Mười bốn năm. Một khoảng thời gian đủ để một đứa trẻ kịp trổ mã thành thanh niên, đủ để một mái tóc xanh hóa thành mây trắng, và cũng đủ để lớp rêu phong phủ kín những ký ức mà ông cứ ngỡ đã lặn sâu vào lòng đất.
Xôn xao. Gió hát. Ông dắt díu tấm thân, lội ngược dòng đời để tìm về ngọn đồi cao, lưng dựa vào bà, bình thản ngắm nhìn mấy áng mây trôi. Mõng manh. Bầu trời ngày cuối đông ở đây lạ, như một dải lụa tiên sa, chực chờ rách toạc nếu ai đó lỡ buông một tiếng thở dài quá nặng.
Lá rung rinh, khẽ khàng va vào nhau thì thầm: "Kìa, ông giáo già lại tới!". Cây thùng thình vươn rộng cánh tay gầy guộc như muốn che chắn cho ông khỏi cái nắng hanh hao. Đám cỏ lắt lay dưới chân, cứ rạt ra hai bên nhường lối, như thể chúng cũng biết kính trọng một mối tình đã đi qua nửa thế kỷ.
Ông xoay người, nhìn bà. Cười. Ông khẽ khàng khui một chai rượu nhỏ, rót ra hai chiếc chén sành cũ kỹ. Một cho ông, một cho bà.
"Bà này," Ông nhấp một ngụm rượu, để cái cay nồng sộc lên mũi, rồi thưởng thức cái gió vừa lém qua vai mình. "Hơn mười bốn năm rồi hén. Vậy mà tôi cứ ngỡ như mới hôm qua, lúc bà còn ngồi chải tóc bên hiên nhà."
Gió chợt lặng đi. Bà cười. Thinh không. Tiếng cười giòn tan nhưng cũng đầy vẻ "chợ búa" rất riêng của bà: "Thế ông với nhỏ đó sao rồi?"
Ông giật mình, suýt chút nữa làm rơi chén rượu. Ông chẳng thể ngờ bà lại nhớ dai đến thế. Chuyện con bé hàng xóm sang ngỏ ý làm "bạn già" tâm giao với ông từ mười mấy năm trước, vậy mà đến giờ bà vẫn cứ mang ra "nhai" lại. Lạ mà thích. Ghen tuông và hờn mát. Thích mà nhớ. Nó khiến ông cảm thấy mình vẫn còn là gã trai trẻ của năm mươi năm trước, và bà vẫn đang hiện diện đâu đây, sắc sảo và nồng nàn.
"Sao, ghen à?" Ông cười, ánh mắt híp nhìn bà. Đắm say. Tình.
"Hứ. Ghen gì, hỏi cho biết thôi. Tuổi nào rồi mà còn ngồi ghen với tuông. Bớt khùng ha?"
Ông cười khà khà, đưa tay vỗ về lớp cỏ xanh, với tay nựng vào đôi má của bà ngày. "Xạo xạo riết quen, ghen thì nói là ghen đi. Đám lá cây nó đang cười tình kìa bà thấy không?"
Lá xào xạc dữ dội. Cười. Bà bắt đầu bài ca "muôn thuở", bà nhai đi nhai lại cái tính chủ quan của ông: "Trời lạnh rồi, làm ơn mặc giùm cái áo vào. Bao nhiêu tuổi rồi mà cứ để tôi phải lo miết vậy? Không thèm nói thì thôi..."
Ông im lặng lắng nghe. Chuyện về con bé ấy... ừ thì nó cũng đáo để thật. Nhà cửa nó sang quét dọn sạch bóng nha, bếp núc tinh tươm, nhưng ông vẫn thấy "chẳng bằng bà". Cái sạch của con bé là cái sạch công nghiệp, còn cái sạch của bà là cái sạch mang vị của tình thân, vị của những ngày thương khó dắt díu nhau trên con đường nghèo.
Ông nhớ mình của ngày xưa, một chàng trai chỉ biết đến sách vở, logic và những lý luận khô khan. Ra ngoài đời, chẳng ai đấu lại ông về cái đầu óc lạnh lùng ấy, nhưng chẳng hiểu sao cứ về đến nhà, đứng trước bà, ông lại trở nên im thin thít. Người ngoài nhìn vào cứ tưởng bà lấn lướt ông, nhưng bà chẳng bận tâm giải thích. Chuyện! Đời mà, ai hiểu sao thì hiểu, miễn lòng mình đủ ấm là được.
"Bà nè," Ông thầm thì. "Chắc còn giận tôi lắm phải không? Giận vì tôi cứ cãi nhau với bà suốt, rồi bà lại lặng im. Giờ đám trẻ lớn khôn hết rồi. Thằng Hai, thằng Ba, chúng nó tự chọn lấy con đường của mình, tìm nơi hạnh phúc của mình rồi."
"Thế ông không giục chúng nó thành gia lập thất đi? Tuổi nào rồi?" Tiếng bà vọng lại, lần này trầm xuống khi chạm đến đề tài con cái.
Ông quyết liệt: "Bà này, cứ để chúng quyết định. Chúng ta đâu sống thay cho đám trẻ được. Tôi với bà đến giờ còn chưa biết mình sống vậy đã đúng hoàn toàn chưa mà, sao cứ phải bắt chúng làm theo ý mình?”
Bà nhớ. Lúc chúng nó lên năm lên ba, cứ quấn quýt lấy bà không rời. Vậy mà đến tuổi mười ba, tự dưng cả đám lại dạt xa bà, cứ bu lấy ông hỏi đủ thứ chuyện trên đời. Bà tức lắm, bà bảo thời buổi này bấm nút một phát là có thông tin, sao chúng cứ hỏi ông miết. Ông biết, bà tị nạnh vì chúng thương ông theo cách khác...
Ông nhấp thêm một miếng rượu, bóc một múi quýt cho vào miệng chóp chép. Cái vị chua ngọt thanh tao làm lòng ông dịu lại.
"Thằng Ba dạo này cứ lo cho tôi suốt. Nó gọi đường dài về hỏi han đủ kiểu. Bà thấy không, tôi là nhất rồi, khỏi khoe."
Bà lại nguýt dài một cái: "Ừ, ông nhất. Vòng vo nãy giờ, thế ông có hạnh phúc với con nhỏ đó không?"
Gió liếc ngang qua ngọn cỏ, cây rũ lá chờ đợi câu trả lời. Ông cười khà khà: "Vui lắm bà ạ! Khà khà."
"Ờ, vui hén. Ai cho ăn quýt đó?"
Ông lắc đầu, nhìn về phía chân trời xa tắp: "Thôi, bỏ qua chuyện đó đi. Bà nhớ ngày xưa mình ngồi tính chuyện về một ngày nào đó đi xa không? Bà bảo ngày tôi trăm tuổi, bà sẽ giữ tôi bên mình, chôn tôi sau nhà ở nơi núi rừng lạnh lẽo, sương phủ để tôi không bao giờ rời xa bà được nữa.”
Bà tiếp lời ông: “Còn ông thì bảo, ngày bà trăm tuổi, ông sẽ đưa tôi lên ngọn đồi cao nhất, trồng một cây cổ thụ thật to, rồi hai đứa mình ngồi dưới táng cây đó mà chuyện trò, ngắm bình minh mỗi sớm mai."
Giờ đây, ông đang thực hiện lời hứa đó. Chỉ là bà đi trước, ông theo sau.
…
Trời về chiều, sương bắt đầu phủ trắng những ngọn núi phía xa. Không khí trên đồi cao trở nên se sắt, cái lạnh len lỏi vào từng thớ thịt của người già. Ông thấy mình như đang chìm vào một giấc mơ tỉnh táo.
Trên ngọn đồi này, ranh giới giữa cõi sống và cõi thác dường như bị xóa nhòa bởi mùi nhang thơm và tiếng lá rụng. Ông thấy bà đang ngồi đó, trên một chiếc ghế mây cũ, tay vẫn còn cầm cái áo len đang đan dở.
"Bà ngộ lắm," Ông tiếp tục. "Bà cứ lo chúng nó già sẽ cô đơn. Nhưng chắc gì chúng nó đã thấy vậy? Chúng thấy vui là được rồi. Có phải mình tham quá không khi cứ bắt chúng phải thành gia lập thất, rồi lại lặp lại bài ca phụng dưỡng, hiếu thảo như tôi với bà ngày xưa? Chúng ta muốn chúng hạnh phúc mà, đúng không? Vậy cứ để chúng được là chính mình."
Bầu trời lúc này chuyển sang màu tím thẫm, vài ngôi sao sớm bắt đầu lấp lánh như những đôi mắt của người xưa đang nhìn xuống. Ông cảm nhận được sự bao dung của đất mẹ đang ôm lấy cả ông và bà.
Ông chợt nhớ đến lời bài ca Bolero mà ngày trước bà vẫn hay mở trên cái đài cassette cũ: "Dẫu biết rằng cuộc đời là hư vô, nhưng sao lòng vẫn nặng trĩu những sầu lo..."
"Bà à, giao mùa nữa rồi, tôi thấy lòng mình nhẹ tênh. Con nhỏ đó nó tốt thật, nó muốn làm 'bạn già' để tôi bớt hiu quạnh. Nhưng nó đâu biết, tôi chẳng bao giờ cô đơn. Vì lúc nào tôi cũng có bà, trong từng ngọn gió, từng nhành cỏ lắt lay này."
Cỏ rạt ra một lần nữa, gió thổi mạnh hơn như một cái ôm từ phía sau. Ông tựa đầu vào bia đá, nhắm mắt lại. Trong giấc mơ của ông, ngọn đồi này không còn là nghĩa trang, mà là một sân chơi thiên đường, nơi ông và bà lại dắt tay nhau đi giữa những hàng cây cổ thụ, không còn bệnh tật, không còn lo toan, chỉ còn lại những câu chuyện "nhai đi nhai lại" mà nghe hoài không chán.
Lá vẫn rung rinh, cười tình với gió. Cây vẫn thùng thình đứng đó chứng kiến một mối tình già nua nhưng chưa bao giờ cũ. Phút giao mùa cuối năm, đất trời đang chuyển mình, và lòng người cũng đang tìm về chốn bình yên nhất.
"Chờ tôi nhé bà. Phút giao mùa tới, có lẽ tôi sẽ không còn phải ngồi đây một mình rót rượu nữa đâu..."
Ông đứng dậy, phủi nhẹ lớp bụi trên quần, chậm rãi bước xuống đồi. Bóng ông dài ra dưới ánh hoàng hôn nhạt nắng, trong khi tiếng gió vẫn vương vấn bên mộ đá: "Mặc thêm áo vào ông giáo ạ, sương xuống lạnh lắm rồi..."
https://chienphan.blogspot.com/2012/08/phut-giao-mua.html
***
The high hill in the final hours of the year. The sky had lost its piercing summer blue, replaced by a silvery-grey hue, with clouds drifting like silk ribbons frayed by the passage of time. The seasonal winds began to surge, weaving through every leaf, rustling the ancient branches that seemed to be wearing oversized cloaks of mist.
He sat there, beside her moss-covered grave, leaning against the great tree he had personally planted fourteen years ago. The grass around the tomb swayed, seemingly tilting its ears to listen to the endless conversation of two lovers separated by the veil of life and death, yet still entwined by the heart.
The leaves rustled and shimmered as if sharing a flirtatious laugh; the wind brushed past his shoulder with a sharp chill, a reminder that time waits for no one. He let out a raspy "ha," raising a cup of pungent rice wine and taking a small sip, letting the warmth bloom through his veins.
She lay beneath the earth, surely smiling. He felt her long, playful glare dissolving in the rustle of the leaves:
“So, how are things between you and that young thing? It’s been fourteen years—how much longer do you plan to keep it from me?”
He burst into a chuckle, peeling a tangerine, its zesty essential oil blending with the biting wind.
“You certainly have a long memory, old lady! It feels like only yesterday, yet you’ve been chewing on this for fourteen years without getting bored.”
But truth be told, he liked the way she "chewed" on him like that. It made him feel like he still belonged to her—still that bookish student dreaming of distant lands, the one she had "caught" and led down a long path for over half a century.
He reached out to pluck a few blades of grass encroaching on the headstone, his movements as meticulous as if he were stroking her hair.
“Well… it’s quite warm, actually. That girl is quite sharp, you know. She comes over, keeps the house sparkling clean—though not as thorough as you, of course—but at least the place smells less of loneliness.”
She cast another imaginary glare: “Jealous? I’m just asking. At our age, who has time for jealousy? I’m just afraid you’re getting old and foolish, making life difficult for the poor girl.”
He laughed, patting the cool stone surface as if pinching her cheek in the old days:
“You’re just pretending. If you’re jealous, just say so. We bickered our whole lives; you always won by being the ‘big sister’ in silence. People looking in thought you bossed me around, but little did they know I was the one you sheltered the most.”
The wind suddenly blew harder, parting the grass. An old Bolero melody drifted from the small radio beside him, a melancholic voice singing: “Oh dear, do you know… the old memories remain…”
He grew pensive. Yes, he owed her so much. A man of dry logic who could out-argue anyone in the world, yet was content to be a "grown-up child" under her care. He felt his heart soften, like moist silt after the first rain of the season.
Part 2: The Dream of the Earth and Birds Flying Afar
The space on the hilltop suddenly became ethereal. Earth and sky seemed to merge at the moment of transition. The old man—his hair now white as snow—found himself floating in a strange dream. He saw himself lying beside her under this tall tree, not as withered flesh, but as two free spirits conversing.
She brought up the children—her "Achilles' heel."
“So, why don’t you urge the third and fourth child to settle down? How much longer are you going to let them wander like that?”
He took another sip of wine, his eyes fixed on the distant horizon where the sunset was fading:
“You’re strange. We’ve lived our own lives without even knowing if we were right or wrong; why force them to live according to our whims? The kids are grown now; they find happiness in places we might never understand.”
She fell silent. He knew she was remembering when they were three or five years old, clinging to her feet like fledgling birds. Then, at thirteen, they suddenly flew away—out of her reach, yet constantly hovering around him to ask about everything "under the sun." She was frustrated; she said in this era, you can get information with the push of a button, so why bother asking a fossil like him?
He smiled, a toothless but benevolent grin:
“You’re really something. They ask me because they want to hear the love and meaning filtered through decades, not dry facts from a machine. And don’t worry about them being lonely. If they are happy, that’s enough. Aren’t we being too greedy, forcing them to repeat the old song of filial piety like you and I did?”
She gave a playful huff: “Fine, you’re always the best. No need to brag. So, in the end, are you happy with that new ‘old friend’ of yours?”
The wind glanced across the hill; the trees drooped their leaves as if sharing his feelings. He sipped more wine, munching on a tangerine segment:
“It’s joyful, old lady. Haha. But it’s a different kind of joy. it’s the warmth of two lonely souls leaning on each other, not the fiery passion of when you and I dragged each other through those hard times.”
He suddenly remembered when she was still alive; they used to talk about death as if discussing a distant vacation.
She had said: “When you turn a hundred, I’ll keep you by my side, bury you behind the house amidst the mountain mist and cold forest, so you won’t go anywhere.”
He had replied: “When you turn a hundred, I’ll take you to the high hill, plant a great tree so you can sit beneath its canopy and watch the dawn to your heart’s content.”
Now, he had fulfilled that promise. She sat beneath the canopy, and he sat beside her, amidst the sacred threshold of the seasons.
The sky at this moment became a study in contrasts: behind him was the darkness of the past receding; before him was the dawn of a new year beginning to wake. Their children, though far away, still called from across the distance to check in. They had their own paths, and he was proud he hadn't "locked" them in the box of old expectations.
The air grew colder; he shivered slightly. In the misty dream, he saw her reach out, about to scold him: “It’s cold, please put on your coat! How old are you, and yet you still make me worry so much?”
He smiled, an uncanny warmth spreading through him. This was the happiness of the elderly—not gaining more things, but letting go of burdens to feel as light as a drifting cloud.
He stood up, brushing the dust off his trousers, looking at the grave one last time before heading down the mountain.
“I’m going home now. I shouldn’t keep ‘that young one’ waiting for dinner. I’ll come up and tell you more stories next year.”
The wind blew a parting rhythm; the trees rustled like a goodbye. He walked away, his thin silhouette fading into the year-end mist, but his heart was truly warmed by the late love of the young woman and the eternal grace of the old wife beneath the green grass.
The wars, the losses, and the bullets in the soul finally vanished, making way for a new spring taking deep root in the forgiving motherland.
