[Sách] Giáo dục Việt Nam dưới thời thuộc địa - Nguyễn Thụy Phương

 

"Chỉ còn tinh thần hiếu học vốn là bản sắc văn hóa Việt vẫn được coi trọng, vì học hành là con đường tiến thân để thành đạt. Người Pháp đã biết cách đặt thuộc tính văn hóa Việt này vào hệ thống giáo dục thuộc địa tại Đông Dương."

Nó bước đi chậm rãi trong sân trường cũ, cảm giác như khung thời gian vừa vượt qua một quãng đường xuyên không. Lập tức trở về với những ngày tháng người Pháp cày cắm ý đồ thôn tính bằng giáo dục, bằng sự cài cắm khéo léo và cả sự trăn trở lớn lao: làm sao để thay đổi một nền Nho giáo cũ kỹ đã neo giữ dân tộc quá lâu. "Lâu chê cũ, mới chê non"—cái thế lưỡng nan của một thời kỳ chuyển giao không bao giờ dễ dàng.

"Giáo dục Việt Nam dưới thời thuộc địa" là công trình nghiên cứu dựa trên luận án Tiến sĩ Lịch sử Giáo dục của Tiến sĩ Nguyễn Thụy Phương, cung cấp một cái nhìn đa chiều, bình tâm và hệ thống về di sản giáo dục Pháp tại Đông Dương, đặc biệt là Việt Nam, từ cuối thế kỷ 19 đến năm 1945.

Cuốn sách nổi bật với việc sử dụng hai thuật ngữ ẩn dụ: "Huyền thoại Đỏ" (quan điểm ca ngợi, tô hồng sứ mệnh khai hóa) và "Huyền thoại Đen" (quan điểm chỉ trích, phê phán sự đàn áp và chính sách ngu dân). Tác giả không chọn đứng về phía nào, mà phân tích cả hai luồng quan điểm này đã được cả người thống trị và người bị trị phát ngôn ra sao.

1. Phân tích "Sứ mạng khai hóa" và Cơ chế Thao túng

Cuốn sách tập trung làm rõ nguồn gốc của luận thuyết "sứ mạng khai hóa" (mission civilisatrice) của Đế chế Pháp. Luận thuyết này, chịu ảnh hưởng của thuyết tiến hóa sinh học, đã biện minh cho sự xâm lược bằng cách tự đặt Pháp vào vị thế kẻ mang văn minh, giải thoát dân tộc bị trị khỏi sự "mông muội".

Tác giả chỉ ra rằng, hệ thống giáo dục Pháp tại Đông Dương được thiết lập một cách đầy đủ nhưng lại được vận hành bằng chính sách cản bước tầng lớp tinh hoa Việt. Việc duy trì tinh thần hiếu học của người Việt Nam đã được người Pháp tận dụng, nhưng cánh cửa tiến lên bậc trung học và đại học luôn bị siết chặt, đặc biệt là khi tình hình chính trị căng thẳng.

• "Tụi trí thức hả, chúng tôi đâu có cần!" 

2. Sự đấu tranh của "Thế hệ 1925"

Cuốn sách khắc họa rõ nét mâu thuẫn nội tại của những người Việt Nam được thụ hưởng nền giáo dục mới (thường được gọi là "Thế hệ 1925"). Họ được dạy về tự do, về tinh thần phản biện của Khai sáng Pháp, nhưng khi trở về quê hương lại đối diện với một thực tế hoàn toàn trái ngược:

•  "Những ai du học ở Pháp trở về đều chung một suy nghĩ rằng, những giá trị đang thịnh hành ở chính quốc đều bị mất giá trên chính xứ sở của họ."

Chính sự nhận ra mâu thuẫn này đã thúc đẩy họ sử dụng những kĩ năng và kiến thức tiếp thu được từ nhà trường Pháp để đấu tranh cho độc lập và cải tổ xã hội, biến giáo dục thành một công cụ phản kháng mạnh mẽ.

3. Di sản đa diện

Nguyễn Thụy Phương đưa ra kết luận rằng, di sản giáo dục thuộc địa là một "gói" phức hợp: vừa có những đóng góp về chữ Quốc ngữ, về hệ thống trường lớp (Huyền thoại Đỏ), vừa là một công cụ kiểm soát chính trị, tước đoạt cơ hội của người Việt (Huyền thoại Đen). Cuốn sách kêu gọi độc giả có cái nhìn đa diện, không tô hồng cũng không chỉ trích một cách tuyệt đối về quá khứ.

"Giáo dục Việt Nam dưới thời thuộc địa" là một công trình nghiên cứu học thuật cần thiết để hiểu thấu đáo về lịch sử giáo dục cận đại. Tác phẩm không chỉ cung cấp dữ liệu mà còn đặt nền móng cho cách tiếp cận lịch sử bằng tư duy phản biện, giúp thế hệ sau đánh giá đúng di sản phức tạp của thời kỳ thuộc địa.

***

"Only the traditional Vietnamese value of hard work and studiousness remained valued, as education was still seen as the path to success and advancement. The French knew how to integrate this Vietnamese cultural trait into the colonial education system in Indochina."

I walked slowly in the old schoolyard, feeling as though time had leaped across a cosmic distance. I was immediately transported back to the days when the French zealously pursued their assimilation agenda through education, skillfully implanting their influence while struggling with the enormous challenge: how to transform an obsolete Confucian system that had held the nation stagnant for too long. "The old is criticized as obsolete, the new is criticized as immature"—the dilemma of a transitional era is never easy.

"Vietnamese Education under the Colonial Period" is a research work based on the doctoral thesis of Dr. Nguyễn Thụy Phương, providing a multi-faceted, balanced, and systematic view of the French educational legacy in Indochina, specifically Vietnam, from the late 19th century to 1945.

The book stands out for its use of two metaphors: the "Red Myth" (the view that praises and romanticizes the civilizing mission) and the "Black Myth" (the critical view that condemns oppression and the policy of deliberate under-education). The author chooses no side but analyzes how both perspectives were articulated by both the rulers and the ruled.

1. Analysis of the "Civilizing Mission" and the Mechanism of Control

The book focuses on clarifying the origin of the French Empire's doctrine of the "mission civilisatrice". This doctrine, influenced by biological evolution theory, justified the invasion by placing France in the position of the civilizer, liberating the colonized people from "barbarism."

The author points out that the French education system in Indochina was fully established but operated under a policy of impeding the Vietnamese elite class. The enduring Vietnamese value of studiousness was exploited by the French, but the path to high school and university was constantly restricted, especially during periods of political tension.

• Quote (On obstructing the elite): "You intellectuals, we don't need them!" (This is the statement of Cochinchina Governor Maurice Cognacq to revolutionary Nguyễn An Ninh in 1924, a quote Dr. Nguyễn Thụy Phương uses as an epigraph, revealing the colonial administration's policy of limiting the training of Vietnamese intellectuals.)

2. The Struggle of the "1925 Generation"

The book clearly depicts the internal conflict of Vietnamese people who benefited from the new education (often called the "1925 Generation"). They were taught the French Enlightenment's ideals of freedom and critical thinking, but upon returning home, they faced a starkly contradictory reality:

• Quote (On the devaluation of knowledge in the colonies): "All those who studied abroad in France shared the view that the values thriving in the métropole were devalued in their own country."

It was this realization of contradiction that motivated them to use the skills and knowledge acquired in French schools to fight for independence and social reform, turning education into a powerful tool of resistance.

3. The Multifaceted Legacy

Nguyễn Thụy Phương concludes that the colonial educational legacy is a complex "package": it included positive contributions like the Quốc Ngữ script and a systematic school system (The Red Myth), but also served as a tool for political control and the denial of opportunity to the Vietnamese people (The Black Myth). The book urges readers to adopt a multi-faceted view, neither completely romanticizing nor absolutely condemning the past.

The book "Vietnamese Education under the Colonial Period" is an essential academic work for thoroughly understanding modern educational history. The work not only provides data but also lays the groundwork for approaching history with critical thinking, helping subsequent generations accurately assess the complex legacy of the colonial era.

[Sách] Gen Alpha và rối loạn lo âu - Daniel G.Amen, Charles Fay

• "Cha mẹ không thể bảo vệ con cái khỏi mọi sự đau khổ trên thế giới, nhưng họ có thể dạy chúng cách đối phó với nó."

Khi bản thân nó bắt đầu có một cái nhìn thiện cảm hơn về Gen Z - thế hệ đã hứng chịu không ít những lời chỉ trích từ người đi trước. Đằng sau những lời chỉ trích ấy là kỳ vọng không thành, một điều gì đó gần như bất công với đám trẻ. Nhìn lại chính hành trình đã sống, nó nhận ra vòng luẩn quẩn này mãi không thôi, khi tất cả đều viện vào lý do "tuổi tác."

Thế rồi, một ngày nọ, nó thấy mình phải tìm hiểu về Gen Alpha, một thế hệ tiếp theo. Nó bắt đầu chứng kiến những thay đổi sâu sắc ngay trong nếp nhà của mình, khi đám trẻ "nhổ giò" lớn phổng, không chỉ về ngoại hình mà cả trong suy nghĩ và lời nói. Cuộc đời như một thước phim quay chậm, nó như thấy lại chính mình, nhưng ở một phiên bản khác.

Khi bản thân vẫn còn loay hoay, chưa tìm được cách làm việc rõ ràng với Gen Z, thì hiện tại nó lại phải chật vật để tìm cách giao tiếp với Gen Alpha. 

Cuốn sách này đến như một lời giải đáp kịp thời, một cây cầu nối những khoảng cách thế hệ. Nó hiểu rằng, để nuôi dưỡng một thế hệ Alpha khỏe mạnh, không chỉ cần tình yêu thương mà còn cần sự thấu hiểu sâu sắc. Nó cần phải bắt đầu từ chính sự thay đổi của bản thân, để yêu thương trở thành ngôn ngữ chung, vượt qua mọi rào cản của thời gian và tuổi tác.

"Gen Alpha và Rối loạn Lo âu" của Daniel G. Amen và Charles Fay là một cuốn sách vô cùng cần thiết và kịp thời, đặt ra những câu hỏi sâu sắc về sức khỏe tinh thần của thế hệ trẻ nhất hiện nay. Trong một thế giới đầy biến động, cuốn sách này không chỉ cảnh báo về sự gia tăng đáng báo động của chứng lo âu, trầm cảm ở trẻ em mà còn đưa ra những lời khuyên thực tế, dựa trên khoa học để cha mẹ có thể hỗ trợ con mình một cách hiệu quả.

• "Lo âu không phải là một vấn đề về tính cách, đó là một vấn đề về não bộ. Và não bộ có thể thay đổi."

Điểm nổi bật của tác phẩm là sự kết hợp giữa hai góc nhìn: tâm thần học thần kinh (neuropsychiatry) của Daniel G. Amen và tâm lý học thực hành (practical psychology) của Charles Fay. Hai tác giả đã cùng nhau giải mã nguyên nhân của các vấn đề này, từ áp lực học đường, ảnh hưởng của mạng xã hội, đến lối sống hiện đại thiếu kết nối. Họ khẳng định rằng, lo âu không phải là một "căn bệnh" mà là một "sự bất an của não bộ" có thể được cải thiện thông qua những thay đổi về dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt và cách cha mẹ tương tác.

Cuốn sách cung cấp một cái nhìn toàn diện, từ việc nhận diện các dấu hiệu của rối loạn lo âu ở trẻ cho đến những chiến lược cụ thể để xây dựng một môi trường gia đình an toàn, khuyến khích sự tự tin và lòng tự trọng của con.

• "Sự an toàn và tình yêu thương không phải là thứ có thể mua được. Chúng là những món quà vô giá mà cha mẹ có thể trao tặng cho con mình."

"Gen Alpha và Rối loạn Lo âu" là một tác phẩm mang tính khai mở, thay đổi cách chúng ta nhìn nhận và đối phó với sức khỏe tinh thần của trẻ em. Sách không chỉ dành cho các bậc cha mẹ mà còn là tài liệu tham khảo quý giá cho giáo viên và các nhà tâm lý học. Đây là một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng, để nuôi dưỡng một thế hệ Alpha khỏe mạnh và hạnh phúc, chúng ta cần phải bắt đầu từ chính sự thấu hiểu và thay đổi của bản thân. Cuốn sách là một tác phẩm đáng đọc, để lại dư âm dài lâu và truyền cảm hứng cho một lối giáo dục nhân văn và khoa học hơn.

***

"Parents cannot protect their children from all the suffering in the world, but they can teach them how to cope with it."

I started to have a more sympathetic view of Gen Z—a generation that has received no small amount of criticism from its predecessors, including myself. Behind that criticism was the failure of unfulfilled expectations, which was often unfair to those kids. Looking back at my own life journey, I realized this vicious cycle never ends, as everyone justifies their views with age.

Then, one day, I found myself needing to understand Gen Alpha, the next generation. I started to witness profound changes right within my own family, as the kids were "shooting up" not just in physical appearance but in thought and speech. Life felt like a slow-motion film; I saw myself again, but in a different version.

While I was still struggling to find a clear way to work with Gen Z, I am now grappling with how to communicate with Gen Alpha. This book came as a timely answer, a bridge connecting the generational gaps. I understand that to nurture a healthy Alpha generation, I need not only love but also profound empathy. I need to start with my own transformation, so that love becomes the universal language, transcending all barriers of time and age.

"Anxiety is not a personality problem; it is a brain problem. And the brain can change."

The book's highlight is the combination of two perspectives: the neuropsychiatry of Daniel G. Amen and the practical psychology of Charles Fay. The two authors have together deciphered the causes of these issues, from academic pressure and the influence of social media to a modern lifestyle that lacks connection. They assert that anxiety is not a "disease" but a "brain dysregulation" that can be improved through changes in diet, daily habits, and how parents interact.

The book provides a comprehensive view, from recognizing the signs of anxiety disorders in children to specific strategies for building a safe family environment that fosters confidence and self-esteem.

"Safety and love are not things that can be bought. They are priceless gifts that parents can give their children."

"Gen Alpha and Anxiety Disorder" is a groundbreaking work that changes how we perceive and deal with children's mental health

[Sách] Nuôi con thời 4.0 - Shimi Kang

 

"Công nghệ không phải là kẻ thù của sự phát triển, nhưng chúng ta cần phải dạy con cách sử dụng nó một cách thông minh và có trách nhiệm." - Shimi Kang.

Nổi tiếng từ tác phẩm "Nuôi con kiểu cá heo". https://chienphan.blogspot.com/2020/05/review-sach-nuoi-day-con-kieu-ca-heo.html

Bác sĩ Shimi Kang trở lại với hướng dẫn nuôi dạy trẻ; tập trung sâu hơn về thời đại công nghệ thông tin và cách nuôi dạy trẻ

"Nuôi Con Thời 4.0" của Shimi Kang là một cuốn sách thú vị và cần thiết dành cho các bậc phụ huynh đang đối mặt với những thách thức trong việc nuôi dạy con cái trong kỷ nguyên số. 

Shimi Kang là một bác sĩ tâm lý, người đã dành nhiều năm nghiên cứu về ảnh hưởng của công nghệ đến tâm lý và hành vi của trẻ em. Tận dụng lợi thế thấy hai mặt của sự phát triển công nghệ tác động đến trẻ em ra sao, nhìn nhận một cách đúng đắn về việc hướng dẫn hay ngăn chặn không cực đoan về lợi ích và tác hại của công nghệ lên trẻ em.

Một trong những điểm mạnh của cuốn sách là cách tác giả phân tích sâu về mối quan hệ giữa trẻ em và công nghệ. Bà chỉ ra rằng, công nghệ không phải là kẻ thù của việc nuôi dạy con cái, mà ngược lại, nó có thể trở thành một công cụ mạnh mẽ nếu được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, điều quan trọng là cha mẹ phải biết cách cân bằng giữa việc sử dụng công nghệ và các hoạt động truyền thống để giúp trẻ phát triển toàn diện.

Giám sát và phát triển cùng trẻ là một lời khuyên. Một phần đáng chú ý khác của cuốn sách là các chiến lược thực tiễn mà Shimi Kang đề xuất để giúp trẻ em trở thành những người sử dụng công nghệ thông minh. Bà khuyến khích cha mẹ dạy con về giá trị của thời gian, cách quản lý thời gian hiệu quả và cách sử dụng công nghệ để hỗ trợ học tập, thay vì chỉ để giải trí.

Cuốn sách cũng đề cập đến vai trò của cha mẹ trong việc làm gương cho con cái. Shimi Kang nhấn mạnh rằng, để nuôi dạy những đứa trẻ thông minh và có trách nhiệm trong kỷ nguyên số, cha mẹ cần phải tự rèn luyện mình trước. Bằng cách tạo ra một môi trường gia đình mà trong đó cả cha mẹ và con cái đều học hỏi từ nhau, chúng ta có thể xây dựng một thế hệ trẻ em mạnh mẽ, tự tin và sẵn sàng đối mặt với những thách thức của tương lai.

"Nuôi Con Thời 4.0" của Shimi Kang là một cuốn sách không thể thiếu cho các bậc phụ huynh trong thời đại công nghệ số. Với những kiến thức phong phú và lời khuyên thiết thực, cuốn sách này sẽ giúp bạn không chỉ hiểu rõ hơn về cách nuôi dạy con cái trong thời đại mới mà còn mang đến cho bạn niềm tin và động lực để tạo ra một môi trường phát triển tốt nhất cho con trẻ.

***

"Technology is not the enemy of development, but we need to teach our children to use it wisely and responsibly." - Shimi Kang.

Famous for her work "The Dolphin Parent," Dr. Shimi Kang returns with a guide on parenting, focusing more deeply on the Information Age and how to raise children in it.

"Raising Kids in the 4.0 Era" by Shimi Kang is an engaging and essential book for parents who are facing the challenges of raising children in the digital age.

Shimi Kang is a psychologist who has spent many years researching the impact of technology on children's psychology and behavior. By understanding both sides of how technological development affects children, she provides a balanced perspective on guiding or controlling the influence of technology without resorting to extremes regarding its benefits and harms.

One of the book's strengths is how the author delves into the relationship between children and technology. She points out that technology is not the enemy of parenting; on the contrary, it can become a powerful tool if used correctly. However, the key is for parents to know how to balance the use of technology with traditional activities to help children develop holistically.

Supervision and growth alongside the child are advised. Another noteworthy aspect of the book is the practical strategies Shimi Kang proposes to help children become smart users of technology. She encourages parents to teach their children the value of time, how to manage it effectively, and how to use technology to support learning rather than just for entertainment.

The book also discusses the role of parents in setting an example for their children. Shimi Kang emphasizes that to raise smart and responsible children in the digital age, parents need to start by cultivating themselves. By creating a family environment where both parents and children learn from each other, we can build a generation of strong, confident children who are ready to face the challenges of the future.

"Raising Kids in the 4.0 Era" by Shimi Kang is a must-read for parents in the digital age. With its rich knowledge and practical advice, this book will not only help you better understand how to raise children in this new era but also provide you with the confidence and motivation to create the best possible environment for your child's development.

https://doisales.com.vn/index.php/2024/09/04/sach-nuoi-con-thoi-4-0-shimi-kang/