Nhật ký của cha - Julie - Màu của thời gian [Dad's diary - Julie - THE PALATE OF TIME]

Sài Gòn những ngày cuối năm, nắng không còn hung hãn như gã đàn ông say rượu giữa trưa hè. Hiền lành. Nắng ươm vàng trên những tán cây cổ thụ đường lăng ông Bà Chiểu, rọi xuống lòng đường những "hoa nắng" lung linh như muốn nhắn nhủ người qua: "Chậm lại chút, kẻo lỡ một mùa thương." 

Quanh co. Ông già nhìn đám nhỏ nhà mình, Lavie, Merci và cô út, tự dưng thấy lòng nao nao. Mới hôm nào chúng còn lọt thỏm trong vòng tay, vậy mà giờ đây, sau những tất tả của kỳ thi học kỳ vừa kết thúc, ánh mắt chúng đã rực lên niềm háo hức của những cuộc nghỉ đông. Yên xe bắt đầu chật hẳn. Ánh mắt ấy long lanh, hệt như câu hát cũ: "Màu nắng hay là màu mắt em". Có lẽ là cả hai, vì trong mắt trẻ thơ, nắng Sài Gòn chưa bao giờ nhuốm màu lo toan cơm áo.

Kính vạn hoa. Sài Gòn lúc này giống như lăng kính, chỉ cần xoay nhẹ một góc nhìn, màu sắc đã thay đổi đến chóng mặt.

Sáng sớm, khi phố phường còn ngái ngủ, bầu trời khoác lên mình lớp áo xanh xám. Mõng manh. Màu của lớp sương khói mỏng bao phủ lên những tòa nhà cao tầng, là lúc cô út vẫn còn say giấc nồng, quấn quýt trong chiếc mền bông như chẳng muốn rời xa giấc mộng. Thèm thuồng. Ông già thích ngồi bên ly cafe đen rơi tí tách – một thứ màu đen huyền bí nhưng tĩnh lặng. Ngồi gõ phím ở đầu ngày. 

Chiều buông. Giữa cái se lạnh đầu mùa, tiếng kinh cầu từ phía giáo đường xa xa vọng lại sau tiếng trống chùa giã lớp, nghe như lời dặn dò: "Chuyện đời đến rồi đi, như mây bay qua đỉnh cao ốc, cưỡng cầu chi cho mệt thân tâm."

Sài Gòn chuyển mình sang sắc tím hồng. Huyền ảo như một bộ phim đã đi đến cao trào, chuẩn bị cho một cú twist. Mặt trời lặn sau những khối thép và kính của Landmark 81, phản chiếu lên những đám mây đang vội vã bay về phía chân trời. Ba đứa nhỏ vây quanh ông già, chí choé hỏi về một địa điểm đi chơi Tết, trong khi ông già lại thẫn thờ nhớ về một chuyến đò quê. Cái màu tím ấy sao mà giống màu của nhánh rau đắng mọc sau hè trong nhạc Bắc Sơn đến thế. Nghe trong gió có tiếng hò đâu đó, nhưng tìm mãi chẳng thấy bóng dáng con đò nào giữa dòng xe cộ ngược xuôi.

Xanh đỏ đêm về, thành phố lại bùng nổ khoác lên mình áo mới. Những dải ruy băng rực rỡ quanh nhà thờ Đức Bà, Tân Định, người người khoác áo mới, tôn nghiêm và thành kính, đứng dưới chân Đức Mẹ. Nguyện.

Vàng lên một màu đồng. Choáng ngợp của những dải đèn LED dọc đường Lê Duẩn, Đồng Khởi. Ánh sáng ấy lấp lánh như một dòng chảy không ngủ, thôi thúc những ánh nhìn tìm về phía bến Bạch Đằng, nơi những đôi tình nhân trẻ đang lặng ngắm dòng sông Sài Gòn, mơ về một tương lai chưa rõ bến bờ.

Bàng bạc. Soi mình vào những tấm kính và thép của cao ốc lạnh lùng, ông già giật mình thấy cái bóng của một "đứa trẻ sống lâu" đang tập làm phụ huynh. Ông già soi thấy nỗi sợ của mình trong sự phản chiếu ấy. Sợ đám trẻ lớn quá nhanh, sợ chúng bị tốc độ đô thị cuốn đi mà đánh rơi mất mấy giác quan của tâm hồn. Rõ ràng. Ông già dạy chúng bằng giọng của cha mẹ ngày xưa, dạy thì ít mà dỗ thì nhiều, cứ loay hoay tự họa ra những nỗi sợ rằng nếu không răn đe, chúng sẽ vấp ngã. Nhưng giữa cái rực rỡ của bạc và thép, ông già tự hỏi: "Yêu thương được mấy phần trong những tiếng la hét cấm cản kia?"

Nhớ.

Biêng biếc. Mỗi lần, khi chiếc xe lăn bánh rời khỏi vùng sáng rực rỡ của đô thị để về với miền Tây, bầu trời bỗng mở toang ra một khoảng trời cao vời vợi. Không còn lớp màng khói bụi, bầu trời quê trong veo đến mức có thể nhìn thấy cả những giấc mơ "phiêu du giang hồ" của thuở thiếu thời.

Cúc, mai vàng rợp một lối đi. Miền Tây đón người về bằng những màu dệt bằng hoa mai, cúc như kéo đến tận cuối trời. Những cánh đồng vạn thọ trải dài như những tấm thảm nắng gieo xuống đất. Hoa nở như hẹn hò, như lời nhắc: "Về thôi, người ơi!". Tiếng cười nói ồn ào của bà con xóm giềng nghe sao mà "thiệt tình" quá đỗi, chẳng giống cái lịch sự ngăn cách sau những cánh cửa chung cư bằng thép lạnh.

Nâu nâu. Dưới chân chúng tôi, khi con nước bắt đầu rút cạn là lúc hiện ra màu của lớp sình non. Lớp bùn mỡ màng lấp lánh dưới nắng xuân, trông như lớp da non đang trồi lên, mang theo hơi thở của đất đai. Rồi, ông già dắt tay Julie đi trên bờ đê, bỗng nhiên liên tưởng đến hạt cát nhỏ nằm gọn trong túi áo mình. Hạt cát ấy theo ông già từ phố về quê, một hành trình ngắn ngủi so với vạn dặm của hạt cát đã từng, ngược xuôi khắp lối, biến dạng muôn phần cho người ngạo nghễ với phát minh. Cát vẫn là cát, biến dạng và đổi tên bởi người. 

Tự hỏi, người có khác không? Bước chân vạn dặm hay đi thầm quanh quẩn một góc nhà, chẳng qua chỉ khác một tên gọi, cứ mải mê thoi đưa giữa dòng đời tấp nập, để rồi cuối cùng cũng chỉ mong được về nằm trên lớp sình non quê kiểng, nơi sỏi đá cũng có tên, nơi cát bụi không còn thấy mình xa lạ.

Xanh mướt. Ông già hay chỉ cho đám trẻ màu của cánh đồng, của mạ non. Chúng ngơ ngác nhìn. Với những đứa trẻ "thế hệ tốc độ" này, hạt gạo là thứ nằm trắng tinh trong bát sứ, chúng đâu biết đến cái màu xanh ấp ôm cả ấu thơ của cha ông. Mạ non vươn lên từ bùn đen, kiêu hãnh và nhẫn nại, hệt như tính cách người dân quê mình – cứ hiền lành đó mà bền bỉ đi qua bao mùa giông bão. Nước dâng cao thành lũ, lũ với lụt như song hành, lũ lục cũng rũ nhau đi cùng lúc như thể hả hê lắm sao một đợt bồi đấp cho đất ngọt phù sa. Hả dạ. Nghĩ người sẽ nhớ ơn một lòng thành.

Tro tàn đọ Khói lam chiều bắt đầu xâm chiếm không gian. Chiều tà. Đó là màu của những đống rạ cháy dở trên đồng, quyện với khói bếp nhà ai đang đỏ lửa. Màu khói làm ấm lên sự sống, sưởi ấm những trái tim vừa thoát khỏi cái máy lạnh của văn phòng cao ốc. Ông già nhớ Lam Phương ghê gớm, tự nghỉ, có lẽ cái tên "Lam Phương" của ông cũng bắt nguồn từ chính cái màu lam khói chiều Tây Đô huyền thoại ấy chăng? Một màu lam gợi nhắc sự đoàn viên, khiến người đi xa đến đâu cũng thấy nôn nao tìm lối về. Lam lũ. 

Ấu thơ của ông già là một bản sắc khác, nơi nắng hòa trên cánh đồng xanh ngắt và mùi khói bếp hòa vào tầng không cho ấm lại căn nhà dịp cuối đông. Là màu của rau củ tươi rói, xanh mướt mắt được sắp đều tăm tắp trên những sạp hàng sau những chuyến ghe vượt đồng, vượt sông, ngóng trông làm sao cho kịp một sớm lên hàng vừa kịp một chợ quê.

Ngồi giữa miền quê, ông già nhận ra hạnh phúc không nằm ở những chân trời xa xôi hay những món hiện đại lấp lánh, gắn lên tên “xa xỉ”, thứ mà ông già và đám trẻ vẫn mải miết tìm kiếm ở Sài Gòn. Hạnh phúc nằm ngay trong tiếng lạch bạch của con cá vừa bắt dưới rổ, trong tiếng vịt kêu đồng cạp cạp rộn rã khi được lùa về vườn. Nó nằm trong sự chân thành của một lời chào đầu hẻm, trong khoảnh khắc ông già chịu dừng lại, thôi không "dạy" mà bắt đầu "lắng nghe".

“Hạnh phúc không phải là một đích đến, mà là một hành trình đi bộ.”

Đúng vậy, tôi đang tập đi bộ cùng các con mình, trên con đường giao thoa giữa ánh đèn bạc Sài Gòn và mùi sình non miền Tây. Chấp nhận sự vội vã của hiện tại như một phần của "DNA đô thị", nhưng không bao giờ để mình quên đi vị giác mộc mạc của ký ức.

Bầu trời Sài Gòn hay bầu trời miền Tây, dù có khói bụi hay xanh trong,màu của sự bình yên. Ông già nghía một nhịp thở để ngắm nhìn.

Lắng nghe nhé, đám nhóc của ông già! Sài Gòn hay miền Tây, ở mùa chim làm tổ. Hãy cứ nếm trọn từng màu nắng, từng sợi khói, vì thời gian trôi nhanh quá, ông già chỉ sợ chẳng kịp để yêu thương hết những sắc màu này.

***

Saigon in the final days of the year—the sun is no longer as aggressive as a drunken man in the summer heat. It has turned gentle. The sunlight ripens into gold atop the ancient trees along the road to Ba Chieu Tomb, casting shimmering "sun-flowers" onto the pavement as if whispering to passersby: "Slow down a little, lest you miss a season of love."

Winding. The old man looks at his little ones—Lavie, Merci, and the youngest—feeling a sudden flutter in his heart. It felt like only yesterday they were tiny enough to be lost in his arms; yet here they are, after the frantic rush of final exams, their eyes alight with the vivid eagerness of winter break. The motorcycle seat is starting to feel cramped. Those eyes are sparkling, just like the old lyrics: "Is it the color of the sun, or the color of your eyes?" Perhaps it is both, for in the eyes of a child, the Saigon sun has never been stained by the worries of bread and butter.

Kaleidoscope. Saigon at this time is like a prism; a mere slight twist of the perspective and the colors shift dizzyingly.

Early morning, while the streets are still drowsy, the sky dons a cloak of grayish-blue. Fragile. It is the color of a thin veil of smog draping over high-rises; the time when the youngest is still deep in slumber, huddled in a cotton blanket as if unwilling to leave her dream. Longing. The old man loves sitting by a cup of black coffee, dripping drop by drop—a mysterious yet silent black. Typing away at the start of the day.

Evening falls. Amidst the early season chill, the echoes of prayers from a distant cathedral drift in after the final beats of the temple drum ending a class. It sounds like a reminder: "Life’s affairs come and go, like clouds drifting over skyscraper peaks; why force things and weary the soul?"

Saigon transforms into shades of pinkish-purple. Dreamlike, like a movie reaching its climax, preparing for a plot twist. The sun sets behind the steel and glass of Landmark 81, reflecting off clouds hurrying toward the horizon. The three children crowd around the old man, chirping questions about where to go for the Lunar New Year, while the old man drifts into a daze, remembering a country ferry trip. That purple hue—how much it resembles the color of the "bitter herbs growing behind the porch" in Bac Son’s music. He hears a folk song somewhere in the wind, but searches in vain for the silhouette of a ferry amidst the ebb and flow of traffic.

Blue and red as night arrives, the city explodes into a new wardrobe. Radiant ribbons wrap around Notre-Dame Cathedral and Tan Dinh Church; people don new clothes, solemn and devout, standing at the feet of the Virgin Mary. Praying.

A golden bronze hue emerges. Overwhelmed by the LED strands along Le Duan and Dong Khoi streets. That light sparkles like a sleepless current, urging gazes toward Bach Dang Wharf, where young couples quietly watch the Saigon River, dreaming of a future whose shores are yet unknown.

Silvery. Reflecting himself in the cold glass and steel of skyscrapers, the old man is startled to see the shadow of a "long-living child" practicing at being a parent. He sees his own fears in that reflection. Fear that the children are growing too fast, fear that they will be swept away by urban speed and drop the senses of the soul along the way. Clearly. He teaches them in the voice of his own parents from the old days—teaching little but coaxing much, fumbling to paint fears in his heart that without deterrence, they will stumble. Yet, amidst the brilliance of silver and steel, he wonders: "How much love truly resides within those shouts and prohibitions?"

Remembering.

Cerulean. Every time the wheels roll away from the brilliant glow of the metropolis toward the West (Mekong Delta), the sky suddenly opens into a vast, lofty expanse. No longer muffled by a veil of dust, the countryside sky is so clear one can see the "vagabond dreams" of boyhood.

Yellow chrysanthemums and apricot blossoms blanket the path. The West welcomes the returnee with colors woven from blossoms, stretching to the edge of the sky. Fields of marigolds spread out like carpets of sunlight sown into the earth. Flowers bloom like a rendezvous, like a whisper: "Come home, dear soul!" The boisterous laughter and chatter of neighbors sound so "genuine," unlike the polite distance kept behind cold steel apartment doors.

Brownish. Beneath our feet, as the water begins to recede, the color of fresh mud appears. The fertile silt glistens under the spring sun, looking like new skin emerging, carrying the breath of the earth. Then, the old man leads Julie by the hand along the dike, suddenly thinking of a small grain of sand tucked in his pocket. That grain of sand followed him from the city to the countryside, a short journey compared to the ten thousand miles that grain of sand might have traveled before—drifting everywhere, transformed a thousand times by those arrogant with invention. Sand remains sand, reshaped and renamed by man.

He wonders, are humans any different? A journey of ten thousand miles or a quiet stroll around a corner of the house—it is perhaps only a difference in name. We are preoccupied with weaving through the bustling current of life, only to eventually long to lie upon the fresh mud of the homeland, where even stones and pebbles have names, and where dust no longer feels like a stranger.

Lush green. The old man often points out to the children the color of the fields, of the young rice seedlings. They look on, bewildered. For these children of the "speed generation," rice is something that sits pearly white in a porcelain bowl; they know nothing of the green that cradled their father's childhood. Young seedlings rise from the black mud, proud and patient, just like the character of the people here—gentle yet resilient through countless seasons of storms. When the waters rise into floods, the flood and the silt seem to travel together, as if rejoicing in a round of nourishing the earth with sweet alluvium. Satisfying. Thinking that people will remember this with a sincere heart.

Ashen embers vs. Blue kitchen smoke begin to occupy the space. Twilight. It is the color of half-burnt straw in the fields, blending with the kitchen smoke of a house starting its fire. The color of smoke warms life, thawing hearts that have just escaped the air-conditioning of high-rise offices. The old man misses the composer Lam Phương terribly, thinking to himself: perhaps his name "Lam Phương" (Blue Direction/Region) originated from that legendary blue evening smoke of the Western Capital? A blue that recalls reunion, making those who wander far feel a restless urge to find the way home. Hardship.

The old man’s childhood was a different palette, where sunlight blended into vibrant green fields and the scent of kitchen smoke drifted into the atmosphere to warm the house at winter’s end. It is the color of fresh, crisp vegetables, arranged neatly on stalls after ferry trips across fields and rivers, hoping to arrive in time for an early morning country market.

Sitting in the heart of the countryside, the old man realizes that happiness does not lie in distant horizons or sparkling modern things labeled "luxury"—the things he and the children tirelessly sought in Saigon. Happiness lies right in the flip-flop sound of a fish just caught in a basket, in the boisterous quacking of field ducks being herded back to the garden. It lies in the sincerity of a greeting at the entrance of an alley, in the moment the old man finally stops, ceases "teaching," and begins "listening."

"Happiness is not a destination, but a journey on foot."

Indeed, I am practicing walking with my children, on the road where the silver lights of Saigon and the scent of Mekong mud intersect. Accepting the haste of the present as a part of "urban DNA," but never allowing myself to forget the rustic palate of memory.

The sky of Saigon or the sky of the West, whether smoky or clear, is the color of peace. The old man takes a breath to truly behold it.

Listen closely, my little ones! Whether in Saigon or the West, it is the season for birds to build their nests. Taste every color of the sun, every strand of smoke, for time passes so quickly—the old man only fears he won't have enough time to love all these colors.

Nhật ký của cha - Lavie - Thanh âm của thời gian [Dad's diary - Lavie - The Echoes of Time]

Âm thanh của Sài Gòn, vốn dĩ là tiếng rao mộc mạc từ âm thanh của người, giờ đã biến hình thành tiếng rao dồn dập, được phát từ các thiết bị điện tử lạnh lùng. Tiếng rao ngày nào vẫn đó – “Bánh mì Sài Gòn nóng giòn đây!” – chỉ là tần suất được tăng lên gấp bội. Nhịp điệu cũng chẳng còn dồn dập hay yếu dần theo tâm trạng hay sức khỏe của người rao. Tiếng rao được phát ra từ máy thu sẵn. Mọi thứ được bảo toàn, lạnh lùng và đồng nhất như một lời nhắc nhở vô cảm về nhịp sống vô thường của đô thị.

Chất chứa. Tiếng kinh cầu vang vọng cùng tiếng chuông ngân, ở một buổi chiều hơi thâm thấp khi nhiệt độ giảm dần, một mùa Giáng Sinh đang tới, như thể để nhắc nhớ giờ khắc đã trôi qua, một lời sám hối giữa lòng phố thị.

Vuốt ve. Sài Gòn ở một chiều sóng nước bị ấn át bởi tiếng còi xe trên một dòng kênh lặng sóng, vắng những chuyến đò đưa, những chiếc xuồng ghe ngược xuôi mưu sinh ngày nào. Chỉ còn tiếng trống xã vang lên dồn dập ở một ngôi chùa, báo hiệu chuẩn bị vào lớp kinh kệ, như một nốt lặng cần thiết giữa bản giao hưởng hỗn loạn.

Ngất ngây. Âm thanh của Sài Gòn, là tiếng của những con người hỏi thăm nhau, bắt ghế ngồi trước nhà. Nhưng giờ đây, những khoảnh khắc ấy thưa thớt dần ở phố lớn, dời hẳn vào trong những con hẻm nhỏ hun hút, như thể thu hẹp dần không gian giao tiếp, chuẩn bị cho một mùa chim làm tổ ẩn mình, còn ở đây là tan tác bay đi vì sợ hãi sự xâm phạm của người lạ. Tiếng thăm hỏi của cô “chủ tịch ủy quan quanh quẩn” cứ ra vào nhà, là hỏi thăm nhau, ôm mấy đứa trẻ của nó vào lòng, đặt vào má những nụ hôn như lời chào.  

Ngây ngất. Tiếng chim hót ở trong lồng, âm thanh vang lên một mình, như thể gọi bầy lạc lõng của một mùa chim làm tổ không thể nào tìm thấy. Những chú chim ở trong lồng réo rít trong tiếng cà phê tí tách bên dưới của một hội thích với thú chơi chim.

Nhớ thương. Âm thanh của Sài Gòn, là tiếng của những lời hỏi đường đầy nhiệt tình. Người Sài Gòn chỉ đường như thể dí theo chiếc xe, sợ người đi lạc. Giọng nói ấy, pha lẫn tứ xứ như thể lại hiểu và thông cho một cảnh lòng chung, lớn hơn cả sự sợ hãi về lừa gạt. Họ cho đi sự chân thành, như thể đó là luật bất thành văn của mảnh đất bao dung này.

Bầu trời Sài Gòn buổi sáng vẫn cao vời vợi, nhưng màu xanh biếc bị hạn chế bởi một lớp sương khói mỏng dính, pha trộn giữa hơi ẩm và khói xe. Nó như một lớp lọc thấu kính buồn bã, khiến mọi vật nhìn vào đều mang một vẻ trầm tư cố hữu.

Ấu thơ của ông già lại là một bản hòa âm khác.

Chan chứa. Tiếng của âm thanh ruộng đồng ở một mùa giáp Tết, nó cứ mộc mạc và miên man như dòng sông không bao giờ cạn. Tiếng của cá nhảy lạch bạch trên rổ, khi lớp sình non vẫn còn vương chưa kịp hết. Chiếc rổ rướn lên, cá đầy nhảy tưng bừng trong tiếng nước rào rạo chảy xuống. Như người muốn từ đó gọi về sự tươi mới, của thu hoạch, của no đủ mau tìm đến.

Lăn tăn. Sóng nước cứ như chạy đùa theo gió, như thể mượn gió để nhắn người đi trở về, sợ quên mất một giọng hò. Thui thủi. 

Mê say. Tiếng gió rào rạt của lá cây xào xạc, những âm thanh của phố thị thành như thể tan biến hoàn toàn, chỉ còn lại hương vị của đất và lúa. Gió mang theo hơi lạnh cuối mùa, luồn qua hàng cau, hàng dừa, bạch đàn, thốt nốt… cao vút, tạo nên âm thanh thì thầm như lời tự tình của đất trời.

Dâng tràn. Âm thanh của chim trời, cứ thế véo von rộn ràng rồi xa dần trong tiếng chân đi, như bay về muôn lối gọi bầy, khác hẳn tiếng chim lạc bầy trong lồng sắt đô thị. Phiêu du cho hết tháng ngày. 

Tiếng của vịt kêu đồng cạp cạp rộn ràng hết cả một khúc sông, như một bản giao hưởng mộc mạc báo hiệu ngày tàn, khi đàn vịt được thả đồng lùa về với khu vườn được rào ngăn nắp ở trước nhà. Tiếng của gà túc tắc cục tác, khẩn trương tìm một chỗ kín đáo để đẻ trứng, chờ ngày ấp con, âm thanh của sinh sôi và hy vọng len lỏi khắp xóm trong khói đốt đồng bay hòa với gió đông.

Tiếng chim rộn hát vang, như thể hòa quyện với tiếng xì xào thân mật của những người hàng xóm. Họ gặp nhau mỗi ngày, chào nhau, hỏi han các kiểu, mấy câu buông lơi nhưng lại tha thiết như thể đã lâu lắm chẳng có dịp gặp nhau. Vội vàng đến mấy cũng đứng lại, ngồi lại dăm ba câu chuyện phiếm trước một buổi họp chợ, trao nhau nét cười hiền hậu sẻ chia.

Rôm rã. Nhân tình thế thái. Tiếng nói cười đâu đó vang vọng, tiếng của quê nhà, tiếng của những con người thăm hỏi nhau bằng tấm lòng, tiếng của một miền quê nơi thế thái nhân tình chưa kịp chen chân hay vẩn đục. Đó là âm thanh của sự đủ đầy không cần vật chất.

***

Trở về phố thị, nó rộn ràng những tiếng còi xe inh ỏi, của người chen chúc nhau. Có tiếng la hét, chửi rủa, nhưng cũng có cả tiếng trò chuyện của những gia đình ngồi trên một chuyến xe qua, tập trung, neo đậu ở một ngọn đèn đỏ hiếm hoi. Ông già và ba đứa trẻ. Họ chuyện trò, tận dụng khoảnh khắc dừng lại đó để kết nối. Âm thanh đó người ta muốn xa lánh, nhưng lại muốn quay trở lại với sự rộn ràng đó mỗi khi về lại với quê nhà, như thể riết... rồi quen. Quen rồi. Quen tự lúc nào chẳng hay, như một phần của DNA đô thị.

Đây là âm thanh của thỏa hiệp. Thỏa hiệp với tốc độ, với áp lực, với nguy cơ bị nhạt nhòa. Đô thị là một bữa tiệc lớn không bao giờ tàn, nhưng mỗi người tham gia đều phải trang bị cho mình một lớp áo giáp của sự vội vã.

“Người ta chen nhau làm giàu cho kịp, Mất đi cái Tết, tiếc nuối cả thanh xuân.” (Tự trào)

…

Ông già nhìn lên bầu trời Sài Gòn, nơi mây xám vẫn lầm lũi trôi, nặng trịch những lo toan vô hình. Ông nhớ lại âm thanh của thằng nhóc Lavie khi nó nói: “Con thấy nhanh đến cuối tuần.” Tốc độ đã đánh cắp cái vị giác của thời gian khỏi thế hệ mới.

Sự khác biệt giữa âm thanh đô thị và âm thanh quê nhà không phải là tiếng ồn hay sự tĩnh lặng. Đó là sự khác biệt giữa tần suất và tình cảm. Tiếng rao đô thị được bảo toàn về tần suất, nhưng cạn kiệt về tình cảm.

Yêu thương được mấy phần!? Như thể ông già trở lại với bản năng và nỗi sợ hãi cố hữu của lòng mình. Một đứa trẻ sống lâu đang tập làm phụ huynh với chính con mình; nói với trẻ bằng giọng mẹ cha, như thể là dạy dỗ, nhưng dạy thì ít, dỗ thì nhiều. Dỗ dành một đứa trẻ sống lâu nhưng thiếu kinh nghiệm làm cha mẹ, cứ tự họa một nỗi sợ trong lòng mình lớn dần: rằng đứa trẻ sẽ phải chịu nhiều vấp ngã nếu không được dạy. Cứ thế, những lời hét la, răn đe và cấm cản tuôn ra, nuốt chửng mất mấy phần yêu thương trong sự dạy dỗ đó. Như thể một nỗi sợ lại đi về con đường cũ của ông già đã từng đi qua, đánh rớt từng vị giác đến thanh âm của sự bình yên. Nổi sợ như rớt từng mãng qua từng thế hệ. 

Âm thanh quê nhà thưa thớt, nhưng đong đầy tình người.

Tìm hạnh phúc ư! Người ta mải miết tìm mãi, tưởng rằng nó ở đâu xa xôi, ở những chân trời mới, sau những món đồ, hay sau những chuyến đi xa. Nhưng hạnh phúc kỳ lạ thay, nó ở ngay đây mà!

Nó nằm trong âm thanh lạch bạch của con cá vừa bắt được. Nó nằm trong tiếng vịt kêu đồng báo hiệu sự sống. Nó nằm trong sự chân thành của lời chào ở đầu hẻm. Nó nằm trong khoảnh khắc dừng lại ở ngã tư, tận hưởng cái khoảnh khắc tĩnh tại hiếm hoi đó.

“Hạnh phúc không phải là một đích đến, mà là một hành trình đi bộ.” (Một cách ngôn nào đó).

Và ông già hiểu. Hạnh phúc chính là sự hòa âm của tất cả những âm thanh ấy – cả tiếng còi xe chát chúa lẫn tiếng cá nhảy giòn giã. Chấp nhận sự vội vã của hiện tại, nhưng không quên nếm được cái vị mộc mạc của ký ức.

Bầu trời Sài Gòn cuối năm vẫn mênh mông. Dù có lớp sương khói che mờ, nhưng ẩn sâu bên trong, vẫn còn đó màu xanh biếc của sự bình yên. Lắng nghe nhé, đám nhóc của ông già! Sài Gòn một mùa chim làm tổ.

***

The sound of Saigon, originally the rustic call from a human voice, has now transformed into a hasty cry, emitted from cold electronic devices. The old street call is still there – “Bánh mì Sài Gòn, hot and crispy here!” – but the frequency has been multiplied. The rhythm is no longer urgent or fading according to the vendor's mood or health. The shout is emitted from a pre-recorded machine. Everything is preserved, cold and uniform like a senseless reminder of the urban world’s impermanent rhythm.

Layered. The reverberating sound of prayers and tolling bells, in a slightly dimming afternoon as the temperature drops, a Christmas season approaching, as if to recall the moment that has passed, an act of repentance in the heart of the city.

Caressing. Saigon in an afternoon where the lapping of water is drowned out by car horns on a still canal, empty of the ferries and sampans that once plied their trade. Only the thundering drum of a communal hall echoes from a pagoda, signaling the start of scripture recitation, like a necessary rest note amidst the chaotic symphony.

Ecstatic. The sound of Saigon is the voices of people asking after one another, setting up chairs in front of their homes. But now, those moments thin out on the main streets, moving entirely into small, deep alleys, as if shrinking the space for interaction, preparing for a season of birds building hidden nests, while here people are scattered for fear of intrusion by strangers. The sound of greetings from the neighborhood "commissar-like chairwoman" who constantly visits, asking after everyone, hugging the children, placing kisses on their cheeks as a greeting.

Enraptured. The sound of a bird singing in a cage, the sound echoing alone, as if calling out to a lost flock in a nesting season that can never be found. The birds in the cage chirp frantically over the sound of coffee dripping below, enjoyed by a club fond of bird-keeping as a hobby.

Fond Memory. The sound of Saigon is the voices of people asking for directions with heartfelt enthusiasm. Saigon residents point the way as if chasing after the vehicle, afraid the person will get lost. That accent, blended from four corners of the land, seems to understand and sympathize with a shared sentiment, greater than the fear of deception. They give away their sincerity, as if it were the unwritten law of this tolerant land.

The Saigon morning sky is still high and vast, but the deep blue is constrained by a thin layer of smog, a mixture of humidity and vehicle exhaust. It acts like a sad polarizing filter, making everything viewed through it carry an inherent pensive quality.

The old man’s childhood, in contrast, is a different harmony.

Brimming. The sound of the paddy field in the season approaching Tết, it is rustic and endless like a river that never runs dry. The sound of fish flopping in the basket, where the layer of fresh mud still clings. The basket straining upwards, full of fish leaping excitedly amidst the sound of water gurgling down. It is the sound of freshness, of harvest, of sufficiency about to arrive. As if one wishes to summon forth the renewal, the bounty, the abundance to hurry along.

Rippling. The water surface seems to chase the wind, as if borrowing the breeze to send a message to the travelers to return, lest they forget a folk song. Solitary.

Ecstasy. The rustling sound of leaves, the sounds of the metropolis seem to vanish completely, leaving only the scent of earth and rice. The wind carries the late-season chill, weaving through the tall betel palms, coconut trees, eucalyptus, and palmyra palms, creating a whispering sound like the earth's confession.

Overflowing. The sound of wild birds, chirping joyously, then fading into the distance with the sound of footsteps, as if flying off in all directions to call their flock, completely unlike the lonely bird in the urban iron cage. Wandering freely until the end of days.

The sound of field ducks quacking fills the entire stretch of river, like a rustic symphony signaling the end of the day, as the free-range ducks are herded back to the neatly fenced garden in front of the house. The sound of hens clucking, urgently looking for a secret spot to lay eggs, waiting to hatch their young, the sound of procreation and hope permeating the hamlet amidst the smoke of burning stubble blending with the east wind.

The joyful singing of birds seems to blend with the intimate murmuring of neighbors. They meet every day, greeting each other, asking questions, offering a few casual words but with a deep sincerity as if they haven't met for a very long time. No matter how rushed, they stop, sitting down for a few bits of small talk before a market gathering, exchanging kind smiles and sharing.

Lively. Human nature, social norms. The sound of laughter and talking echoes, the sound of the homeland, the sound of people inquiring after one another with sincerity, the sound of a countryside where the ways of the world have not yet interfered or tarnished the human spirit. That is the sound of sufficiency requiring no material wealth.

---

Returning to the metropolis, it is loud with blaring car horns, with people jostling one another. There are shouts, curses, but also the sounds of conversations from families sitting inside a passing vehicle, gathered, anchored at a rare red light. They converse, utilizing that moment of pause to connect. That sound is one people want to avoid, yet they want to return to that vibrancy whenever they go back to their hometowns, as if little by little... they get used to it. Used to it. Used to it without knowing when, like a part of the urban DNA.

This is the sound of compromise. Compromise with speed, with pressure, with the risk of fading away. The metropolis is a grand, endless feast, but everyone who participates must equip themselves with an armor of haste.

“People rush to get rich in time, Losing Tết, regretting their entire youth.” (Self-mockery)

...

The old man looked up at the Saigon sky, where gray clouds still drifted along stubbornly, heavy with invisible worries. He recalled the sound of his grandson Lavie when he said: “I feel like the end of the week comes fast.” Speed has stolen the palate of time from the new generation.

The difference between the sound of the city and the sound of the countryside is not noise or silence. It is the difference between frequency and feeling. The city’s street call is preserved in frequency, but depleted of feeling.

How much love remains!? As if the old man reverts to his instinct and his deep-seated fear. A long-living child is learning to be a parent to his own child; speaking to the child in a parental tone, as if teaching, but teaches little and coaxes much. Coaxing a long-living child who lacks the experience of being a parent, constantly self-picturing a growing fear in his heart: that the child will suffer many stumbles if not taught. Thus, the shouts, threats, and prohibitions pour out, swallowing up the few parts of love in that teaching. As if a fear is revisiting the old path the old man once walked, dropping every palate and sound of peace. The fear seems to be shed in fragments across generations.

The sound of the countryside is sparse, but overflowing with human kindness.

Searching for happiness, you ask? People keep searching tirelessly, thinking it is somewhere far away, on new horizons, behind designer items, or after long journeys. But happiness, strangely enough, is right here!

It lies in the splashing sound of a freshly caught fish. It lies in the quacking of the field ducks signaling life. It lies in the sincerity of a greeting at the alley's entrance. It lies in the moment of stopping at a traffic light, savouring that rare moment of stillness.

“Happiness is not a destination, but a journey on foot.” (An adage of some kind).

And the old man understood. Happiness is the harmony of all those sounds—both the harsh car horns and the crisp splash of fish. Accepting the haste of the present, but not forgetting to taste the rustic flavor of memory.

The late-year Saigon sky is still immense. Though masked by a layer of smog, deep inside, the deep blue of peace remains. All we need to do is listen, truly listen, and that is enough.

https://youtu.be/l6Fqgu5Qous?si=Ftol_gDBli0MTjN3

Nhật ký của cha - Lavie - Vị giác của thời gian [Dad's diary - Lavie - The Palate of Time]

 “Thời gian trôi nhanh quá ba!” Thằng nhóc Lavie – tên bị nhầm là một loại nước suối, đâu hay đấy là cuộc sống được đặt trong tầng nghĩa, mà cậu út nó cứ nhất quyết gọi là “Lá-vì” hay “la ve” vừa ghẹo, vừa cho dễ nhớ. Giọng thằng nhóc cao vút, lọt thỏm trong tiếng còi xe xao động của một buổi chiều cuối năm.

Không khí của những ngày cuối năm đang tìm đến Sài Gòn. Nơi này, không khó để nhận ra khoảnh khắc giao thời ấy. Phố xá bỗng nhộn nhịp hẳn, như thể đón thêm một dòng thác người đổ về trung tâm, đổ về Sài Gòn để mua sắm cho kịp buôn bán, cho kịp một mùa lễ hội kéo dài. Đông nhất vẫn là trước lễ Tạ Ơn, rồi kéo dài cho đến Giáng Sinh, thưa dần đi khi gần giáp Tết Nguyên Đán, rồi Sài Gòn vắng hẳn những con người trong những ngày đầu năm mới ấy, trơ trọi như một tấm gương đã cạn hơi sương.

Sài Gòn là vậy! Rất dễ để nhận ra một không khí của những ngày Giáng Sinh sắp tới, đó là cái sẽ lạnh ngót nghét được vài ngày, cái nắng xuân bắt đầu len lỏi tìm về những con đường trên phố. 

Nắng không chát, không rát như một trưa hè vô tận, nhưng cũng chẳng oi nồng như một cơn nắng hạ hung hãn trực chờ cướp đi những giọt mồ hôi cuối cùng. Nắng xuân dịu dàng như thể e ấp, như háo hức của lòng người chờ đón một khoảnh khắc giao thời. Nó mơn trớn trên da thịt, không róc hết nước trong người, chỉ đủ làm ấm lòng những kẻ lữ thứ. Ràn rạt. 

Ông già cười, nếp nhăn đuôi mắt tụ lại thành hình cánh quạt. Nghĩ. Thằng nhóc của ông già nói điều gì nghe sớm quá. Đó chẳng phải là mấy lời của ‘cụ già’ như ông già hay nói sao? Ngộ. Từ. Mấy cái thói quen thường nhật, mấy con đường cứ chạy tới, chạy lui, chạy đến lúc chẳng còn biết nơi đâu, dù mạng đầy những chỉ dẫn những nơi thú vị.”

Ông nhìn đôi tay mình đang nắm chặt tay lái. Có mãi một con đường đi suốt một đời công bộc. Thành quen, thành chai sạn, chẳng còn tự chủ được một tay lái khi cứ thế chạy mãi theo một con đường. Tự hỏi. Tự khi nào vậy!? Ngậm ngùi nhìn lại đã hết năm. Hẹn lòng. “Ta sẽ làm gì đó với ‘non sông’ trong một năm mới.” Kế hoạch cứ thế lôi ra, viết lại rồi lại cất vào trong suốt cả một năm dài. Lặp lại như một vòng luân hồi đơn điệu.

Nhớ

Ấu thơ của ông già. Thấy thời gian sao lại dài miên man, cứ chờ đợi mãi những ngày đầu năm, chờ được áo mới thơm mùi vải cứ hít hà như sợ giặt bay đi một mùi…mới, lì xì đỏ tươi và cả những món ăn ngon đến phát thèm. Nhưng rồi, chỉ ăn vỏn vẹn được một, hai lần thì... ngán. Cái ngán của sự đủ đầy bất chợt sau bao ngày thiếu thốn.

Ấu thơ của ông già là háo hức dồn dập những ngày cuối năm. Ông Táo cận kề là lúc hồn lữ thứ đâu đó lại nôn nao, dạt dào bao cái không khí chờ Tết.

Bầu trời cuối năm khoát lên mình màu xanh biếc, mây trắng tinh trôi lãng đãng, như những ước vọng ngây thơ chưa bị vật chất làm vấy bẩn.

Thơm phức. Ông già nhớ mùi sình non quê nhà. Nước sông bắt đầu rút, rút cạn thấy cả một lòng sông rộng lớn, như thể phơi ra, trãi hết những gì ẩn khuất trong lòng mình cả một năm qua, nào sình, nào cá, nào cả những gì người gửi, bỏ, trút cả xuống hết với sông. Những chiếc ghe, chiếc xuồng cập bến bán sớm Tết. Dòng nước rút để lộ một lớp sình non màu nâu sẫm, mùi dậy cả một khúc sông. Có người chèo ghe vượt bùn, làm dậy lên một lớp bùn non thơm mùi đất đai.

Rộn vang. Trẻ con trên xóm, chạy trên những bờ bè tạm bợ, ba chân bốn cẳng chạy, cũng vội vàng làm như người lớn bận rộn cuối năm. Đâu đó làm được vài vòng thì chân rã, người rời rạc cũng quay về với những trò chơi quên mất cuối năm. Chỉ biết bận rộn cho đến khi chờ đợi những tiếng gọi về nhà đầy yêu thương.

Rực rỡ. Đường quê của những ngày cuối năm. Hai bên đường, những hàng hoa nở rợp một trời hương sắc, khoe mình trong nắng chiều mong manh. Màu vàng rực rỡ của cúc, màu đỏ của bông bụp, trải dãi tạo nên một bức tranh hoài niệm kéo dài đến vô tận.

Lay lay. Những cây xoài già trĩu cành đến nỗi tưởng chừng không chịu nổi sức nặng của quả xanh mơn mởn. Quả xoài to lớn, căng mọng, quăng mình ra trước mắt người đi, như những viên ngọc bích lấp lánh mời gọi. Chúng quăng lên tầng trời những đám mây lơ lửng – những đám mây không phải mây trời thuần túy, mà như tụ lại từ khói lam chiều vương vấn, từ những đợt đốt đồng âm ỉ trên cánh đồng.

Khói ấy bay lên, cuộn tròn, nhuộm một màu tro tàn nhưng lại mang theo hương vị của đất. Hồi sinh. Cánh đồng mênh mông, giờ đã cắt rạ sạch sẽ, đang chuẩn bị lạp đông, sẵn sàng đón những mầm mạ non xanh biếc cho một vụ Đông Xuân sắp tới. Mùi bùn đất ấm áp, mùi rơm rạ cháy dở quyện vào nhau. Chan hòa.

Ấu thơ của ông già là ráo riết! Thấy năm sao dài đến vô tận.

Năm tháng là một dòng sông chảy xiết. Khi còn trẻ, sông rộng, nước chảy chậm rãi, mỗi khoảnh khắc là một vũng nước sâu để ta khám phá. Khi trưởng thành, sông hẹp lại, nước chảy càng lúc càng nhanh, ta chỉ kịp ngoái nhìn bờ bến đã vụt qua.

“Con thấy nhanh đến cuối tuần,” thằng nhóc Lavie tiếp tục, kéo ông già về thực tại.

Bốn cha con đang ở cung đường dẫn ra trung tâm, nơi tiếng kèn xe rộn rã vì chờ đợi quá lâu. Đèn xanh bắt đầu chuyển màu trong vỏn vẹn những giây cuối cùng.

Ông già nhìn con trai. Lavie là thế hệ tốc độ?

“Con thấy thời gian trôi nhanh, vì các con bị quá tải bởi thông tin và quá nhiều sự lựa chọn,” ông nói, bắt đầu triết lý lôi ra. 

Thằng nhóc phản đối: “Không phải. Con thấy thời gian nhanh. Mọi thứ cứ dồn dập từ thứ Hai đến thứ Sáu, rồi nhào ngay đến thứ Bảy.”

“Một ngày mà không học được điều gì mới, thì chẳng khác gì một ngày đã mất,” ông già tự nhủ, nhớ lại một câu cách ngôn nào đó. Nhưng liệu cái “học” của thằng nhóc có phải là cái “học” của ông?

Ông già nhớ lại một yếu tố thời sự gần đây. Các chuyên gia nói về “Gen Z bị rối loạn dopamine” vì quá nhiều kích thích. Mọi thứ đều phải nhanh, phải mạnh, phải kịch tính.

“Các con sống trong ‘tốc độ ánh sáng’,” ông nói. “Món ăn nhanh, phim tua nhanh (x2), cả tình yêu cũng phải ‘Fast & Furious’. Các con mất đi cái vị giác để nếm từng khoảnh khắc.” Bây giờ và ở đây. 

Ông chỉ tay lên bầu trời Sài Gòn cuối năm. Bầu trời không còn xanh biếc như tuổi thơ ông, mà mang một màu xanh xám đục, pha lẫn khói bụi của tốc độ đô thị. Mây bay vội vã, không còn lãng đãng như những bông gòn vô ưu.

Merci tham gia cãi cùn. “Nhưng ba, nếu không nhanh, con sẽ bị tụt hậu. Mọi người đều đang chạy. Không thể sống chậm như ba được.”

Lời nói của con trai như một mũi kim châm vào tâm hồn ông già, nhưng ông không giận. Ông cười.

“Con ạ, chẳng phải hạnh phúc của người lạc hậu chính là ở chỗ họ có thời gian để chờ đợi?”

Cô nhóc của ông già tham gia vào câu chuyện: “Đi về!” 

Bầu trời cuối năm, lúc này đã nhuộm một màu hồng tím huyền ảo của hoàng hôn. Tiếng kèn xe vẫn inh ỏi, nhưng trong tai họ, nó đã hòa thành một bản nhạc nền êm dịu. Hai thế hệ, trên cùng một con đường, đã tìm thấy một điểm chạm về giá trị của thời gian.

***

“Time passes so fast, Dad!” Young Lavie – whose name was mistakenly thought to be a brand of mineral water, unaware of the layers of meaning put into that life, and whom his youngest sibling insisted on calling “Lá-vì” or teasingly, “la ve” for easy remembering – said. The boy’s voice was high-pitched, lost in the agitated honking of a late-year afternoon.

The atmosphere of the year-end days was finding its way to Saigon. Here, it wasn't hard to spot that moment of transition. The streets suddenly bustled, as if welcoming a torrent of people pouring into the center, flooding Saigon to shop in time for trade, in time for an extended festival season. It was busiest right before Thanksgiving, then stretched through Christmas, thinning out near Tết Nguyên Đán (Lunar New Year), and then Saigon became utterly empty of people during those first days of the new year, stark like a mirror where the mist had dried up.

That's Saigon! It’s easy to recognize the impending Christmas atmosphere: it’s the slight chill that lasts barely a few days, the spring sunlight beginning to sneak its way back to the city streets. The sun wasn't harsh, not scorching like an endless summer noon, but neither was it stifling like an aggressive summer sun poised to steal away the last drops of sweat. The spring sun was gentle, as if coy, like the eagerness in people’s hearts awaiting a moment of transition. It caressed the skin, not sapping all the moisture, just enough to warm the hearts of wayfarers. A gentle warmth.

The old man smiled, the wrinkles at the corners of his eyes gathering like a fan. He mused. That lad of his was saying something that sounded too early. Weren’t those the words of an “old geezer” like him? Strange. From the boy. “Those same daily routines, those roads he keeps running back and forth on, driving until he doesn't even know where he is, even though the internet is full of directions to interesting places.”

He looked at his hands gripping the steering wheel. Always one road throughout a lifetime of public service. It became familiar, calloused, he could no longer independently steer as he just kept driving down that single road. He asked himself. When did it happen?! He sighs as he sees the year has ended. Promising his heart. “I will do something significant with my life this new year.” The plan is just pulled out, rewritten, then stored away for the entire long year. Repeated like a monotonous cycle of reincarnation.

Remembering

His childhood. Time felt so endlessly long, always waiting anxiously for the first days of the new year, waiting for new clothes smelling of fresh fabric, which he would inhale deeply as if afraid the scent would wash away, bright red lucky money, and all the delicious, mouth-watering food. But then, after eating just one or two times... he was tired of it. The satiety that comes abruptly after so many days of want.

The old man's childhood was about the rushing excitement of the year's end. Ông Táo (Kitchen God) nearby was when the wandering soul became restless, overflowing with the atmosphere of waiting for Tết.

The sky at the year's end wore a deep blue, pure white clouds drifted languidly, like innocent aspirations unspoiled by materialism.

Fragrant. The old man remembered the smell of fresh mud in his hometown. The river water began to recede, drawing so low it exposed the entire vast riverbed, as if revealing and laying bare everything hidden within its heart for the whole year—mud, fish, and all that people had sent, discarded, and poured into the river. The boats and sampans docked early to sell for Tết. The receding water revealed a layer of fresh, dark-brown mud, the smell awakening the entire stretch of river. Someone was poling a boat across the mud, stirring up the fragrant layer of fresh, earthy mud.

A vibrant sound. Children in the hamlet ran on makeshift rafts, scrambling on all fours, also rushing as if the adults were busily occupied at year-end. After running a few laps, their legs were weary, and their bodies disjointed, they returned to games, forgetting the year's end. Only busy until they waited for the loving calls to come home.

Radiant. The country road in the final days of the year. Both sides were ablaze with flowers, showing off their colors in the fragile afternoon sun. The blazing yellow of chrysanthemums, the red of hibiscus, spread out, creating a nostalgic painting that stretched into the infinite.

Swaying. The old mango trees were laden with fruit, so much so that they seemed unable to bear the weight of the luscious green fruit. The large, plump mangoes thrust themselves before the travelers' eyes, like shimmering, inviting jade stones. They cast up into the sky those drifting clouds – clouds that weren't purely celestial, but seemed gathered from the lingering evening cooking smoke, from the smoldering stubble fires in the fields.

That smoke rose, curled, dyed the color of ash, yet carried the flavor of the earth. Revival. The vast fields, now cleanly cut of straw, were preparing for winter, ready to welcome the vibrant green rice seedlings for the coming Winter-Spring crop. The warm smell of mud, the half-burnt smell of straw intertwined. Harmonious.

The old man's childhood was intense! The year felt endlessly long. The flow of time is like a rushing river. When young, the river is wide, the water flows slowly, each moment is a deep pool for us to explore. When grown, the river narrows, the water flows faster and faster, we only have time to look back at the banks that have flashed past.

“I feel like the end of the week comes fast,” young Lavie continued, pulling the old man back to reality. The four of them were on the road leading to the city center, where the car horns blared because of the long wait. The green light began to change in the fleeting final seconds. The old man looked at his son. Lavie is the speed generation? “You feel time passes quickly because you are overloaded with information and too many choices,” the old man said, beginning to pull out his philosophy. The boy objected: “No. I feel time is fast. Everything just piles up from Monday to Friday, then rushes right into Saturday.” “A day in which you learn nothing new is a day lost,” the old man mused, recalling an adage. But was the boy's "learning" the same as his "learning"? The old man recalled a recent current event. Experts talking about “Gen Z dopamine dysregulation” due to too much stimulation. Everything must be fast, must be intense, must be dramatic. “You live in ‘the speed of light’,” he said. “Fast food, fast-forwarding movies (x2), even love has to be ‘Fast & Furious’. You lose the palate to taste each moment.” Now and here. He pointed up at the late-year Saigon sky. The sky was no longer deep blue like his childhood, but a dull, grayish-blue, mixed with the smog of urban speed. Clouds flew hurriedly, no longer drifting like carefree cotton balls. Merci joined the argument. “But Dad, if I’m not fast, I’ll fall behind. Everyone is running. I can’t live slowly like you.” His son’s words were like a needle piercing the old man’s soul, but he wasn't angry. He smiled. “My dear, isn't the happiness of the one who falls behind precisely that they have time to wait?” His young daughter joined the conversation: "Let's go home!" The late-year sky, now tinged with a mystical pink-purple of sunset. The car horns still blared, but in their ears, it had merged into a soft background music. Two generations, on the same road, had found a common ground on the value of time.