[Sách] Bội ước [Ta Promesse] - Camille Laurens

 

"Chúng ta thường yêu cái ý niệm về một người hơn là chính con người họ. Và khi cái ý niệm đó sụp đổ, chúng ta gọi đó là sự phản bội, trong khi thực chất đó là sự tỉnh thức muộn màng."

Nó lật mở những trang sách của Camille Laurens vào một chiều Sài Gòn hanh nắng, cái nắng chói chang như thể khiến con người ta hoang mang khi đông tàn nhanh vậy. 

Là một tác phẩm kén người đọc. Một tác phẩm kén người đọc như cách người ta kén chọn việc phải đối diện với những sự thật trần trụi nhất của lòng mình. Laurens không ở đây để kể cho nó nghe một câu chuyện tình bình dị với những đóa hoa hồng hay những buổi chiều tà lãng mạn; bà ở đây để phơi bày một cuộc "bội ước" tàn khốc. 

Đó không chỉ là sự bội ước trong những lời thề thốt chót lưỡi đầu môi giữa người với người, mà đau đớn hơn, đó là sự bội ước của chính ký ức—thứ mà ta vẫn hằng tin tưởng để bấu víu vào khi thực tại quá đổi rối ren.

Đọc "Bội ước", nó như chạm tay vào những lát cắt rướm máu của cuộc đời tác giả. Một sự hiện diện đầy mong manh, uất ức và đôi khi là tuyệt vọng trước những nghiệt ngã của số phận ập đến đời bà. Nhưng kỳ lạ thay, chính trong cái tận cùng của sự tuyệt vọng ấy, văn chương lại thắp lên cho bà một tia hy vọng le lói, để bà tiếp tục sống, tiếp tục uất ức và tiếp tục mong manh một cách đầy kiêu hãnh.

Camille Laurens (sinh năm 1957) hiện lên như một đại diện ưu tú nhất của dòng văn học Autofiction (Tự truyện hư cấu) tại Pháp. Với bà, viết không phải là một hình thức giải trí xa xỉ; viết là một hành vi để sống sót. Cuộc đời bà là một chuỗi những sự hiện diện đầy đau đớn, từ cái chết lặng câm của đứa con trai sơ sinh đến những cuộc đổ vỡ tình cảm tan nát thành trăm mảnh. 

Laurens phơi mình ra trước bàn dân thiên hạ. Nhân vật chính vùng vẫy trong những mảnh vỡ của một tình yêu đã chết và sự ra đi của một đứa trẻ. Đó là một đau đớn đến tột cùng, nơi nhân vật không thể thoát khỏi cái bóng của quá khứ.

Với Camille Laurens, "Bội ước" không chỉ đơn thuần là việc ai đó quên đi một lời thề. Đó là một sự đứt gãy của niềm tin cơ bản vào thế giới.

"Lời hứa của anh là một hòn đảo, nhưng khi thủy triều dâng lên, tôi nhận ra đó chỉ là một nắm cát đang tan rã dưới chân mình."

Trong Bội ước, ngôn từ vừa là công cụ để yêu thương, vừa là vũ khí để hành hạ. Nhân vật tự đối thoại với chính mình, cố gắng tìm kiếm một sự thật giữa muôn vàn những lời nói dối, để rồi nhận ra rằng đôi khi, chúng ta phản bội chính mình trước khi bị người khác phản bội.

Laurens vạch trần rằng chúng ta thường bội ước với chính quá khứ của mình. Chúng ta tô hồng hoặc bóp méo nó để có thể chịu đựng được hiện tại.

"Sống mặn mòi và rối rắm không đáng sợ, đáng sợ là khi chúng ta bội ước với những trải nghiệm mặn mòi đó bằng cách giả vờ rằng mình vẫn ổn, trong khi tâm hồn đã rạn nứt từ lâu."

Có những lời hứa được dựng lên như một mê cung, nhốt người ta vào đó suốt cả một đời người, khiến "chim trời lại chẳng được tự do" chỉ vì trót tin vào một âm thanh đẹp đẽ.

Với Laurens, viết chính là một nghi lễ để tồn tại. 

"Tôi viết để đòi lại những gì đã bị tước đoạt, để biến sự bội ước thành một tác phẩm, nơi nỗi đau được định hình và cái đẹp được tái sinh."

Nó nhìn thấy sự giao thoa giữa bác sĩ Perry và Laurens: một người chữa lành bằng khoa học và trái tim, một người chữa lành bằng sự tàn nhẫn của ngòi bút. Cả hai đều đi tìm sự "hiện diện" của sự thật giữa những đổ nát của niềm tin.

"Bội ước" nhắc nhở nó rằng: Sự chân thật với chính mình là lời hứa quan trọng nhất. Giữa thế giới rầm rầm những lời thề thốt đầu môi, hãy học cách giữ lấy một khoảng lặng tỉnh thức, để không bị cuốn trôi bởi những "thuật toán" của cảm xúc giả tạo

***

"We often love the idea of a person more than the person themselves. And when that idea collapses, we call it betrayal, while in reality, it is a belated awakening."

It (the character) flipped open the pages of Camille Laurens on a sun-drenched Saigon afternoon, a brightness that somehow leaves one bewildered as winter fades too quickly.

This is a work for a selective reader—selective in the way one chooses to confront the naked truths of one's own heart. Laurens is not here to tell a simple love story of roses or romantic dusks; she is here to expose a brutal "betrayal." It is not merely a betrayal of fleeting promises made between people, but more painfully, it is the betrayal of memory itself—the very thing we desperately cling to when reality becomes too chaotic.

Reading "Betrayal," it felt as though one's hand was touching the bloodied incisions of the author’s life. A presence filled with fragility, resentment, and at times, despair before the cruelties of fate that crashed upon her. Yet strangely, at the very end of that despair, literature kindled a flickering flame of hope, allowing her to continue living, to continue being resentful, and to continue being fragile in a most dignified way.

Camille Laurens (born 1957) emerges as a preeminent representative of the Autofiction genre in France. For her, writing is not a luxury of entertainment; it is an act of survival. Her life has been a series of painful presences, from the silent death of her newborn son to the shattering of heart-wrenching relationships.

Laurens exposes herself before the world. The protagonist struggles amidst the shards of a dead love and the loss of a child. It is an ultimate agony where the character cannot escape the shadow of the past. To Camille Laurens, "Betrayal" is not simply someone forgetting a vow; it is a fracture of fundamental trust in the world.

"Your promise was an island, but as the tide rose, I realized it was only a handful of sand disintegrating beneath my feet."

In "Betrayal," language is both a tool for love and a weapon for torment. The character dialogues with herself, searching for a single truth amidst a multitude of lies, only to realize that sometimes, we betray ourselves long before others betray us. Laurens uncovers how we often betray our own past, gilding or distorting it just to endure the present.

"Living a life that is salty and entangled is not frightening; what is truly frightening is when we betray those salty experiences by pretending we are fine, while the soul has been fractured for a long time."

There are promises built like labyrinths, imprisoning a person for a lifetime, making it so that "a bird of the sky is denied its freedom" simply for having believed in a beautiful sound. For Laurens, writing is a ritual of existence.

"I write to reclaim what was snatched away, to transform betrayal into a work of art, where pain is shaped and beauty is reborn."

It sees the intersection between Dr. Perry and Laurens: one heals through science and the heart, the other heals through the cruelty of the pen. Both search for the "presence" of truth amidst the ruins of faith.

"Betrayal" serves as a reminder: being honest with oneself is the most important promise of all. Amidst a world roaring with lip-service vows, learn to hold onto a moment of mindful stillness, so as not to be swept away by the "algorithms" of artificial emotions.