[Book] Nguyễn Chí Thanh Góc Nhìn từ Hậu Thế - Bùi Chí Trung và nhóm tác giả

• “Lịch sử không chỉ là những gì đã qua, lịch sử là những gì chúng ta mang theo trong tim để bước tới tương lai.”

Sài Gòn những ngày Mậu Thân năm ấy—không còn là phố thị hoa lệ của những tà áo dài hay tiếng nhạc phòng trà. Thay vào đó là khói lửa ngùn ngụt bốc lên từ những dãy nhà ở Chợ Lớn, tiếng súng nổ ran xé toạc sự tĩnh mịch của đêm giao thừa, và dòng người dắt díu nhau chạy loạn qua những cây cầu loang lổ vết đạn. Thành phố khi ấy như một sinh thể bị thương, quằn quại giữa những lằn ranh tử sinh của cuộc chiến đô thị khốc liệt.

Lẽ ra cuộc binh lửa Mậu Thân năm ấy đã có thể mang đến một kết cục bớt tang thương hơn cho những phận người vô định. Trong bóng chiều nhập nhoạng của ký ức, nó ngồi lặng người như đang tua lại một thước phim cũ: hình ảnh của "người tình tóc bạc" khi mái đầu vẫn còn xanh mướt xuân thì, tay ẵm chặt đứa con thơ, băng mình chạy thoát khỏi những cơn bão bom rát mặt và khói lửa mịt mù. Hình bóng ấy, nhỏ bé và kiên cường, hiện lên giữa thực tại tàn khốc như một phân cảnh trong phim "Mưa Đỏ"—lộng lẫy một cách bi tráng trên màn ảnh cuộc đời mà bà đã từng đi qua.

Bà—người tình tóc bạc, người phụ nữ của nhiều năm xa xứ tìm về, lặng người, ôm rồi bật khóc một người chị đã cách trở bao năm. Bà kể về một thời lửa khói, kể về dòng sông nhuộm sắc đỏ từ máu người chảy, ôm con chạy giữa hai làn đạn đó. "Anh còn nhớ không?"—Câu hỏi day dứt ấy như vọng về từ quá khứ, là minh chứng cho nỗi đau dai dẳng của những người sống sót. Cuốn sách này, cũng như câu chuyện của họ, là sự đối diện với nỗi mất mát mà chiến tranh để lại.

"Nguyễn Chí Thanh - Góc nhìn từ hậu thế" không đơn thuần là một cuốn tiểu sử quân sự khô khan; nó là một nỗ lực phục dựng chân dung một con người vĩ đại từ những mảnh ghép ký ức của những người ở lại. Qua góc nhìn của hậu thế—những nhà khoa học, những người đồng đội và cả những người con—Đại tướng Nguyễn Chí Thanh hiện lên không chỉ là một chiến lược gia lỗi lạc mà còn là một tâm hồn nhân văn, một người truyền lửa cho cả một dân tộc trong những giờ khắc ngặt nghèo nhất.

Một phần giá trị của cuốn sách là nhắc lại phong trào "Gió Đại Phong"—nơi Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã trực tiếp xuống đồng, thấu hiểu nỗi khổ của người nông dân để cải tổ nông nghiệp. Tác giả chỉ ra rằng, sức mạnh của quân đội trong mắt Nguyễn Chí Thanh không bắt đầu từ súng đạn, mà bắt đầu từ cái bụng no và niềm tin của người dân.

• “Ông không tin vào những báo cáo bóng bẩy trên giấy tờ. Ông tin vào luống đất, vào mồ hôi của người dân. Với ông, làm chính trị hay làm quân sự, nếu tách rời khỏi đời sống của quần chúng, thì chỉ là những lý thuyết suông.”

Cuốn sách mổ xẻ vai trò của Đại tướng tại chiến trường miền Nam (B2). Giữa lúc nhiều người còn e ngại về sức mạnh của quân đội Mỹ, Nguyễn Chí Thanh đã đưa ra những nhận định táo bạo và cách đánh đầy sáng tạo. "Nắm thắt lưng địch mà đánh" không chỉ là chiến thuật, mà là biểu tượng của sự can trường, biến nỗi sợ hãi thành hành động—một triết lý mà sau này ta thấy lặp lại trong cuốn “Dám thất bại” hay “Tăng trưởng phi tuyến tính”.

• “Trong chiến tranh, điều đáng sợ nhất không phải là hỏa lực của đối phương, mà là sự dao động trong ý chí của chính mình. Phải đánh để tìm ra cách đánh, phải đối diện để vượt qua nỗi sợ.”

PGS.TS Bùi Chí Trung và nhóm tác giả đã khéo léo sử dụng các kỹ thuật báo chí và nghiên cứu hiện đại để "đối thoại" với quá khứ. Cuốn sách khẳng định: Đại tướng Nguyễn Chí Thanh là một nhân vật mang tầm vóc thời đại, người đã đặt nền móng cho tư duy chính trị trong quân đội.

Sự hy sinh đột ngột của ông vào năm 1967 là một mất mát không thể bù đắp, nhưng như cuốn sách gợi mở, tinh thần của ông vẫn sống mãi trong những thế hệ kế cận. Đó là lý do tại sao tướng Nguyễn Chí Vinh lại chọn con đường tình báo chiến lược và ngoại giao quốc phòng—một sự tiếp nối tinh tế và hiện đại từ di sản của cha mình.

• “Người anh hùng không mất đi khi họ nằm xuống, họ chỉ thực sự mất đi khi bị hậu thế lãng quên. Nguyễn Chí Thanh vẫn ở đó, trong những bài học về lòng trung thành và khát vọng hòa bình.”

"Nguyễn Chí Thanh - Góc nhìn từ hậu thế" là một cuốn sách cần thiết để kết nối những đứt gãy của ký ức. Nó nhắc chúng ta rằng, hòa bình hôm nay được xây dựng từ những bộ óc chiến lược và những trái tim nồng cháy của một thế hệ không biết đến sợ hãi.

Nó gấp sách lại, nghĩ về những gã trí thức ở "ngã ba đường lịch sử" mà mình từng viết, và cảm thấy may mắn vì lịch sử Việt Nam đã có những người như Nguyễn Chí Thanh để định hướng cho những bước đi của dân tộc. Hãy đọc để hiểu rằng, để có một "Hành trình vì hòa bình" rực rỡ, đã từng có một "Hành trình vì độc lập" bi tráng đến thế.

***

“History is not just what has passed; history is what we carry in our hearts to step into the future.”

Saigon in those days of the Tet Offensive—it was no longer the glamorous city of elegant áo dài or tea-room melodies. Instead, thick smoke billowed from rows of houses in Cho Lon, the staccato of gunfire tore through the silence of New Year's Eve, and streams of people huddled together, fleeing across bridges scarred by bullet marks. The city then was like a wounded creature, writhing between the thin lines of life and death in a fierce urban battle.

Perhaps that Tet Offensive could have brought a less tragic end to those drifting souls. In the twilight of memory, he sits in silence as if replaying an old film: the image of the "silver-haired lover" when her head was still lush with the green of youth, tightly clutching her young child, racing to escape the stinging storms of bombs and suffocating smoke. That silhouette, small yet resilient, emerged amidst the brutal reality like a scene from the movie Mưa Đỏ (Red Rain)—magnificent in its tragic grandeur on the screen of the life she once traversed.

She—the silver-haired lover, the woman who returned after many years abroad—stood silently, then embraced and wept with a sister separated for years. She spoke of a time of fire and smoke, spoke of the river stained red with human blood, carrying her child while running between two lines of fire. "Do you remember?"—That haunting question seems to echo from the past, a testament to the enduring pain of the survivors. This book, like their story, is a confrontation with the loss that war leaves behind.

• “History is not only what has passed; history is what we carry in our hearts to step into the future.”

"Nguyễn Chí Thanh - Perspectives from Posterity" is more than just a dry military biography; it is an effort to reconstruct the portrait of a great man from the memory fragments of those left behind. Through the eyes of posterity—scientists, comrades, and even his children—General Nguyễn Chí Thanh emerges not only as a brilliant strategist but also as a deeply human soul, a man who ignited the spirit of an entire nation during its most desperate hours.

A significant part of the book's value lies in recalling the "Gió Đại Phong" (Dai Phong Wind) movement—where General Nguyễn Chí Thanh went directly to the fields, understanding the hardships of farmers to reform agriculture. The authors point out that, in Nguyễn Chí Thanh's eyes, the strength of the military did not begin with bullets and guns, but with full stomachs and the people's trust.

• “He did not believe in glossy reports on paper. He believed in the furrows of the earth, in the sweat of the people. To him, whether doing politics or military work, if separated from the lives of the masses, it was merely empty theory.”

The book dissects the General's role in the Southern battlefield (B2). Amidst a time when many were wary of the U.S. military's power, Nguyễn Chí Thanh offered bold insights and creative fighting methods. "Nắm thắt lưng địch mà đánh" (Grab the enemy by the belt to fight) was not just a tactic; it was a symbol of fortitude, turning fear into action—a philosophy later seen repeated in works like Dare to Fail or Non-linear Growth.

• “In war, the most frightening thing is not the opponent's firepower, but the hesitation in one's own will. One must fight to find the way to fight, one must face the fear to overcome it.”

PGS.TS Bùi Chí Trung and the authors skillfully use journalistic techniques and modern research to "dialogue" with the past. The book affirms that General Nguyễn Chí Thanh was a figure of era-defining stature, one who laid the foundation for political thinking within the military.

His sudden sacrifice in 1967 was an irreparable loss, but as the book suggests, his spirit lives on in the succeeding generations. This is why General Nguyễn Chí Vinh chose the path of strategic intelligence and defense diplomacy—a subtle and modern continuation of his father's legacy.

• “A hero does not vanish when they fall; they only truly vanish when forgotten by posterity. Nguyễn Chí Thanh is still there, in the lessons of loyalty and the aspiration for peace.”

"Nguyễn Chí Thanh - Perspectives from Posterity" is an essential book to connect the fractured fragments of memory. It reminds us that today's peace was built by the strategic minds and burning hearts of a generation that knew no fear.

Closing the book, one thinks of the intellectuals at the "crossroads of history" previously written about, feeling fortunate that Vietnamese history had individuals like Nguyễn Chí Thanh to guide the nation's steps. Read this to understand that for a brilliant "Journey for Peace" to exist, there was once such a tragic and heroic "Journey for Independence."