"Lịch sử không ghi nhận những gã trung dung an an toàn toàn trong cái hộp quy chuẩn. Lịch sử khắc tên những con người dũng cảm xé rào, dám chịu trách nhiệm trước nhân dân để đưa cả một dân tộc bước qua vực thẫm hoại tử."
Nhớ. Trời tháng Chín. Những ngày đầu nhập học năm ấy, phố xá xao động dưới tán lá chuyển mùa. Nó lửng thửng quay trở lại lớp học thì đột ngột nghe tiếng chị thốt lên nghiệt ngã: "Ông Kiệt mất rồi!"
Tiếng đồn lan nhanh như vệt dầu loang. Một chuyến chuyên cơ cấp cứu từ Việt Nam bay cấp tập sang Singapore, nhưng không thể cứu chữa được nữa. Tin tức ban đầu bị chôn vùi trong sự lặng đi của thời cuộc, để rồi sau đó toàn quốc xác định và chuẩn bị cho một Quốc tang—ngày một tượng đài kiên cường chính thức nằm xuống.
Một người đói hiểu về cách đói. Em gái Hà Nội, tiếp tục gửi những quyển sách, để nó có cơ hội ngược dòng về lại, xắn quần lên lội bùn dính chặt vào thịt da, về lại vùng đất Mang Thít, Vĩnh Long—nơi cù lao sông Cổ Chiên bồi đắp phù sa thô mộc, nơi cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt (bác Sáu Dân) cất tiếng khóc chào đời, để rồi trong tiếng gọi của đồng bào đó, của một thời kỳ bao cấp hoang mỏng—nơi đứa trẻ ngô nghê nhận ra một lời thề, một lý tưởng của Cách Mạng, bản lĩnh của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt (bác Sáu Dân) hiện lên như một nhát cắt dứt khoát, xé tan gông cùm tư duy lối cũ để cứu đói cho hàng triệu con người.
Nó hiểu hơn chút về ông, người lính biệt động thành của người tình tóc bạc.
Nó lặng lẽ ngồi cùng, lắng nghe những chí sĩ Cách mạng dạn dày kinh nghiệm như Trần Văn Trà, Phạm Hùng, Nguyễn Văn Linh, Võ Trần Chí, Trần Quốc Hoàn... cùng bàn thảo những quyết sách sinh tử giữa trùng khơi bom đạn.
Hòa bình. Cái giá của hòa bình cũng nghiệt ngã,
Cuốn sách của Hoàng Lại Giang như dẫn dắt nó quay về những năm tháng tăm tối của thập niên 1970 - 1980: khi nền kinh tế rơi vào hoại tử, gạo không đủ ăn, nhà máy chết đứng vì thiếu nguyên liệu, và tư duy giáo điều bao cấp bóp nghẹt mọi sức sống. Giữa cỗ máy quản lý quan liêu, cứng nhắc ấy, Bí thư Thành ủy TPHCM Võ Văn Kiệt đã chọn một lối đi nghiệt ngã: Thà đi tù chứ không để dân đói.
"Nếu cứ làm đúng quy trình xơ cứng mà dân không có gạo ăn, nhà máy phải đóng cửa, thì quy trình đó chính là tội ác. Phải xé rào. Phải đi trước một bước để cứu dân!"
Nó lại được dịp ngồi xuống bàn trà; chứng kiến ông Sáu Dân gặp gỡ, lắng nghe "Nhóm Thứ Sáu"—những trí thức đương thời như Nguyễn Xuân Oánh, Lâm Minh Chiết, Phan Chánh Dưỡng, Đỗ Lộc, Trần Bá Lộc... những con người từng ở bên kia chiến tuyến nhưng được ông trân trọng, tham vấn về kinh tế của một quốc gia. Hai chiến tuyến, một màu da và một con đường duy nhất để dựng xây trở lại. Tất cả đều bắt đầu bằng sự lắng nghe.
Quyết định "Gom lúa cứu dân" và tư duy thị trường bùng nổ: ông cho bung sản xuất, bù giá vào lương, cử cán bộ xuống miền Tây thu mua lúa theo giá thị trường để đưa về cứu nguy cho hàng triệu người dân Sài Gòn đang đứt bữa. Sau này, chính tư duy "xé rào" ấy đã trao trọn niềm tin cho các nhà khoa học để dựng nên công trình Đường dây 500kV Bắc - Nam lịch sử hay đào kênh T6 khai mở Đồng Tháp Mười, thoát lũ ra biển Tây.
Ông trao niềm tin cho các trí thức, các nhà khoa học—những con người từng ở bên kia chiến tuyến—để cùng xây dựng công trình Đường dây 500kV Bắc - Nam hay đào kênh T6 thoát lũ ra biển Tây.
Trí tuệ Sáng tạo từ Cội nguồn: Tư duy đổi mới của Võ Văn Kiệt không xuất phát từ những lý thuyết viễn xứ xơ cứng, mà được tắm mát từ dòng chảy sông nước Cửu Long, từ lòng dân thô mộc và khát vọng tự chủ của dải đất Nam Bộ.
Mọi trí tuệ hay sự sáng tạo vĩ đại nhất, suy cho cùng cũng chỉ để phụng sự cho con người, trả lại sự bình an cho nhân dân và nuôi dưỡng tình yêu thương đối với cội nguồn.
Nó dừng lại hành trình cùng ông Sáu Dân giữa một trời Sài Gòn rợp cờ đỏ tung bay. Không khí rạo rực của ngày Tết Độc Lập bừng lên trên từng con phố. Ngoảnh mặt, mây trời bạt gió, tự hỏi: có ông ở đó không, người lính biệt động thành ở một ngày Độc Lập?
***
"History keeps no record of middle-of-the-road men playing it safe inside standard boxes. History inscribes the names of those brave enough to tear down fences, daring to answer directly to the people in order to lead an entire nation across a necrotic abyss."
Remember. September weather. Those first days of the new school year, the city streets stirring beneath a canopy of shifting leaves. It was ambling back toward the classroom when its sister’s harsh exclamation suddenly shattered the air: "Mr. Kiệt is gone!"
Rumors spread like a dark oil spill. An emergency air-evacuation flight from Vietnam had raced to Singapore, but healing was beyond reach. Initial news was buried in the heavy stillness of the times, before the entire nation acknowledged the loss and prepared for a State Funeral—the day a formidable monument officially laid down to rest.
Only one who knows hunger truly comprehends hunger. A sister from Hanoi kept sending books, giving it the chance to journey backward in time—rolling up its trousers to wade into mud clinging tight to bare skin, returning to the land of Mang Thít, Vĩnh Long. There, on the island reaches of the Cổ Chiên River, raw alluvial silt accumulates; there, the late Prime Minister Võ Văn Kiệt (Uncle Sáu Dân) uttered his first cry upon entering the world. Amidst the cries of his compatriots during the fragile, desolate era of the subsidy economy, a naive child realized an oath, a Revolutionary ideal: the resolve of late Prime Minister Võ Văn Kiệt materialized like a decisive incision, tearing apart the shackles of obsolete thinking to save millions from starvation. Nó understood him a little better then—the urban commando soldier of the silver-haired lover.
IT sat silently alongside him, listening to seasoned Revolutionary patriots like Trần Văn Trà, Phạm Hùng, Nguyễn Văn Linh, Võ Trần Chí, Trần Quốc Hoàn... as they deliberated life-and-death decisions amidst the vast expanse of bomb fire and warfare.
Peace arrived. Yet the price of peace was no less brutal.
Hoàng Lại Giang’s book guided it back into the dark decades of the 1970s and 1980s: when the economy suffered necrotic collapse, rice was scarce, factories ground to a halt for lack of raw materials, and rigid, dogmatic subsidy thinking suffocated every spark of life. Amidst that bureaucratic, bone-dry administrative machine, Saigon Party Secretary Võ Văn Kiệt chose a harrowing path: Better to go to prison than to let the people starve.
"If following rigid rules leaves the people without rice and forces factories to close, then those rules are a crime. We must break through the fence. We must take a step ahead to save our people!"
It found itself sitting once more at the tea table, witnessing Uncle Sáu Dân meet and listen to the "Friday Group"—contemporary intellectuals like Nguyễn Xuân Oánh, Lâm Minh Chiết, Phan Chánh Dưỡng, Đỗ Lộc, Trần Bá Lộc... individuals who once stood on the opposite side of the battle line, yet were respected and consulted on the nation's economic architecture. Two former battlefronts, one shared skin color, and a single path toward reconstruction. Everything began with the act of listening.
The decision to "Gather Grain to Save the People" and the explosion of market logic: he unleashed production, adjusted wages to offset prices, and dispatched cadres to the Mekong Delta to purchase rice at market rates, bringing it back to rescue millions of Saigon residents facing missed meals. Later, that very fence-breaking mindset bestowed complete trust upon scientists to construct the historic 500kV North-South power line and dredge the T6 canal to drain floodwaters into the West Sea.
He placed his trust in intellectuals and scientists—those who had once stood on the opposite side of the battle line—to jointly erect the historic 500kV North-South grid and carve the T6 canal draining floods out toward the West Sea.
Rooted Creative Wisdom: Võ Văn Kiệt's reformist mindset did not spring from rigid, imported theories; it was cleansed and nurtured by the damp currents of the Mekong, by the unvarnished heart of the people, and by the yearning for self-sovereignty across the Southern land.
All great wisdom or creation, in the final analysis, exists solely to serve humanity, to restore peace to the people, and to nourish an enduring love for one's roots.
It paused its journey alongside Uncle Sáu Dân beneath a Saigon sky draped in fluttering red flags. The fervent atmosphere of Independence Day erupted across every street corner. Turning its face to the vast, wind-swept clouds, it wondered silently: Are you there, urban commando soldier, on this day of Independence?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét