏi rơi tõm vào im lặng không lời đáp.

Lần hồi. Họ đi tìm chỗ trước. Những con người gắn liền với chợ, lại tiếp tục hòa vào dòng người, họ đứng, họ ngồi, họ rao. Tết là gì đối với họ? Tết là lúc tranh thủ những ngày cuối cùng để chở đi và rao bán giấc mơ cho người khác được may mắn, đủ đầy. Để rồi họ mua lại cho chính mình một hiện tại, hoặc một tương lai ngắn ngủi chỉ vừa bằng ba ngày Tết.

Và rồi họ sẽ lại chuẩn bị cho trận chiến cuối cùng. Hai mươi bảy, hai mươi tám, rồi hai mươi chín… lúc đó mới định đoạt thắng thua. Họ cứ nói về thắng thua, mấy đời rồi vẫn vậy. Thắng hay thua thì họ vẫn cứ miệt mài với chợ, như một kẻ tình si trung thành. Dẫu bị cuộc đời phụ bạc bao lần, họ vẫn cứ giữ vẹn một niềm tin yêu vào mùa xuân tới, vào chợ, như thể lỡ yêu rồi. Biết sao. Thương, những kẻ bán giấc mơ.

***

The 20th of Tết.

The city begins to see scattered shadows of people carrying dreams for sale. These dreams were uprooted from the silt of the Mekong Delta, hitching rides on midnight trucks to pour onto the sidewalks of Saigon. They gathered an entire season of blossoms, hauling hopes for a warmer Tết to hawk amidst the heart of the city.

“They’ve been chasing us away so much, kid,” a man whispered from behind the fence of the University of Fine Arts. I stood there, inside the yard, waiting for my boy to finish his football game. Under the flickering evening lights, the pale yellow of the streetlamps fell, etching clearly a face weathered by sun and wind. A striped shirt, frayed at the shoulders, as worn out as his own nomadic life. Hardship. Resentment.

I did not buy his flowers. Another couple cut in, asserting their ownership through their demeanor, severing his pleading introduction with a swift, dismissive shake of the head regarding "delivery." Snappy. Remarks like “how could you even deliver these?” They didn't even wait to hear his price for a pair of chrysanthemums. They only knew they needed to push their own flowers fast before the urban authorities cleared the lot. The streets do not allow sidewalk encroachment, even to display the most brilliant dreams. The price: one hundred thousand dong for a pair of chrysanthemums. Heartbreakingly cheap.

---

The 23rd of Tết.

“How tall are you now, son?” I smiled at my little lad. He stood up, towering amidst the apricot branches just beginning to bud. The pots of apricot blossoms couldn't hide a height that was growing like a weed.

Lê Văn Tám Park today is overwhelmed with dreams. People come here to pick a bit of color, carrying radiance back home with "luck" tucked into their interpretations.

“I’m two meters tall now,” the boy replied nonchalantly behind his thick glasses.

I know. The boy is studying at the University of Technology (Bach Khoa). It’s almost like destiny—a series of coincidences that formed a bond with this school. We chatted. Learning that his older brother is now a Dean, we brushed past each other in this life. I began to return to my own dreams of home. A pair of chrysanthemums is now 300 thousand; the night before, it was 350.

Remembering. Those who bring dreams to the city begin to calculate the costs weighing on their shoulders: truck rentals, the fee for a vacant plot cleared of weeds to become a flower stall, labor, electricity, and water—all for a mere ten days of taking refuge in a stranger’s land.

Waiting. Those who share in life; they have money and they have empathy. They buy early to compensate for those who come later with a willing heart but a tighter purse. Who is to blame? Who can be blamed when everyone is holding a dream in their hands that needs to be sold. Right here, in this present.

Saigon greets the sellers and buyers with sudden, heavy rains. A downpour, as if to test the faith of those who live by the flower.

---

The 24th of Tết.

Cao Lãnh welcomes me back with the unique bustle of home. The air softens, losing the harshness of the metropolis. But the country folk are no longer as they were in years past. I strolled through the streets, through the market, hearing familiar greetings. Aching.

The roads leading to the market are now gridded into stalls. Jams, red envelopes, crimson paper... everything is laid bare, waiting for a dream. They sell the joy of Tết to others to exchange for a bit of capital for the coming year. Then they, too, will go buy back a dream in the final hours of the year-end market.

I drove the children along, listening to them babble about the rivers now receding, exposing a deep, hollow riverbed. The tide. I explained to my children that here, once upon a time, Dad used to swim and dive in the cool, fresh water. Now, the land encroaches on the river, and concrete encroaches on the grass. The river no longer flows in a straight line. Congestion.

Home has turned to concrete. A new market is about to rise. A grand market, three stories high. Short breaths, long sighs. People talk about that nearly finished market. A new dream is about to be tied to debt. Those without money are offered "loan support." But if they don't take the loan, where will they sell? A question that drops into a silence with no answer.

Bit by bit. They go to find a spot first. Those whose lives are tied to the market continue to merge into the crowd—standing, sitting, hawking. What is Tết to them? Tết is the time to seize the final days to haul away and sell dreams of luck and abundance to others. Only then can they buy for themselves a present, or a future as short as the three days of Tết.

And then they will prepare for the final battle. The 27th, the 28th, then the 29th... only then is victory or defeat decided. They talk of winning and losing; it’s been this way for generations. Win or lose, they remain diligently devoted to the market, like a loyal, lovestruck fool. Though betrayed by life a thousand times, they still keep a whole heart of faith and love for the coming spring, for the market, as if they've already fallen too deep in love. What can be done? Pity, the dream sellers.