[Sách] Tuần trăng mật - Patrick Modiano

 

"Sự biến mất đôi khi không phải là một sự kết thúc, mà là cách duy nhất để ta tìm thấy sự thật hiện diện ngay trong những gì đã mất."

Nó bước chân lên đường phố Paris, lắng nghe tâm sự của Patrick Modiano—người được mệnh danh là "nhà khảo cổ ký ức", như cách giúp ông đạt được giải Nobel (thứ vốn dĩ chẳng phải là đích đến cuối cùng của giới nghiên cứu và sáng tạo).

Có những kẻ lại khao khát được biến mất. Nếu Sang Young Park dùng ánh đèn neon Seoul để soi rọi sự cô độc, thì Modiano lại dùng làn sương mù của Paris để che giấu những linh hồn đang đi tìm một bến đỗ không tên.

Một cuộc đời bị ám ảnh bởi sự chiếm đóng của Pháp. Patrick Modiano khắc ghi những cái tên bị gạch xóa trong lịch sử, và về những người đã ra đi không để lại dấu vết. Văn phong của ông được gọi là "petite musique" (khúc nhạc nhỏ)—vừa mơ hồ, vừa dìu dặt, nhưng lại có sức công phá mãnh liệt vào tâm trí kẻ lữ hành. Mỉa mai. Ngôn ngữ của ông lại phảng phất của nét đẹp của ngôn từ Pháp. 

Ông dẫn nó đi qua những địa chỉ cũ, những khách sạn rẻ tiền, những tờ báo vàng ố, rồi thả nó ở đó tự mình cảm nhận sự khắc nghiệt của thời gian. 

"Chúng ta đều là những linh hồn lưu vong đang đi tìm một bến đỗ không có trên bản đồ, trong những tuần trăng mật kéo dài suốt cả một kiếp người cô độc."

Nó nghe lời tâm sự của Jean B, một người đàn ông quyết định rời bỏ cuộc đời mình. Giữa lúc đáng lẽ phải bay sang Brazil để làm phim, anh lại chọn cách thu mình vào một khách sạn ở ngoại ô Paris dưới một cái tên giả. 

Jean B kể việc mình bị thu hút. Anh bị ám ảnh bởi câu chuyện của Ingrid và Rigaud—một cặp đôi mà anh đã gặp hai mươi năm trước, những người cũng từng trốn chạy trong một "tuần trăng mật" giả tạo vào năm 1942 để thoát khỏi vòng vây của phát xít. Jean B. không chỉ đi tìm Ingrid; anh đang đi tìm lại "tuần trăng mật" của chính mình, tìm lại cái thuở thanh xuân mà anh đã "phó mặc" cho dòng chảy vô tình của sự nghiệp và danh vọng.

"Có những lúc tôi có cảm giác như mình đang bước đi trong một thị trấn bị bỏ hoang, nơi mà mỗi góc phố đều lưu giữ hơi thở của một người đã biến mất."

Ingrid và Rigaud hiện lên như những "con chim nhại" (như trong sách của Harper Lee) hót giữa bóng tối của chiến tranh. 

Ingrid cũng là một đứa trẻ bị lịch sử bỏ quên, một linh hồn không có giấy tờ, lẩn khuất trong những hành lang khách sạn. Sự thấu cảm mà Jean B. dành cho Ingrid chính là sợi dây duy nhất kết nối anh với nhân tính. Anh dành cả những ngày "ẩn dật" của mình để chắp vá lại cuộc đời của một người đàn bà đã tự sát, để chắc chắn rằng cô không bị "bỏ quên" thêm một lần nữa trong hố đen của lịch sử.

"Ký ức là một thứ ánh sáng yếu ớt, chỉ đủ để ta thấy được những vết nứt, nhưng chính ở đó, ta thấy được vẻ đẹp của sự tồn tại."

Tuần trăng mật – Không chỉ là một câu chuyện tình buồn, đó là bản hướng dẫn để ta tìm thấy "thiên thần" ngay trong những làn sương mờ của quá khứ. 

***

"Disappearance is sometimes not an end, but the only way for us to find the truth present within what has been lost."

Saigon at the year's end, mackerel clouds still wander overhead. It takes a sip of bitter coffee; the "Winter" of Vivaldi lingers in its ears. Outside, the stream of vehicles "roars by with a dizzying rush," a reminder of a frantic reality where humans always fear being forgotten. Yet, there are those who long to disappear.

It walks the streets of Paris, listening to the confessions of Patrick Modiano—the man dubbed the "archaeologist of memory," a title that helped him secure the Nobel Prize (an accolade that, in itself, was never the ultimate destination for true researchers and creators).

If Sang Young Park uses the neon lights of Seoul to illuminate loneliness, Modiano uses the fog of Paris to hide souls searching for a nameless harbor. His is a life haunted by the French Occupation. Modiano meticulously records the names erased from history and the people who departed without leaving a trace. His writing style is known as "petite musique" (a little music)—vague, rhythmic, yet possessing a fierce impact on the traveler's mind. Ironically, his language still carries the profound beauty of French prose. He leads it through old addresses, cheap hotels, and yellowed newspapers, dropping it there to feel the cruelty of time for itself.

"We are all exiled souls searching for a harbor that is not on the map, in honeymoons that last a whole lifetime of loneliness."

It listens to the confessions of Jean B., a man who decides to abandon his own life. While he was supposed to fly to Brazil to make a film, he chooses instead to withdraw into a hotel in the suburbs of Paris under a pseudonym. Jean B. speaks of his attraction to a certain mystery. He is haunted by the story of Ingrid and Rigaud—a couple he met twenty years prior, who also fled in a fake "honeymoon" in 1942 to escape the Nazi dragnet. Jean B. is not just looking for Ingrid; he is looking for his own "honeymoon," rediscovering the youth he had "abandoned" to the indifferent current of career and fame.

"There are times when I have the feeling of walking in a deserted town, where every street corner preserves the breath of someone who has disappeared."

Ingrid and Rigaud appear like "mockingbirds" (as in Harper Lee's writing) singing amidst the darkness of war. Ingrid is also a child forgotten by history, a soul without papers, lurking in hotel corridors. The empathy that Jean B. feels for Ingrid is the only thread connecting him to humanity. It observes how he spends his secluded days piecing together the life of a woman who committed suicide, to ensure she is not "forgotten" once more in the black hole of history.

"Memory is a faint light, only enough for us to see the cracks, but it is precisely there that we find the beauty of existence."

Honeymoon – Not just a sad love story, but a guide to finding the "angel" within the misty fogs of the past.