Chiến Phan

Thứ Hai, 5 tháng 10, 2026

[Truyện] Lấy chồng CTrung [Story] Married to HUSBANDs

 

BỎ TRỐN 

Thương vệt khói chiều, thương cả kiếp hoa rơi...

Ở cái thung lũng xám xịt này của tỉnh Phúc Kiến, tuyết chưa rơi nhưng cái lạnh đã luồn lách qua từng kẽ gạch, xé rách lớp áo bông sần vải của ẻm. Đó là một vùng núi hẻo lánh đến mức người ta dường như quên mất sự tồn tại của thời gian. Muốn nhìn thấy cái chợ ngợp mùi hành tỏi và tiếng còi xe máy sôi động của thị trấn, người ta phải đón chuyến xe buýt xập xệ chạy dằn xóc suốt một giờ đồng hồ qua những con đường ngoằn ngoèo bám lưng chừng vực. Còn nếu muốn đến được cái sân bay Quốc tế Hạ Môn—nơi duy nhất có những chuyến bay đưa người ta thoát khỏi cõi mây mù này để trở về với vệt nắng ấm áp của phương Nam—thì phải mất đến bốn tiếng đồng hồ chạy xe liên tục qua những đường hầm xuyên núi dài thăm thẳm.

Bốn tiếng đồng hồ. Đó không chỉ là khoảng cách của địa lý, mà là khoảng cách giữa tự do và tù túng, giữa sự sống lại và kiếp sống mòn mỏi của một con kiến bị nhốt trong cái hũ sành.

Ẻm quyết định bỏ trốn. Căn nguyên của quyết định bỏ trốn diễn ra vào một buổi chiều muộn ba ngày trước. Khi gã chồng bản xứ—một người đàn ông gần bốn mươi tuổi, mặt thịt thô ráp, cộc lốc và trán gồ lên những nếp nhăn bất mãn của một kẻ yếu thế trong xã hội—đi làm ở xưởng đá về. Gã ném chiếc giỏ xách rách xơ rơ xuống nền đất, chửi đổng vài câu tiếng địa phương lí nhí trong kẽ răng rồi xòe tay đòi xem sổ thu chi.

Ẻm chìa ra cuốn sổ tay sọc ngang ghi chép cẩn thận từng đồng nhân dân tệ: tiền mua bắp cải, tiền thuốc lá cho bố chồng, tiền điện, tiền gạo... Ẻm thấy trút được gánh nặng, lòng nhẹ đi đôi chút vì đã co kéo khéo léo để không vượt quá ngân sách ít ỏi. Nhưng gã chồng gạt phắt đi. Gã trợn mắt, chỉ tay vào mặt ẻm gào bới dữ dội liên tu bất tận. Gã chửi ẻm ăn tiêu hoang phí, chửi ẻm là "thứ đàn bà tốn tiền mua về mà chẳng được việc gì", rồi quăng mạnh chiếc chén sứ xuống đất vỡ tan tành.

Ẻm đứng trân trối giữa góc bếp ám khói đen, nước mắt lặng lẽ trào ra cay xè. Ẻm gào lại trong tuyệt vọng, nhưng thứ ngôn ngữ bất đồng khiến những âm thanh của ẻm biến thành những tiếng nấc nghẹn ngào vô nghĩa. Trong mắt gã, ẻm lấy gã là do ơn huệ; còn trong mắt ẻm, ẻm cay đắng nhận ra mình đã trao gánh nặng đời mình cho một gã đàn ông thất bại—kẻ chỉ biết trút sự uất ức của xói mòn xã hội lên đầu một người phụ nữ tha hương.

Trong cơn tủi thân tột cùng, trí óc ẻm trôi dạt về quê hương. Ẻm nhớ Đồng Tháp Mười.

Nhớ những đồng ruộng bao la nứt nẻ mùa khô rồi lại đầm đìa nước nổi mỗi độ thu về. Nhớ bến sông trước nhà, nơi loài hoa điên điển trút xuống những vệt bông vàng rực rỡ, đung đưa theo từng nhịp sóng vỗ của chiếc xuồng máy chạy ngang. Ôi, cái màu vàng điên điển dịu dàng ấy—màu vàng của bát canh chua cá linh nghi ngút khói, màu của sự bình an, tự tại mà ngày xưa khi còn là một cô gái mười chín tuổi ẻm từng chê là quê mùa, là loay hoay không thoát nổi cái nghèo.

Ẻm nhớ lại cái đám cưới mai mối năm ấy. Nhìn bề ngoài, đám cưới của ẻm cũng diễn ra rình rang như bao đám cưới khác ở quê nhà. Cũng có rạp dựng bằng khung sắt phủ bạt xanh, những tàu lá dừa xẻ răng cưa được khéo léo uốn nắn, kết thành hình rồng phượng uốn lượn ôm trọn lấy tấm bảng "Vu Quy" sơn đỏ rực rỡ ngoài cổng ngõ. Tiếng nhạc sống rộn rã xóm giềng, mùi thịt kho tàu thơm lừng quyện lẫn vị rượu đế cay nồng. Đó là đám cưới mà ba mẹ ẻm đã dốc hết tâm sức, cố gắng gồng gánh gom góp để làm đẹp mặt họ hàng, nở mày nở mặt với bà con làng xóm—như một lời khẳng định ngầm rằng con gái mình lấy được chồng ngoại quốc là đổi đời, là bước lên mây.

Đám cưới ấy diễn ra vội vã chỉ ít ngày sau chuyến xe đò đưa ẻm lên một căn phòng trọ thuê theo giờ ở trung tâm Sài Gòn. Nơi đó, những gã đàn ông Trung Quốc dốc túi, đảo mắt ngắm nghía hàng chục cô gái miền Tây ngơ ngác như lựa chọn những món hàng bày trên kệ siêu thị. Nhà chú rể bên kia biên giới đã chi ra tổng cộng gần bốn trăm triệu đồng—một con số khổng lồ, tưởng chừng như có thể làm thay đổi hẳn số phận của những gia đình nghèo rớt mùng mùng ở vùng cù lao quê ẻm.

Thế nhưng, sau những ngón tay ăn chận trắng trợn của đám cò mồi mai mối, khi bước lên xe hoa, Ẻm chỉ còn vỏn vẹn đôi bông tai vàng tây mỏng dính, một sợi dây chuyền bé tẹo và chừng mười triệu đồng lót tay đưa cho ba mẹ ở quê. Gom góp hết các khoản quà cáp, gia đình ẻm chỉ nhận về vỏn vẹn hai ba chục triệu.

Khi qua đến đây, ẻm mới vỡ lẽ ra sự thật phũ phàng: lấy một cô dâu Việt Nam chỉ là sự lựa chọn "giá rẻ" và đường cùng của những gã đàn ông bản xứ nghèo xơ xác hoặc dị tật, những kẻ không thể nào đủ tiền đáp ứng yêu cầu của con gái Trung Quốc thời nay—những người đòi hỏi phải có sẵn nhà, xe hơi và khoản tiền thách cưới (thái lễ) lên đến hàng tỷ đồng.

Ẻm nhớ như in chặng đường "rước dâu" vượt biên giới dài thăm thẳm. Lần đầu tiên đặt chân đến căn nhà gỗ nằm lọt thỏm giữa hai vách núi đá đen thẫm của nhà chồng, nhìn khung cảnh hoang sơ, lạnh ngắt và những ánh mắt soi mói, dò xét của người dân bản địa, tim ẻm đã thắt lại. Cuộc sống nơi đây là một vòng lặp tàn nhẫn: sáng dậy từ năm giờ làm vặt, chăm heo, xới đất, chiều gánh nước nấu cơm, tối đến đối diện với sự đòi hỏi xác thịt thô ráp của chồng và những lời cằn nhằn về hóa đơn chi tiêu.

Chính trong cái đầm lầy kiệt quệ ấy, một "đường dây ngầm" của những cô dâu Việt cùng cảnh ngộ đã giúp Ẻm cảm thấy bớt sự tủi thân, cô đơn, chán chường.

Đó là những buổi gặp nhau chớp nhoáng ở góc chợ huyện khi đi mua phân bón, hay những dòng tin nhắn lén lút qua Zalo được xóa sạch bách ngay sau khi bấm gửi, bằng thứ ngôn ngữ ký hiệu và những từ khóa mà chỉ có những người con gái đất Việt mới ngầm hiểu với nhau. Ở cái xóm núi hẻo lánh này, chị Mười—người đã chôn vùi thanh xuân suốt sáu năm trời, chị Hạnh—cô gái An Giang bị lừa bán sang đây từ năm mới mười tám tuổi, cùng bao nhiêu chị em dạt xứ khác, đã trở thành chỗ dựa tinh thần duy nhất của nhau giữa cõi người xa lạ.

– "Ẻm chắc chưa, muốn trốn về thiệt hả?" – Chị Mười thì thầm, giọng run lên bần bật giữa làn hơi lạnh. Đôi bàn tay thô ráp của chị run run tháo chiếc bông tai vàng tây đã cũ ra, mắt đầm đìa nước.

Nhìn chị Mười, rồi nhìn chị Hạnh tỉ mẩn mở vạt áo trong móc ra chiếc nhẫn vàng cưới nhỏ xíu bọc cẩn thận trong giấy báo—mỗi người một chút, những món nữ trang hồi môn ít ỏi còn sót lại mà các chị cố sống chết cất giấu qua bao năm tháng hành hạ, giờ đây được gom lại, run rẩy dúi hết vào lòng bàn tay ẻm.

– "Ở đây không có tương lai đâu em. Tụi chị lỡ thì rồi, lại vướng đàn con nheo nhóc nên chẳng trốn đi đâu được nữa. Em còn trẻ, cầm lấy mấy thứ này ra phố đổi tiền làm lộ phí. Về quê nhà mà làm lại cuộc đời..."

SƯƠNG LẠNH

Dòng sông bên ấy trôi về đâu?

Có tải giùm tôi vệt sầu đau?

Chốn này sương đọng mờ vách núi,

Người đi, bỏ lại tuổi xuân xào...

Bốn giờ sáng. Sương mù dày đặc che phủ cả thung lũng như một tấm khăn liệm màu xám xịt. Cả căn nhà gỗ vẫn chìm trong tiếng ngáy xối xả của gã chồng và tiếng hắng giọng khan đục của ông bố chồng bệnh tật.

Ẻm rón rén bước ra khỏi giường. Mỗi tiếng gõ nhẹ của vạt áo bông chạm vào thành cửa cũng làm tim ẻm nảy lên bần bật. Ẻm không mang theo hành lý gì nhiều—chỉ vỏn vẹn chiếc túi vải đeo chéo giấu dưới gầm giường từ tuần trước, bên trong có nữ trang gom góp của các chị em, chiếc điện thoại cũ không gắn SIM và bộ quần áo phẳng phiêu nhất.

Tâm trạng ẻm lúc này là một mớ bòng bong của sợ hãi và cuồng dại.

Ẻm sợ. Sợ bị phát hiện. Ẻm thừa biết số phận của những cô dâu Việt khi bị bắt lại trên đường bỏ trốn. Đó là những trận đòn roi tàn nhẫn, là sự quản thúc gắt gao đến mức không được bước chân ra khỏi cổng nhà. Ở cái vùng đất hẻo lánh này, những cô dâu Việt chẳng có một đồng xu dính túi, chẳng có tên trong sổ hộ khẩu bản địa, chẳng bao giờ được nhập tịch. Họ chỉ được "cho phép" ngó ngàng về quê hương sau nhiều năm dài đằng đẵng thử thách, khi đã sinh được cho nhà chồng một đứa con trai để nối dỗi tông đường. Họ sống như những bóng ma vô hình, chăm chỉ và lẳng lặng như con kiến, vắt cạn sức lực từ đời này sang đời khác để duy trì sự tồn tại cho những gia đình nghèo bản xứ.

Ẻm cắn chặt môi đến rớm máu, nhón chân bước qua khoảng sân rải sỏi lạnh ngắt. Cánh cổng gỗ kêu kéttt một tiếng nhỏ sạt qua màn đêm. Ẻm cắm đầu chạy.

Chạy qua những vệt dốc đá trơn trượt, chạy qua những nương ngô xơ xác trần trụi dưới sương giá. Đôi chân ẻm bấm chặt vào đất lạnh, gió núi thổi thốc vào mặt rát nheo như những vệt dao cứa. Nhưng trong lòng ẻm, một ngọn lửa cuồng dại đang bùng cháy—ngọn lửa của khao khát được sống, được làm một con người tự do chứ không phải một món hàng bị định giá hai ba chục triệu.

Khoảng sáu giờ sáng, ẻm leo lên được chiếc xe khách liên tỉnh xập xệ đậu ở ven đường quốc lộ. Khi chiếc xe nổ máy rồ lên, xả ra làn khói đen mù mạt rồi chầm chậm lăn bánh rời khỏi vùng núi sâu, ẻm mới dám thở dốc. Hạt mưa tuyết đầu mùa bắt đầu rơi chao đảo ngoài cửa kính, làm mờ đi những dãy núi đá cao ngất trời phía sau lưng.

Ẻm gục đầu vào thành xe, nước mắt tuôn rơi như mưa lũ. Ẻm tự hỏi lòng: Bỏ trốn thế này là đúng hay sai? Về lại quê nhà với hai bàn tay trắng, với cái danh xưng "một đời chồng", ẻm sẽ đối diện làm sao với những lời gièm pha của xóm giềng?

Nhưng rồi, ẻm nhớ đến mâm cơm nóng của mẹ, nhớ màu hoa điên điển vàng rực trên sông Đồng Tháp Mười.

Chiếc xe tiếp tục lao lao về phía Hạ Môn—nơi chuyến bay đưa ẻm trở về Việt Nam đang chờ phía trước, từng món nữ trang được bán đi. Những vệt sương mù dần tan ra dưới ánh nắng bình minh mỏng manh gác trên đỉnh núi. Ẻm đưa bàn tay run run lau sạch nước mắt trên má, khẽ mỉm cười.

Mai này về lại bến sông quê,

Điên điển đơm bông đón bước về.

Dẫu đời bão táp tràn cay đắng,

Lòng vẫn bình an trọn cõi mề...

Ẻm hít căng lồng ngực mùi bùn ngái nồng đặc trưng của đồng bãi mùa nước nổi, mùi khói rơm rạ đốt đồng ngai ngái quyện trong gió chiều, và vị mặn mòi, ngòn ngọt của ngụm nước dừa xiêm vừa chặt ngửa ngay tại gánh hàng rong. Vị chua thanh, thơm lừng của nồi canh chua cá linh nấu hoa điên điển mẹ nấu ban chiều chạm vào đầu lưỡi, khiến ẻm ứa nước mắt—vị ngon của tự do, của nguồn cội mà bao đêm nơi xứ người ẻm thèm đến đứt ruột.

Những lời gièm pha độc địa của xóm giềng lại rộ lên như một mùa lúa chín đồng chờ người đến mua mão, đống nợ cũ của ba mẹ vẫn còn nguyên đó.

Để rồi, chỉ dăm ba năm sau, người ta lại thấy ẻm khoác lên mình chiếc áo dài cưới thuê giá rẻ, gượng nở nụ cười nhợt nhạt trước rạp lá dừa, điên điển lại trổ bông vàng trời ở một khúc sông. Ẻm lại gật đầu bước tiếp vào một cuộc hôn nhân mai mối mới, gạt nước mắt bước lên chuyến xe ra phi trường... sang một quốc gia xa lạ khác. 

***




ESCAPE

Holding dear the evening smoke, pitying a flower's fallen fate...

In this dreary valley of Fujian province, snow had yet to fall, but the bone-chilling cold clawed through every brick gap, shredding her frayed padded jacket. It was a mountain region so secluded that time itself seemed to forget its existence. To reach the town's bustling market—alive with the sharp aroma of garlic and onions and the roar of motorbikes—one had to catch a dilapidated, rattling bus that navigated an hour-long journey along winding roads clinging to precipitous cliffs. And if one wished to reach Xiamen International Airport—the sole gateway offering flights out of this hazy realm and back to the warm sunlight of the South—it took a relentless four-hour drive through endless mountain tunnels.

Four long hours. It was not merely a geographical distance, but the gulf between freedom and confinement, between a second chance at life and the agonizing, slow fade of an ant trapped inside a earthenware jar.

She decided to run away. The catalyst for this decision had unfolded three days prior, late in the afternoon. Her local husband—a man nearing forty with a coarse, meaty face, a blunt demeanor, and a forehead etched with the bitter wrinkles of a social outcast—returned home from his shift at the stone quarry. He slammed his tattered tote bag onto the dirt floor, muttered a few muffled curses through his teeth in his local dialect, and thrust out a hand demanding to see the household expense ledger.

She presented a lined notebook where every single Renminbi was meticulously recorded: cabbage purchases, cigarettes for her father-in-law, electricity, rice... A small weight lifted from her chest, feeling a faint sense of relief for managing to stretch their meager budget so carefully. But her husband shoved it aside in disgust. His eyes bulged as he pointed a finger directly at her face, launching into an endless, venomous tirade. He shouted that she was wasteful, branding her a "useless woman bought at a steep price who contributes nothing," before smashing a porcelain bowl onto the floor into jagged shards.

She stood frozen in the corner of the soot-stained kitchen, tears streaming down her face, stinging hot. She cried back in desperation, but the language barrier reduced her cries to meaningless, choked sobs. In his eyes, marrying her was an act of charity; in hers, she realized with burning bitterness that she had bound her life to a failed man—a coward who vented the frustrations of his own societal ruin onto an alien, helpless bride.

In the depths of her sorrow, her mind drifted back home. She missed the Dong Thap Muoi wetlands.

She missed the boundless fields that cracked open in the dry season only to overflow with floodwaters every autumn. She missed the riverbank before her childhood home, where golden Sesbania flowers cascaded down, swaying gently with every ripple left by passing motorboats. Oh, that tender yellow of the Sesbania blossoms—the yellow of steaming sour soup brewed with mud carp, the color of peace and quiet dignity that her nineteen-year-old self had once dismissed as rustic, a trap of poverty from which she desperately sought to escape.

She recalled her match-made wedding years ago. On the surface, her wedding seemed as grand as any other in the countryside. There was a steel-framed canopy draped in blue tarpaulin, with serrated coconut fronds artistically woven into dragons and phoenixes encircling a bright red sign painted with "Vu Quy" at the entrance gate. Live music echoed merrily across the neighborhood, mixed with the rich aroma of braised pork belly and the sharp bite of rice liquor. Her parents had exhausted all their strength and savings to put on that wedding, aiming to hold their heads high before relatives and neighbors—a silent declaration that sending their daughter off to a foreign husband meant rising out of the dirt, stepping into prosperity.

Yet that grand wedding unfolded in a rush, just days after a long-distance bus ride had brought her to a hourly rental room in downtown Saigon. There, Chinese men flushed with cash rolled their eyes over dozens of bewildered Western Delta girls, inspecting them like goods arranged on a supermarket shelf. The groom's family across the border had spent nearly four hundred million VND in total—an astronomical sum that seemed capable of rewriting the destiny of impoverished families in her island village.

However, after the brazen skimming of greedy matchmakers, when she finally stepped into the bridal car, she was left with nothing more than a flimsy pair of Western gold earrings, a delicate necklace, and about ten million VND in pocket money given to her parents back home. Counting all gifts and allowances, her family received barely twenty to thirty million VND.

Only upon arriving here did the cruel reality dawn on her: marrying a Vietnamese bride was simply the "cheap option" and last resort for destitute or disabled local men who could never afford the exorbitant demands of modern Chinese women—who required pre-owned apartments, cars, and betrothal gifts (taili) reaching into billions of VND.

She vividly remembered the endless, grueling journey across the border. Setting foot for the first time in her husband's wooden house, wedged snugly between two sheer walls of black mountain stone, gazing at the desolate, freezing landscape and the inquisitive, judgmental stares of the locals, her heart tightened into a knot. Life here was a relentless loop: waking up at five in the morning for chores, tending pigs, tilling soil, hauling water to cook dinner in the afternoon, and at night, facing her husband's crude physical demands alongside his endless nagging over household bills.

Yet right inside this exhausting quagmire, an "underground network" of fellow Vietnamese brides helped ease her loneliness, despair, and heartache.

It consisted of brief, fleeting encounters at the corner of the district market while buying fertilizer, or sneaky Zalo messages wiped clean immediately after sending, coded in a language of symbols and keywords that only daughters of the Vietnamese soil could understand. In this remote mountain hamlet, Chi Muoi—who had buried six years of her youth here—and Chi Hanh—an An Giang girl tricked and trafficked here at eighteen—along with many other displaced women, became each other's sole emotional refuge in a cold, foreign world.

– "Are you sure, em? Do you really want to run away?" Chi Muoi whispered, her voice trembling violently in the icy air. Her calloused hands shook as she unclasped a pair of faded gold earrings, her eyes brimming with tears.

Gazing at Chi Muoi, and then at Chi Hanh meticulously unbuttoning her inner coat to pull out a tiny gold wedding ring wrapped carefully in newspaper—bit by bit, these meager pieces of dowry jewelry, which they had desperately hidden through years of abuse, were gathered and thrust trembling into her palms.

– "There is no future here, em. We are past our prime, trapped by a swarm of young children, so we can't run anywhere anymore. You are still young—take these to the town, convert them into cash for your fare, and go back home to rebuild your life..."

COLD MIST

Where does that river flow over there?

Can it carry away my trail of grief?

Here, mist thickens over mountain walls,

Leaving behind a youth withered and spent...

Four o'clock in the morning. Thick fog blanketed the entire valley like a gray shroud. The wooden house remained immersed in the heavy, raspy snoring of her husband and the dry, hacking coughs of her ailing father-in-law.

She tiptoed out of bed. Every faint brush of her padded jacket against the doorframe made her heart leap violently. She carried little baggage—only a canvas crossbody bag hidden under the bed the week before, holding the jewelry gathered by her sisters, an old phone without a SIM card, and her neatest set of clothes.

Her mind was a tangled knot of terror and wild frenzy.

She was terrified. Terrified of being caught. She knew all too well the fate of Vietnamese brides captured while fleeing: brutal beatings, followed by confinement so strict they were forbidden from stepping past the front gate. In this remote land, Vietnamese brides had not a single coin in their pockets, no entry in the local household registry, and no hope of citizenship. They were only "permitted" a glimpse of home after years of long trial, once they had borne their husband's family a son to carry on the lineage. They lived like invisible ghosts, working quietly and tirelessly as ants, draining their strength generation after generation to sustain the existence of impoverished local families.

She bit her lip until it bled, picking her way across the freezing gravel yard. The wooden gate gave a tiny, scraping creak against the dark. She put her head down and ran.

She ran down slippery stone slopes, through desolate cornfields stripped bare under the frost. Her bare feet gripped the cold earth, the mountain wind whipping against her face like knife blades. But inside her chest, a wild flame burned—a fierce longing to live, to be a free human being rather than a piece of merchandise valued at twenty million VND.

Around six in the morning, she managed to board a battered intercity bus parked by the national highway. Only when the engine roared to life, spewing a thick cloud of black smoke as the vehicle slowly rolled away from the deep mountains, did she dare to draw a full breath. The first flakes of early-season sleet began to flutter outside the window, blurring the towering mountain ridges behind her.

She rested her head against the windowpane, tears flowing like a torrent. She asked herself: Was running away right or wrong? Returning home empty-handed, bearing the stigma of a "divorced woman," how would she face the venomous gossip of her neighbors?

Then, she remembered her mother's warm rice meal, and the brilliant yellow of the Sesbania blossoms along the Dong Thap Muoi river.

The bus pressed onward toward Xiamen—where her flight back to Vietnam awaited, powered by the sold pieces of jewelry. The veil of fog gradually dissolved under the fragile morning sunlight resting on the mountain peaks. Wiping the tears from her cheeks with a trembling hand, she offered a faint smile.

Tomorrow, returning to the old river bend,

Sesbania blooms to welcome my steps back.

Though life rages with bitter storms,

The heart finds peace, whole and intact...

She inhaled deeply, filling her lungs with the pungent, earthy scent of river mud unique to the flood season back home, the smoky aroma of burnt straw wafting through the evening breeze, and the sweet, refreshing taste of a fresh coconut chopped open right at a street cart. The crisp, fragrant sourness of the mud carp and Sesbania soup her mother cooked in the late afternoon touched her tongue, bringing tears to her eyes—the taste of freedom, of her roots, which she had craved to the point of heartache during endless nights abroad.

Yet the vicious gossip of the village flared up once more, like a ripe paddy field waiting for traders to buy in bulk, while her parents' old debts remained completely untouched.

And so, just a few short years later, people saw her once again draped in a cheap, rented bridal gown, forcing a pale smile before a canopy of coconut leaves, as Sesbania flowers turned the sky golden over a bend in the river. She nodded once more, stepping into another match-made marriage, wiping away her tears as she boarded a bus to the airport... off to yet another unfamiliar foreign land.

Chủ Nhật, 4 tháng 10, 2026

[Truyện] Người phố (1) - Bạc Trắng [Story] Urbanites (1) Faded white

 


THỦY TRIỀU 

Kiếp mưu sinh gồng vai ngàn gánh nặng,

Ngoảnh lại thanh xuân chỉ thấy trôi mờ..

***

"Mày là thằng đàn bà!"

Sài Gòn chiều nay đổ mưa như trút nước, một cơn mưa tàn nhẫn, dồn dập và dai dẳng. Nước từ trên bầu trời xám xịt xối xả đập xuống mặt đường, quấn chặt lấy từng đợt thủy triều đen quánh, đục ngầu từ cống rãnh trào ngược lên, biến con đường Nguyễn Hữu Cảnh thành một cõi sông mênh mông, ngập ngụa tạp chất và rác rưởi. Dòng người gục đầu lao đi trong mưa, những chiếc xe máy gầm lên vài tiếng ặc ặc rồi chết ngạt, dạt vào hai bên vỉa hè, ngụp lặn, nhếch nhác và chới với giữa dòng chảy vội vã.

Hắn ngồi co gập trên chiếc ghế nhựa sứt cạp trong một tiệm sửa xe ven đường. Ngay phía sau lưng hắn, đối nghịch đến tàn nhẫn với cái tiệm xập xệ ám đầy vệt than tối, là chập chùng những tòa chung cư cao cấp và những cao ốc kính chọc trời đắt đỏ. Những mảng kính phản quang lấp lánh kiêu hãnh của biểu tượng thành đạt ấy vây hãm lấy phố thị, soi chiếu xuống dòng nước lũ như mỉa mai số phận của những kẻ nằm dưới đáy. Chiếc Wave cùi cùi của hắn vừa chết ngạt giữa dòng nước ngập ngang đùi, bu-gi ướt sũng, xích xe kêu lạch bạch, lạch bạch như tiếng thở dốc của một kẻ kiệt sức. Lớp cặn dầu nhớt đen kịt quánh lại dưới chân hắn, bốc lên mùi xăng sống hăng nồng trộn lẫn vị phù sa thối khẳn đặc trưng của đô thị mỗi độ sương giông. 

Từ chiếc loa nén cũ kỹ của quán cà phê cóc kế bên, một bản phối Lofi dịu nhẹ vang lên, vô tình chạm vào khoảng không gian ngột ngạt. Lời ca ngọt ngào, đượm màu hoài niệm ấy đối nghịch đến tàn nhẫn với khung cảnh thực tại ngoài kia—nó xới tung ký ức hắn, làm sống lại giai điệu của một bản nhạc tình thịnh hành mà ngày xưa, thời còn là một thằng nhóc ôm mối tình đầu ngô nghê, hắn từng nắn ngót thu âm vào chiếc băng cassette tape tặng cô bạn cùng lớp:

"Cũng đã đến lúc nghẹn ngào nói lời chào đến mối tình đầu..." "Một cuốn sách ngọt ngào mà đôi ta từng viết..."

Tiếng hát ngọt ngào, đượm màu hoài niệm ấy đối nghịch đến tàn nhẫn với khung cảnh thực tại ngoài kia: nơi một gã đàn ông tay chân dính đầy dầu mỡ đang chật vật móc từng đồng tiền lẻ chau chuốt trả tiền sửa xe, nơi bầu trời đầm đìa mưa giăng và những dòng người gồng lưng chống lại dòng nước đục ngầu.

Hắn khẽ quẹt vệt nước mưa pha lẫn mồ hôi cay xè trên mặt. Trong lồng ngực hắn, ngay dưới lớp áo may-may đã sần vải, một cơn đau nhói rung lên theo từng nhịp thở dồn dập. Hắn đưa bàn tay thô ráp sờ lên ngực mình—nơi gót chân của thằng con trai mười sáu tuổi vừa đạp phập vào đó hồi giữa trưa.

"Mày là thằng đàn bà!"

Tiếng gào xé họng của thằng nhóc mười sáu tuổi vẫn còn văng vẳng, quất chan chát vào màng nhĩ hắn. Thằng nhóc cao một mét bảy lăm—một thân thể trần trụi, vạm vỡ mà tạo hóa tạc nên với sự góp phần từ từng tệp tiền cắc, từng vệt mồ hôi hắn cày ải suốt mười mấy năm qua. Lúc ấy, thằng nhóc chỉ thẳng ngón tay rớm máu vào mặt hắn, đôi mắt đỏ ngầu giận dữ, trong khi vợ hắn ôm ghì lấy eo nó, chửi bới, giằng co trong căn phòng ám mùi dầu ăn và hóa đơn chưa thanh toán.

Hắn thua. Hắn luôn là kẻ thua cuộc trong cái gia đình ấy, theo cách nhìn nhận cay đắng của người đời và ngay cả trong mắt đứa con do chính mình dứt ruột nuôi lớn.

Nằm tựa trên chiếc ghế nhựa giữa tiếng mưa đập tách, tách chát chúa trên mái tôn, trí óc hắn dạt trôi ngược về quá khứ—những ngày hắn còn là một thằng nhóc học trò.

Ngày ấy, tình yêu của tuổi mới lớn đơn giản và trong veo như giọt sương mai đầu mùa. Hắn nhớ những chiều tan học chở người yêu cũ trên chiếc xe đạp cò kè, đạp ngược gió qua những con phố rợp bóng me bay. Cách xưng hô ngày ấy đầy cái ngông nghênh, ngô nghê nhưng chân thành của tuổi mười bảy:

– Mày ăn kem không tao bao? Tiền thưởng học sinh giỏi tao mới lĩnh hồi sáng nè!

– Tao không ăn đâu, tốn tiền mày. Để dành mai mút mua tập mới...

Một thời áo trắng ngọt ngào, hồn nhiên và thơm mùi nắng mới. Người yêu cũ của hắn—cô gái có nụ cười rạng rỡ như đóa hoa mai nở sớm—đã từng tin rằng hắn sẽ trở thành một nghệ sĩ, một nhà sáng tạo tầm vóc. Hắn từng mơ ước trở thành một nhà thiết kế game và hoạt hình 3D, muốn tự tay nhào nặn nên những thế giới ảo diệu lung linh, dựng xây những vương quốc thần thoại tràn ngập ánh sáng và gieo sự sống vào từng nhân vật viễn tưởng bay bổng trong không gian. 

Nhưng cuộc đời thực không giống như phim ảnh. Phim ảnh kết thúc ở cảnh nụ hôn rực rỡ dưới cơn mưa hay đám cưới lộng lẫy trên lễ đường, còn cuộc đời thật lại bắt đầu bằng những hóa đơn điện nước, tiền nhà và tiếng thở dài gắt gỏng khi tiền lương chưa về kịp đầu tháng.

Sài Gòn ngoài kia bắt đầu mưa nặng hạt hơn. Dòng thủy triều đen đục dâng cao tràn qua cả mép cửa tiệm sửa xe, cuốn theo những túi nylon, vỏ hộp xốp trôi bồng bềnh. Dòng người ngụp lặn trong dòng nước bẩn, mặt ai nấy đều biến dạng vì mệt mỏi và sốt ruột.

Hắn nhớ ngày hắn kết hôn với người yêu cũ—vợ hắn bây giờ. Đám cưới diễn ra trong một nhà hàng thường thường bậc trung. Để chuẩn bị cho ngày hôm ấy, hắn đã dốc cạn kiệt từng đồng tiền cằn cỗi gạt gẫm tích góp suốt bao năm tháng tuổi trẻ, dốc hết sạch sẽ khoản tiền dành dụm gầy dựng bấy lâu chỉ với một khao khát duy nhất: để cô gái nhỏ của hắn phải cảm thấy thật tự hào, để người yêu cũ của hắn có thể nở nụ cười rạng rỡ và đẹp đẽ nhất trong ngày trọng đại đời mình. Hắn nắm lấy bàn tay thô ráp của vợ trước mặt cha, dõng dạc hứa hẹn những lời cam kết ngút ngàn: 

– Chồng hứa từ nay sẽ chăm sóc vợ, gánh vác gia đình, không để vợ phải khổ một ngày nào!

– Vợ cũng tin chồng. Vợ chồng mình cùng cố gắng, cơm rau dắt díu nhau rồi cũng qua hết giông bão...

Tiếng "vợ", tiếng "chồng" nghe còn ấm sực nơi đầu lưỡi. Nhưng rồi, từng đứa trẻ cứ lần lượt chui ra từ bụng vợ hắn. Thằng lớn chào đời, tiếp theo là đứa con gái thứ hai. Mỗi đứa trẻ cất tiếng khóc chào đời là một lần hắn phải lao ra đường như một con thú bị săn đuổi, vắt kiệt sức lực để kiếm tiền.

Hắn đành ngậm ngùi cất đi những kịch bản thiết kế game và nhân vật 3D dở dang, cất đi cả giấc mơ sáng tạo bay bổng từng một thời nuôi dưỡng tuổi trẻ. Hắn nuốt cay đắng nộp đơn làm một gã nhân viên văn phòng quèn chuyên xử lý dữ liệu đơn hàng cho một công ty nước ngoài—nơi hắn chỉ là một mắt xích vô danh trong dây chuyền vận hành vô cảm.

Trong cái lồng kính văn phòng lạnh lẽo ấy, tâm trí hắn luôn rơi vào những giằng xé và mâu thuẫn đến tội nghiệp. Mỗi ngày ngồi trước màn hình máy tính, hắn mải miết canh chừng từng nhịp nhảy của chiếc đồng hồ góc phải màn hình, thèm khát thời gian trôi thật nhanh, mong ngóng khoảnh khắc tan làm sớm để trút bỏ gánh nặng công việc, đổi lấy những con số lương vừa đủ chi trả tiền sữa, tiền tã và đống hóa đơn sinh hoạt chất đống. Nhưng rồi, chính hắn lại giật mình muốn níu thời gian chậm lại, muốn trái đất ngừng quay khi ngoảnh nhìn lại đời mình. Để rồi mỗi độ cuối năm, gõ nhẹ chén rượu cay nồng trong buổi tất niên, hắn lại chua chát thì thào với chính mình: “Lại một năm nữa trôi qua rồi…”. 

Những kế hoạch dở dang, những mục tiêu cuộc đời vẫn còn nằm nguyên trên giấy, còn bản thân thì đã ngót nghét bước qua bên kia sườn dốc cuộc đời, mặc cho thời gian cứ thế tàn nhẫn vùn vụt trôi đi.

Và rồi, tiếng yêu dần thưa thớt. Tiếng "vợ", tiếng "chồng" biến mất lúc nào không hay.

Thay vào đó, hắn và vợ hắn bắt đầu là chuyện trò những câu nói gọt đến mất chủ ngữ, chỉ có cảm xúc thì dâng trào, ngọt ngào chẳng thấy, chẳng đầu chẳng cuối, thiếu hẳn chủ ngữ: "Chuyển tiền chưa?", "Cơm trên bàn", "Nay về muộn".

Khi những khoản chi tiêu vượt quá mức thu nhập, khi thằng con lớn vào tuổi dậy thì ngang ngạnh, những cơn gào bới tức giận bắt đầu liên tục bùng nổ mà chẳng biết vì lý do gì. Chủ ngữ chỉ xuất hiện trở lại khi đỉnh điểm của những cuộc cãi nhau tuôn trào như núi lửa: "Mày - Tao".

– Mày nhìn lại bản thân mày đi! – Vợ hắn xỉa xói, nước mắt nhòe nhọt, lăn dài trên gương mặt đã sạm nám vì tàn nhẫn thời gian. Tiếng chị nghẹn lại, uất ức và chứa cay đắng hờn trách đến tột cùng: – Mày làm cái giống gì mà mười mấy năm trời cái nhà chui ra chui vào cũng không mua nổi, phải đi trả góp từng tháng? Mỗi lần mở miệng hỏi tiền chợ, tiền học cho con, tao thấy mình như một kẻ đi van xin, đi ăn mày sự ban ơn của mày vậy! Tiền lương mày làm ra bao nhiêu mày ém đi đâu, cho ai, mày rải cho những khoản riêng tư, những thứ mờ mờ khuất tất gì ngoài đường ngoài xá mà về tới nhà chỉ quăng ra dăm ba đồng cặn? Tao quá mệt mỏi để phải gồng gánh cái nhà này rồi. Được thì ở, không thì ly dị mẹ nó đi! Tao quá mệt mỏi rồi! 

Hắn im lặng. Hắn không đáp trả, vì hắn biết bất kỳ lời giải thích nào cũng trở nên vô nghĩa trước đống hóa đơn nợ nần. Từng đứa trẻ chui ra, và từng đứa lại lần lượt chứng kiến những cuộc chiến ngầm đầm đìa cay đắng ấy.

HẮT BÓNG

Đời người như bóng chiều tà hắt,

Gặp khoảng chông chênh bước hụt chân.

Thèm trốn vào mưa tan bặt tích,

Mà thương giọt máu níu níu gần...

Khi những giai điệu cuối cùng của bản nhạc Lofi cất lên từ chiếc loa nén cũ kỹ rồi dần chìm lấp trong tiếng mưa rơi chát chúa:

"Cũng đã đến lúc nghẹn ngào nói lời chào đến mối tình đầu..." "Một cuốn sách ngọt ngào mà đôi ta từng viết..."

Sửa xe xong, hắn dắt chiếc Wave ra khỏi tiệm. Mưa vẫn rả rích đập vào mặt rát nheo. Dòng nước ngập đen quánh dưới chân như muốn kéo ghì chiếc xe xập xệ xuống lòng đường.

Tự dưng, hắn chẳng muốn về nhà nữa.

Căn phòng chật chội kia lúc này giống như một cái lồng sắt ngột ngạt. Hắn nghĩ đến việc biệt tích luôn. Hay là tan biến như giọt nước từ trên trời rơi xuống, rồi cứ thế theo dòng nước đục ngầu này mà trôi dạt ra biển lớn? Sao lại có quá nhiều thứ tàn nhẫn được gắn lên hai chữ “làm chồng”, có quá nhiều gánh nặng đè nghiến lên hai chữ “làm cha”? Đó là điều vợ hắn “nhắc” hắn mỗi ngày khi tông giọng bắt đầu lên cao.

Sao cuộc sống lại cứ mãi lao về phía trước một cách vô tình như vậy? Hắn thấy có quá nhiều câu hỏi “tại sao” lẩn quẩn trong đầu khiến hắn phát ngán, phát kiệt sức.

Mỗi ngày, đúng 6 giờ sáng, hắn dắt xe ra khỏi căn nhà nhỏ ở vùng ngoại ô Hóc Môn, gồng mình chạy hơn 22 kilômét vào tận trung tâm thành phố để làm việc. Chiều đến, hắn lại lộn ngược 22 kilômét ấy quay về, vội vã chở đứa con gái đi học thêm rồi rước về nhà. Chừng ấy năm trời, hắn là một người công bộc gương mẫu: chưa bao giờ nghỉ làm vô lý, chưa bao giờ trễ giờ làm dù trời mưa rát mặt hay nắng cháy da. Đồng nghiệp ai cũng yêu quý hắn vì cái tính hiền lành, nhẫn nại và chịu thương chịu khó.

Trong thâm tâm hắn, hắn vẫn nuôi một giấc mơ về công việc sáng tạo—giấc mơ được ngồi trong một căn phòng ngập nắng, tự tay nhào nặn nên những nhân vật 3D, những bối cảnh game độc đáo, được thả hồn vào nghệ thuật thay vì chìm ngập trong những bảng báo giá, đơn hàng và hóa đơn vật liệu khô khốc.

Thế nhưng, khi trở về nhà, hắn gần như phát điên. Hắn và vợ hắn chẳng thể nào ngồi chuyện trò quá ba câu nếu không muốn sinh ra cãi vã. Tiền điện, tiền nước, tiền học thêm của con, tiền trả góp chiếc xe máy... cứ mỗi tháng đến rồi đi nhanh như một chớp mắt, nhanh hệt như tiền lương vừa chuyển vào tài khoản đã lập tức bốc hơi. Mỗi độ lương về, mắt hắn lại sáng lên một cách tội nghiệp; hắn vui và tự an ủi bản thân như thể vừa nhận được một thứ động lực vô hình để tiếp tục gồng mình đi tiếp trên con đường mưu sinh. Hắn như con thú ngồi liếm vết thương của riêng mình.

Hắn sờ lên ngực mình. Dưới lớp áo mưa ướt sũng, cảm giác bàn chân của đứa con trai mười sáu tuổi hằn lên ngực vẫn còn nhói rát.

Nhưng đằng sau cái đau thể xác ấy, tâm lý hắn bắt đầu có những biến chuyển dữ dội. Hắn nhìn lại vệt bầm trên ngực, rồi bất giác mỉm cười cay đắng. Hắn không còn giận thằng con trai nữa. Hắn hiểu rằng, câu chửi "Mày là thằng đàn bà" và cú đạp cuồng dại của thằng nhóc tối qua không xuất phát từ sự mất dạy đơn thuần.

Đó là sự phẫn nộ tột cùng của một đứa trẻ mười sáu tuổi khi bắt đầu lột xác để trở thành một gã đàn ông. Thằng nhóc hoảng sợ khi nhận ra ba nó—gã đàn ông từng là người hùng duy nhất trong mắt nó thời thơ ấu—bây giờ chỉ là một gã công chức quèn bất lực trước đống hóa đơn nợ nần. Thằng nhóc hoảng sợ vì thấy cái nghèo đang đe dọa ước mơ bước chân vào đại học của nó.

Thằng nhóc đúng nghĩa kết tinh của gì hắn và vợ hắn để lại. 

Đúng lúc chú thợ sửa xe vừa lau sạch vệt dầu nhớt đen kịt trên lốc máy, chuẩn bị dắt chiếc Wave bàn giao cho hắn, thì tiếng chân lẹp kẹp bấm trên mặt đường ướt nhẹp vang lên từ phía góc hẻm nhỏ sát bên tiệm. Một thằng nhóc chừng sáu tuổi—con trai của người thợ—nghe tiếng mưa ngớt liền lững thững bước ra. Thằng bé mặc chiếc áo thun thụng cũ kỹ dài quá gối, đôi dép tổ ong rộng rinh nuốt chửng bàn chân nhỏ xíu. Nó ôm chặt chiếc lồng bàn nhựa màu đỏ trước ngực, hai mắt tròn xoe ngước nhìn người cha lem luốc dầu mỡ của mình rồi cất giọng trong trẻo, ngọng nghịu át cả tiếng mưa dầm:

– Ba ơi... Mẹ nói ba rửa tay vào ăn cơm!

Chú thợ nghe tiếng con gọi liền giãn cơ mặt, nụ cười hiền lành xua tan đi vẻ mệt mỏi của cả ngày cày ải. Chú quệt vệt mồ hôi trên trán, đưa bàn tay đầy vết dầu nhớt xoa nhẹ đầu thằng bé, giọng đầy âu yếm:

– Ừ, ba xong liền đây. Con đem cơm vô trước đi kẻo nguội.

Hình ảnh hai cha con người thợ sửa xe giữa góc hẻm nhập nhoạng tối, giữa mùi xăng sống và làn mưa sương lạnh ngắt, chợt như một luồng điện xạc qua tâm trí hắn, đánh thức một mảng ký ức ấu thơ tưởng chừng đã ngủ quên dưới bụi mờ thời gian.

Hắn nhớ lại những ngày hắn còn là một thằng nhóc mười sáu tuổi nghèo rớt mùng mùng ở quê. Ngày ấy, cha hắn cũng là một gã nông dân cộc lốc, quanh năm bán mặt cho đất bán lưng cho trời, vai gánh nặng từng vệt cơm áo. Đã không biết bao nhiêu lần, vì những bức bối tủi hờn của cái nghèo vây hãm, hắn từng trốn gầm giường, từng gào lên những lời hỗn xược làm đau lòng đấng sinh thành rồi bỏ chạy lao ra giữa những cơn mưa đồng nát mặt. Nhưng rồi, lần nào cũng vậy, sau tất cả những nông nổi, giận dữ và dằn dỗi tuổi trẻ, quay trở về căn nhà tranh vách đất mù sương, hắn luôn thấy một mâm cơm nóng hổi được đậy cẩn thận bằng chiếc lồng bàn tre gãy nan, cùng bóng dáng trầm mặc của cha mẹ ngồi đợi bên bếp lửa đượm than.

Hắn giật mình nhìn lại hiện thực. Hóa ra, hành trình của kiếp nhân sinh này vẫn luôn lặp lại một cách kỳ diệu và tàn nhẫn như thế. Hắn từng là đứa trẻ ngang ngạnh đó, người thợ kia đang nuôi dưỡng một đứa trẻ, và giờ đây hắn đang làm cha của một đứa trẻ mười sáu tuổi cũng đang vật lộn với những bất lực đầu đời.

Hắn nhận ra đằng sau những trận cãi vã xé lòng, đằng sau những câu xỉa xói cay nghiệt của vợ hay cú đạp gào bới của con, những con người trong căn nhà trả góp chật chội ấy vẫn gắn kết với nhau bằng một thứ tình yêu thương vô hình nhưng vô cùng bền chặt. Vợ hắn có thể gào lên dọa ly dị trước đống hóa đơn nợ nần, nhưng vợ hắn vẫn tảo tần bấm lưng nấu một mâm cơm tươm tất, chờ hắn về. Thằng con hắn có thể giận dữ trước sự bất lực của cha, nhưng trong thâm tâm, mâm cơm ấy vẫn là nơi tụ họp duy nhất níu giữ cả gia đình lại trước giông bão cuộc đời.

Sau tất cả những bão giông mưu sinh ngoài kia, luôn có một mâm cơm nóng chờ hắn trở về nhà. Đó không phải là khung cảnh lung linh, hoàn hảo như trên phim ảnh, mà là một sự gắn bó thô ráp, chân thật và nguyên bản của đời thực.


Và hắn nhận ra, hắn không thể tan biến.

Cuộc đời này không giống như những bộ phim ngôn tình có kịch bản hoàn hảo, cũng không giống như những bản nhạc xuân tràn ngập sắc hoa. Cuộc đời thật là một cái chợ đời hỗn tạp, và một "người phố" đúng nghĩa phải nếm đủ vị cay đắng, chát mặn của cơm áo gạo tiền. Nhưng chính trong cái đầm lầy mưu sinh ấy, tình yêu thương chưa bao giờ biến mất—nó chỉ biến hình thành những vệt mồ hôi lặng lẽ, thành những sự nhẫn nại đến tội nghiệp của những người làm cha, làm mẹ.

Vợ hắn gào xói, chửi rủa hắn là gã đàn ông thất bại, nhưng chính chị cũng là người luôn thức dậy từ bốn, năm giờ sáng, chắt chiu đếm từng đồng tiền lẻ, tiết kiệm từng khoản thu chi để lo vun vén mâm cơm cho cả gia đình. Thằng con hắn văng ra lời chửi rủa tàn nhẫn, nhưng chính nó trưa nay sau khi đạp hắn đã lao ra khỏi nhà giữa trời mưa trút, để rồi lúc sau quay về quăng vội lên bàn một chai dầu xoa bóp rồi chui tọt vào góc phòng, có âm thanh nghẹt nghẹt cánh mũi từ phòng phát ra.

Hắn hít một hơi thật sâu, cái lạnh của sương mưa xộc thẳng vào màng phổi làm hắn bừng tỉnh.

Hắn rồ ga, chiếc Wave cũ kỹ nổ máy tạch tạch tròn trịa. Hắn quay đầu xe, hòa vào con đường nghìn lượt xe xuôi ngược mải miết dẫn về phía ngoại ô. Hắn biết, trở về nhà nghĩa là tiếp tục đối diện với đống hóa đơn sinh hoạt chất đống, đối diện với ánh mắt dằn dỗi của vợ và sự lầm lì, ngang ngạnh của con. Nhưng hắn không còn thấy sợ hãi hay muốn trốn chạy nữa.

Ngay giữa giao lộ nhộn nhịp, chiếc điện thoại trong túi áo mưa của hắn bỗng rung lên bần bật. Hắn tắp xe vô vỉa hè, quẹt màn hình bắt máy. Đầu dây bên kia là giọng nói lèo nhèo, cộc lốc quen thuộc của vợ hắn, gắt gỏng đè lên tiếng mưa:

– Làm cái giống gì mà mưa gió thế này giờ chưa mò về nữa? Xe cộ nổ máy chưa? Về lẹ đi, cơm nước dọn ra nguội lạnh hết cả rồi đây này!

Hắn không đáp trả, cũng chẳng còn cãi vã. Hắn chỉ khẽ mỉm cười, giọng dịu lại giữa tiếng còi xe:

– Ùm, anh về liền đây.

Hắn nhét điện thoại vào túi, rồ ga lao đi. Bóng lưng gầy gộc của hắn cùng chiếc xe Wave cùi cùi chầm chậm mất hút vào màn đêm thăm thẳm, chìm lẫn giữa dòng người cuồn cuộn của phố thị mùa mưa bão.

***


FLOOD TIDE

"You're a soft dick, a pathetic excuse for a man!"

Saigon this afternoon poured rain in buckets—a brutal, relentless, endlessly heavy downpour. Water cascaded violently from the murky gray sky, entangling with dark, thick waves of sewage surging back up from the drains, turning Nguyễn Hữu Cảnh street into an endless river choked with debris and filth. Streams of people huddled over their handlebars, plunging through the deluge as motorbikes sputtered, choked, and died, drifting to the curbsides—soaked, wretched, and drowning in the rushing current.

He sat hunched over on a cracked plastic stool inside a roadside mechanic's shack. Directly behind him, in brutal contrast to the dilapidated, grease-stained shed, towered a sprawling skyline of luxury apartments and expensive glass skyscrapers. The gleaming, proud reflective panes of those symbols of success loomed over the city, casting reflections down into the floodwaters as if mocking the fate of those trapped at the bottom. His battered old Wave had just drowned in knee-deep water; the spark plug was drenched, and the chain rattled with a weak clack-clack-clack like the gasping breath of an exhausted soul. A layer of black, viscous oil sludge pooled beneath his feet, giving off the sharp stench of raw gasoline mixed with the foul silt characteristic of the city during storm season.

From the weathered horn speaker of the adjacent street cafe, a soft Lofi remixed track echoed, unexpectedly brushing against the suffocating air. The sweet, nostalgic lyrics contrasted mercilessly with the reality outside—stirring up his memories, resurrecting the melody of a hit love song from his youth when, as a naive boy swept up in first love, he had painstakingly recorded it onto a cassette tape for his classmate:

"The time has come to softly bid farewell to my first love..." "A sweet book that the two of us once wrote together..."

The sweet, nostalgic singing contrasted mercilessly with the reality outside: a man covered in grease struggling to dig out every last coin to pay for bike repairs, under a sky weeping rain, amidst crowds arching their backs against the muddy waters.

He wiped a smear of rainwater mixed with stingingly salty sweat from his face. Inside his chest, right beneath his frayed undershirt, a sharp ache throbbed with every heavy breath. He pressed a rough palm to his chest—where the heel of his sixteen-year-old son had kicked him full-force just earlier at noon.

"You're a soft dick, a pathetic excuse for a man!"

The sixteen-year-old boy's throat-shredding scream still echoed in his ears, striking his eardrums like a whip. Standing five-foot-nine, the boy possessed a robust, muscular frame carved by nature—built coin by coin, sweat-drop by sweat-drop through sixteen years of his father's backbreaking labor. In that moment, the boy had pointed a bloody finger straight at his face, eyes bloodshot with rage, while his wife clung tightly to the boy's waist, screaming curses and wrestling in a cramped room smelling of cheap cooking oil and overdue bills.

He lost. He was always the loser in that family—in the bitter eyes of the world, and even in the eyes of the child he had poured his soul into raising.

Leaning back on the plastic stool amidst the rhythmic tap-tap of rain hammering the tin roof, his mind drifted backward into the past—to his schoolboy days.

Back then, teenage love was simple and clear as early morning dew. He remembered school afternoons pedaling his old bicycle, carrying his first love against the wind through streets shaded by tamarind trees. Their way of addressing each other carried the reckless, goofy, yet genuine charm of seventeen-year-olds:

– "Wanna get ice cream? It's on me! I just got my academic reward money this morning!"

– "Nah, save your money. Keep it to buy new notebooks for next semester..."

A sweet, innocent era of white uniforms smelling of fresh sunlight. His first love—a girl with a smile bright as early plum blossoms—had once believed he would grow up to be a visionary creator. He used to dream of becoming a 3D game and animation designer, wanting to hand-craft sparkling virtual worlds, erect mythical kingdoms bathed in light, and breathe life into fantastical characters soaring through space.

But real life was nothing like the movies. Movies ended at a passionate kiss in the rain or a grand wedding on an altar, whereas real life began with utility bills, rent notices, and sharp, irritable sighs when paychecks failed to arrive on the first of the month.

Outside, the Saigon rain intensified. The murky black floodwaters rose over the threshold of the repair shop, sweeping along plastic bags and floating Styrofoam containers. People waded through the filthy water, their faces distorted with exhaustion and impatience.

He remembered the day he married his first love—his current wife. The wedding took place in an average, mid-tier restaurant. To prepare for that single day, he had drained every last penny saved throughout his youth—scraping together his entire life savings with just one desperate wish: to make his girl feel proud, so that her smile would bloom as the brightest, most beautiful thing on their big day. Holding her rough hand before his father, he had proudly uttered grand promises:

– "I promise from now on I'll take care of you, shoulder the family, and never let you suffer a single day!"

– "I believe in you. Together we'll work hard, sticking by each other through thick and thin..."

The warm words "husband" and "wife" once tasted tender on the tongue. But then, one child after another emerged from her womb. First came their son, followed years later by their daughter. Every time a newborn let out its first cry, it felt as though he was hunted back onto the streets like a driven animal, wringing out every last drop of strength to earn money.

He had no choice but to fold away his unfinished 3D game concepts and character designs, burying the soaring creative dreams that had once nourished his youth. Swallowing his bitterness, he applied for a dead-end office job processing order data for a foreign company—where he was merely an anonymous cog in an unfeeling operational machine.

In that cold glass office cage, his mind constantly descended into pathetic conflicts and turmoil. Every day, seated before a computer screen, he found himself endlessly watching the clock jump second by second in the bottom right corner, desperate for time to fly so he could escape work early, exchanging his youth for salary numbers barely sufficient to cover milk, diapers, and mountain-high living expenses. Yet, he would suddenly catch himself wishing time would slow down, wishing the earth would stop spinning whenever he looked back at his life. Every year-end, tapping a small glass of bitter liquor at the annual company dinner, he would whisper bitterly to himself: "Another year gone..."

Unfinished plans, life goals remaining untouched on paper, while he himself had almost crossed over to the far side of life's slope, as time relentlessly zoomed past.

Eventually, words of affection grew sparse. The terms "husband" and "wife" vanished unnoticed.

In their place, he and his wife began speaking in stripped-down sentences with no subjects left—only overflowing emotion, void of sweetness, fragmented and cold: "Sent the money yet?", "Dinner's on the table", "Home late tonight".

When expenses outpaced income, and as their eldest son entered a rebellious adolescence, explosions of fury erupted continuously over nothing at all. Pronouns only resurfaced at the climax of fights, bursting forth like a volcano: "You" and "I".

– "Look at yourself!" his wife sneered, tears streaking down a face darkened and lined by the cruelty of time. Her voice choked, drenched in utmost resentment and bitter blame: "What the hell have you been doing for over ten years that you can't even buy us a proper roof over our heads, leaving us to pay monthly installments forever? Every time I open my mouth to ask for grocery money or school fees for the kids, I feel like a beggar pleading for your charity! Where do you hide your salary? Who do you give it to? What shady, secretive things are you throwing it away on out there, only to come home and toss me a few leftover scraps? I'm sick and tired of carrying this family on my back. If we can make it work, fine—if not, let's just get a damn divorce! I'm completely exhausted!"

He stayed silent. He didn't talk back, knowing any explanation was meaningless before a mountain of debt. Child after child had been born, only to witness these bitter, silent wars one after another.

CASTING SHADOWS

As the final notes of the Lofi melody drifted away from the old horn speaker, swallowed up by the harsh patter of rain:

"The time has come to softly bid farewell to my first love..." "A sweet book that the two of us once wrote together..."

With the bike fixed, he wheeled the Wave out of the shop. The rain continued to prickle against his face. The thick black water beneath his feet seemed eager to drag the battered bike down into the pavement.

Suddenly, he didn't want to go home.

The cramped rental room felt like a suffocating iron cage. He thought about vanishing entirely. Or perhaps dissolving like a raindrop falling from the sky, drifting out to the vast ocean along this murky stream? Why were there so many cruel weights attached to the word "husband", so many crushing burdens laid upon the word "father"? His wife reminded him of it every single day whenever her voice hit a high pitch.

Why did life keep rushing forward so mercilessly? He felt sick and exhausted by the endless swarm of unanswered "whys" spinning in his head.

Every day at precisely 6:00 AM, he wheeled his bike out of their small suburban house in Hóc Môn, pushing through a 22-kilometer commute into the heart of the city for work. Come evening, he reversed those same 22 kilometers back, rushing to pick up his daughter from tutoring and bring her home. For all those years, he had been a model worker: never taking unnecessary leave, never late whether under stinging rain or scorching sun. Colleagues liked him for his gentle, patient, and hardworking nature.

Deep down, he still harbored a dream of creative work—a dream of sitting in a sunlit room, hand-crafting 3D characters and unique game environments, pouring his soul into art instead of drowning in dry price quotes, inventory orders, and material invoices.

Yet, upon returning home, he felt driven nearly insane. He and his wife couldn't hold a conversation longer than three sentences without spiraling into an argument. Electricity, water, tutoring fees, bike installments... every month came and went in the blink of an eye, just like his salary vanishing the moment it hit his bank account. Every payday, his eyes lit up pitifully; he found comfort as if handed an invisible burst of motivation to keep dragging himself forward along the path of survival. He was like a wounded animal sitting alone, licking his own scars.

He touched his chest. Beneath his soaked raincoat, the lingering ache of his sixteen-year-old son's foot pressed against his sternum still burned sharply.

Yet behind that physical pain, a profound psychological shift began to stir within him. Looking at the bruise, he let out a bitter, involuntary smile. He was no longer angry with his son. He understood that the boy's scream of "You're a soft dick!" and the wild kick from last night didn't stem from sheer disrespect.

It was the ultimate outrage of a sixteen-year-old child beginning to shed his skin to become a man. The boy was terrified upon realizing his father—the man who had been his sole hero throughout childhood—was now just a pathetic office clerk powerless against a pile of unpaid bills. The boy was terrified seeing poverty threaten his dream of going to university.

The kid was truly the living distillation of everything he and his wife had left behind.

Just as the mechanic wiped the last smear of black oil off the engine block and prepared to hand over the Wave, wet, slapping footsteps echoed from the narrow alley beside the shop. A six-year-old boy—the mechanic's son—stepped out timidly as the rain slackened. The little boy wore an oversized, faded t-shirt hanging past his knees and oversized yellow plastic slippers that swallowed his tiny feet. Clutching a red plastic food cover tightly against his chest, his big round eyes looked up at his grease-stained father, his bright, lisping voice cutting through the heavy drizzle:

– "Daddy... Mommy said wash your hands and come eat dinner!"

Hearing his son's voice, the mechanic's face relaxed, a gentle smile sweeping away the exhaustion of a hard day's labor. Wiping sweat from his forehead, he rubbed his oil-stained hand gently over the boy's head, his voice brimming with tenderness:

– "Alright, Daddy's done right now. Take the food inside first before it gets cold."

The sight of the mechanic and his son in the dimly lit alley, amidst the smell of raw gasoline and the chilly misty rain, struck his mind like a jolt of electricity, awakening a fragment of childhood memory he thought long buried under time's dust.

He recalled his own sixteen-year-old self in his dirt-poor rural hometown. Back then, his father had also been a taciturn farmer, working the fields year-round, his shoulders bowed beneath the weight of survival. Countless times, suffocated by the resentment of poverty, he had hidden under the bed, shouted disrespectful words that broke his parents' hearts, and sprinted out into blinding rainstorms over the fields. Yet every single time, after all the impulsive anger and youthful stubbornness, returning to the foggy, mud-walled cottage, he always found a hot meal carefully covered beneath a broken bamboo food dome, alongside the silent figures of his parents waiting by the embers.

He snapped back to reality. It turned out the journey of human life endlessly repeated itself in ways both magical and cruel. He had once been that stubborn child, the mechanic was raising one now, and here he was—father to a sixteen-year-old boy currently wrestling with his own first tastes of powerlessness.

He realized that behind the heartbreaking fights, behind his wife's sharp tongue and his son's enraged outburst, the people inside that cramped, installment-plan home remained bound together by an invisible yet unbreakable thread of love. His wife might scream threats of divorce over unpaid bills, but she still woke up early to cook a proper meal, waiting for him to return. His son might rage at his father's helplessness, but deep down, that dinner table remained the sole anchor keeping the family together against the storm.

After all the raging tempests of survival out there, there was always a warm meal waiting for him at home. It wasn't a sparkling, flawless scene from the movies, but the raw, rough, and authentic bond of real life.

And he realized he could not simply vanish.

Life was nothing like romantic movies with perfect scripts, nor was it like spring songs overflowing with flowers. Real life was a chaotic marketplace, and a true "urbanite" had to taste the full bitterness and saltiness of earning a living. Yet within that swamp of survival, love never vanished—it merely transformed into quiet drops of sweat, into the heartbreaking patience of fathers and mothers.

His wife shouted and cursed him as a failure, yet she was also the one waking up at four or five in the morning, carefully saving every spare coin and pinching pennies to prepare meals for the family. His son had hurled cruel curses, yet that very afternoon after kicking him, the boy had rushed out into the pouring rain, only to return and toss a bottle of analgesic oil onto the table before ducking into his dark room, sniffling softly behind closed doors.

He drew a deep breath; the cold mist rushed straight into his lungs, bringing him sharp clarity.

He revved the engine, and the old Wave sputtered into a smooth, steady hum. He turned the bike around, merging into the endless flow of traffic heading toward the suburbs. He knew going home meant facing the mountain of bills, facing his wife's resentful glare and his son's sullen silence. But he was no longer afraid, nor did he wish to run away.

Right in the middle of a busy intersection, the phone in his raincoat pocket vibrated violently. Pulling over to the curb, he swiped the screen to answer. From the other end came his wife's familiar, blunt voice, shouting impatiently over the sound of rain:

– "What on earth are you doing out there in this weather? Is the bike started yet? Hurry up and get home, the food's already laid out and getting cold!"

He didn't argue back, nor did he raise his voice. He simply smiled faintly, his tone softening amidst the blaring traffic horns:

– "Yeah, I'm on my way home right now."

Tucking the phone back into his pocket, he hit the throttle and rode off. His thin back and battered Wave slowly dissolved into the deep night, blending into the surging crowd of the city in the storm season. Amidst the pale, unforgiving wheel of survival, the man quietly accepted his place as a hardworking ant bearing his responsibilities. Not to be a glamorous hero on a movie screen, but simply to protect a small, peaceful sanctuary for the ones he loved behind a warm family dinner.

That was the truest essence of human existence—where conflicts, drama, and anguish ultimately melted into an inseparable bond of love.


[Nhật ký của cha] Merci, ông già & con chữ [Dad's diary - Merci, the old man & language]

  Ai rồi cũng phải lớn! Ông già nhận ra điều đó khi ngồi ly trà cúc còn ủ hơi nóng ở một đêm cuối hạ, lắng nghe thằng nhóc Merci nói bằn...