Chiến Phan

Hiển thị các bài đăng có nhãn văn học nhật. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn văn học nhật. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Năm, 13 tháng 8, 2026

[Sách] Nhật ký hư không - Emi Yagi


"Một cái bụng bầu giả tạo lại trao cho tôi thứ đặc quyền mà một con người bình thường chưa từng có: sự tôn trọng, ranh giới cá nhân, và quyền được rời khỏi văn phòng đúng năm giờ chiều."

"Mấy tháng rồi, dự định khi nào em sinh?"

Nó bấm từng phím chữ, gửi qua ô cửa sổ chat cho người em đồng nghiệp vừa mới bước lên chuyến tàu TFSVN. Cô gái nhỏ nhắn đến từ mảnh đất miền Trung đầy nắng, gió và vị mằn mặn của biển.

"Dạ em qua tháng thứ 8 rồi, em dự định sinh ở Quy Nhơn, quê em á anh."

Dù chỉ là vài dòng tin nhắn vụt qua trên màn hình, nó biết chắc hẳn sẽ có một nụ cười hiền đậu trên vành môi em, thay cho cái icon tròn xĩnh đang thả. Một câu trả lời mộc mạc. Một niềm mong mỏi trinh nguyên.

Nó khựng lại. Giữa cái không gian nặc mùi tính toán của đô thị, nơi người ta né tránh ánh mắt nhau trong thang máy chật chội, nơi nỗi phập phồng lo âu về sa thải và những chỉ số phù phiếm bào mòn lòng tự trọng con người mỗi ngày... thì sự hiện diện của một sinh linh chuẩn bị chào đời giống như một giọt nước mát rượi rơi xuống cõi lòng đang khô khốc.

Nó gặp Emi Yagi trong một buổi chiều như thế. Gặp qua những trang sách, để nghe nữ nhà văn kể về một cảnh tình tương tự, có khác chăng là áp lực dằn dỗi của một phụ nữ đơn thân khi mang thai phải chịu biết bao điều tiếng, hay sự cô độc tột cùng của kẻ bị đẩy đến chân tường.

Chốn công sở ấy, có một người phụ nữ trẻ lặng lẽ kiệt sức. Cô không gào thét, không đập phá, cũng chẳng nộp đơn xin nghỉ việc. Cô chọn một nhát cắt phản kháng dịu dàng nhưng chấn động: Cô nói dối rằng mình đang mang thai.

Tiểu thuyết đầu tay đầy ám ảnh "Nhật ký hư không" (Diary of a Void) của Emi Yagi xuất hiện như một khoảng trắng thẩm mỹ tĩnh lặng, phơi bày một sự thật khác—trần trụi và đứt rách—ở chốn văn phòng.

Emi Yagi không tiếp cận chủ đề kiệt sức chốn văn phòng (burnout) bằng những diễn văn đấu tranh giai cấp đanh thép. Bằng văn phong phong sương, thô mộc nhưng đậm đà nhạc điệu và những quan sát vi mô sắc lạnh, bà dẫn dắt độc giả theo chân Shibata—một nữ nhân viên hành chính duy nhất trong một công ty sản xuất lõi giấy vệ sinh.

Shibata bị mặc định phải gánh vác toàn bộ những công việc vụn vặt vô hình: từ pha trà, dọn rửa tách cà phê bẩn của đồng nghiệp nam, đến việc dọn dẹp rác rưởi mà không một ai thèm ghi nhận. Sự phân biệt đối xử ngầm và sự coi thường kéo dài khiến tâm hồn cô trở nên héo úa, khô khốc.

Để thoát khỏi cái bẫy dọn dẹp vô tận ấy, trong một khoảnh khắc bế tắc tột cùng, Shibata thốt ra câu nói dối: "Mùi khói thuốc làm tôi thấy bốc hỏa... Tôi đang mang thai."

Emi Yagi bóc tách những tầng nghĩa tâm lý bức bối ấy bằng một nhãn quan tinh tế:

  • Ảo ảnh của "Cái Bụng Rỗng" và Sự Hoán Đổi Quyền Lực: Lần đầu tiên trong đời, nhờ sinh linh hư không trong bụng, Shibata được giải phóng khỏi cỗ máy hiệu suất. Cô được phép từ chối tăng ca, được ngồi xuống nghỉ ngơi, được ăn một bát mì nóng hổi và đi tắm dầm mình trong làn nước ấm. Sự dối trá trở thành pháo đài duy nhất bảo vệ cô khỏi sự hoại tử tâm hồn.

  • Sự khao khát kết nối trong Hư Không: Shibata bắt đầu ghi chép nhật ký tuần thai kỳ, tham gia các lớp học tiền sản cho các bà mẹ. Giữa những người mẹ thực sự, cô tìm thấy thứ ngôn ngữ của sự thấu cảm (Omoiyari)—thứ mà cỗ máy công ty đã triệt hạ hoàn toàn. Cô chăm sóc "đứa trẻ hư không" ấy như chăm sóc chính bản thể bị tổn thương và cô độc của mình.

  • Nhát cắt giải phóng khỏi "Cái Hộp": Giống như triết lý chữa lành trong "Ho'oponopono" của Carole Berger hay sự tha thứ cho bản thân, cú mang thai giả của Shibata không phải là một tội ác thao túng, mà là một tiếng kêu cứu sinh tồn. Đó là cách cô tạo ra một khoảng trắng tự chủ (Autonomy) để hít thở giữa thế giới ngột ngạt.

"Tháng cuối sẽ mệt cho mẹ đây."

Nó gõ từng dòng gửi lời chúc đến em gái đồng nghiệp. Bất chợt. Chẳng hiểu sao, cõi lòng gã công bộc chiều nay lại dạt dào một niềm cảm thông dịu nhẹ, muốn nghỉ ngơi và yêu thương nhiều hơn một phái yếu—những người phụ nữ lặng lẽ gánh vác cả thiên chức lẫn áp lực nặng nề giữa cái hộp đô thị khô khốc.

Ký ức trong nó bỗng quay reo, xô lệch về những mảng màu thô mộc của gia đình.

Ríu rít.

Hình ảnh người vợ thân yêu hay đứa con gái lớn trở thành "bà đỡ" bất đắc dĩ. Hai mẹ con thức dậy ở một sớm mây trời lộng gió. Căn nhà còn ngái ngủ trong sương lạnh.

Thiu thiu.

Nó nằm trên giường, bán thân bất động sau một ngày dài vắt kiệt sức lực, nghe loáng thoáng một cuộc trò chuyện thì thầm rỉ rả từ phía góc bếp: "Mẹ, con Mi Mi nó muốn đẻ!"

Líu ríu.

Một mạch ba đứa nhỏ xíu ra đời; những đứa con nhỏ bé của "thằng nhóc" mèo cùng giống Anh gần nhà, tất cả đều đen nhánh, mềm mại, bò lổm ngổm tìm dòng sữa mẹ.

Sự sống—dù là của một con người hay một sinh linh nhỏ bé—sao mà kỳ diệu, mãnh liệt và trinh nguyên đến thế! Nó không có sự tính toán của báo cáo tài chính, không có sự ngạo ngược (Arrogance) của sếp độc hại, cũng chẳng có sự giả tạo của những chỉ số phù phiếm. Sự sống cất tiếng gáy trần trụi, đòi quyền được hiện diện và được yêu thương.

Cái cảm giác thô mộc, ươn ướt hệt như mùi sình non sau mưa giông quê nhà bỗng chốc ùa về tưới tắm cho cõi lòng nó. Nó nhận ra rằng: Trong khi Shibata phải tạo ra một "đứa trẻ hư không" để tìm kiếm sự tôn trọng giữa cỗ máy vô cảm, thì ngoài kia, sự sống chân thật vẫn đang sinh sôi rực rỡ ngay trong chính ngôi nhà nhỏ của nó.

Nó khép lại cuốn sách của Emi Yagi. Đối với gã công bộc ở sớm mai, "Nhật ký hư không" không phải để xúi giục những đòn dối trá hay căm hờn guồng máy. Mà là để tự thức tỉnh bản thân: Hãy trân trọng từng nhịp thở, sự vẹn toàn của một qui luật sinh hữu hạn, tử vô kỳ ấy. Yêu thương hơn một tấm thân mềm yếu. 

***



"A fake pregnant belly granted me a privilege no ordinary human being had ever possessed: respect, personal boundaries, and the right to walk out of the office at five o'clock sharp."

"How many months now? When do you plan to give birth?"

Nó typed each key on the keyboard, sending the message through the chat window to the younger female colleague who had just boarded the TFSVN vessel. A delicate girl hailing from the central coast—a land steeped in harsh sunlight, howling winds, and the briny tang of the sea.

"I'm past my eighth month now, brother. I plan to give birth in Quy Nhơn, back in my hometown."

Though merely a fleeting line of text flashing across the screen, nó knew with absolute certainty that a gentle smile had settled upon the edge of her lips, replacing the round icon she had dropped. A rustic answer. A pristine, unblemished longing.

Nó paused.

Amidst the urban expanse reeking of cold calculation, where people averted their eyes in cramped, suffocating elevators, where the quivering anxiety over corporate layoffs and vanity metrics (Vanity Metrics) eroded human dignity day after day... the impending arrival of a new life felt like a cool, refreshing drop of water falling directly onto a soul turning bone-dry (khô khốc).

Nó encountered Emi Yagi on just such an afternoon. Encountered her through the printed pages, listening to the female author recount a strikingly similar plight—differing only in the dằn dỗi (bitter, suffocating) pressures faced by a single pregnant woman subjected to endless societal gossip, or the ultimate solitude of a soul backed into a corner.

In that sterile office, a young woman was silently dying of exhaustion. She did not scream, she did not smash things, nor did she hand in her resignation. She chose a gentle yet seismic act of defiance: She lied that she was pregnant.

Emi Yagi’s haunting debut novel, Diary of a Void (Nhật ký hư không), emerges like a quiet aesthetic white space, exposing a different truth—naked, torn, and raw—within the modern workplace.

Emi Yagi does not approach corporate burnout through fierce, ideological class-struggle speeches. With a weathered, unadorned yet deeply rhythmic prose and razor-sharp micro-observations, she guides the reader alongside Shibata—the sole female administrative clerk at a paper core manufacturing company.

Shibata is automatically expected to shoulder all the invisible, trivial chores: from brewing tea and washing the dirty coffee cups left behind by male colleagues, to clearing away trash that no one ever bothers to acknowledge. Subtle, systemic discrimination and prolonged contempt leave her spirit withered and bone-dry (khô khốc).

To escape that endless cleaning trap, in a moment of utter desperation, Shibata lets slip the lie: "The smell of cigarette smoke makes my stomach churn... I am pregnant."

Emi Yagi anatomizes those suffocating layers of psychological tension with an exquisite lens:

  • The Illusion of the "Empty Belly" and the Inversion of Power: For the first time in her life, shielded by the void-child inside her belly, Shibata is liberated from the relentless efficiency machine. She is permitted to refuse overtime, sit down to rest, enjoy a piping-hot bowl of noodles, and submerge herself in a warm, soothing bath. The lie becomes her sole fortress, safeguarding her soul against total necrosis.

  • The Yearning for Connection in the Void: Shibata begins logging her pregnancy weeks and joins prenatal classes for expecting mothers. Among real mothers, she discovers the lost language of mutual empathy (Omoiyari)—a quality systematically extinguished by the corporate engine. She nurtures that "child of the void" as if tending to her own wounded, solitary self.

  • The Surgical Cut Liberating Her from "The Box": Akin to the healing philosophy in Carole Berger's Ho'oponopono or the act of self-forgiveness, Shibata’s fake pregnancy is not a predatory act of manipulation; it is a primal cry for survival. It is her way of carving out an aesthetic white space of sovereignty (Autonomy) to breathe inside a suffocating world.

"The final month is going to be exhausting for the mother-to-be."

Nó typed each word, sending a blessing to his younger colleague. Suddenly. Unaccountably, the heart of the public servant (gã công bộc) this afternoon welled up with a tender, gentle sympathy—wishing to rest and to lavish more love (yêu thương) upon the gentler sex: those women who silently bear both sacred maternal callings and crushing burdens inside the bone-dry (khô khốc) urban box (cái hộp).

Memories within nó suddenly spun around, tilting toward the raw, rustic textures of home.

Ríu rít (Twittering, bustling).

The vision of his beloved wife or his eldest daughter becoming an accidental "midwife." Mother and daughter awakening to a early morning beneath a sky swept with roaring wind and sweeping clouds (mây trời lộng gió). The house still drowsy, enveloped in cold mist.

Thiu thiu (Dozing, drifting).

Nó lay on the bed, half-immobilized after a grueling day that had drained his last drop of strength, catching overheard whispers trickling in from the kitchen corner: "Mom, Mi Mi wants to give birth!"

Líu ríu (Chirping, swarming).

In one single stretch, three tiny creatures entered the world; small kittens sired by the neighbor's British Shorthair, every single one of them pitch-black, velvety soft, scrambling blindly over one another in search of their mother’s milk.

Life—whether that of a human being or a fragile little creature—how miraculous, fierce, and pristine it truly is! It bears no cold calculations of financial audits, no arrogance (Arrogance) of toxic bosses, and none of the artificiality of vanity metrics. Life lets out its naked, primal cry, demanding its right to exist and to be loved (yêu thương).

That raw, damp (ươn ướt) sensation—strikingly identical to the scent of young river mud (mùi sình non) after a countryside rainstorm—instantly flooded back, showering its parched soul. Nó realized that while Shibata had to invent a "child of the void" to claim respect within an unfeeling machine, out here, genuine life was blossoming vibrantly right inside his own modest home.

Nó closed Emi Yagi’s book.

For the public servant in the quiet of early morning, Diary of a Void is not an incitement to deceit or resentment against the corporate machine. It is a profound self-awakening: to treasure every single breath, to honor the absolute integrity of that finite cycle of birth and unpredictable death (sinh hữu hạn, tử vô kỳ). And to give far more love (yêu thương) to a gentle, fragile soul.

Thứ Năm, 30 tháng 7, 2026

[Sách] Rải rác khắp nơi trên mặt đất - Toko Tawada


"Đất nước tôi từng sống đã hoàn toàn biến mất. Giống như một cái bong bóng xà phòng vỡ tan không để lại vệt nước, hay một ảo ảnh chợt tan biến khi ánh mặt trời đứng bóng."

Nếu trong "Mắt mầm" hay "Người du hành kỳ lạ" (The Naked Eye), nữ nhà văn Yoko Tawada từng giải phẫu sự lưu vong bằng cách đẩy nhân vật vào những ranh giới hư ảo giữa hai ngôn ngữ, hai nền văn hóa—nơi bản thể bị bẻ gãy và trôi dạt trong những cơn mê sảng viễn xứ—thì đến "Rải rác khắp nơi trên mặt đất" (Scattered All Over the Earth), bà lại dũng cảm tung ra một nhát cắt tàn nhẫn và triệt để hơn gấp bội.

Không còn là sự lạc lỏng của một cá nhân riêng lẻ. Đó là sự biến mất của cả một văn minh cội nguồn.

Một buổi chiều. Bản tin toàn cầu phát đi một dòng thông báo lặng người. Không tiếng nổ lớn. Không bom đạn hay khói lửa tàn khốc. Một quốc gia hải đảo—"đất nước của sushi"—đơn giản là đã chìm nghỉm, biến mất hoàn toàn khỏi bản đồ thế giới sau những biến đổi khí hậu điềm nhiên và nghiệt ngã. Nơi chốn sinh ra ta, dòng sông ta từng tắm, góc phố ta từng đi... bỗng chốc trở thành một khái niệm trừu tượng, một câu chuyện thần thoại bị xé lẻ.

Người ta sẽ làm gì khi cội nguồn địa lý bị xóa sổ? Khi cuốn hộ chiếu trên tay trở thành tờ giấy vô hiệu, và ngôn ngữ mẹ đẻ không còn bất kỳ ai ngoài kia thấu hiểu?

Đó không phải là một viễn cảnh khoa học viễn tưởng xa xôi. Nó dội thẳng vào tâm thức của những kiếp người lưu vong, những gã lưu lạc chốn viễn xứ: Nơi con người ta hàng ngày vẫn đang sống giữa những thành phố xa lạ, nói thứ tiếng không phải của mẹ sinh ra, và cảm thấy cội nguồn của mình cứ vỡ vụn, rải rác khắp nơi trên mặt đất.

Đó chính là cửa ngõ trần trụi để người ta lật mở tiểu thuyết "Rải rác khắp nơi trên mặt đất" của Yoko Tawada. Tác phẩm xuất hiện như một khoảng trắng thẩm mỹ tĩnh lặng, bóc tách tận cùng nỗi cô đơn căn cước và sức mạnh hàn gắn phi thường của ngôn ngữ.

"Ngôn ngữ không phải là một chiếc lồng sắt trói buộc linh hồn ta vào một dải đất. Ngôn ngữ là thứ không khí chung, nơi những kẻ xa lạ có thể cùng hít thở và trao cho nhau hơi ấm."

Yoko Tawada—nhà văn Nhật Bản sống tại Đức, người sáng tác song ngữ bằng cả tiếng Đức và tiếng Nhật—không dựng nên một thảm họa tận thế giật gân với những cảnh đổ nát gạch đá. Với tư duy mẫn cảm của một kẻ viễn xứ trọn đời, bà tiến hành một ca phẫu thuật tinh tế về sự tan rã âm thầm của thế giới và cách con người định hình lại bản thân khi ranh giới quốc gia mờ nhòa.

Nhân vật chính, Hiruko, là một người nhập cư từ "đất nước của sushi" đã biến mất. Sinh tồn giữa Bắc Âu xa lạ, để giao tiếp và hòa nhập, cô tự sáng tạo ra thứ ngôn ngữ của riêng mình mang tên Panska (ngôn ngữ toàn Đan Mạch / Bắc Âu)—một thứ tiếng lai tạp, ngô ngố, nhưng lại kỳ diệu đến mức ai nghe cũng có thể thấu hiểu.

"Khi quê hương chỉ còn là một ký ức trôi dạt, mỗi từ ngữ ta thốt ra với lòng trắc ẩn chính là một mảnh đất mới được khai phá."

Hành trình của Hiruko cùng nhóm bạn dị biệt—một sinh viên ngôn ngữ học Đan Mạch, một người phụ nữ chuyển giới gốc Ấn, một thanh niên Greenland mang bản sắc đi mượn, và một gã làm robot ở Pháp—không phải là cuộc đi tìm đất diễn, mà là cuộc đi tìm một người đồng bào còn sót lại, đi tìm một tiếng nói trinh nguyên.

Yoko Tawada bóc tách những tầng nghĩa sâu sắc:

  • Sự giải phóng khỏi cỗ máy quốc tịch: Khi quốc gia sụp đổ, những đường ranh giới địa lý khô khốc hoàn toàn mất hiệu lực. Con người không còn bị trói buộc bởi những tấm thẻ căn cước hay lòng tự tôn dân tộc ngạo ngược (Arrogance).

  • Ngôn ngữ không phải là giáo điều, mà là chiếc cầu kết nối: Thứ tiếng Panska vụng dại của Hiruko chứng minh rằng: Ngôn ngữ sinh ra không phải để phân chia lãnh thổ, mà để phục hồi nhân tính và sự thấu cảm (Omoiyari).

  • Sự chấp nhận sự chắp vá: Cội nguồn không nằm ở một mảng đất cố định. Cội nguồn được nuôi dưỡng và tái sinh qua từng chữ, từng kỷ niệm được chia sẻ rải rác giữa những con người xa lạ.

Tawada không viết nên một câu chuyện bi lụy để than khóc cho những giá trị đã mất. Bà trao cho những kẻ lưu vong—và cho cả gã công bộc đang mắc kẹt trong cái hộp đô thị này—một sự bừng tỉnh trần trụi: Bản sắc không phải là một tòa tháp bê tông kiên cố, mà là một dòng sông luôn luân chuyển. Khi một quê hương địa lý có thể chìm xuống biển sâu, khi những công ty có thể giải thể trong một đêm, và những đồng tiền giấy có thể trở thành vô giá trị, thì thứ duy nhất không thể bị hủy diệt chính là khả năng cất lên thứ ngôn ngữ của lòng trắc ẩn.

https://chienphan.blogspot.com/2025/05/sach-chang-cho-yoko-tawada.html

***

"The country I once lived in has completely vanished. Like a soap bubble bursting without leaving a trace of moisture, or a mirage instantly dissolving when the sun reaches its zenith."

If in The Sprout or The Naked Eye, female author Yoko Tawada once dissected exile by thrusting her characters into illusory boundaries between two languages, two cultures—where the self is fractured and left drifting in existential deliria abroad—then in Scattered All Over the Earth, she courageously delivers a surgical cut far more ruthless and absolute.

No longer the isolation of a solitary individual. This is the total disappearance of an entire ancestral civilization.

An afternoon. The global broadcast issued a stunning, speechless alert. No massive explosion. No artillery or atrocious smoke. An island nation—"the land of sushi"—simply sank, completely erased from the world map following cold, relentless climate shifts. The place where we were born, the river where we once bathed, the street corners where we once walked... suddenly became an abstract notion, a fragmented myth.

What do people do when their geographical origin is wiped out? When the passport in their hand becomes a useless piece of paper, and their mother tongue is no longer understood by anyone out there?

This is no distant science fiction scenario. It strikes directly at the consciousness of exiled souls, of wanderers in far-off lands: Where people live daily among alien cities, speaking a language that is not their mother tongue, feeling their roots shatter, scattered all over the earth.

That is the raw doorway through which readers open Yoko Tawada's novel Scattered All Over the Earth. The work appears as a quiet aesthetic white space, peeling back the ultimate loneliness of identity and the extraordinary healing power of language.

"Language is not an iron cage tying our souls to a single strip of land. Language is a shared atmosphere, a place where strangers can breathe together and exchange warmth."

Yoko Tawada—a Japanese writer living in Germany, composing bilingually in both German and Japanese—does not construct a sensational apocalyptic disaster with crumbling stone ruins. With the delicate mindset of a lifelong exile, she performs an exquisite surgery on the quiet dissolution of the world and how humans reshape themselves when national borders fade away.

The protagonist, Hiruko, is an immigrant from the vanished "land of sushi." Surviving in unfamiliar Northern Europe, to communicate and integrate, she crafts a language of her own called Panska (Pan-Scandinavian)—a hybrid, awkwardly naive tongue, yet so magical that anyone who hears it can understand.

"When the homeland becomes nothing more than a drifting memory, every word we utter with compassion is a new territory being cleared."

Hiruko’s journey alongside an eccentric troupe of companions—a Danish linguistics student, an Indian-born transgender woman, a Greenlandic youth bearing a borrowed identity, and a robot maker in France—is not a quest for a stage to perform, but a search for a remaining compatriot, a quest for a pristine, original voice.

Yoko Tawada peels back profound layers of meaning:

  • Liberation from the National Machinery: When a nation falls, dry (khô khốc) geographical boundaries lose all validity. Humans are no longer tethered by identity cards or arrogant (Arrogance) national pride.

  • Language as a Bridge, Not a Dogma: Hiruko's clumsy Panska proves that language was born not to partition territories, but to restore humanity and mutual empathy (Omoiyari).

  • Embracing the Mended Patchwork: Origin does not reside in a fixed plot of soil. Origin is nourished and resurrected through every word, every memory shared among strangers.

Tawada does not write a mournful tragedy to weep over lost values. She hands to exiles—and to the public servant trapped inside this urban box (cái hộp)—a naked awakening: Identity is not a rigid concrete tower; it is a constantly flowing river. When a physical homeland can sink into the deep sea, when corporations can dissolve overnight, and paper currency can become worthless, the only thing that remains indestructible is the ability to speak the language of compassion.

Thứ Hai, 16 tháng 3, 2026

[Sách] Xứ Tuyết - Kawabata Yasunari


"Tàu ra khỏi đường hầm dài, đã tới Xứ Tuyết. Đêm bắt đầu trở nên trắng xóa."

Nó bước xuống sân ga, cảm nhận cái không khí lạnh toát của tuyết lùa vào phổi, nhìn những cành cây trơ lá vì bị tuyết phủ dày một màu trắng lịm. Trong cái nền tĩnh mịch và giá băng ấy, đôi má ửng hồng của Komako hiện lên như một đốm lửa đơn độc. Cô nở một nụ cười bí hiểm, run rẩy và nồng cháy, một nụ cười như thể đang giấu giếm điều gì đó, sợ ai đó nhìn thấy cái khao khát mãnh liệt đang cuộn chảy bên dưới lớp băng tuyết của thân phận Geisha.

Cái nồng nàn của Komako và cái hư ảo lạnh lẽo của Xứ Tuyết tạo nên một sự nghẹt thở kỳ lạ. Một bên là sự sống đang gào thét đòi được yêu thương, một bên là sự hư vô đang sẵn sàng nuốt chửng mọi nỗ lực

Nó lật mở những trang viết của Kawabata vào một đêm Sài Gòn vẫn còn vương chút hơi lạnh của những ngày đầu năm. Bước qua "đường hầm dài" trong tâm tưởng, nó bỗng thấy mình đứng giữa một vùng trắng xóa của vùng Echigo. Ở đó, cái đẹp không rực rỡ như nắng xuân Cao thành, mà buốt giá và thanh khiết đến nao lòng.

Kawabata không kể một câu chuyện tình yêu thông thường; ông vẽ một bức tranh bằng cảm giác. Nhân vật Shimamura—một gã phong lưu trí thức—đến Xứ Tuyết để tìm kiếm một sự giải vây cho tâm hồn. Ở đó, gã gặp Komako, một nàng Geisha nồng cháy, và Yoko, một cô gái mang vẻ đẹp u sầu như tiếng vọng từ hư không.

"Cái đẹp là một thứ gì đó vô ích, nhưng chính sự vô ích ấy lại làm cho cuộc đời đáng sống hơn."

Nó ngồi nghe đàn. Kawabata đã đẩy cái đẹp đến tận cùng của sự vô ích. Mọi nỗ lực của Komako, từ việc tập đàn shamisen hàng giờ giữa đêm lạnh đến việc yêu Shimamura một cách dại khờ, đều bị Shimamura coi là "toàn bộ nỗ lực uổng công". Nhưng chính trong sự uổng công ấy, phẩm giá của cái đẹp mới thực sự tỏa sáng.

Cái đẹp ở đây mang đậm sắc thái Yūgen (U huyền)—một vẻ đẹp sâu thẳm, mong manh và ẩn ức. Nó không phải là vẻ đẹp phô trương dưới ánh nắng, mà là vẻ đẹp hiện lên trong ánh sáng mờ ảo của tấm gương phản chiếu gương mặt Yoko trên cửa sổ tàu hỏa. Một vẻ đẹp khiến người ta phải nín thở vì sợ rằng chỉ cần một ý niệm thực dụng nhỏ nhoi thôi cũng đủ làm nó tan biến.

Hình ảnh đôi mắt của Yoko hiện lên trên tấm kính cửa sổ tàu hỏa, hòa lẫn với phong cảnh tuyết trôi qua ngoài kia, là một trong những ẩn dụ đắt giá nhất về sự "phiêu lãng".

"Cảnh vật chuyển động ở phía xa, còn đôi mắt ấy dường như đứng yên, tạo nên một vẻ đẹp buồn bã đến nghẹt thở."

Đứng giữa Xứ Tuyết, người ta không còn tìm cách "giải quyết" nỗi buồn. Họ học cách chiêm ngưỡng nó. Nỗi buồn ở đây sạch sẽ và tinh khiết như tuyết đầu mùa. Nó giúp con người ta tách biệt khỏi những thuật toán của cuộc đời để trở về với bản ngã nguyên sơ nhất.

Nó nhìn dòng người ngoài kia, rồi lại nhìn vào trang sách, nhận ra rằng đôi khi chúng ta cần một "đường hầm dài" cho riêng mình. Để thấy rằng, dù đời là uổng công, dù tuyết rồi sẽ tan, thì khoảnh khắc đôi má ai đó ửng hồng giữa trời đông vẫn là một sự hiện diện không thể chối từ.

Đọc Xứ Tuyết là để học cách chấp nhận rằng cái đẹp nhất chính là cái sắp biến mất. Sự tàn phai không phải là bi kịch, mà là bản chất của sự tồn tại.

"Khi tuyết tan, mặt đất sẽ lộ ra sự trần trụi, nhưng chính những ngày tuyết phủ đã nuôi dưỡng một tâm hồn biết rung động trước cái mong manh."

"Xứ Tuyết" không chỉ là một tác phẩm văn chương; nó là một nghi lễ của thị giác và cảm xúc. Kawabata nhắc nhở chúng ta rằng: Giữa một thế giới rầm rầm tiếng máy móc, việc giữ cho mình một "Xứ Tuyết" trong lòng—nơi cái đẹp và sự tử tế vẫn lặng lẽ nở hoa—là điều vô cùng cần thiết.

***

"The train came out of the long tunnel into the snow country. The earth lay white under the night sky."

It (the character) stepped down onto the station platform, feeling the biting cold of the snow rushing into its lungs, watching the leafless branches buried under a deathly white shroud of snow. Against that backdrop of stillness and ice, Komako’s flushed cheeks appeared like a solitary flame. She offered a mysterious smile, one that was both trembling and passionate—a smile that seemed to be hiding something, fearful that someone might glimpse the intense longing flowing beneath the icy surface of her life as a Geisha.

Komako’s fervor and the frigid illusion of the Snow Country created a strange sense of suffocation. On one side was life screaming to be loved; on the other was a void ready to swallow every effort.

It flipped through Kawabata’s pages on a Saigon night still lingering with the slight chill of the year’s early days. Passing through the "long tunnel" of its mind, it suddenly found itself standing in the vast whiteness of the Echigo region. There, beauty was not radiant like the spring sun of Cao Thanh, but freezing and pure enough to ache the heart. Kawabata does not tell a conventional love story; he paints a picture with sensations. Shimamura—a dandyish intellectual—comes to the Snow Country seeking a release for his soul. There, he encounters Komako, a passionate Geisha, and Yoko, a girl possessed of a melancholy beauty like an echo from the void.

"Beauty is something useless, but it is that very uselessness that makes life worth living."

It sat listening to the music. Kawabata pushed beauty to the absolute edge of futility. Every effort of Komako’s, from practicing the shamisen for hours in the freezing night to loving Shimamura so foolishly, was dismissed by him as "wasted effort." Yet, it is precisely within that futility that the dignity of beauty truly shines.

The beauty here is steeped in Yūgen (the Profound and Mysterious)—a beauty that is deep, fragile, and repressed. It is not a beauty that flaunts itself under the sun, but one that emerges in the dim light of a mirror reflecting Yoko’s face on the train window. A beauty that makes one hold their breath for fear that even the smallest pragmatic thought would cause it to vanish. The image of Yoko’s eyes appearing on the train window, merging with the snow-covered landscape passing by outside, is one of the most exquisite metaphors for "wandering."

"The mountains at the far end of the plain moved, but those eyes seemed to stand still, creating a beauty that was breathtakingly sad."

Standing in the midst of the Snow Country, people no longer seek to "resolve" their sadness. They learn to admire it. Sadness here is clean and pure like the season’s first snow. It helps one separate themselves from the algorithms of life to return to their most primitive self.

It looked at the crowd outside, then back at the book, realizing that sometimes we all need a "long tunnel" of our own. To see that even if life is a wasted effort, even if the snow will eventually melt, the moment of someone’s cheeks flushing crimson in the winter remains an undeniable presence. To read Snow Country is to learn to accept that the most beautiful things are those about to disappear. Decay is not a tragedy; it is the essence of existence.

"When the snow melts, the earth will be exposed in its nakedness, but it is the snow-covered days that have nurtured a soul capable of vibrating before the fragile."

"Snow Country" is not merely a work of literature; it is a ritual of vision and emotion. Kawabata reminds us that: amidst a world roaring with the sound of machinery, keeping a "Snow Country" within our hearts—where beauty and kindness still quietly bloom—is an absolute necessity.

Chủ Nhật, 9 tháng 11, 2025

[Sách] Thành phố và những bức tường bất định - Haruki Murakami


  • "Có những điều, nếu bạn không đích thân đi vào, sẽ không bao giờ hiểu được. Cánh cửa đó chỉ mở ra một lần."

Nó vén chiếc màn trắng đằng sau cánh cửa, để bước vào không gian của quán, quán đã đóng cửa. Nơi những người bạn tìm đến quán bar với những giai điệu Jazz, biểu tượng cho một tuổi trẻ khao khát sự đổi thay nơi thành phố Toyota. Chính tại đó, những ý tưởng đầu tiên của "Thành phố và những bức tường" đã được viết ra vội vàng bởi một bút lực trẻ... Rồi thời gian trôi vụt, một trận dịch Covid bùng phát. Nó lại tìm về bên gã Murakami để nghe gã kể về thành phố của một thế giới song song, nơi con người bỏ lại chiếc bóng của mình, để lắng nghe câu chuyện của một Người Giải Mộng (Dream Reader). 

"Thành phố và những bức tường bất định" không chỉ là một cuốn tiểu thuyết; nó là một hành trình trở về nguồn cội của Haruki Murakami. Tác phẩm này là sự tái cấu trúc và mở rộng của một truyện ngắn cùng tên mà ông viết từ năm 1980 (nhưng sau đó đã loại bỏ), biến nó thành một cuộc đối thoại phức tạp giữa người kể chuyện hiện tại và cái tôi non trẻ của chính mình.

Cuốn sách nổi bật bởi cấu trúc chia ba phần rõ rệt, dẫn dắt người đọc qua các tầng nhận thức:

1. Thành phố và Bức Tường: Nơi của Cái Tôi Khác

Phần đầu tiên giới thiệu về Thành phố có tường bao quanh—một không gian bí ẩn và lạnh lẽo, nơi tồn tại những sinh vật đặc biệt (những Con Quái Vật) và một thực tại khác biệt. Thành phố này là nơi người kể chuyện phải từ bỏ "cái tôi bên ngoài" và học cách đọc những "giấc mơ cũ" dưới vai trò là Người Đọc Giấc Mơ.

Tuyến truyện này thiết lập một ẩn dụ mạnh mẽ: Bức tường không chỉ để ngăn cách, mà là nơi định hình bạn. Nơi đây, cái Bóng (Shadow) của mỗi người bị tách ra, không còn là bạn đồng hành mà trở thành một thực thể riêng biệt. Điều này buộc nhân vật chính phải đối diện với sự chia cắt và mất mát bản ngã.

Phần thứ hai đưa nhân vật chính quay trở lại thế giới thực tại (một thị trấn nhỏ, tỉnh lẻ), nơi anh đảm nhận công việc thư viện với một nữ thủ thư bí ẩn. Giai đoạn này đầy sự tĩnh lặng, cô đơn và hoài niệm, nhưng nó lại phục vụ cho mục đích lớn hơn: tìm hiểu sâu hơn về thế giới của những giấc mơ và những "dữ liệu cũ" đã bị lãng quên.

Đây là giai đoạn Murakami tập trung vào những hoạt động đời thường nhưng mang tính nghi thức (nấu ăn, chạy bộ, nghe nhạc Jazz), đối lập với sự siêu thực của Thành phố. Sự tĩnh lặng này là cần thiết để anh có thể giải mã câu hỏi lớn nhất của mình.

Phần cuối cùng là sự hợp nhất giữa hai thế giới, nơi ranh giới giữa Thành phố có tường và thực tại trở nên bất định. Người kể chuyện phải quay lại Thành phố để hoàn thành nhiệm vụ và tìm kiếm người yêu dấu.

Murakami khéo léo sử dụng nỗi khát khao và nỗi nhớ làm động lực cho nhân vật. Ông khẳng định rằng:

  •  "Điều quan trọng không phải là chúng ta ở đâu, mà là trái tim của chúng ta đang tìm kiếm điều gì."

"Thành phố và những bức tường bất định" là một tác phẩm nặng tính triết học và tự vấn hơn là một cuốn tiểu thuyết mang tính giải trí. Nó giống như một hành động thiền định của Murakami về sự nghiệp 40 năm của mình, về những câu chuyện mà ông đã kể, và về những cánh cửa mà ông đã mở ra.

Cuốn sách đòi hỏi sự kiên nhẫn từ độc giả, đặc biệt là những người không quen thuộc với phong cách siêu thực và sự lặp lại có chủ đích của ông. Tuy nhiên, nó là một tác phẩm không thể thiếu đối với fan cứng, vì nó chứa đựng tinh hoa của một người đã dành cả đời để hỏi: "Thực tại của tôi nằm ở đâu?"

  • "Thế giới bên ngoài và thế giới bên trong—có lẽ chúng ta cần phải sống trọn vẹn ở cả hai nơi để thực sự là chính mình"



***

"There are things that you will never understand unless you personally step inside. That door opens only once."

I drew back the white curtain behind the door to enter the space of the bar—a bar that was now closed. This was the place where friends sought out the jazz rhythms, symbolizing a youth craving change in Toyota City. It was right there that the first ideas for "The City and Its Walls" were hurriedly penned down by a young writing force... Then time quickly passed, a Covid pandemic erupted. I sought refuge once more with the old man Murakami to listen to him tell of the city in a parallel world, where people leave their shadows behind, and to heed the tale of a Dream Reader.

"The City and Its Uncertain Walls" is more than just a novel; it is a journey back to the author's origin for Haruki Murakami. The work is a restructuring and expansion of a short story of the same name that he wrote in 1980 (but later discarded), transforming it into a complex dialogue between the current narrator and his younger self.

The book stands out for its distinct three-part structure, leading the reader through various layers of perception:

1. The City and the Walls: The Place of the Other Self

The first section introduces the Walled City—a mysterious and cold space where peculiar beings (the Beasts) and a different reality exist. This city is where the narrator must abandon his "outer self" and learn to read "old dreams" in the role of the Dream Reader.

This narrative thread establishes a powerful metaphor: The wall doesn't just separate; it shapes you. Here, everyone's Shadow is severed, no longer a companion but a separate entity. This forces the protagonist to confront the division and loss of his identity.

2. The Return to the Real World and the Sense of Being Lost

The second section brings the protagonist back to reality (a small, provincial town), where he takes on a library job alongside an enigmatic female librarian. This period is filled with stillness, solitude, and nostalgia, but it serves a larger purpose: a deeper exploration of the world of dreams and the "old data" that has been forgotten.

This is the phase where Murakami focuses on ordinary yet ritualistic activities (cooking, running, listening to Jazz), contrasting the surreal nature of the City. This tranquility is essential for him to decipher his biggest question.

3. Re-engaging the City and Unification

The final section is the amalgamation of the two worlds, where the boundary between the Walled City and reality becomes uncertain. The narrator must return to the City to complete his task and search for his beloved.

Murakami skillfully uses desire and longing as the character's driving force. He asserts:

"What matters is not where we are, but what our heart is searching for."

"The City and Its Uncertain Walls" is a work that is heavier on philosophy and self-reflection than it is on entertainment. It reads like an act of meditation by Murakami on his 40-year career, on the stories he has told, and on the doors he has opened.

The book demands patience from readers, especially those unfamiliar with his surreal style and intentional repetition. Nevertheless, it is an indispensable work for die-hard fans, as it contains the essence of a man who has spent a lifetime asking: "Where does my reality lie?"

"The world outside and the world within—perhaps we need to live fully in both places to truly be ourselves."

[Nhật ký của cha] Merci, ông già & con chữ [Dad's diary - Merci, the old man & language]

  Ai rồi cũng phải lớn! Ông già nhận ra điều đó khi ngồi ly trà cúc còn ủ hơi nóng ở một đêm cuối hạ, lắng nghe thằng nhóc Merci nói bằn...