VẾT BẦM
Buông buông, chấp chấp gượng cười,
Thả rơi phiền não, còn rơi đồng tiền...
Chiều Sài Gòn đổ mưa như trút nước. Cơn mưa tháng Mười cuốn theo cái lạnh sót lại của những đợt áp thấp nhiệt đới, dội xối xả xuống mái bạt dù của một quán nhậu bình dân góc bờ kè kênh Nhiêu Lộc. Quán không quá sang xịn để phải rụt rè khép nép khi bước vào, cũng chẳng đến mức xập xệ nhếch nhác để lòng thêm thảm hại; nó nằm vừa vặn ở cái khoảng tầm trung dân dã—nơi những gã đàn ông văn phòng trút bỏ cà vạt, những tay buôn bôn ba tạm gác lo toan, cùng ngồi xô lại bên nhau kiếm một chỗ trú mưa vừa đủ ấm, vừa đủ riêng tư để nhâm nhi vài ly rượu cho khuây khỏa. Nước sông dưới kênh dâng cao đục ngầu, mảng sương mưa giăng kín mặt đường, tiếng còi xe nghẽn lối xa xa hòa lẫn mùi thịt nướng thơm nồng và vị cồn cay xè.
Giữa không gian nhập nhoạng hơi nước ấy, hai gã đàn ông ngồi đối diện nhau qua chiếc bàn nhựa tròn đã sờn màu.
Gã ngồi đối diện—đeo chiếc kính cận dày cộp, vừa tỉ mẩn gắp từng miếng chân gà nướng cháy xèo xèo vừa thong thả bàn về thuyết Trung dung, về cái sự "buông bỏ" để lòng thảnh thơi giữa chốn thị thành.
Ngầu nhếch mép. Cú nhếch mép nửa đùa nửa thật, chứa đựng cả một kho tàng cay đắng của kẻ vừa bước ra từ đống đổ nát của một phi vụ phá sản tiếp theo trong đời.
Ngầu thấp bé. Gã chỉ cao chừng một mét năm mươi lăm, dáng người đậm, lưng hơi gù vì thói quen gồng gánh và đôi vai thu lại như thể lúc nào cũng sẵn sàng đỡ lấy một cú va đập bất ngờ từ số phận. Nhưng đôi mắt gã thì sáng quắc, quật cường và đầy sự ngông nghênh cố hữu.
– Mày thôi giảng triết lý hộ tao cái! – Ngầu nhấp ngụm rượu đế cay xè, giọng khàn khàn đè lên tiếng mưa rầm rập trên mái bạt – Buông cái gì mà buông? Khi mà cái xưởng cơ khí mini tao dốc hết vốn nghèo ra gầy dựng vừa bị dẹp bốt vì không gánh nổi tiền mặt bằng, tiền máy móc trả góp? Mày bảo "hoan hỷ nhẫn nại"? Lúc tao nợ tiền vật tư, tụi mối lái nó có "hoan hỷ" cho tao thiếu nợ không?
– Tao nói mày nghe, tôn giáo hay triết lý cao siêu là thứ mê hoặc, nó kéo mày vào, không đủ tỉnh táo sẽ không thể nào thoát ra được.
Gã bạn ngập ngừng định buông thêm một câu kinh kệ để xoa dịu, nhưng Ngầu đã giơ bàn tay thô ráp, chai sạn vì dính đầy vết phỏng hàn gạt phắt đi:
– Tao bỏ tôn giáo rồi. Hay nói đúng hơn, tao đéo rảnh để mơ mộng về một cõi Niết Bàn hư ảo nữa. Làm lành lánh dữ với tao bây giờ đéo còn đúng nữa. Bây giờ tao chỉ tin vào tiền tươi thóc thật, tin vào việc gồng mình lên mà cày. Đời này, đéo có ai thương mình bằng chính cái gân tay mình tự gồng lên đâu mày!
Nói xong, Ngầu bật chiếc bật lửa kêu tách, châm điếu thuốc lá rẻ tiền. Khói thuốc trắng đục quyện vào làn mưa bong bóng trôi bồng bềnh dưới chân, phủ một lớp mờ nhân ảnh lên gương mặt hằn học của gã. Giữa không gian xô xát của cơn mưa chiều Sài Gòn, gã lặng người nhìn vào khoảng vô định ngoài bờ kè, nơi dòng nước đục ngầu đang cuốn phăng những mảng lục bình trôi dạt, và rồi ký ức về cả một kiếp bần thần mưu sinh bắt đầu cuồn cuộn dạt trôi về trong tâm trí gã...
Trong đầu Ngầu, ký ức bắt đầu dạt trôi ngược về quá khứ—những ngày gã còn là một thằng nhóc loi choi.
Ngầu là con một. Cái tên "Ngầu" không phải do cha mẹ đặt trên giấy khai sinh, mà là cái danh xưng gã tự quật lên để sinh tồn. Sinh ra trong một gia đình trung lưu ở xóm cù lao, lại mang thân hình thấp bé nhất lớp, Ngầu nghiễm nhiên trở thành mục tiêu bắt nạt lý tưởng của đám bạn đồng lứa. Đám con nít trong hẻm thường gọi gã là "Ngầu lùn", "Ngầu mẩu", rồi đẩy gã té xúi giục vào những vũng nước đục ngầu mỗi độ mưa rào.
Nhưng Ngầu đếch chịu thua. Từ năm mười hai tuổi, gã đã biết gạt nước mắt, nắm chặt nắm đấm bé tẹo để đáp trả.
– Mày chửi tao lùn đúng không? – Ngầu nhớ lại lần gã leo hẳn lên chiếc ghế gỗ để đứng ngang tầm mắt với thằng thủ lĩnh đám bắt nạt, mắt trợn ngược đỏ ngầu, hai tay gằn chặt hai viên gạch thẻ nặng trịch – Đập tao đi! Mày đập tao một, tao chẻ đầu mày làm hai! Phải đập cho tao chết, còn không thì tao sẽ tìm mày tiếp. Tao đây đếch sợ thằng nào hết!
Ông già gã ngồi người trước hiên nhà, cẩn thận làm trọn một ly rượu đế, thả hơi khà một tiếng ra chiều đã lắm, rồi hích nhẹ tay thằng bạn già bên cạnh: "Dzô!". Mắt ông già lúc ấy như đang cười thì phải, nơi đuôi mắt xếp dày những đường chân chim rã rời nhưng ngầm kiêu hãnh.
Cái sự liều mạng xù xì ấy khiến đám bạn trong hẻm phải dạt ra. Gã bắt đầu lao vào tập hít đất, gánh những thùng nước máy đầy cho mẹ. Gã muốn chứng tỏ cho cả cái xóm nghèo này thấy rằng, thấp bé không đồng nghĩa với yếu ớt. Gã phải "ngầu" đúng như cái tên gã tự chọn cho mình—một sự ngầu thô ráp, gai góc của loài cỏ dại mọc ngược giữa khe đá.
Không chỉ dùng nắm đấm, Ngầu còn vắt kiệt sức học thật giỏi. Ngày tốt nghiệp phổ thông, Ngầu chính là một trong vài đứa trẻ hiếm hoi của cái xóm cù lao ấy danh chính ngôn thuận bước chân vào cửa đại học, đại học kinh tế hẳn hoi. Đứng trước đám bạn đồng lứa ngày xưa từng chế nhạo mình, Ngầu bỗng thấy bản thân như cao hơn chúng nó cả một cái đầu. Gã tràn ngập hoài vọng về tương lai, tự hứa ra trường phải kiếm bằng được một công việc ra ngô ra khoai ở một tập đoàn nước ngoài hoành tráng—nơi gã sẽ ngẩng cao đầu và khiến tất cả mọi người đều phải cúi đầu nể phục.
Trước những tuyên bố ngút ngàn của gã, ông già gã chỉ im lặng nhấp ngụm rượu đế, đuôi mắt của ông già không có những đường chân chim, chân chim đậu hẳn trên trán của ông già khi đó, còn bà già gã—người phụ nữ tảo tần cả đời vì con—mắt rưng rưng cười hiền lành:
– Ừ, cố lên con. Mày làm được mà, mẹ biết con trai mẹ giỏi lắm!
Đến khi trưởng thành, Ngầu lao vào đời làm việc. Qua vài năm trầy trật ở một công ty trong nước, Ngầu nhảy việc thành công, chính thức bước chân vào một tập đoàn nước ngoài đúng như tâm nguyện thời trai trẻ.
Thế nhưng, đời không như là mơ. Ở tuổi hai mươi lăm, sau những chao đảo và vấp ngã từ công việc trước đó, việc phải bắt đầu lại từ đầu giữa một môi trường quốc tế khốc liệt khiến Ngầu ngợp hẳn. Những thử thách rào cản về ngoại ngữ, những thuật ngữ chuyên ngành phức tạp như trêu đùa, nắn gân cái sự kiêu hãnh của Ngầu. Chính trong những ngày tháng hoang mang, đuối sức ấy, Ngầu tìm đến Phật giáo như một chỗ bám bấu tinh thần. Gã mua sách thiền, học cách quán niệm hơi thở, ngấu nghiến nghiên cứu các bộ kinh Đại thừa.
Thậm chí có dạo, Ngầu bước vào văn phòng làm việc với phong thái tĩnh tại của một bậc đạo sư tầm vóc. Gã ăn nói từ tốn, thi thoảng thả vài từ ngữ triết học sâu cay, nhìn đồng nghiệp bằng ánh mắt bao dung, nhẫn nại như thể gã đã thấu thị mọi quy luật biến thiên của nhân gian.
Gã cắm cúi làm việc ở đó vài năm, mớ triết lý thiền định giúp gã giữ được cái đầu lạnh và một con tim nóng. Nhưng rồi, rãnh rỗi ngoảnh lại xóm cù lao cũ, Ngầu nhận ra đám con nít lùn tịt, ngơ ngác ngày xưa nay cũng đã lớn, bắt đầu có công việc riêng. Nhiều đứa trong số đó quăng mình ra làm ăn riêng, chớp thời cơ rần rần rồi phất lên giàu sụ, đi xe hơi, mua nhà mặt phố.
Cái máu khẳng định bản thân trong Ngầu lại bùng cháy dữ dội. Ngầu thấy mình không thể mãi an vị trong cái lồng kính văn phòng với mức lương tròn trịa nhưng an toàn này nữa. Ngầu phải viết tiếp chương mới cho đời mình: gã phải làm giàu, và phải giàu hơn, vượt mặt tất cả đám bạn xóm cù lao năm ấy!
Ngầu nộp đơn xin nghỉ việc, chấp nhận nhảy sang một công ty khác ở một lĩnh vực hoàn toàn mới. Với vốn kiến thức tự học cùng sự trải đời tích lũy bao năm, Ngầu tự tin giao tiếp, đứng trước các đối tác lớn phán xét và mổ xẻ các dự án như một chuyên gia hàng đầu. Ngầu tin chắc rằng, với sự liều lĩnh và cái đầu nhạy bén này, gã sẽ mau chóng giàu có và chạm tay vào đỉnh cao thành công.
Thế nhưng, cái vỏ bọc "chuyên gia thiền định" hay hình tượng "chuyên gia ngành" ấy vỡ tan tành ngay khi thực tế phũ phàng ập đến: gã vẫn đéo có nhiều tiền. Gã chẳng thể có những thứ mà đám trẻ cù lao ngày nào giờ đang nghễu nghện sở hữu. Chúng nó có nhà mặt phố, có xe hơi bóng lộn, mỗi lần ngồi trên bàn nhậu là ngà ngà say văng ra toàn những con số tài sản hàng chục tỷ, hàng trăm tỷ. Ngầu nhẩm tính lại số dư trong tài khoản của mình mà đắng ngắt bờ môi.
Ngầu ghét cay ghét đắng những ai thương hại gã. Hễ ai vỗ vai bảo: "Thôi mày ơi, ai cũng có cái số cả, nhìn lên mình chẳng bằng ai, nhưng nhìn xuống..." — chưa kịp dứt câu là Ngầu đã nổi điên. Gã coi sự thương hại, an ủi bằng thứ triết lý huề vốn ấy là loại độc dược hạ thấp nhân phẩm và ý chí của gã.
Trong khi đó ở quê nhà, ông già Ngầu lặng lẽ cầm điếu thuốc lá quấn, rít một hơi dài nhát gừng. Tiếng ho húng hắng hòa cùng hơi thở đứt quãng của tuổi già, rồi ông nhẹ nhàng nâng ly rượu đế lên nốc cạn. Đám bạn nhậu thời vang bóng của ông già giờ chẳng còn ai, tất cả đều đã lần lượt ra người thiên cổ, bỏ lại ông trầm mặc bên hiên nhà nhìn thằng con trai thấp bé đang vật lộn với tham vọng mưu sinh.
Để chứng minh bản thân, Ngầu lao vào khởi nghiệp.
Để chứng minh bản thân không phải kẻ thất bại, Ngầu lao vào khởi nghiệp.
Lần thứ nhất, gã dốc toàn bộ tiền tiết kiệm mồ hôi nước mắt mở xưởng sản xuất giày da thủ công. Gã nghĩ cái tâm tỉ mỉ, sự kiên nhẫn và cái đầu sắc sảo của gã sẽ làm nên chuyện lớn. Thế nhưng, đời thực quá tàn nhẫn: chỉ sau vỏn vẹn sáu tháng, giá nguyên liệu đầu vào tăng vọt, thị trường ngưng trệ khiến hàng tồn kho chất đống như núi, xưởng vỡ nợ hoàn toàn.
Trước đống nợ nần chồng chất của thằng con trai, ông già Ngầu lẳng lặng bán đi căn nhà thứ nhất—thành quả gắt gao của cả một thời tuổi trẻ cày cuốc, vắt kiệt mồ hôi của hai vợ chồng. Căn cơ gia đình giờ chỉ còn lại một căn nhà liền kề chật chội. Rít một hơi thuốc lá quấn đến cháy bần bật ngón tay, ông già chậm rãi phả làn khói xám xịt về phía Ngầu, giọng trầm đục:
– Căn nhà này và căn liền kề cho thuê kia, mày muốn cho thuê hay làm gì thì tùy... Miễn sao phải lo được cho mẹ mày.
Ông già Ngầu mất không lâu sau đó. Sự ra đi đột ngột của ông như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào gã đàn ông thấp bé, để lại một khoảng trống hoác trầm mặc nơi hiên nhà.
Nghĩ đến lời dặn cuối cùng của cha, Ngầu ngậm ngùi quẩy ba lô đi làm thuê trở lại. Gã nhẫn nại tích lũy, đi làm đúng giờ, tối về tròn trách nhiệm với gia đình. Nhưng rồi, cái máu khao khát vươn lên chưa bao giờ nguội lạnh. Qua những buổi nhậu ngà ngà say với bạn bè, nghe những câu chuyện làm ăn rần rần, nghe tiếng còi xe và nhịp sống phố thị thôi thúc bên tai, cái tôi ngông nghênh lại trỗi dậy. Ngầu lại nhen nhóm quyết tâm, tiếp tục bước chân vào vòng xoáy khởi nghiệp lần nữa...
Lần thứ hai, gã xoay xở vay mượn khắp nơi để vừa sản xuất, vừa làm phân phối độc quyền một thương hiệu mỹ phẩm thiên nhiên. Ngầu gồng mình chạy chiếc xe máy cà tàng đầm đìa mưa nắng khắp các tỉnh miền Tây để bỏ hàng. Gã kết nối với những anh em trình dược, chủ động tìm kiếm và gặp gỡ đủ các “quý nhơn”—theo cách gọi của Ngầu—những người hứa hẹn nâng đỡ, giúp gã phất lên. Nhưng rồi, sự cạnh tranh tàn nhẫn của thị trường và những cú lừa trắng trợn từ chính đối tác chiến lược khiến xưởng sập tiệm, gánh thêm một khoản nợ hàng trăm triệu đồng đè nặng lên vai.
Một tối mưa tầm tã, Ngầu vét nốt những đồng tiền còn sót lại mở tiệc đãi tất cả anh em, nhân viên đang làm cho gã. Đó là buổi tiệc ly đầy ngậm ngùi. Trong làn khói đồ nướng tàn đêm, Ngầu nâng ly cạn chén, chính thức tuyên bố giải tán công ty, bỏ hết tất cả để thanh toán cho xong các khoản lương nợ anh em.
Căn nhà nhỏ ở quê từ ngày ông già mất trở nên vắng lặng đến ngột ngạt. Bà già Ngầu xuống tóc cạo đầu kể từ ngày chồng qua đời, ngày ngày tụng kinh niệm Phật. Căn nhà trả góp chật chội rộn lên những tiếng thở dài khi khoảng cách giữa cô con dâu và Ngầu ngày một xa cách, những cuộc cãi vã xỉa xói nhau diễn ra với tần suất dày hơn. Bà già Ngầu nhìn thằng con trai thấp bé đang quẫn bách, khẽ thở dài bảo:
– Mày làm gì làm, gánh vác sao thì gánh, nhưng nhớ để lại cái nền cho con cái. Mày khỏi lo cho tao, sống sao cho mạnh khỏe, vợ chồng vui vẻ là được rồi con...
Nói rồi, bà lại lụi hụi quay về quanh quẩn với hai đứa cháu nhỏ—hai đứa trẻ mầm non là kết tinh tình yêu một thời mặn nồng giữa Ngầu và vợ.
Lần thứ ba, gã bắt kịp xu hướng, dồn hết hi vọng cuối cùng lên các sàn e-commerce. Gã thức trắng những đêm thâu mò mẫm chạy quảng cáo, tối ưu từng gian hàng, học bằng hết những mẹo thuật toán, những khóa huấn luyện bán hàng khốc liệt nhất của ngành. Nhưng rồi, cuộc đua giảm giá đẫm máu trên sàn điện tử đã hút cạn từng đồng vốn chắt chiu cuối cùng của Ngầu. Thuật toán thay đổi xoành xoạch, cộng thêm những đợt khóa tài khoản vô lý từ nền tảng khiến toàn bộ tiền bạc, công sức gã dồn vào đây một lần nữa bốc hơi sạch bách như bong bóng xà phòng.
Đêm đó, Ngầu đứng trân trối nhìn quanh căn phòng trọ chật chội ngập ngụa những đống hộp carton, băng keo và hàng tồn kho chất cao ngất ngưởng.
Trong cái kho hàng kiêm phòng khách ấy, bà già gã tay run run xé từng vệt băng dính, cô vợ lụi hụi dán mã đơn, hai đứa con nhỏ cũng lẫm chẫm bưng từng chiếc hộp xốp phụ ba, và vài người hàng xóm xóm trọ cũng quây quần ngồi xếp hàng bao sái giùm. Cả một "hệ sinh thái" người thân, gia đình đang dốc lòng vây quanh đống bưu kiện này—bởi đây chính là nguồn sống duy nhất nuôi sống tất cả bọn họ qua những ngày giông bão. Sự tận tụy lặng lẽ của họ trước đống gạch đá đổ nát của cuộc đời gã làm cổ họng Ngầu nghẹn đắng.
Thất bại ba lần liên tiếp, Ngầu đành ngậm ngùi buông bỏ giấc mơ làm chủ. Gã chấp nhận đi làm môi giới—từ môi giới bất động sản, nhà đất lẻ, cho đến môi giới máy móc cũ. Gã "bắt chụp" đủ thứ trên đời. Chỉ cần có hoa hồng, chỉ cần có tiền tươi để trang trải sinh hoạt, Ngầu sẵn sàng lăn lộn ngoài đường từ tám giờ sáng đến tận đêm muộn, mặc cho nắng cháy da hay mưa ngập đến ngực.
HIỆN TẠI
Vai gầy gánh cả giang sơn,
Nợ nần đè nặng, oán hờn giấu trong.
Năm nay Ngầu ba mươi lăm tuổi. Căn phòng chật chội mà gã thuê ở vùng ven chứa đựng cả một "hệ sinh thái" trách nhiệm: một người vợ hay thở dài, hai đứa con đang tuổi ăn tuổi lớn, và một người mẹ già yếu bị bệnh khớp hành hạ mỗi khi thời tiết chuyển mùa.
Từ ngày cha Ngầu đột ngột qua đời vì một cơn gián độc stroke cách đây ba năm, Ngầu nghiễm nhiên trở thành cây trụ dắt duy nhất gánh vác toàn bộ ngôi nhà. Cha gã ra đi, để lại một khoảng trống hoác và đống sổ nợ trả góp chưa đáo hạn. Ngầu thấy mình phải có trách nhiệm. Gã không còn quyền được gục ngã, không còn quyền được khóc, và càng không còn quyền được thất bại thêm một lần nào nữa.
Mỗi tối trở về nhà sau những giờ lao lộn ngoài đường, nhìn căn phòng chật chội ám mùi dầu gió và tiếng trẻ con khóc quấy, Ngầu thèm được nói chuyện đến phát điên.
Gã thèm có một ai đó để trút bỏ hết những ấm ức, để than thở rằng gã đã mệt mỏi đến mức nào. Nhưng nhìn sang vợ—người phụ nữ với gương mặt hốc hác vì vừa chăm con vừa nhận hàng gia công về may đêm—Ngầu lại nuốt ngược những lời muốn nói vào trong. Gã không thể yếu đuối trước mặt vợ. Gã là "Ngầu", gã phải ngầu đến cùng.
Trong cái lồng kính của sự bế tắc, đêm nào Ngầu cũng nằm trằn trọc, tự đặt cho mình hàng tá câu hỏi "tại sao":
Tại sao gã chăm chỉ như một con kiến, chưa bao giờ cờ bạc, rượu chè hay phá phách, mà gã vẫn không thể giàu?
Tại sao những kẻ xảo ngôn, chớp thời cơ ngoài kia lại dễ dàng có nhà cao cửa rộng, còn gã cày ải bán sống bán chết vẫn phải lăn lộn với từng đợt hóa đơn sinh hoạt chất đống?
Sao cuộc đời lại bất công với những kẻ thấp bé nhưng luôn cố gắng gồng mình như gã đến vậy?
Một chiều cuối tuần, trời Sài Gòn lại đổ mưa dầm. Ngầu vừa đi dẫn khách xem một lô đất quy hoạch treo ở ngoại thành về, người ướt sũng như chuột lột. Chiếc xe Wave cùi cùi lại dở chứng tắt máy ngay đầu hẻm. Ngầu dắt xe trong sự uất hận tột cùng, tay đấm mạnh vào tay lái đến rớm máu. Gã muốn gào lên, muốn chửi rủa cái cuộc đời tàn nhẫn này.
Gã lết thân thể kiệt quệ về đến cửa nhà. Căn nhà nhỏ tối om, chỉ có ánh sáng vàng nhạt phát ra từ bếp ăn.
Ngầu định dắt xe vào nhà rồi trùm chăn nằm gục, nhưng vừa bước qua mép cửa, gã đã khựng lại.
Trên chiếc bàn gỗ nhỏ giữa nhà, một mâm cơm tươm tất đã được dọn sẵn dưới chiếc lồng bàn nhựa. Mẹ gã—đang ngồi trên chiếc ghế gỗ, đôi chân sưng khớp được bó bằng lá thuốc—thấy gã về liền lật đật vịn thành ghế đứng dậy, giọng run run:
– Ngầu hả con? Mưa gió lớn quá, sao không ghé đâu trú chút rồi về? Mẹ nấu canh ngót cá lóc con thích đây này, mau vô tắm rửa rồi ăn cơm kẻo lạnh.
Đúng lúc đó, từ trong góc phòng, đứa con gái nhỏ năm tuổi chạy ùa ra, ôm chẩm lấy cái chân ướt sũng của Ngầu, ngước đôi mắt tròn xoe lên hỏi:
– Ba Ngầu về rồi! Ba có mệt không? Con vẽ hình ba đứng trên đỉnh núi này, ba xem đẹp không?
Thằng con trai lớn mười tuổi lẳng lặng đi ra, cầm lấy chiếc khăn lau khô từ tay mẹ, chìa về phía Ngầu, gãi đầu ngại ngùng:
– Ba lau đầu đi kẻo bệnh... Con rửa xe cho ba rồi đó, bu-gi chỉ bị đóng bụi thôi, con chùi sạch rồi.
Ngầu đứng trần trối giữa căn phòng chật chội. Cảm giác lạnh buốt của sương mưa ngoài kia chợt biến mất, thay vào đó là một luồng hơi ấm nóng hổi xộc thẳng vào lồng ngực gã, làm cay xè sống mũi.
Vợ gã bước ra từ bếp, tay xách chiếc thau nước ấm. Chị nhìn vết thương rớm máu trên tay Ngầu, không một lời trách móc, chỉ nhẹ nhàng bảo:
– Anh ngồi xuống đây em rửa vết thương cho. Mấy khoản nợ tháng này em vừa lãnh tiền may gia công, co kéo trả bớt được một nửa rồi. Anh đừng có gồng một mình nữa... Có gì thì vợ chồng mình cùng gánh.
Giây phút ấy, một tia sáng bừng lên trong tâm trí Ngầu.
Như một gã mù đột nhiên nhìn thấy ánh mặt trời, Ngầu giật mình nhìn lại toàn bộ cuộc đời mình. Bấy lâu nay, gã luôn tự dằn dằn, tự dằn vò và dằn dỗi với thế giới vì gã không giàu có về tiền bạc, không có nhà cao cửa rộng, không trở thành một thành công hào nhoáng trên mạng xã hội. Gã luôn nghĩ gã là một kẻ thất bại, một gã "Ngầu" tội nghiệp phải độc hành gánh vác cả thế giới trên đôi vai thấp bé.
Nhưng gã đã nhầm.
Gã giàu. Gã giàu đến mức vô tận mà bấy lâu nay gã không hề hay biết.
Bấy lâu nay, Ngầu chưa bao giờ cho phép bản thân được nghỉ ngơi, chưa bao giờ tha thứ cho những thất bại của chính mình. Gã bắt bản thân phải gồng lên, phải "ngầu", phải trở thành một cỗ máy kiếm tiền kiệt quệ chỉ để chứng minh với thế giới rằng gã không yếu ớt. Gã đã tự ngược đãi bản thân bằng những câu hỏi "tại sao" độc hại, mà quên mất rằng điều quý giá nhất của kiếp nhân sinh này không nằm ở con số trong tài khoản ngân hàng, mà nằm ở sự bình an, tự tại trong tâm hồn khi biết trân trọng những gì mình đang có.
Ngầu hít một hơi thật sâu. Gã ngồi xuống chiếc ghế gỗ, để mặc cho vợ nhẹ nhàng lau vết thương trên tay, để đứa con gái nhỏ trèo lên đùi nũng nịu.
Gã khẽ mỉm cười—một nụ cười không còn cay đắng hay ngông nghênh, mà là nụ cười tròn trịa, dịu dàng của một người vừa tìm thấy bến bờ bình an giữa lòng phố thị.
Đời người như sóng cuốn dòng trôi,
Hơn thua, danh lợi... hóa mây trời.
Thả lòng ôm lấy niềm thương xót,
Mới biết bình an ở ngay đây...
Gã giàu. Gã giàu đến mức vô tận mà bấy lâu nay gã không hề hay biết.
Chiều Sài Gòn vẫn đổ mưa như trút nước, dội xối xả xuống mái bạt dù của quán nhậu bờ kè.
Ngầu buông nhẹ điếu thuốc lá đã cháy tàn đến vệt ngón tay, giơ tay vẫy phục vụ:
– Em ơi, tính tiền!
Mưa vẫn rả rích rơi, để lại chỏng trơ trên chiếc bàn nhựa tròn vệt nước đọng quanh một cái chén, một đôi đũa, một dĩa mồi dở dang và ba chai bia cạn đáy.
Ngầu đứng dậy, chỉnh lại cổ áo mưa, bước ra khỏi quán nhậu hòa vào dòng người đang gồng lưng ngụp lặn dưới cơn mưa chiều Sài Gòn.
***
BRUISES
Letting go, clinging on, forcing a faint grin,
Dropping all worries, while the coins still spill within...
Saigon this afternoon poured rain in buckets. The October downpour, carrying the residual chill of lingering tropical depressions, slammed violently against the canvas awning of a modest tavern tucked along the embankment of the Nhiêu Lộc canal. The tavern was neither too upscale to demand timid hesitation upon entry, nor so dilapidated as to deepen one's sense of misery. It rested comfortably in that middle ground of everyday folks—a place where office workers shed their ties, where weary traders set aside their burdens, and where men huddled together seeking a spot warm enough, private enough, to sip a few glasses of liquor and ease their minds. The canal waters below rose dark and murky; a blanket of rain-mist shrouded the asphalt, while distant sounds of jammed traffic horns blended with the rich aroma of grilled meat and the sharp bite of alcohol.
In that steam-hazy space, two men sat opposite each other across a faded round plastic table.
The man across—wearing thick glasses, meticulously picking at sizzling charred grilled chicken feet—leisurely discussed the doctrine of the Middle Way, dwelling on the art of "letting go" to keep one's soul unburdened amidst the urban chaos.
Ngầu smirked. It was a half-joking, half-serious smirk, carrying a whole reservoir of bitterness from someone who had just walked out from the ruins of yet another business failure.
Ngầu was short. Standing barely five feet one inch tall, he had a thickset frame, a slightly hunched back from years of heavy lifting, and shoulders pulled tight as if perpetually braced for an unexpected blow from fate. Yet his eyes burned bright, defiant, and filled with an innate, stubborn arrogance.
– "Stop preaching philosophy to me, will you?" Ngầu took a sip of stinging rice liquor, his raspy voice cutting over the heavy thud of rain against the canvas. "Let go of what? When the mini mechanical workshop I poured all my meager savings into creating just got shut down because I couldn't handle the rent and equipment installments? You tell me to be 'patient and joyful'? When I owed money for raw materials, did the suppliers 'joyfully' forgive my debts?"
– "Listen to me, religion or lofty philosophy is a intoxicating trap; it pulls you in, and if you aren't sharp enough, you'll never break free."
His friend hesitated, about to utter another scripture to soothe him, but Ngầu raised a rough, calloused hand covered in burn scars from welding, waving him off dismissively:
– "I'm done with religion. Or rather, I don't have the luxury to daydream about an illusionary Nirvana anymore. Doing good and avoiding evil doesn't work for me anymore. Now I only believe in hard cash and bending my back to hustle. In this life, no one loves you more than the very tendons in your own arms when you flex them to survive!"
With that, Ngầu flicked his lighter open with a sharp clack, lighting a cheap cigarette. Thick white smoke merged into the floating bubble puddles beneath his feet, casting a hazy veil over his hardened face. Amidst the chaotic violence of the Saigon afternoon rain, he stared blankly out into the embankment, where murky currents swept away drifting patches of water hyacinths, and memories of a lifetime spent frantically grinding for survival began to flood his mind...
In Ngầu’s head, memories drifted backward into the past—to the days when he was still an unruly kid.
Ngầu was an only child. The name "Ngầu" (tough guy) wasn't given to him on his birth certificate; it was a moniker he carved out himself to survive. Born into a middle-class family in an island neighborhood, yet inheriting the shortest stature in his class, Ngầu naturally became the prime target for local bullies. The neighborhood kids often taunted him as "Short Ngầu" or "Stump Ngầu," pushing him headfirst into murky mud puddles whenever downpours struck.
But Ngầu refused to yield. From the age of twelve, he knew how to wipe away his tears, clenching his tiny fists to strike back.
– "You called me short, didn't you?" Ngầu recalled the time he climbed right onto a wooden stool to stand eye-to-eye with the gang leader, his eyes bulging red with rage, both hands gripping heavy clay bricks tightly. "Hit me! You hit me once, I'll split your head in two! You better beat me to death, or else I'll come hunting for you next. I ain't afraid of a single one of you!"
His father sat on a stool out in the front porch, carefully finishing a full glass of rice liquor, letting out a satisfied "ahh," before nudging his old drinking buddy alongside: "Cheers!" His father's eyes seemed to be smiling then—crow's feet deep and weary, yet carrying a quiet, hidden pride.
That raw, reckless defiance forced the alley kids to back off. He threw himself into push-ups and carrying heavy buckets of tap water for his mother. He wanted to prove to the entire poor neighborhood that being short didn't mean being weak. He had to be "Ngầu"—a rough, jagged toughness like wild weeds growing backward out from rocky crevices.
Not relying solely on fists, Ngầu also exhausted himself studying. On high school graduation day, Ngầu was one of the very few kids from that river island neighborhood who legitimately earned a place at university—and a reputable economics university at that. Standing before the peers who had once mocked him, Ngầu suddenly felt as though he towered a head above them all. Filled with soaring ambitions for the future, he swore that upon graduating, he would secure a real, formidable job at a prestigious foreign corporation—where he could hold his head high and command respect from everyone.
Faced with his grand declarations, his father merely sipped his liquor in silence. There were no crow's feet around his father's eyes back then—they had settled permanently onto his forehead instead. Meanwhile, his mother—a woman who slaved her entire life for her son—smiled gently, her eyes brimming with tears:
– "Aye, keep pushing, son. You can do it; I know my boy is capable!"
Upon reaching adulthood, Ngầu threw himself into the workforce. After a few rocky years at a local company, Ngầu successfully job-hopped into a foreign corporation, just as he had dreamed in his youth.
Yet, life was no fairy tale. At twenty-five, following stumbles and setbacks in his previous job, starting over from scratch in a fierce international environment overwhelmed him completely. Language barriers and complex industry terminology seemed to mock him, testing his pride. In those days of confusion and exhaustion, Ngầu turned to Buddhism as a spiritual anchor. He bought books on meditation, learned to observe his breath, and voraciously studied Mahayana scriptures.
There was even a phase when Ngầu walked into the office with the serene demeanor of a grand spiritual master. He spoke measuredly, occasionally dropping deep philosophical terms, regarding his colleagues with a tolerant, patient gaze as if he had mastered all the shifting laws of the mortal realm.
He quietly labored there for a few years, his collection of zen philosophies helping him maintain a cool head and a warm heart. But then, looking back at his old island neighborhood during a lull, Ngầu noticed that the short, clueless kids of the past had all grown up and started their own careers. Many of them had thrown themselves into business, seized opportune moments, and struck it rich—driving cars and purchasing street-front properties.
The fire to prove himself burned fiercely within Ngầu once more. He felt he couldn't stay forever inside this glass office cage with a neat but safe salary. Ngầu had to write the next chapter of his life: he had to get rich, and richer than all those old neighborhood peers!
Ngầu submitted his resignation, taking the plunge into another company in a completely new industry. Equipped with self-taught knowledge and years of real-world experience, Ngầu spoke with confidence, standing before major partners to critique and dissect projects like a top-tier expert. Ngầu was certain that with his boldness and sharp mind, he would quickly accumulate wealth and touch the pinnacle of success.
However, that shell of a "meditation master" or "industry expert" shattered instantly when harsh reality struck: he still didn't have much money. He possessed none of the luxuries that the island kids were now proudly flaunting. They owned townhouses, glossy cars, and whenever they sat around a drinking table half-tipsy, they threw around asset figures in the tens or hundreds of billions. Ngầu mentally calculated his own bank account balance, feeling a bitter sting on his lips.
Ngầu despised anyone pitying him. Whenever someone patted his shoulder saying, "Come on man, everyone has their fate. Looking up we might not match anyone, but looking down..."—before they could finish the sentence, Ngầu would blow his top. He treated pity and platitudes as a form of poison that degraded his dignity and drive.
Meanwhile back home, his father quietly held a hand-rolled cigarette, taking long, hesitant drags. Raspy coughs mingled with the broken breaths of old age, before he gently lifted a glass of rice liquor and drained it. His father's drinking buddies from his golden days were all gone now, having passed into eternity one after another, leaving him sitting in silent reflection on the porch, watching his short son struggle against his own ambitions for survival.
To prove himself, Ngầu plunged into entrepreneurship.
To prove he was no failure, Ngầu threw himself into starting a business.
The first time, he poured every drop of sweat-and-tears savings into opening a handcrafted leather shoe workshop. He believed his meticulous nature, patience, and sharp mind would yield great results. Reality, however, was merciless: after a mere six months, raw material prices skyrocketed, market demand stalled, and inventory piled up like mountains, leaving the workshop completely bankrupt.
Facing his son's mounting mountain of debt, Ngầu’s father quietly sold off their first house—the hard-won fruit of his and his wife's youth spent working relentlessly to the bone. The family's foundation was now reduced to a single cramped adjacent house. Inhaling a drag of his rolled cigarette until it nearly scorched his fingers, the old man slowly blew out a gray cloud of smoke toward Ngầu, his voice deep and heavy:
– "This house and the adjacent rental one... do whatever you want with them, rent them out or sell them... As long as you take care of your mother."
Ngầu’s father passed away not long after. His sudden departure was like a bucket of ice water splashed over the short man, leaving a hollow, silent void on the porch.
Mindful of his father's final words, Ngầu swallowed his pride, shouldered his backpack, and returned to working for others. He patiently accumulated savings, arrived on time, and fulfilled his duties to his family at night. Yet the burning desire to rise never cooled. Over drinking sessions half-buzzed with friends, listening to bustling business stories, and hearing the blaring traffic and pulse of the city calling out, his arrogant ego flared up again. Ngầu stoked his resolve once more, stepping back into the whirlwind of starting another business...
The second time, he scrambled to borrow money everywhere to manufacture and distribute an exclusive line of natural cosmetics. Ngầu toughened up, riding his battered motorbike through scorching sun and pouring rain across Delta provinces to drop off inventory. He connected with pharmaceutical reps, actively seeking out and meeting various "benefactors"—as Ngầu called them—people who promised to lift him up and help him make it big. Yet brutal market competition and blatant betrayals from his strategic partners shuttered the business, burdening his shoulders with hundreds of millions of VND in debt.
One torrential rainy evening, Ngầu scraped together his remaining cash to host a feast for all the brothers and staff working for him. It was a mournful farewell dinner. Amidst the late-night barbecue smoke, Ngầu raised his glass, drank it dry, and officially announced the company's dissolution, giving up everything to pay off his staff's wages and debts.
The small house back home felt suffocatingly quiet after his father's passing. Ngầu’s mother shaved her head after her husband died, spending her days chanting Buddhist prayers. The cramped installment house echoed with heavy sighs as the distance between his wife and Ngầu widened, with bitter arguments erupting more frequently. Looking at her distressed, short son, his mother sighed softly:
– "Do whatever you must, shoulder whatever burden you can, but remember to leave a foundation for your children. Don't worry about me—just live healthy, and keep your marriage happy, son..."
With that, she shuffled back to potter around her two young grandchildren—the kindergarten-aged fruits of the once-passionate love between Ngầu and his wife.
The third time, catching onto trends, he pinned his ultimate hopes onto e-commerce platforms. He stayed up through endless nights figuring out advertising, optimizing every product listing, learning every algorithm trick and the most cutthroat sales tactics in the industry. But the blood-bathed price wars on e-commerce drained every last penny of Ngầu’s carefully gathered capital. Ever-changing algorithms coupled with unreasonable account bans from the platform erased all his money and labor once again like popping soap bubbles.
That night, Ngầu stood frozen, staring around the cramped rental room overflowing with mountains of cardboard boxes, packing tape, and piled-high unsold inventory.
In that warehouse-turned-living room, his mother's trembling hands tore strips of packing tape, his wife busily attached shipping labels, his two toddlers toddled around carrying small styrofoam boxes to help their dad, and a few neighbors from the rooming house gathered around to help package goods. An entire "ecosystem" of family and loved ones was pouring their hearts into this pile of parcels—for this was the sole lifeline sustaining them all through the storm. Their quiet devotion before the ruined rubble of his life choked Ngầu’s throat with tears.
Failing three consecutive times, Ngầu bitterly surrendered his dream of being a boss. He accepted working as a broker—brokering everything from real estate and land plots to used machinery. He "chased after" everything under the sun. As long as there was a commission, as long as there was hard cash to cover daily living expenses, Ngầu was willing to tumble through the streets from eight in the morning until late into the night, regardless of blistering heat or chest-deep rain.
PRESENT
Slender shoulders bear a world of pain,
Crushed by debt, hiding resentment in vain...
Ngầu was thirty-five this year. The cramped room he rented on the outskirts harbored an entire "ecosystem" of responsibilities: a wife who sighed constantly, two growing children, and a frail old mother tormented by joint pain whenever the seasons shifted.
Ever since his father passed away suddenly from a stroke three years ago, Ngầu had naturally become the sole pillar carrying the entire household. His father left behind a gaping void and a stack of un-matured installment debts. Ngầu felt he had a duty. He no longer had the right to collapse, no longer had the right to cry, and certainly had no right to fail ever again.
Every night upon returning home after grueling hours on the road, looking at the cramped room smelling of medicinal oil and hearing the crying of his children, Ngầu craved someone to talk to, almost to the point of madness.
He yearned for someone to vent all his frustrations to, to complain about how exhausted he was. But looking at his wife—her face gaunt from taking care of the kids while taking in piecework sewing late into the night—Ngầu swallowed his words back down. He couldn't show weakness before his wife. He was "Ngầu," and he had to be tough to the very end.
Inside that pressure cooker of despair, Ngầu lay awake every night, asking himself a hundred "whys":
Why was he as hardworking as an ant, never gambling, drinking recklessly, or squandering money, yet still unable to get rich?
Why did slick-talking opportunists out there effortlessly own grand houses and cars, while he worked himself to death only to wrestle with endless stacks of utility bills?
Why was life so unfair to short men who constantly flexed every muscle to survive like him?
One weekend afternoon, Saigon poured rain once more. Ngầu had just returned from guiding a client to view a stalled land project on the outskirts, soaked through like a drowned rat. His battered Wave motorbike stalled right at the entrance of the alley. Ngầu dragged the bike in sheer rage, punching the handlebars so hard his knuckles bled. He wanted to scream, to curse this cruel life.
He dragged his exhausted body to the doorstep. The small house was dark, with only a warm yellow light emitting from the kitchen.
Ngầu intended to wheel the bike inside and collapse under a blanket, but the moment he crossed the threshold, he froze.
On the small wooden table in the center of the room, a neat dinner was set out beneath a plastic food cover. His mother—sitting on a wooden chair with her swollen joints wrapped in herbal poultices—saw him return and hurriedly pushed off the chair to stand up, her voice trembling:
– "Ngầu, is that you, son? It's pouring out there—why didn't you pull over somewhere to wait it out? I cooked the snakehead fish soup you love; go wash up and eat before it gets cold."
Just then, from the corner of the room, his five-year-old daughter dashed out, wrapping her arms around Ngầu’s soaked leg, looking up with big round eyes:
– "Daddy Ngầu is home! Are you tired, Daddy? Look, I drew a picture of you standing on top of a mountain—is it pretty?"
His ten-year-old son walked out quietly, taking a dry towel from his grandmother's hands and handing it to Ngầu, scratching his head shyly:
– "Wipe your head, Dad, or you'll catch a cold... I washed your bike for you; the spark plug was just dusty, so I wiped it clean."
Ngầu stood paralyzed in the middle of the cramped room. The freezing chill of the rain outside vanished instantly, replaced by a surge of warm heat flooding straight into his chest, stinging his nose.
His wife emerged from the kitchen carrying a basin of warm water. Looking at the bleeding scrape on Ngầu’s hand, she offered no scolding, only saying softly:
– "Sit down here, let me clean that wound for you. As for this month's debts, I just got paid for my sewing work and managed to stretch it to cover half. Stop carrying everything on your own... Whatever comes, we'll shoulder it together."
At that precise moment, a spark lit up inside Ngầu’s mind.
Like a blind man suddenly beholding the sun, Ngầu snapped awake, looking back at his entire life. All this time, he had been tormenting, torturing, and raging against the world because he lacked financial wealth, owned no mansion, and hadn't achieved flashy success on social media. He had always viewed himself as a pathetic failure, a pitiful "Ngầu" forced to trek alone carrying the weight of the world on his short shoulders.
But he was dead wrong.
He was rich. He was infinitely rich in ways he had never realized.
All this time, Ngầu had never allowed himself to rest, never forgiven himself for his own failures. He forced himself to flex, to be "tough," to become an exhausted money-making machine simply to prove to the world that he wasn't weak. He had abused himself with toxic "whys," forgetting that the most precious thing in human existence lies not in bank account digits, but in inner peace and freedom when one learns to cherish what is already right in front of them.
Ngầu took a deep breath. He sat down on the wooden chair, letting his wife gently tend to the wound on his hand while his young daughter snuggled onto his lap.
He smiled softly—a smile no longer tainted by bitterness or arrogance, but a full, gentle smile of a man who had finally found his quiet sanctuary amidst the heart of the city.
Human life drifts like waves on the tide,
Fame and fortune... like clouds side by side.
Release the heart, embrace love and grace,
Peace is found right here in this place...
He was rich. Infinitely rich in ways he had never realized.
Saigon's afternoon rain continued to pour in buckets, slamming down on the canvas awning of the embankment tavern.
Ngầu dropped his cigarette butt, burned down to his fingers, and raised a hand to wave at the server:
– "Hey, check please!"
The rain pattered on, leaving behind a round plastic table bare and desolate—with water pooling around a single bowl, one pair of chopsticks, a half-eaten plate of snacks, and three drained beer bottles.
Ngầu stood up, straightened his raincoat collar, and stepped out of the tavern, merging into the crowd trudging through the Saigon afternoon deluge.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét