“Đến bao giờ ta được nhìn ta. Ta được nhìn ta trong niềm vui phố xưa”
Nắng liếc xéo, gió nhẹ nhàng đậu lại trên vai cô Ba. Vỗ về.
Chiếc máy: Chào cô chủ buổi sáng!. Chiếc Máy quay sang giường: Ê, cô chủ nay có gì đó tậm trạng? Giường im
Cô Ba đứng dậy khỏi chiếc ghế gỗ đã mòn nhẵn dấu thời gian. Đôi bàn tay cô, những ngón tay thon dài và nhạy cảm như những sợi dây đàn, khẽ lướt qua khoảng không. Cô không thấy bóng tối.
Cô bước về phía cửa sổ. Nắng ghen tỵ nhảy múa trên bậu cửa, ấm áp râm ran trên mu bàn tay cô. Mỉm cười như đóa sen vừa hé nở sau đêm dài.
Ngọt dịu. Cô khẽ khàng mở chiếc hộp gỗ trên bàn. Mùi phấn nụ thoang thoảng, mùi son thơm dịu nhẹ tỏa ra, vây quanh cô như một cái ôm cũ kỹ của mẹ. Thắm tươi. Cô quệt một chút son môi, cảm giác ươn ướt và mềm mại khiến lòng cô dịu lại. Cô thấy mình đẹp.
Xào xạc. Bên ngoài cửa, tiếng gió lùa qua khe lá. Có phải tiếng ông đang vỗ nhẹ vào chiếc máy xay bột? Hay tiếng bà đang vuốt ve mép giường? Không, đó là tiếng của sự tiếp nối. Cô biết, ông bà không hề bỏ cô lại trong "cái hộp” cô đơn này. Họ chỉ tan vào không khí, vào mùi trà sớm, vào hương bột gạo trắng tinh để bảo bọc lấy cô.
“Đời người như áng mây trôi… Cớ sao ta mãi đứng ngồi không yên?”
Cô cười thành tiếng. Nỗi tự kỷ mười năm xưa đã bị quét sạch bởi mười lăm năm trao đi ánh sáng tâm hồn cho những đứa trẻ cùng cảnh ngộ. Cô hiểu rằng, đôi mắt bị đóng lại là để con tim được mở ra rộng lớn hơn. Cô không còn đợi ai đó gọi tên mình.
Cô lại gần chiếc máy xay bột, đặt tay lên lớp đá lành lạnh nhưng đầy thân thuộc. Cô thầm thì: "Chào em, hôm nay ta sẽ xay mẻ bột mới. Cho ông, cho bà, và cho cả chúng nữa. Máy nhé!"
Chiếc máy dường như rung lên khe khẽ dưới bàn tay cô. Lẫn quẩn. Gió lại lẩn quẩn đi vào, không còn trêu ghẹo mà như đang dịu dàng nâng niu tà áo lụa của cô Ba. Tĩnh lặng phiêu du, sắc màu lung linh.
***
Nắng quạo, lần vô trong nhà. Thủ thỉ. Có người lúp ló ở ngoài thì phải?
Chiếc máy: Chắc hàng xóm thôi.
Gió gõ mạnh và chuông gió. Xao động. Một nhịp chân lạ. Nặng nề và ngập ngừng.
“Cô Ba...”
Tiếng gọi ấy rơi vào không gian, làm vỡ tan cái tĩnh lặng của sương sớm. Cô dừng máy. Một sự chấn động nhẹ chạy dọc sống lưng. Âm thanh này, mười lăm năm trước đã từng là cả bầu trời của cô, là người đã hứa sẽ làm đôi mắt cho cô suốt đời, rồi lại biệt tích như khói tan vào mây trời đúng lúc ba mẹ cô cần một điểm tựa nhất.
Gã đứng đó, nhìn người con gái năm xưa giờ. Gã nhìn thấy chiếc máy xay bột máy vẫn còn nóng khi vừa xong đợt bột đầu, chiếc giường gỗ cũ kỹ và cô – người đang làm chủ cả một cõi lặng bằng phong thái ung dung đến lạ lùng.
Cô không đứng dậy, cũng không vồ vập. Cô chỉ khẽ nghiêng đầu, đôi bàn tay vẫn đặt điềm nhiên trên tấm lụa mềm.
“Anh về rồi đó sao? Mới anh vào ngồi. Để tôi pha ấm trà gừng cho bớt cái lạnh của gió bấc.”
Dừng máy, pha trà. Nhẹ nhàng. Se chỉ, luồng kim chờ trà. Cô đang may một chiếc áo dài bằng lụa tơ tằm, thứ vải mà chỉ cần chạm nhẹ, cô đã cảm nhận được sự man mác, mướt mát như nước suối đầu nguồn.
Giọng cô bình thản, cái bình thản của người đã đi qua bão giông và tìm thấy bến đỗ ngay trong lòng mình. Gã ngồi xuống chiếc ghế gỗ, đôi mắt không rời khỏi gương mặt đã hằn lên những nét thanh tú, cương nghị. Gã định giải thích, định nói về những ngày dài phiêu bạt, về những lý do mà gã cho là bất khả kháng... nhưng nhìn vào đôi mắt trân trân không tiêu cự kia, gã thấy mình nhỏ bé vô cùng.
Cô chậm rãi rót trà. Tiếng nước sôi róc rách vào tách sứ nghe như tiếng thời gian đang nhỏ giọt.
“Ngày ấy, Ba đợi anh. Mẹ cũng đợi anh. Tôi thì... chỉ đợi một lời từ biệt.”
Cô khẽ cười, nụ cười phảng phất chút son hờ trên môi. Lì. Đoạn, cô với tay bật chiếc radio cũ. Tiếng nhạc của Vũ Thành An vang lên, trầm mặc và day dứt như hơi thở của quá khứ:
"Tay măng trôi trên vùng tóc dài... Cho em thêm lời cuối cùng, dù cạn lời cho nhau..."
Cô vừa nghe nhạc, vừa tiếp tục nhịp kim. Kim đi đến đâu, lụa mềm mại đi đến đó. Gã nhìn đôi tay cô, bỗng nhận ra cô không còn cần một "đôi mắt" mượn từ gã nữa.
Em dạo này thế nào? Gã hỏi. Đơn điệu và sáo rỗng sao vẫn có gì ấm áp lạ thường.
“Anh thấy đó,” – Cô nói, giọng ấm áp nhưng có một khoảng cách không thể vượt qua – “Máy vẫn xay, giường vẫn ấm, và tôi vẫn may những chiếc áo đẹp nhất cho người ta diện tết.”
Nắng đậu trên vai cô, gió ôm ấp cô từ phía. Máy một bên, giường một bên. Tất cả đang nhìn gã. Lặng thinh. Suốt cả một giờ liền.
Khi gã đứng dậy ra về, cô cũng không tiễn. Cô chỉ nhắn nhủ một câu, nhẹ nhàng như cánh hoa mai rụng vào đêm trừ tịch:
“Mùa xuân sắp về rồi, anh đi đường bình an. Chuyện cũ như tàn tro, cứ để gió cuốn đi cho nhẹ lòng người ở lại.”
Gã bước ra cửa, thấy lão nắng bắt đầu lên, chiếu rọi vào dáng ngồi thanh thoát của cô bên khung cửi. Cô lại bắt đầu hát, một điệu nhạc xuân cũ kỹ, tiếng hát trong trẻo len lỏi qua mùi hương phấn mặc, bay cao hơn cả những nỗi đau trần thế.
***
Khi tiếng bước chân gã đàn ông lịm dần sau hàng cây bông trước ngỏ, căn nhà bỗng dưng trút ra một hơi thở dài nhẹ nhõm. Thoảng đưa. Nắng dường như cũng bớt liếc xéo, nhẹ nhàng đậu lại trên vai cô Ba như vỗ về.
Chiếc máy: (Rung lên một nhịp khô khốc, giọng vẫn còn vẻ ấm ức) “Thấy chưa? Tôi đã bảo mà. Cái lạnh tỏa ra từ gã đó còn đáng sợ hơn cả anh gió mỗi mùa bấc. Hai năm ông đi, tôi nằm đây canh chừng cái cửa này, chỉ sợ gã về làm kinh động đến linh hồn ông bà. Cô Ba mình bản lĩnh thật! Cô cứ ngồi đó, tay đưa kim mà như đang thêu lên mặt gã những đường chỉ của sự quên lãng. Tôi nghe tiếng tim gã đập loạn xạ, còn cô Ba thì... chao ôi, nhịp tim cô lặng như một đường đi ngang trên may đo nhịp”
Chiếc giường:“Anh máy à, anh chỉ biết nhìn cái bên ngoài thôi. Lúc gã bước vào, tôi cảm nhận được một luồng hơi nóng sực từ đôi bàn chân cô Ba chạm xuống nền gạch. Cô ấy không lạnh lùng như cách cô ấy nói đâu. Kìm nén của một thời thanh xuân bị bỏ rơi lại trong xó tối lần hai. Một lần cô biết về bóng tối từ nhỏ, một lần cô lại biết bóng tối từ gã. Nhưng anh nói đúng, cô Ba giờ khác rồi. Đêm đêm, cô nằm trên lưng tôi, đọc kinh rì rầm, hơi thở đều đặn và thanh thản. Cô không còn thao thức để nước mắt lăn dài thấm vào thớ gỗ của tôi như mười năm trước nữa. Cô đã tự đóng đinh nỗi đau ấy vào dĩ vãng rồi.”
Chiếc máy: “Anh có thấy lúc cô ấy bật nhạc Vũ Thành An không? Tiếng nhạc ấy như một nhát chổi quét sạch những tàn tro cuối cùng của gã trong căn nhà này. Tôi thích cái cách cô ấy lúc may vá. Từng mũi kim đâm xuống lụa, tôi nghe như tiếng thời gian đang được cô ấy khâu lại, lành lặn và phẳng phiu. Cô Ba không cần mắt để thấy gã già nua hay hèn nhát đi bao nhiêu, cô chỉ cần chạm vào không gian là biết gã chẳng còn xứng với mùi phấn mặc, son hờ của cô nữa.”
Chiếc giường: “Hồi nãy lão nắng có kể với tôi, lão thấy cô Ba cười khi gã vừa quay lưng. Một nụ cười rất nhẹ, nhẹ hơn cả cánh hoa bưởi rụng. Cô ấy vừa dọn dẹp xong một căn phòng tối trong lòng mình để đón mùa xuân mới đấy. Từ nay, chắc tôi sẽ không còn nghe cô Ba thở dài mỗi khi nghe tiếng ai đó đi ngang ngõ nữa. Cô ấy đã thực sự làm chủ cái ‘hộp’ kỷ niệm này rồi, biến nó thành một thiên đường của riêng cô, nơi chỉ có mùi trà, mùi lụa và tiếng máy xay bột rì rì mỗi sáng.”
Trong bóng tối quen thuộc, cô Ba khẽ tựa lưng vào cạnh chiếc máy xay bột. Cái lạnh của kim loại giờ đây thật ấm áp vì nó thuộc về gia đình. Về ông, người mang đến cho cô âm thanh này mỗi sớm. Giờ, cô chỉ lập lại một thanh âm.
Khói bụi. Một mùi hương lạ lẫm, pha trộn giữa khói bụi đường trường và sự mệt mỏi của một kẻ lạc lối. Khi gã gọi tên cô, một mảnh ký ức khô khốc chợt ươn ướt trở lại trong kẽ tim. Cô đã định run rẩy, định khóc cho bõ những năm tháng mòn mỏi. Nhưng rồi, có gì đó bọc cô lại.
Thanh lọc. Cô hiểu hơn về mất mác từ sự ra đi. Nếu gã không đi, liệu cô có đủ mạnh mẽ để trở thành người phụ nữ tự tại như hôm nay? Cười tay lại tìm về tơ lụa.
“Anh cứ đi đi,” – Cô nghĩ thầm – “Tôi vẫn sẽ là cô Ba, vẫn sẽ tô son, điểm phấn cho mình, dẫu chẳng để soi bóng vào mắt ai. Tôi cũng chặng bận tâm”
***
Tẩy trần. Sáng mùng Một.
Cô Ba vận chiếc áo dài lụa tự tay mình khâu nhặt, sắc màu mà cô gọi tên bằng cảm giác: màu của nắng sớm, màu của sự bắt đầu. Cô bước ra hiên, nên xuống nền bằng âm thanh của guốc gỗ. Rộn ràng. Hương của đất và hoa vạn thọ nồng nàn dâng lên, thấm qua làn da, chạm vào tận cùng. Yêu thương
Chiếc máy nằm yên trong góc, bình thản nhìn nắng trải vàng trên sân. Chiếc giường trong buồng lặng lẽ tận hưởng sự tĩnh tại sau một giấc ngủ dài không mộng mị.
Cô Ba mỉm cười, đôi mắt không tiêu cự ngước lên vòm trời, nơi cô cảm nhận được từng làn mây trời phiêu lãng đang trôi qua. Cô không còn đợi một tiếng gọi cửa, bởi cô chính là chủ nhân của mùa xuân này.
Bên chén trà gừng nghi ngút khói, cô khẽ hát một câu nhạc xưa, tiếng hát trong trẻo bay cao, thanh thản và tự tại đến lạ lùng. Tay với tóc, vấn lại ở sau đầu.
https://chienphan.blogspot.com/2012/07/phan-mac-son-ho.html
“When will I ever see myself again? To see myself within the joy of the old streets.”
The sunlight squinted as the wind landed softly on Miss Ba’s shoulders. Comforting. The Grinder: "Good morning, mistress!" It turned to the bed: "Hey, is she feeling a bit... moody today?" The Bed remained silent.
Miss Ba rose from the wooden chair, its surface worn smooth by time. Her hands—slender, sensitive fingers like the strings of a lute—brushed through the void. She saw no darkness. She stepped toward the window. Jealous sunlight danced upon the sill, a prickling warmth spreading across the back of her hand. She smiled, like a lotus bud unfurling after a long night.
Sweetness. She gently opened the wooden box on the table. The faint scent of phấn nụ (traditional powder) and the delicate aroma of rouge drifted out, enveloping her like a mother’s old embrace. Radiant. She applied a touch of rouge; the moist, soft sensation calmed her heart. She felt beautiful.
Rustling. Outside, the wind whispered through the leaves. Was that the sound of her father gently patting the flour grinder? Or her mother stroking the edge of the bed? No, it was the sound of continuity. She knew they hadn't left her in this lonely "box." They had simply dissolved into the air, into the scent of morning tea, and the fragrance of pure white rice flour to protect her.
“Life is like a drifting cloud... why must we remain so restless?”
She laughed aloud. The ten years of reclusive sorrow had been swept away by fifteen years of sharing her soul’s light with children of the same fate. She understood that her eyes were closed so that her heart could open wider. She no longer waited for someone to call her name.
She approached the grinder, placing her hand on the cold yet familiar stone. She whispered: "Hello, dear friend. Today we shall grind a new batch. For Father, for Mother, and for all of us. Shall we?" The machine seemed to hum faintly under her touch. Lingering. The wind swirled in again, no longer teasing, but tenderly cradling Miss Ba’s silk robe. A silent journey through shimmering colors.
The sunlight, now grumpy, crept further into the house. Murmuring. Was someone lurking outside? The Grinder: "Probably just a neighbor." The wind knocked sharply against the chimes. Agitation. A strange footstep. Heavy and hesitant.
“Miss Ba...”
The call fell into the void, shattering the dawn's silence. She stopped the machine. A slight tremor ran down her spine. This voice—fifteen years ago, it was her entire sky. The one who promised to be her eyes forever, then vanished like smoke into the clouds just when her parents needed a pillar most.
He stood there, looking at the woman she had become. He saw the grinder—still warm from the first batch of flour—the old wooden bed, and her—the mistress of this silent realm, carrying herself with an uncanny grace.
She did not stand, nor did she rush. She only tilted her head slightly, her hands resting calmly on the soft silk. "So, you’ve returned? Please, come in. Sit. Let me brew some ginger tea to ward off the chill of the winter wind."
Machine stopped, tea brewed. Gently. Threading the needle, waiting for the tea. She was sewing an áo dài of raw silk, a fabric that, with a mere touch, felt as cool and refreshing as a headwater stream.
Her voice was calm—the calmness of one who had sailed through storms and found a harbor within herself. He sat on the wooden chair, his eyes never leaving her face, which was etched with elegance and fortitude. He intended to explain, to speak of his wandering days, of reasons he deemed "inevitable"... but looking into those steady, unfocused eyes, he felt utterly small.
She poured the tea slowly. The sound of boiling water trickling into the porcelain cup echoed like the dripping of time. "Back then, Father waited for you. Mother waited too. As for me... I only waited for a word of farewell."
She smiled faintly, a trace of lingering rouge on her lips. Resolute. Then, she reached out to turn on the old radio. The music of Vu Thanh An drifted out, somber and haunting like the breath of the past: "Slender fingers drifting through long hair... Giving you one last word, though our words have run dry..."
Listening to the music, she continued her rhythmic needlework. Wherever the needle went, the silk followed gracefully. He watched her hands and realized she no longer needed "eyes" borrowed from him. "How have you been lately?" he asked. The words were hollow and cliché, yet carried an odd, lingering warmth.
"As you can see," she said, her voice warm yet maintaining an impassable distance, "The machine still grinds, the bed is still warm, and I still sew the most beautiful gowns for people to wear for Tet." Sunlight rested on her shoulders; the wind embraced her from behind. The grinder on one side, the bed on the other. They were all watching him. In silence. For an entire hour.
When he rose to leave, she did not see him out. She only offered a single remark, as gentle as a plum blossom falling on New Year’s Eve: "Spring is almost here. Safe travels. Let the past be like ashes; let the wind blow them away to ease the hearts of those who remain."
He stepped out the door, seeing the sun begin to rise, illuminating her graceful silhouette by the loom. She began to sing again—an old spring melody, her clear voice weaving through the scent of powder, soaring higher than all earthly sorrows.
As the man’s footsteps faded behind the flower bushes at the gate, the house let out a long sigh of relief. Fading. The sunlight seemed less irritable, landing softly on Miss Ba’s shoulders as if in comfort.
The Grinder: (Vibrating with a dry, slightly resentful beat) “See? I told you. The cold radiating from that man was scarier than the winter wind. For two years since the master passed, I’ve stayed here guarding this door, fearing he’d return and disturb the spirits of the old couple. Our mistress is truly brave! She just sat there, needle moving as if she were stitching lines of oblivion onto his very face. I heard his heart racing, but hers... oh, her pulse was as steady as a tailor’s straight line.”
The Bed: “Brother Grinder, you only see the surface. When he walked in, I felt a surge of heat from her feet touching the floor tiles. She wasn’t as cold as she sounded. It was the suppressed heat of a youth abandoned to the shadows for a second time. Once she knew darkness from birth; the second time, she knew it through him. But you’re right, she is different now. Every night, she lies upon me, murmuring her prayers, her breath steady and serene. She no longer stays awake to let tears soak into my wood as she did ten years ago. She has nailed that pain into the past herself.”
The Grinder: “Did you see when she turned on Vu Thanh An’s music? That music was like a broom sweeping the last of his ashes out of this house. I love the way she sews. With every stitch into the silk, I hear time being mended by her, whole and smooth. She doesn’t need eyes to see how old or cowardly he has become; she only needs to touch the air to know he is no longer worthy of her powder and rouge.”
The Bed: “Earlier, the Sun told me he saw her smile the moment the man turned his back. A very light smile, lighter than a falling grapefruit blossom. She has just finished tidying a dark room in her heart to welcome the new spring. From now on, I doubt I’ll hear her sigh when someone passes the alley. She has truly mastered this ‘box’ of memories, turning it into her own paradise of tea, silk, and the morning hum of the flour grinder.”
In the familiar darkness, Miss Ba leaned her back against the side of the grinder. The cold metal now felt warm because it belonged to family. It belonged to her father, who brought her this sound every morning. Now, she simply echoed that resonance.
Dust. A strange scent, a mix of the road’s grime and the weariness of a lost soul. When he called her name, a dry shard of memory turned moist in the crevices of her heart. She had intended to tremble, to cry for all those wasted years. But then, something cocooned her.
Purification. She understood loss better through his departure. If he hadn't left, would she be strong enough to be the self-reliant woman she was today? Smiling, her hands returned to the silk. "Just go," she thought to herself. "I will still be Miss Ba, still applying my powder and rouge, even if there are no eyes to reflect my image. It matters not to me."
A cleansing. New Year’s Day. Miss Ba wore the silk áo dài she had painstakingly sewn herself—a color she named by feeling: the color of dawn, the color of beginnings. She stepped onto the porch, the rhythmic "clack" of her wooden clogs echoing. Spirited. The scent of earth and the pungent aroma of marigolds rose up, soaking through her skin, touching her core. Love.
The grinder sat quietly in the corner, watching the sun spread gold across the yard. The bed in the room silently enjoyed the stillness after a long, dreamless sleep. Miss Ba smiled, her sightless eyes turned toward the heavens, where she felt every drifting cloud passing by. She no longer waited for a call at the door, for she was the mistress of this spring.
Beside a steaming cup of ginger tea, she softly sang an old song, her clear voice soaring high, unnervingly peaceful and free. Her hand reached for her hair, pinning it back into a bun.
