Chiến Phan

Hiển thị các bài đăng có nhãn literature. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn literature. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Tư, 25 tháng 2, 2026

[Book] Tình yêu ở thành phố lớn - Sang Young Park


"Seoul là một thành phố rộng lớn, nơi bạn có thể gặp hàng nghìn người mỗi ngày nhưng vẫn thấy mình như một linh hồn lưu vong đang đi tìm một bến đỗ không có trên bản đồ."

Có con đường chẳng ai đi lại lần hai. Tìm hiểu và tìm lại một tuổi trẻ cho người đọc qua từng trang sách. Nó gõ cửa bước vào căn phòng thuê chật hẹp của Jaehee và Young, ngồi xuống và lắng nghe đôi bạn trẻ nói về cuộc sống thanh xuân hiện tại của mình. Một thanh xuân cô đơn, điên rồ và đầy rối lòng trong sự nghi ngờ chính cả bản thân. Tội.

Nếu Chung Bora dùng kinh dị để lột tả sự nghẹt thở, thì Sang Young Park lại dùng sự thành thật đến đau lòng để bốc trần một "Tình yêu ở thành phố lớn" – nơi những linh hồn trẻ tuổi đang cố gắng tìm thấy sự hiện diện của mình giữa lòng Seoul rực rỡ.

Sang Young Park không chỉ là một nhà văn; anh là tiếng nói đại diện cho một thế hệ đang sống trong sự giằng xé giữa những chuẩn mực Nho giáo khắt khe và khát vọng tự do cá nhân. Sinh năm 1988, Park mang vào văn chương cái nhìn sắc sảo về đời sống đô thị. Tác phẩm của anh, đặc biệt là cuốn sách này (từng lọt danh sách rút gọn giải International Booker), là bản cáo trạng về sự cô độc nhưng cũng là lời tự tình dành trái tim mình.

Anh không chọn cách lãng mạn hóa tình yêu. 

Cuốn sách là chuỗi những câu chuyện liên kết xoay quanh nhân vật Young,  lãng du trong những quán bar ở khu Itaewon. Nhưng điểm chạm lớn nhất khiến nó bùi ngùi chính là tình bạn giữa Young và Jaehee. Họ giống như hai mảnh vỡ của nghệ thuật Kintsugi, nương tựa vào nhau để hàn gắn những vết nứt mà xã hội đã gây ra.

Jaehee và Young cùng chia sẻ một căn hộ chật hẹp, cùng uống rượu, cùng yêu, và cùng thất bại. Họ hiện diện trong cuộc đời nhau không phải bằng những lời hứa vĩ đại, mà bằng sự thấu cảm lặng lẽ nhất. Khi cô gái Jaehee rời đi để kết hôn, Young rơi vào một sự nghẹt thở mới: sự cô độc của một người bị ở lại trong "thành phố lớn" của những sự tình cờ.

"Chúng ta dành cả thanh xuân để chạy trốn khỏi sự cô độc, để rồi nhận ra rằng cô độc chính là căn tính thật nhất của mỗi kẻ lữ hành dưới ánh đèn huỳnh quang của thành phố này."

Young rơi vào giữa hai con đường chẳng biết đích đến. Một bên là thế giới rực rỡ của những cuộc tình chóng vánh và ánh đèn disco; một bên là thực tại khắc nghiệt khi anh phải chăm sóc người mẹ bị ung thư.

Dù mẹ anh chối bỏ căn tính của con trai, Young vẫn chọn cách hiện diện bên giường bệnh. Đó là nỗ lực đạo đức lớn nhất – sự tận hiến âm thầm mà M. Scott Peck từng nhắc đến. Young không lười biếng tâm linh; anh rút cạn năng lượng của mình để làm một "con chim nhại" hót giữa bóng tối của căn bệnh và sự kỳ thị. Anh chấp nhận sự dơ dáy của những túi dịch, sự mệt mỏi của những ca trực đêm để giữ lấy một chút hơi ấm tình thân.

"Hãy cứ đi, dù là đi vào bóng tối hay đi về phía ánh sáng neon rực rỡ. Miễn là bạn đừng để mình bị bỏ quên trong sự vô cảm của chính mình."

Tình yêu ở thành phố lớn – Không chỉ là một cuốn tiểu thuyết Queer, đó là tấm gương soi chiếu sự hiện diện của mỗi chúng ta trong kỷ nguyên của những "chiếc hộp" bê tông vô hồn. Với nó, đó là một sự thanh tẩy cần thiết để biết trân trọng hơn những ân tình dọc đường di cư.

***


"Seoul is a vast city where you can meet thousands of people every day but still find yourself like an exiled soul searching for a harbor that isn't on the map."

There is a road that no one travels twice. Through every page, the reader is invited to find and reclaim a piece of youth. He knocks and enters the cramped rented room of Jaehee and Young, sitting down to listen to the two young friends speak of their current youthful lives—a youth that is lonely, crazy, and profoundly troubled by self-doubt. Pity.

If Chung Bora uses horror to depict suffocation, Sang Young Park uses heartbreaking honesty to strip bare a "Love in the Big City"—a place where young souls strive to find their presence amidst the brilliant heart of Seoul.

Sang Young Park is not just a writer; he is the voice representing a generation caught in the tension between strict Confucian norms and the desire for individual freedom. Born in 1988, Park brings to literature a sharp perspective on urban life. His work, especially this book (which was shortlisted for the International Booker Prize), is an indictment of loneliness but also a self-confession for his own heart. He does not choose to romanticize love; instead, he presents it in its rawest form.

The book is a series of interconnected stories revolving around the character Young, wandering through bars in the Itaewon district. But the most profound touchpoint that makes him sentimental is the friendship between Young and Jaehee. They are like two fragments of Kintsugi art, leaning on each other to mend the cracks that society has inflicted upon them.

Jaehee and Young share a cramped apartment, drink together, love together, and fail together. They are present in each other's lives not through grand promises, but through the quietest empathy. When Jaehee leaves to get married, Young falls into a new kind of suffocation: the loneliness of one left behind in the "big city" of coincidences.

"We spend our whole youth running away from loneliness, only to realize that loneliness is the truest identity of every traveler under the fluorescent lights of this city."

Young falls between two paths with no known destination. On one side is the brilliant world of fleeting affairs and disco lights; on the other is the harsh reality of caring for his mother who is battling cancer.

Even though his mother rejects her son's identity, Young still chooses to be present by her hospital bed. That is the greatest moral effort—the silent dedication that M. Scott Peck once mentioned. Young is not "spiritually lazy"; he drains his energy to be a "mockingbird" singing amidst the darkness of illness and stigma. He accepts the filth of fluid bags and the exhaustion of night shifts to hold onto a small bit of familial warmth.

"Keep going, whether into the darkness or toward the brilliant neon lights. As long as you don't let yourself be forgotten in your own indifference."

Love in the Big City is not just a Queer novel; it is a mirror reflecting the presence of each of us in the era of soulless concrete "boxes." For him, it is a necessary cleansing to better appreciate the affections found along the migration route.

It reminds us to stay awake and present. Whether we are in the bustling year-end of Saigon or the cold neon of Seoul, do not let "abandonment" become your fate. Keep your Shoshin (Beginner’s Mind) and cherish the "Kintsugi" of your own life. For him, that is enough.

Thứ Ba, 24 tháng 2, 2026

[Book] Thời gian biểu ca đêm - Chung Bora

 

"Thế giới này không vận hành bằng lòng tốt, nó vận hành bằng những món nợ mà người ta luôn tìm cách lẩn tránh cho đến khi chúng gõ cửa vào lúc nửa đêm."

Để hiểu "Thời gian biểu ca đêm", ta không thể chỉ đọc cốt truyện; ta phải hiểu về người đàn bà đã sử dụng quy luật nhân quả và những yếu tố tâm linh, kinh dị như một thứ "mực đen" để vẽ nên những ẩn dụ tàn nhẫn nhất về xã hội hiện đại.

"Người ta thường nghĩ rằng nếu mình không nhìn thấy nỗi đau, thì nỗi đau đó không tồn tại. Nhưng trong vũ trụ của sự vay trả, mọi sự thờ ơ đều được tính lãi theo thời gian."

Chất liệu của cuộc sống là lợi thế của Chung Bora; khi tận dụng chất liệu từ công việc là nhà hoạt động xã hội am tường về văn học Nga và Đông Âu. Sự am tường này đã giúp bà nhào nặn nên một thế giới nơi quy luật nhân quả không hiện lên qua những lời răn dạy đạo đức giáo điều, mà qua những tình tiết kinh dị dồn dập.

Không chọn cách lãng mạn hóa nổi đau, thay vào đó phơi bày hết bằng ẩn dụ. Trong thế giới của Chung Bora, cái ác hay sự bất hạnh không tự nhiên sinh ra. Chúng là "quả" của những "nhân" dối trá, vô cảm và bóc lột. Bà sử dụng thể loại Speculative Fiction (Văn chương suy tưởng) để đặt ra một câu hỏi nhức nhối: Nếu chúng ta phó mặc nhân tính cho guồng máy, thì bóng ma nào sẽ thức tỉnh để đòi lại món nợ đó? 

"Đôi khi, những con quái vật đáng sợ nhất lại là những kẻ mang trong mình trái tim khao khát được làm người nhất, giữa một đám đông đã từ bỏ quyền làm người từ lâu."

Tên tác phẩm gợi nhắc về một sự trật tự, kỷ luật (Thời gian biểu), nhưng đối tượng lại là Ca đêm—khoảng thời gian của những gì bị che giấu và những yếu tố tâm linh huyền bí.

Nếu trong sách của Shelley Tanaka, chiếc hộp là căn hộ chật hẹp, thì ở đây, chiếc hộp là thời gian ca đêm. Những người làm ca đêm là những kẻ bị gạt ra lề, những "con tốt thí" hiện diện trong sự vô hình. Chung Bora lột tả họ qua những ẩn dụ về sự biến dạng: con người dần biến thành máy móc, hoặc bị nuốt chửng bởi những bóng ma do chính hệ thống tạo ra. Đây chính là quy luật nhân quả: khi một xã hội vận hành bằng sự bóc lột thầm lặng, nó sẽ sản sinh ra những "quái vật" tâm linh từ chính sự nghẹt thở đó.

Những nhân vật trong ca đêm phải học cách nhìn thế giới lại từ đầu, nơi những quy luật ban ngày không còn giá trị, chỉ còn lại sự đối diện trần trụi với bản ngã và những "nghiệp báo" từ công việc.

Điểm sâu sắc nhất là cách Chung Bora tìm thấy "linh hồn" trong những thực thể quái dị. Các yếu tố kinh dị không dùng để hù dọa rẻ tiền, mà là ẩn dụ cho những nỗi đau bị kìm nén. 

Những nhân vật của bà đều là những mảnh vỡ nhân quả. 

Kết nối với Hãng luật hay Tính bản ác, cuốn sách của Chung Bora là bản cáo trạng về sự dối trá của hệ thống:

  • Cái ác vô hình: Cái ác thường là một quy trình, một thời gian biểu vô hồn. Quy luật nhân quả vận hành khi con người chấp nhận làm một mắt xích trong quy trình đó mà không đặt câu hỏi.

  • Sự lười biếng đạo đức: Xã hội ban ngày "phó mặc" mọi trách nhiệm cho những người làm ca đêm. Sự "vô tình" này chính là cội rễ của những hiện tượng tâm linh đáng sợ, khi những linh hồn bị bỏ quên quay lại tìm sự hiện diện của mình.

Hành trình của các nhân vật chính là cuộc đấu tranh để giữ lấy "mùi người" giữa sự vây hãm của những ẩn dụ kinh dị công nghiệp. 

Thời gian biểu ca đêm – Một tấm gương soi chiếu sự cô độc và quy luật nhân quả nghiệt ngã trong kỷ nguyên máy móc. Với nó, đó là sự thanh tẩy cần thiết để tỉnh táo trước những dối trá nhân danh sự trật tự.

***


"This world does not operate on kindness; it operates on debts that people always seek to evade until they knock on the door at midnight."

To understand "Your Night Shift," we cannot simply read the plot; we must understand the woman who used the law of cause and effect and spiritual, horror elements as a kind of "black ink" to paint the most ruthless metaphors of modern society.

1. Author Chung Bora: The Law of Cause and Effect and the Ghosts of Reality

Chung Bora is not just a writer; she is a social activist well-versed in Russian and Eastern European literature. This mastery helped her mold a world where the law of cause and effect appears not through dogmatic moral teachings, but through frantic horror episodes.

In Chung Bora’s world, evil or misfortune is not born naturally. They are the "fruits" of the "seeds" of lies, apathy, and exploitation. She uses the genre of Speculative Fiction to pose a haunting question: If we abandon our humanity to the machine, what ghost will wake up to reclaim that debt? She chooses not to romanticize pain; instead, she exposes it all through metaphors, forcing us to look directly at the law of cause and effect that we are often too lazy to acknowledge.

"People often think that if they don't see pain, then that pain does not exist. But in the universe of borrowing and repaying, all indifference is charged with interest over time."

The title of the work evokes a sense of order and discipline (Time Schedule), but the subject is the Night Shift—the time of the hidden and the mystical spiritual elements.

If in Shelley Tanaka's book, the box is a cramped apartment, here, the box is the night shift time. Night shift workers are the marginalized, the "pawns" present in invisibility. Chung Bora portrays them through metaphors of distortion: humans gradually turning into machines, or being swallowed by ghosts created by the system itself. This is the law of cause and effect: when a society operates by silent exploitation, it will produce spiritual "monsters" from that very suffocation.

The characters in the night shift must learn to look at the world anew (Shoshin), where daylight rules no longer hold value, leaving only the raw confrontation with the ego and the "karmic consequences" of work.

The deepest point is how Chung Bora finds the "soul" in grotesque entities. Horror elements are not used for cheap scares but are metaphors for suppressed pain.

"Sometimes, the most terrifying monsters are those who carry in them a heart that yearns for humanity the most, amidst a crowd that has long surrendered the right to be human."

Her characters are all karmic fragments. She uses horror as the "liquid gold" of Kintsugi to mend them, highlighting the cracks of existence. "Trương Tử" (the one who stands in the middle) will see that horror is the most authentic way to depict a reality that is already inherently terrifying.

Connecting with The Firm or People of the Lie, Chung Bora's book is an indictment of the system's deceit:

  • Invisible Evil: Evil is often a process, a soulless time schedule. The law of cause and effect operates when humans accept being a link in that process without asking questions.

  • Moral Laziness: Daylight society "abandons" all responsibility to those on the night shift. This "indifference" is the root of terrifying spiritual phenomena, when forgotten souls return to reclaim their presence.

The journey of the protagonists is the struggle to preserve the "human scent" amidst the siege of industrial horror metaphors. Chung Bora reminds us: To avoid being "forgotten," we must dare to look at the consequences we have created.

Your Night Shift – A mirror reflecting the loneliness and the harsh law of cause and effect in the machine age. For him, it is a necessary purification to stay awake before lies in the name of order. It is enough.

Thứ Tư, 21 tháng 1, 2026

[Sách] Những đứa trẻ bị bỏ quên - Nobody Knows - Shelley Tanaka

"Mẹ nói mẹ muốn tìm hạnh phúc. Vậy còn chúng con thì sao? Chẳng lẽ chúng con không nằm trong hạnh phúc của mẹ?"
Nghẹt thở. Cuốn sách không chỉ là một câu chuyện; nó là một trải nghiệm nghẹt thở. Đó là cảm giác xâm chiếm lấy tâm trí khi ta dõi theo bước chân của bốn đứa trẻ trong vỏn vẹn một căn hộ – nơi vốn dĩ phải là tổ ấm, nhưng lại biến thành một "chiếc hộp" chôn chặt những thiên thần sa xuống trần gian.

Nếu M. Scott Peck gọi sự lười biếng tâm linh là cội rễ của cái ác, thì "Những đứa trẻ bị bỏ quên" của Shelley Tanaka chính là bản cáo trạng sống động và đau đớn nhất cho lý thuyết đó. 

Căn hộ nhỏ giữa lòng Tokyo hoa lệ hiện lên như một quan tài cho sự sống. Tại đây, bốn anh em cùng mẹ khác cha bị giam lỏng, không phải bằng xiềng xích, mà bằng sự chối bỏ của người mẹ và sự vô cảm của xã hội. Chúng như những thiên thần bị đọa đày, sinh tồn trong một không gian chật hẹp, để rồi một trong số chúng cũng ra đi mãi mãi ngay trong chính chiếc hộp ấy.

Sự tồn tại của chúng bị gạt qua một lề của cuộc sống, bị tước đoạt quyền được nhìn thấy, được nghe thấy và được công nhận là "con người".

Khi con người bỏ quên "căn tính" dưới danh nghĩa sự vô tình

Cuốn sách phơi bày một trần gian biến đổi, nơi con người – dù vô tình hay cố tình – đã đánh mất đi căn tính (identity) và lòng trắc ẩn của mình. Người ta thường gán cho mọi sự bi thương hai chữ "vô tình" để vỗ về lương tâm, để cảm thấy bớt tội lỗi trước những số phận bị bỏ rơi.

Nhưng qua ống kính của sự phó mặc, ta thấy đó không phải là vô tình. Đó là sự lười biếng đạo đức khi chọn cách không nhìn, không nghe và không can thiệp. Người mẹ xinh đẹp luôn cười nói ấy đã "phó mặc" linh hồn các con mình cho định mệnh, để bà ta được tự do trong sự dối trá về một hạnh phúc riêng tư.

"Thế giới bên ngoài kia rộng lớn và ồn ào, nhưng trong căn phòng này, thời gian như ngừng trôi. Chúng nó học cách bước đi khẽ khàng, học cách cười không ra tiếng, học cách biến mất ngay cả khi đang tồn tại."

Một hành trình ngược: Từ hiện thực đến màn ảnh và trang sách

Khác với xu hướng thông thường, câu chuyện này đi một hành trình ngược đầy ám ảnh: từ một sự kiện có thật rúng động tại Nhật Bản, chuyển thể thành bộ phim kinh điển của Hirokazu Kore-eda, rồi mới được Shelley Tanaka viết lại thành sách.

Chính hành trình ngược này càng làm bóp nghẹt con tim rung động của người đọc. Sự thống khiết và khó thở trào dâng khi ta không còn là một độc giả đứng ngoài, mà như đang ngồi cạnh những đứa trẻ, quan sát cảnh anh em chúng đùm bọc, nương tựa vào nhau giữa cơn đói khát và sự cô độc cùng cực.

Akira - Sự trưởng thành giữa lằn ranh sinh tử

Trái ngược với sự lười biếng của người lớn, Akira (12 tuổi) hiện lên với một nỗ lực phi thường. Cậu bé gánh trên vai cả một nền văn minh nhỏ bé trong căn hộp chật hẹp. Hình ảnh Akira mẫn mê tính toán từng đồng yên lẻ hay dỗ dành các em gợi lên một sự bùi ngùi khó tả.

"Sự im lặng không phải lúc nào cũng là bình yên. Đôi khi, im lặng là tiếng thét của những đứa trẻ đã hiểu rằng sẽ chẳng có ai đến cứu mình."

Đọc cuốn sách này sau khi đi qua những trang viết của M. Scott Peck về "Tính bản ác", ta hiểu rằng cái ác không nhất thiết phải là bạo lực máu me. Cái ác đôi khi chỉ là sự "vắng mặt".

***



"Mom said she wanted to find happiness. But what about us? Are we not part of your happiness?"

Suffocating. This book is not just a story; it is a suffocating experience. It is the feeling that seizes the mind as we follow the footsteps of four children within the confines of a single apartment—a place that should have been a sanctuary, but instead turned into a "box" burying angels fallen to earth. If M. Scott Peck calls spiritual laziness the root of evil, then Shelley Tanaka’s "Nobody Knows" is the most vivid and agonizing indictment of that theory.

The small apartment in the heart of magnificent Tokyo emerges as a coffin for life. Here, four half-siblings are confined—not by chains, but by a mother’s rejection and society’s indifference. They are like tormented angels surviving in a cramped space, until one of them departs forever within that very box. Their existence is pushed to the margins of life, stripped of the right to be seen, heard, and recognized as "human."

When Humanity Forgets "Identity" Under the Guise of Carelessness The book exposes a transforming world where humans—whether accidentally or intentionally—have lost their identity and compassion. People often label every tragedy with the word "accidental" to soothe their conscience, to feel less guilty before those who have been abandoned.

But through the lens of negligence, we see it is not accidental. It is moral laziness choosing not to look, not to hear, and not to intervene. The beautiful, ever-smiling mother "delegated" her children's souls to destiny, so she could be free in the lie of her private happiness.

"The world outside is vast and noisy, but in this room, time seems to stand still. They learn to walk softly, learn to laugh without a sound, learn to disappear even while existing."

A Reverse Journey: From Reality to Screen and Page Unlike usual trends, this story follows a haunting reverse journey: from a shocking true event in Japan to Hirokazu Kore-eda’s classic film, and finally rewritten as a book by Shelley Tanaka. This reverse path only tightens the grip on the reader's heart. A surge of purity and breathlessness arises when we are no longer outside observers, but sitting beside these children, watching them protect and lean on one another amidst extreme hunger and loneliness.

Akira - Maturity at the Edge of Life and Death In contrast to the laziness of adults, 12-year-old Akira emerges with extraordinary effort. The boy carries a tiny civilization on his shoulders within that cramped box. The image of Akira meticulously calculating every small Yen or comforting his siblings evokes an indescribable poignancy.

"Silence is not always peace. Sometimes, silence is the scream of children who have realized that no one is coming to save them."

Reading this book after passing through M. Scott Peck’s writings on "People of the Lie," we understand that evil does not have to be bloody violence. Evil, sometimes, is simply "absence."

Thứ Hai, 19 tháng 1, 2026

[Sách] Sông Đà - Philippe Le Friller


"Sông Đà không chỉ là một dòng nước chảy qua núi rừng; nó là dòng máu nóng chảy trong huyết quản của Tây Bắc, mang theo cả ký ức của cha ông và hơi thở của tương lai." 

Sông Đà không chỉ đơn thuần là một cuốn sách ảnh; nó là một bài thơ bằng ánh sáng, một cuốn nhật ký hành trình xuyên thời gian và không gian của nhiếp ảnh gia người Pháp Philippe Le Friller. Qua hơn một thập kỷ gắn bó, Philippe đã khắc họa một dòng sông Đà không chỉ với tư cách là một thực thể địa lý, mà còn là một thực thể có linh hồn, có tính cách và có cả định mệnh gắn liền với con người Tây Bắc.

Nếu như trong văn học, Nguyễn Tuân đã bất tử hóa sông Đà bằng con chữ với sự hung bạo và trữ tình, thì Philippe Le Friller lại làm điều đó bằng ống kính. Cuốn sách dẫn dắt người xem đi từ những khúc sông thượng nguồn gập ghềnh, đầy ghềnh thác hiểm trở đến những công trường vĩ đại của các đập thủy điện.

Tác giả không chỉ chụp cảnh; ông chụp sự thay đổi. Sông Đà trong mắt Philippe là sự giằng co giữa vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ và nhịp sống công nghiệp hóa. Những bức ảnh về đại công trường thủy điện Sơn La, Hòa Bình hiện lên sừng sững, đối lập với sự tĩnh lặng của những bản làng chìm trong sương sớm.

"Tôi đi tìm sông Đà không phải để chinh phục nó, mà để học cách lắng nghe nó kể về những số phận người đã gắn bó với thác ghềnh suốt hàng nghìn năm qua."

Điểm chạm lớn nhất của cuốn sách chính là con người. Philippe dành một thời lượng lớn để ghi lại chân dung của những người dân tộc Thái, Mông, Dao... sống dọc hai bên bờ.

Chúng ta thấy những nụ cười trong veo của trẻ nhỏ, ánh mắt sâu thẳm của các cụ già và sự nhọc nhằn nhưng kiêu hãnh của những người lái đò. Những bức ảnh chân dung đen trắng của ông có một sức mạnh kỳ lạ, nó lột tả được vẻ đẹp mộc mạc, bền bỉ của con người trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên.

"Giữa những khối bê tông khổng lồ của đập thủy điện và những cánh rừng già, tôi nhận ra một điều: Con người có thể thay đổi dòng chảy của một con sông, nhưng không bao giờ có thể dập tắt được cái chất hoang dại, tự do của nó."

Đặt cuốn sách xuống, lòng người xem không khỏi bùi ngùi. Trước đây, nhắc đến Sông Đà, tâm tưởng ta thường chỉ đóng khung trong hình ảnh "Người lái đò" của Nguyễn Tuân – một cuộc chiến giữa cái tôi cá nhân và thiên nhiên dữ dội. Nhưng qua ống kính của Philippe, ta chợt nhận ra một dòng chảy lịch sử rộng lớn hơn thế.

Sự xuất hiện của những dòng họ như họ Đèo không chỉ là câu chuyện của một gia tộc, mà là một minh chứng lịch sử cho sự hình thành và ổn định của vùng đất này. Nó gợi nhắc về hành trình của Homo sapiens từ thuở di cư xa xưa, chọn những dòng sông làm mạch sống để định cư và xây dựng nên những nền văn minh lúa nước rực rỡ.

Sông Đà đã chứng kiến tất cả: từ thuở hồng hoang con người nương tựa vào nước để sinh tồn, cho đến khi dòng sông trở thành ranh giới cho những cuộc tranh giành, chém giết và cả những thăng trầm của quyền lực. Dòng nước ấy vừa là mẹ hiền nuôi dưỡng, vừa là chứng nhân lặng lẽ cho những phần tối sáng trong lịch sử nhân loại.

Phong cách của Philippe Le Friller trong "Sông Đà" là sự kết hợp giữa nhiếp ảnh tư liệu và nhiếp ảnh nghệ thuật. Ông sử dụng ánh sáng tự nhiên một cách tài tình để tạo ra độ tương phản, làm nổi bật sự gai góc của đá rừng và sự mềm mại của mặt nước. Mỗi khuôn hình đều được chăm chút kỹ lưỡng về bố cục, mang đến cảm giác vừa chân thực, vừa như một giấc mơ về một vùng đất huyền thoại.

"Ánh mắt của người già vùng cao nhìn về phía dòng sông giống như nhìn vào một người bạn cũ – có sự thấu hiểu, có nỗi buồn, nhưng trên hết là một sự chấp nhận thanh thản trước dòng chảy của thời gian."

Sông Đà - Philippe Le Friller là một cuốn sách dành cho những ai yêu nhiếp ảnh, yêu Tây Bắc và muốn tìm hiểu về một chương quan trọng trong sự phát triển của Việt Nam. 

Cuốn sách là một nốt lặng cần thiết để chúng ta dừng lại và chiêm ngưỡng vẻ đẹp của một vùng đất đang thay đổi từng ngày, đồng thời suy ngẫm về vị thế của con người trong dòng chảy bất tận của thời gian.

***


"The Da River is not just a flow of water through mountains and forests; it is the hot blood coursing through the veins of the Northwest, carrying the memories of our ancestors and the breath of the future."

Sông Đà (The Da River) is not merely a photo book; it is a poem composed of light, a travel diary through time and space by the French photographer Philippe Le Friller. Over a decade of connection, Philippe has portrayed the Da River not just as a geographical entity, but as a soulful being with a distinct personality and a destiny intertwined with the people of the Northwest.

If in literature, Nguyen Tuan immortalized the Da River through words of ferocity and lyricism, Philippe Le Friller achieves this through his lens. The book leads the viewer from the rugged, rapid-filled upper reaches to the monumental construction sites of hydroelectric dams.

The author does not just photograph scenery; he photographs change. In Philippe’s eyes, the Da River is a tug-of-war between majestic natural beauty and the pulse of industrialization. Photos of the massive Son La and Hoa Binh hydroelectric sites stand towering, in stark contrast to the silence of villages submerged in early morning mist.

"I went searching for the Da River not to conquer it, but to learn how to listen to it tell the stories of the human fates that have been bound to these rapids for thousands of years."

The strongest point of connection in this book is the people. Philippe dedicates a vast amount of space to capturing the portraits of the Thai, H’Mong, and Dao ethnic groups living along the banks. We see the crystal-clear smiles of children, the profound gaze of the elderly, and the arduous yet proud spirit of the boatmen. His black-and-white portraits possess a haunting power, stripping away the superfluous to reveal the rustic, resilient beauty of humanity in the face of nature’s harshness.

"Between the giant concrete blocks of the dams and the ancient forests, I realized one thing: Humans can change the course of a river, but they can never extinguish its wild, free essence."

Setting the book down, the viewer is left with a sense of poignant reflection. Previously, our perception of the Da River was often framed by Nguyen Tuan’s "The Boatman"—a battle between the individual ego and fierce nature. But through Philippe’s lens, we recognize a much vaster historical current.

The presence of lineages like the Deo family is not just a clan’s history, but historical evidence of the formation and stability of this land. It recalls the journey of Homo sapiens from ancient migrations, choosing rivers as their lifeblood to settle and build brilliant wet-rice civilizations.

The Da River has witnessed it all: from the dawn of humanity when we leaned on water for survival, to when the river became a boundary for conflict, power struggles, and the ebbs and flows of authority. That water is both a nurturing mother and a silent witness to the light and dark shades of human history.

Philippe Le Friller’s style in "Sông Đà" is a blend of documentary and fine art photography. He masterfully uses natural light to create contrast, highlighting the jaggedness of the forest rocks and the softness of the water's surface. Each frame is meticulously composed, offering a feeling that is both grounded in reality and akin to a dream of a legendary land.

"The gaze of the elderly in the highlands toward the river is like looking at an old friend—there is understanding, there is sadness, but above all, a serene acceptance of the passage of time."

Sông Đà - Philippe Le Friller is a book for those who love photography, love the Northwest, and wish to understand a crucial chapter in Vietnam’s development. It is a necessary pause, a moment of silence for us to stop and admire the beauty of a land changing day by day, while contemplating the position of humanity within the endless flow of time.

Chủ Nhật, 28 tháng 12, 2025

[Truyện] Nắng có hồng bằng đôi môi em



Phấn son đấp điếm những khoảng gầy!

“Nắng có hồng bằng đôi môi em!” 

Sài Gòn, cuối năm, chung cư như thu mình lại, nắng không còn gắt gỏng như gã đàn ông say rượu mà trở nên sóng sánh như mật đào, rót xuống những cung đường rực rỡ cờ hoa. 

Xa nghìn trùng. Người ta hối hả, nhịp sống bỗng dưng tăng tốc như một đoạn nhạc EDM cao trào. Những chiếc xe chở đầy chậu cúc vạn thọ, những cặp tình nhân đèo nhau đi sắm tết, tiếng cười nói va vào nhau lanh lảnh. 

Một làn tóc trắng. Trong tâm tưởng em, bầu trời Sài Gòn đang lùi xa, nhường chỗ cho một khoảng xanh biếc thăm thẳm của bầu trời quê hương Miền Trung. Bầu trời ấy không bị những tòa nhà chọc trời chia cắt, mà nó trải dài bất tận, nối liền với đường chân trời của biển cả. Nếu Sài Gòn là một bàn tiệc lộng lẫy đầy ánh đèn led và nhạc remix, thì Miền Trung là một bản giao hưởng mộc mạc của gió mặn và tiếng sóng.

Em ngồi xuống, đối diện với chính mình trong gương. Lênh đênh. Chiếc bóng soi lại một người đàn bà ngoài ba mươi, cái độ tuổi mà người ta hay ví như trái chín đỏ lựng nhưng bên trong đã bắt đầu những vết xước thầm kín. Trông em bề ngoài thì tự tin và quyền lực, áo quần thẳng thớm, môi cười rạng rỡ trên những khung hình mạng xã hội, nhưng sâu trong đáy mắt lại là một khoảng không hun hút đến tận cùng. Nghìn trùng. Khoảng cách giữa người đàn bà trong gương và người đàn bà thực tại sao mà xa xôi quá đỗi, như thể em đang đứng bên này bờ nhìn sang một cái tôi khác đầy lạ lẫm.

Kem lót mát lạnh nằm trên đầu ngón tay. Chẳng vội. Em vuốt nhẹ trên gương mặt mình, cảm nhận sự thô và khô của làn da đã lâu không được vỗ về bởi một bàn tay đàn ông, chỉ có những cơn gió điều hòa phòng làm việc và bụi đường Sài Gòn làm bạn. Em bắt đầu dặm phấn nền. Từng hạt phấn li ti như những bước chân âm thầm của thời gian, nỗ lực lấp đầy những rãnh nhăn mệt mỏi nơi khóe miệng, khéo léo che đi những đốm sạm của những đêm thức trắng lo cho con sốt, lo cho dự án kịp deadline để có đồng ra đồng vào dư dả. Gương mặt em dưới lớp phấn dần trở nên hoàn hảo, một vẻ đẹp không tì vết, trơn láng như một bức tượng sứ, nhưng cũng chính vì thế mà nó thiếu vắng hẳn đi cái thần thái của sự bình yên thực thụ.



“Nâng sầu. Ngày tàn im lắng… Yêu người, làn tóc trắng”

Giai điệu của bản nhạc cũ đâu đó vọng lại, kéo em rời khỏi bàn trang điểm sang trọng để về với một miền Trung đầy nắng và gió mặn. Tết ở quê em, làm gì có những giỏ quà gói nơ hồng cầu kỳ hay những hộp bánh ngoại sang trọng. Ở đó chỉ có mùi mặn mòi của muối biển len lỏi vào từng thớ thịt, từng nếp áo. Em nhớ cái không khí những sớm cuối năm, khi những chiếc tàu cá trở về, khoang thuyền đầy ắp cá tôm lấp lánh như những mảnh bạc vụn dưới ánh nắng mai non trẻ.

Tiếng nói cười của các cô, các dì vang động cả một vùng bến bãi. Giọng miền Trung nằng nặng, chân chất, những âm sắc "choa, mi, mô, tê" nghe như một bài ca dao không vần điệu nhưng thấm đẫm cái nghĩa tình mộc mạc. Con người nơi ấy hay lắm, họ dường như quên mất mình đã từng phải sống vật vờ, run rẩy trong những ngày bão giật sập mái nhà. Họ cứ thế mà sống, can trường như cây xương rồng trước biển. Chính cái khắc nghiệt ấy đã khiến em khao khát thoát ly, để rồi em chọn đi về phía phố.

"Răng mà cá tươi rứa chị?", "Bán cho tui ít về kho tết cho sướng cái bụng". Tiếng gió biển thổi vào, tung tẩy những mái tóc đã nhuốm màu muối mặn bạc phếch. Những người đàn bà quê em, họ chẳng bao giờ biết đến dặm phấn tô son. Gương mặt họ bị nắng gió bào mòn, hằn sâu những vết chân chim như rãnh nước trên cát, nhưng lại toát lên một sự kiên cường đến lạ. Họ lam lũ đấy, nhưng tuyệt nhiên không cô độc. Bởi đằng sau họ là một cái gia đình to lớn, là sự quấn quýt của chồng con bên mâm cơm chiều thơm lựng mùi cá kho gừng, ấm sực mùi củi lửa.

Ngày đó, có một gã trai theo em về tận quê nhà. Gã vờ vật nói những lời yêu thương như rót mật vào tai, hứa hẹn một đời bình yên sau những ngày giông gió. Giữa cái nắng cháy da của miền Trung, em đã cúi xuống, để mộng đời thoát ly cùng gã trai đó về phố. Em đã từng tin rằng đó là bến đỗ, là nơi hoa đỏ sẽ cài lên tim. Rồi những sinh linh hình thành, như những dấu mốc đánh dấu một tình yêu mà em cứ ngỡ là vĩnh cửu. Để rồi khi gã ra đi, để lại em với những đứa trẻ và một tâm hồn rách nát, em chẳng còn cảm nhận được gì ngoài sự trống rỗng.

Em nhớ mình của ngày xưa, cũng từng là một phần của cái bản giao hưởng ấy. Đã có lúc em muốn thoát khỏi cái nghèo, cái khổ của miền Trung nắng cháy, để rồi khi đứng giữa Sài Thành phồn hoa, em lại thèm được nghe tiếng sóng vỗ rì rào, thèm cái gió biển làm rối mái tóc đã chải chuốt kỹ càng.

“Hãy cố vươn vai mà đứng,...hãy cố yêu người mà sống,... lâu rồi đời mình cũng qua” 



…

Giai điệu như một tiếng thở dài cũ kỹ, lách qua khe cửa chung cư cao cấp, đậu lại trên bờ vai gầy của em. Em cầm cây Mascara, tỉ mỉ chuốt cho hàng mi cong vút, tô điểm vùng quanh khóe mắt kéo dài. Thăm thẳm. Trong cái gương soi phản chiếu sự rực rỡ của phấn son, em bất chợt thấy lại mình của mười năm trước – một người phụ nữ "nặng mang", tối tăm, áo quần luôn ám mùi khói bếp quẩn quanh và vị sữa mặn của những ngày nuôi con nhỏ.

Ngày ấy, gương đối với em là một thứ xa xỉ phẩm. Thời gian của em bị xẻ nhỏ cho những lần "đua" với kẹt xe sau giờ tan làm, cho những chuyến chạy vội về nhà để kịp nhóm lửa, kho cá, chỉ để duy trì một thứ ảo ảnh mà em gọi là "mái ấm". Em đã cật lực gom góp từng chút hơi ấm ít ỏi để thắp sáng ngôi nhà đó, để rồi sau tất cả những hy sinh tận hiến, cái mái ấm ấy sụp đổ thành những mảnh vụn sắc lẹm. Nó để lại em chằng chịt những vết xước thầm kín sau sự tự do.

Sài Gòn những ngày này rộn ràng đến nhức nhối tiếng nhạc "Tết Tết Tết đến rồi". Người ta hối hả, người ta sum vầy, nhưng cái Tết trong en lại mang một màu tím thẫm của sự hoài niệm và chát đắng.



Em khẽ xoa hai bàn tay vào nhau, cảm nhận cái lạnh của máy điều hòa. Nhớ. Em từng quyết liệt bỏ lại phía sau cái triết lý “hãy đến chia nhau nghèo khó, quên lo tương lai mịt mờ”. Em nhớ cái ngày cuối năm của nhiều năm về trước, em bỏ lại những bếp núc ngổn ngang, ngồi xuống bàn, chẳng còn thiết tha gì đến chuyện cơm nước. Em nhìn thẳng vào mắt gã – người đàn ông đã cùng em đi qua những mùa giông bão miền Trung nhưng lại lạc mất nhau giữa phố thị. Em nói nhỏ, giọng bình thản đến lạnh lùng:

“Em sẽ nhớ mãi những gì là kỷ niệm, tương lai ắt hẳn em sẽ giữ cho riêng mình, và tương lai của anh sẽ là của anh.”

“Mai rồi ngọt bùi sẽ qua”

Trơ trọi. Em đưa đôi tay nuột nà vuốt dọc cánh tay mình, lớp kem dưỡng vừa thấm vào da thịt, phảng phất một mùi hương kiêu kỳ lạnh lẽo. Trong căn phòng vắng, em tự vòng tay ôm lấy bờ vai mình. Dịu dàng. Em đã chọn sống cho chính em, một sự lựa chọn rộng lòng với bản ngã nhưng lại nghiệt ngã với thói quen. Em giống như những con sóng biển miền Trung quê mình, cứ mải miết gầm thét xô vào bờ, tự tan biến thành những bọt trắng xóa chỉ để chứng minh sức mạnh của mình, rồi sau đó lại lầm lũi, đơn độc quay ra khơi xa.

Màn hình điện thoại chợt sáng lên, cắt ngang dòng suy tưởng. Em với tay lướt vội, bước vào một thế giới ảo rực rỡ và náo nhiệt hơn thực tại. Đếm. Những lượt yêu thích, những biểu tượng trái tim đỏ chói và hàng loạt phản hồi dưới trạng thái gần nhất. Trên đó, em thấy nụ cười mình rạng rỡ đến chói mắt trong một chuyến trekking lên đỉnh núi cao, giữa mây ngàn gió lộng. Em nhìn tấm hình, rồi lại nhìn vào gương mặt đã được trang điểm kỹ càng trong gương. Lấp đầy. Những khoảng trống mênh mang khi đêm về, lúc những đứa trẻ đã ngủ say, hơi thở của chúng đều đặn và bình yên, chỉ còn lại em đối diện với chiếc bóng của mình đổ dài trên bức tường lạnh. Những lúc ấy, em cứ nằm nhìn trân trân lên trần nhà, rồi lại quay về với cái ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại, lướt và đọc cho đến tận lúc thiếp đi trong sự mệt nhoài của trí não. Mơ màng.

Trong cơn mơ màng ấy, đôi khi hiện lên gương mặt của mấy gã trai mới tìm đến nói lời yêu thương. Những lời tán tỉnh quanh quẩn nơi góc cơ quan, nơi em đã phát ngán với những phép xã giao đầy toan tính, nơi "yêu thương" chỉ là một phần nhỏ, còn phần lớn là sự đổi trao quyền lực và vị trí. Họ tìm đến em như tìm đến một chiến tích. Mấy lúc đó em cười, cười với những mấy gã tra sống đúng với tính đực của riêng mình.

…



Bàn tay em run khẽ khi cầm thỏi son đỏ. Đưa son đỏ lướt nhẹ qua vành môi, đang có chút khô héo hắt tận hồn. Màu son đỏ rực rỡ như "tháng năm rực rỡ" mà người ta vẫn hay nhắc, nhưng em biết, đằng sau màu son ấy là những lần cắn môi bật máu để không bật ra tiếng khóc trước mặt con. 

Người ta ngưỡng mộ em, nhưng chẳng ai biết hành trình vạn dặm của một người phụ nữ trải qua bao nhiêu giông bão, cuối cùng cũng chỉ mong tìm được một góc bình yên để nằm lại.

Điểm trang khép lại. Rạng ngời. Người phụ nữ trong gương đẹp lộng lẫy như một đóa hồng nhung giữa mùa đông. Rực rỡ. Em buông cây cọ xuống, không gian chợt lặng đi. Em đạt được vị trí trong công việc, tiền bạc dư dả, nhưng sao Sài Gòn cuối năm này chợt lạnh, em vẫn thấy thiếu một hơi ấm, một sự vỗ về, một cái ôm từ phía sau để nói rằng: "Em đã vất vả rồi"?

Em cười. Tự nói. Nghĩ gì vậy. Vấn tóc sau đầu. Em với điện thoại, chọn hình, đăng lên một status: “ngày cuối tuần cuối cùng của năm” 

(Ảnh: Internet)

***

Phấn son đắp điếm những khoảng gầy! (Makeup patches up the skeletal hollows!)

“Nắng có hồng bằng đôi môi em!” (“Is the sunlight as rosy as your lips!”)

Saigon, at the year's end, the apartment complex seems to shrink into itself. The sunlight is no longer as harsh as a drunken man but becomes shimmering like peach nectar, pouring down onto the streets vibrant with flags and flowers.

A thousand miles away. People are in a hurry; the rhythm of life suddenly accelerates like a climactic EDM track. Motorbikes loaded with pots of marigolds, couples riding together for New Year shopping, the sound of laughter clashing crisply.

A strand of white hair. In her mind, the Saigon sky is receding, giving way to a vast, deep blue expanse of her Central Vietnam homeland. That sky is not dissected by skyscrapers but stretches endlessly, joining the horizon of the sea. If Saigon is a lavish banquet of LED lights and remix music, then Central Vietnam is a rustic symphony of salty winds and crashing waves.

She sits down, facing herself in the mirror. Adrift. The shadow reflects a woman in her thirties, an age often likened to a ripening red fruit, yet inside, secret scars have begun to form. Outwardly, she looks confident and powerful, her clothes crisp, her lips smiling brightly in social media frames, but deep in her eyes lies a void reaching to the very end. A thousand miles. The distance between the woman in the mirror and the real woman is so vast, as if she is standing on this shore looking at another, strangely different self.

Cool primer sits on her fingertips. No rush. She strokes her face gently—rough and dry, skin that hasn't been soothed by a man's hand for a long time, befriended only by office air conditioning and Saigon dust. She begins to dab on foundation. Each tiny particle of powder is like the silent footsteps of time, striving to fill the weary wrinkles at the corners of her mouth, skillfully hiding the dark spots from sleepless nights worrying over a child's fever or a deadline-driven project to ensure a comfortable income. Under the powder, her face gradually becomes perfect—a flawless beauty, smooth as a porcelain statue—but for that very reason, it lacks the true aura of peace.

“Nâng sầu. Ngày tàn im lắng… Yêu người, làn tóc trắng” (“Lifting sorrow. The dying day falls silent... Loving someone, a strand of white hair”)

The melody of an old song echoes from somewhere, pulling her away from the luxurious vanity table back to a Central Vietnam full of sun and salt. Tet in her hometown has no elaborate gift baskets with pink bows or sophisticated imported cookies. There, only the briny scent of sea salt seeps into every fiber of flesh and fold of clothing. She remembers the atmosphere of those early year-end mornings when fishing boats returned, their hulls overflowing with fish and shrimp shimmering like silver scraps under the young morning sun.



The laughter of aunts and sisters echoes across the beach. The heavy, rustic Central accent—the sounds of "choa, mi, mô, tê"—sounds like an unrhymed folk song steeped in simple affection. The people there are remarkable; they seem to forget they once lived precariously, trembling through days when storms tore down their roofs. They just live, as resilient as cacti by the sea. It was that very harshness that made her long to escape, leading her toward the city.

"Why is the fish so fresh, sister?", "Sell me a bit to braise for Tet to please my belly." The sea breeze blows in, tossing hair already stained with the pale salt of the sea. The women of her hometown never know the touch of powder or lipstick. Their faces are eroded by sun and wind, etched with crow's feet like furrows in the sand, yet they exude an extraordinary resilience. They are industrious, but absolutely not lonely. For behind them is a vast family, the huddling of husband and children around a dinner tray fragrant with ginger-braised fish and the warmth of firewood.

Back then, a young man followed her all the way to her hometown. He hovered about, whispering words of love like honey in her ear, promising a lifetime of peace after the storms. Amidst the scorching Central sun, she bowed her head, letting her life's dream escape with that man to the city. She once believed it was a destination, the place where red flowers would be pinned to her heart. Then lives were formed, marking a love she thought was eternal. But when he left, leaving her with the children and a shattered soul, she felt nothing but emptiness.

She remembers her old self, once a part of that symphony. There were times she wanted to escape the poverty and hardship of the sun-scorched Central region, only to find herself amidst the flamboyant Saigon, longing for the sound of whispering waves and the sea breeze to mess up her meticulously styled hair.

“Hãy cố vươn vai mà đứng,...hãy cố yêu người mà sống,... lâu rồi đời mình cũng qua” (“Strive to square your shoulders and stand,... strive to love people and live,... for long enough, our lives will pass”)

...

The melody is like an old sigh, slipping through the cracks of the luxury apartment door, alighting on her thin shoulders. She holds the mascara wand, meticulously brushing her lashes into a curve, accentuating the elongated corners of her eyes. Profound. In the mirror reflecting the brilliance of makeup, she suddenly sees herself of ten years ago—a woman "heavily burdened," dark, clothes always smelling of lingering kitchen smoke and the salty scent of breastfeeding days.

Back then, a mirror was a luxury. Her time was sliced thin by "racing" through traffic after work, rushing home to light the fire and braise fish, just to maintain a mirage she called "home." She had exerted herself to gather every bit of meager warmth to light that house, only for all those devoted sacrifices to result in the home collapsing into sharp fragments. It left her with hidden scars crisscrossing behind her freedom.

Saigon these days is painfully bustling with the music "Tet Tet Tet is coming." People hurry, people gather, but Tet within her carries a deep purple hue of nostalgia and bitterness.

She gently rubs her hands together, feeling the chill of the air conditioner. Remembering. She once resolutely left behind the philosophy of “come share the poverty, forget the weary future.” She remembers a year-end day from many years ago, leaving behind a messy kitchen, sitting at the table, no longer caring for food. She looked straight into his eyes—the man who had walked with her through the Central storms but lost his way amidst the city. She whispered, her voice calm to the point of coldness:

“I will remember forever what are memories, the future I shall surely keep for myself, and your future shall be yours.”

“Mai rồi ngọt bùi sẽ qua” (“Tomorrow, the sweetness will pass”)

Desolate. She strokes her smooth arms with her hands, the lotion just absorbed into her skin, drifting a cold, haughty scent. In the empty room, she wraps her arms around her own shoulders. Gently. She chose to live for herself, a choice generous to her ego but cruel to habit. She is like the sea waves of her Central homeland, relentlessly roaring against the shore, vanishing into white foam just to prove their strength, then slinking back to the distant sea, alone.

The phone screen suddenly lights up, cutting through her train of thought. She reaches out and swipes quickly, entering a virtual world more vibrant and bustling than reality. Counting. Likes, bright red heart icons, and a series of responses to her latest status. On it, she sees her smile dazzlingly bright during a trekking trip to a high mountain peak amidst clouds and wind. She looks at the photo, then back at her meticulously made-up face in the mirror. Filling. The vast voids when night falls, when the children are fast asleep, their breathing steady and peaceful, leaving only her to face her shadow stretching long on the cold wall. In those moments, she lies staring at the ceiling, then returns to the blue light of the phone screen, scrolling and reading until she drifts off in mental exhaustion. Dreamy.

In that dreamlike state, the faces of a few men who recently came seeking to whisper words of love sometimes appear. Flirtations circling the office corner, where she is fed up with calculated social graces, where "love" is but a small part, while the majority is an exchange of power and position. They seek her out like a trophy. In those moments she laughs—laughs at those men living true to their own male instincts.

...

Her hand trembles slightly as she holds the red lipstick. She glides the red gently across her lips, which are slightly withered to the very soul. The red is as vibrant as the "brilliant years" people often mention, but she knows, behind that color are times she bit her lip until it bled to keep from bursting into tears in front of her children.

People admire her, but no one knows the ten-thousand-mile journey of a woman passing through so many storms, only wishing in the end to find a peaceful corner to lie down.

The makeup is finished. Radiant. The woman in the mirror is as gorgeous as a velvet rose in winter. Brilliant. She sets down the brush; the space suddenly falls silent. She has achieved a position at work, her money is plentiful, but why is this year-end Saigon suddenly cold? She still feels the lack of a warmth, a soothing, a hug from behind to say: "You've worked hard."

She smiles. To herself. What are you thinking. She buns her hair behind her head. She reaches for her phone, picks a photo, and posts a status: “The last weekend of the year.”

Chủ Nhật, 30 tháng 5, 2021

[Sách] Tàn ngày để lại - Kazuo Ishiguro

Tàn Ngày Để Lại - Kazuo Ishiguro | NetaBooks

  • "Phẩm cách không phải là thứ bạn có thể mặc vào hay cởi ra như một bộ trang phục. Đó là thứ bạn phải mang theo bên mình mọi lúc, ngay cả trong những khoảnh khắc cô độc nhất."

Nó nhận ra sự nghiệt ngã đến tận cùng của một con người theo đuổi một "nghiệp" đến độ không kịp có mặt bên cha mình lúc lâm chung. Khoảng cách ấy thật gần mà cũng thật xa: kẻ ở dưới trệt đang mải mê phục vụ cho một buổi tiệc sang trọng, người ở trên lầu đang trút hơi thở cuối cùng. Tất cả ở cùng một nơi, nhưng bị ngăn cách bởi một bức tường vô hình của bổn phận và sự tận hiến cực đoan. Stevens đã hy sinh tất cả: tình phụ tử, tình yêu và cả những quan điểm chính trị riêng để trở thành một "công cụ" hoàn hảo cho chủ nhân của mình, Lord Darlington.

Nó tự hỏi, có ích gì khi người ta trăn trở quá nhiều rằng mình đã có thể hay chẳng thể là gì để nắm giữ tiến trình của cuộc đời mình?

"Tàn ngày để lại" không chỉ là một trong những tác phẩm vĩ đại nhất của văn chương Anh hiện đại mà còn là lời tự sự đau đớn, thâm trầm về một cuộc đời bị giam cầm trong những chuẩn mực đạo đức tự thân. Kazuo Ishiguro đã dùng ngòi bút tinh vi của mình để mổ xẻ tâm hồn của Stevens—một quản gia mẫu mực tại dinh thự Darlington, người đã dành cả đời để theo đuổi cái mà ông gọi là "phẩm cách".

Cuốn sách còn là một cái nhìn cay đắng về sự trung thành mù quáng. Lord Darlington, người mà Stevens tôn thờ như một biểu tượng của danh dự, thực chất lại là một người có những quyết định chính trị sai lầm khi ủng hộ phe Đức Quốc xã. Qua đó, Ishiguro đặt ra câu hỏi: Liệu sự tận tụy có còn giá trị nếu lý tưởng mà ta phục vụ là sai lầm?

Stevens là một vị quản gia "đúng chuẩn" trong mọi biến cố của cuộc đời mình, sau khi tiếp nối công việc quản gia từ chính cha mình để lại. Với ông, phẩm cách nằm ở việc giữ được sự điềm tĩnh tuyệt đối, không bao giờ để cảm xúc cá nhân làm hoen ố vai trò chuyên môn.

Nó thích nghệ thuật miêu tả của tác giả, sự miêu tả ấy làm con người ta day dứt khôn nguôi. Mối quan hệ giữa Stevens và cô quản gia Kenton là một trong những tuyến truyện cảm động và gây tiếc nuối nhất. Đằng sau những cuộc đối thoại cứng nhắc về công việc là những đợt sóng ngầm của tình cảm mà cả hai đều không dám chạm tới.

  • "Mưa vẫn rơi đều khi chúng tôi ra khỏi xe và vội vàng chạy vào nhà... Cô Kenton ngồi xuống ghế băng để sẵn, còn tôi vẫn đứng để nhìn bao quát được khi xe buýt đến. Bên kia đường, tôi chỉ thấy trải ra đồng nội lại đồng nội, một dãy cột điện tín cuốn tầm mắt tôi theo xa đến chân trời..."

Sự kìm nén của Stevens đã đẩy cô Kenton đi xa, để rồi nhiều thập kỷ sau, nhìn theo dãy cột điện tín hút tầm mắt đó, ông mới bàng hoàng nhận ra mình đã đánh mất điều quý giá nhất. Hối tiếc luôn là một thứ chất lỏng day dứt, lặng lẽ len lỏi nhưng khi trỗi dậy lại mang sức công phá tàn khốc trong tâm khảm.

  • "Thật là một điều đáng buồn, đúng không? Khi người ta cứ mãi nhìn lại phía sau và tự hỏi: 'Nếu lúc đó mình làm khác đi thì sao?'"

Tiêu đề "Tàn ngày" mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Đó là buổi chiều tà của một kiếp người, là lúc bóng tối của sự thật bắt đầu phủ xuống những ảo tưởng về một đời người mẫu mực. Stevens nhận ra dù ngày đã cạn, con người vẫn phải tìm cách tận hưởng những ánh sáng cuối cùng.

  • "Và nếu có ai trong chúng ta sẵn sàng hy sinh nhiều điều trong đời để theo đuổi những tâm nguyện ấy, thì hẳn nhiên chính bản thân việc ấy, bất chấp kết quả nó ra sao, cũng đáng tự hào mãn nguyện rồi."

"Tàn ngày để lại" là một tác phẩm tĩnh lặng nhưng đầy sức công phá. Nó buộc người đọc phải tự vấn về những giá trị mà chúng ta đang theo đuổi: Liệu chúng ta đang sống cuộc đời của chính mình, hay chỉ đang đóng một vai diễn? Cuốn sách là một bản nhạc buồn, nhưng đẹp đẽ, dành cho bất kỳ ai muốn hiểu về cái giá của sự chuyên nghiệp và vẻ đẹp của sự buông bỏ ở những phút cuối của cuộc đời.

***



I ask myself, what is the use of pondering too much over what one could or could not have been to hold the course of one's own life?

I recognise the ultimate cruelty of a person pursuing a "vocation" (nghiệp) to the point of not being present for his father's final moments, even though the distance was merely the ground floor—where he was busy serving a lavish banquet—and the upper floor—where someone was drawing their last breath. All in the same place, yet separated by an invisible wall of duty and extreme devotion. Stevens sacrificed everything: paternal love, romance, and even his own political views to become a perfect "tool" for his master, Lord Darlington.

"The Remains of the Day" is not only one of the greatest works of modern British literature but also a painful, profound monologue about a life imprisoned within self-imposed moral standards. Kazuo Ishiguro used his sophisticated pen to dissect the soul of Stevens—an exemplary butler at Darlington Hall, who spent his entire life pursuing what he called "dignity."

Stevens was a "standard" butler in every event of his life, having continued the vocation left behind by his father. For him, dignity lay in maintaining absolute composure, never allowing personal emotions to tarnish his professional role.

  • "Dignity is not something you can put on or take off like a costume. It is something you must carry with you at all times, even in your loneliest moments."

It admires the author's art of description; such descriptions leave one with a sense of unceasing heartache. The relationship between Stevens and the housekeeper, Miss Kenton, is one of the most moving and regret-filled plotlines. Behind the stiff, professional dialogues are the undercurrents of emotion that neither dared to touch.

  • "It was still raining steadily when we got out of the car and hurried into the house... Miss Kenton sat down on a bench provided, while I remained standing to have a clear view when the bus arrived. Across the road, I could see only field upon field, and a line of telegraph poles that carried my gaze far to the horizon..."

Stevens's repression pushed Miss Kenton away, and only decades later, looking at that line of telegraph poles stretching to the horizon, did he realize with shock that he had lost the most precious thing. Regret is always a lingering liquid, quietly seeping in, yet when it rises, it possesses a devastating power within the soul.

  • "It's a sad thing, isn't it? When people keep looking back and wondering: 'What if I had done things differently then?'"

The book is also a bitter look at blind loyalty. Lord Darlington, whom Stevens worshipped as an icon of honor, was in reality someone who made erroneous political decisions by supporting the Nazi faction. Through this, Ishiguro poses a question: Is devotion still valuable if the ideal we serve is a mistake?

The title "The Remains of the Day" holds a profound symbolic meaning. It is the twilight of a human life, the moment when the darkness of truth begins to fall over the illusions of an exemplary life. Stevens realizes that even though the day has faded, one must still find a way to enjoy the final lights of the sunset.

  • "And if any of us are prepared to sacrifice much in life to follow those aspirations, then surely that very act, regardless of the outcome, is something to be proud and content of."

"The Remains of the Day" is a quiet yet powerful work. It forces the reader to question the values we are pursuing: Are we living our own lives, or just playing a role? The book is a sad but beautiful piece of music, intended for anyone who wants to understand the price of professionalism and the beauty of letting go in the final minutes of life.

[Nhật ký của cha] Merci, ông già & con chữ [Dad's diary - Merci, the old man & language]

  Ai rồi cũng phải lớn! Ông già nhận ra điều đó khi ngồi ly trà cúc còn ủ hơi nóng ở một đêm cuối hạ, lắng nghe thằng nhóc Merci nói bằn...