[Sách] Lời nói làm nên cổ tích - VOH

 "Âm thanh có một quyền năng cứu rỗi kỳ lạ; khi thế giới ngoài kia quá thừa thãi những điểm ảnh pixel và những ảo ảnh vĩ cuồng, tiếng nói từ chiếc radio xập xình lại là thứ duy nhất bóc tách được lớp vỏ bọc ngạo ngược để chạm thẳng vào phần người trinh nguyên nhất."

Đường về, chuyến xe liên tỉnh cứ thế lầm lụi lao đi trong vệt ráng chiều muộn đang rớt dần phía sau lưng. Rời khỏi thành phố dồn dập, nó mở radio trên điện thoại. Sóng VOV giao thông đặt tên một kênh trên một băng tầng mới tên gọi Mekong, nghe lại những câu hò, vọng cổ ngân dài, như vỗ về một đứa trẻ sống lâu rằng: mệt rồi, ngủ chút đi. 

Tưởng đâu rằng trong cái thời đại dồn dập của năm 2026, khi con người ta bị thao túng bởi các thuật toán mạng xã hội và những màn hình số chằng chịt dữ liệu, thì tương lai của radio sẽ chết đi. Nhưng không. Sức sống ấy vẫn còn mãi, âm thầm, bền bỉ và trọn vẹn. 

Nhớ. Cô em giá từng chia sẻ cách đây cả chục năm, về một xu hướng tương lai khi con người ta mỏi mệt với những âm thanh xô bồ, họ sẽ chọn cách để lại trong căn nhà mình một chiếc radio mộc mạc như một điều để nhớ, để giữ; như một chiếc đèn pin để phòng thấp sáng khi mất điện. Giản đơn. 

Radio đưa về một miền ký ức. Thời sinh viên quay lại với những âm thanh đủ đầy; gắn bó mãi với chiếc đài ở mỗi đêm về, để lắng nghe hầu hết giọng của những phát thanh viên sẻ chia từ những câu chuyện, kiến thức về một lĩnh vực, một bài hát, hay thậm chí chỉ giản đơn là kết nối với một thính giả cần được tỏ bày. 

Chính trong không gian hoài niệm đó, cuốn sách "Lời nói làm nên cổ tích" của VOH (Đài Tiếng nói Nhân dân TP.HCM) thu hút tiếp nó đọc, sau khi đọc xong quyển sách "ai đã lấy miếng pho mát của tôi"

Cuốn sách mỏng nhưng đặc tả lớn, là tập hợp những câu chuyện đời thực, những mảnh đời rơi rớt được kết nối và xoa dịu bởi chương trình Sát cánh cùng gia đình Việt của VOH. Hành trình ấy khởi đầu từ nghiệt ngã: lời "mắng vốn" lạnh lùng từ một thính giả trung thành của đài: "chẳng thể nào nghe nổi một giọng nói của vị phát thanh viên ngày đó". 

Lời chỉ trích chính là vết thương hoắm của lòng tự trọng, từ đó một chương trình mới hoàn toàn đã được khai sinh—một hệ sinh thái phức tạp của sự sẻ chia và gắn bó máu thịt. Da thịt đã có trong cuộc chơi. 

Nó nhận ra bài học từ những người làm báo nói VOH có một sự đồng điệu sâu sắc với triết lý của Aaron Dignan:

"Một làn sóng phát thanh biết trọng văn hóa là khi họ biết tắt đi những biểu đồ định chuẩn giả tạo để lắng nghe nhịp thở, tiếng khóc và nỗi đau thực sự của con người, nơi khoảng trống được tôn trọng và nhân tính được phục hồi."

Đọc "Lời nói làm nên cổ tích" không khiến nó trở thành một bậc trí giả tạo ngồi hoài niệm bi lụy về quá khứ rêu phong, mà trái lại, nó cảm thấy lòng mình dịu lại, như hoa nở phảng phất một hương đưa. Đời vẫn còn đó những tấm gương.

Nó từ tốn cất quyển sách trở lại ngăn chứa, lặng nhìn những đứa trẻ của mình đã hoàn thành một mái đầu gọn gàng, nhẹ nhõm. Chúng đã sẵn sàng thay đổi diện mạo để đón một chiều gió mới. Nó dắt tay các con bước ra khỏi tiệm tóc Đông Tây Barber, đi dưới bầu trời lộng gió, mây trôi phiêu lãng để trở về. Đêm nằm, nó bật một radio. Trẻ hỏi, nó kể...chuyện của hồi đó, hồi của những yêu thương chưa gắn bộn bề lo toan.

***

"Acoustics possess a strange, salvific authority; when the world outside becomes oversaturated with soulless pixels and grandiose illusions, the crackling voice from a humble radio is the solitary entity capable of peeling back the layers of arrogant pretense to strike directly at the most pristine essence of humanity."

Heading home, the interprovincial coach barrelled forward, lầm lụi (wearily yet resiliently) into the remaining traces of a late twilight fading fast behind it. Leaving the frantic, racing city behind, nó turned on the radio on its phone. The frequencies of VOV Traffic had christened a new channel on an entirely fresh band, named Mekong. Tuning in to listen to the long, echoing strains of câu hò and vọng cổ folk songs, the waves behaved like a gentle hand cradling a child who had "lived long" in the harshness of the world, whispering: You are weary now, sleep a little.

One might assume that in this frantic, dồn dập era of 2026, where humanity is manipulated by social media algorithms and digital displays choked with cold data, the future of radio would have perished. But no. That vital spark endures forever—silent, resilient, and absolute.

Remembrance. His younger sister had shared a thought over a decade ago, predicting a future trend: when people grew utterly exhausted by tumultuous noises, they would choose to leave a rustic radio in their homes as an anchor to remember, to retain; like a basic flashlight kept on standby to illuminate the dark during a power outage. Pure simplicity.

The radio ushered it back to a domain of raw memories. The college years rushed back with their encompassing acoustics; a time intimately bound to the radio set every single night, listening to the voices of broadcasters sharing life stories, specialized knowledge, a melody, or simply establishing a connection with a listener desperate to bare their soul.

Right within that nostalgic atmosphere, the book “Words That Weave Fairy Tales” by VOH (Voice of Ho Chi Minh City People's Radio) naturally gripped its attention, a seamless continuation after it had just closed Spencer Johnson's “Who Moved My Cheese?”.

A slim volume containing a monumental exposition, gathering real-life chronicles—scattered, fractured lives (những mảnh đời rơi rớt) reconnected and placated by VOH’s “Side by Side with Vietnamese Families” program. That journey initiated from a place of unmitigated harshness: a cold, cutting complaint from a loyal listener who declared they "simply could not stand the voice of that particular broadcaster back then." That criticism inflicted a gaping wound upon their pride, yet from that exact fracture, an entirely new program was birthed—a complex ecosystem of shared burdens and visceral, flesh-and-blood commitment. Skin in the game had truly manifested.

Nó recognized that the lesson from VOH’s broadcast journalists shared a deep resonance with Aaron Dignan’s philosophy:

"An airwave that respects culture is one that knows when to shut down artificial, regulatory metrics to intimately listen to the breathing, the weeping, and the genuine suffering of human beings—a sanctuary where white spaces are honored and humanity is restored."

Reading “Words That Weave Fairy Tales” did not transform it into an artificial intellectual sitting and wallowing in a melancholy grief over a moss-covered past; conversely, it felt its inner being level out and soften, like a lone flower blooming, drifting a faint, delicate fragrance through the white space of its mind. Out in the world, the beacons of genuine character still endure.

Nó deliberately placed the volume back into its compartment, quietly gazing at its children who now sported neat, weightless heads. They were entirely prepared to shift their appearances to welcome a fresh wind. Nó took the children by the hand, exiting Dong Tây Barber Shop, walking beneath a vast, wind-swept sky where clouds and sky (mây trời, không gian) drifted in absolute freedom, journeying back home. At night, as it lay down, it flicked on a radio. The children questioned, and nó began to narrate... the tales of the days of old, a time when love (yêu thương) remained completely unburdened by frantic anxieties or the harsh commands of survival.