Chiến Phan

Thứ Sáu, 4 tháng 4, 2025

[Story] Nơi ta thuộc về...An Di


Chiều tàn. Cánh cửa từ khẽ kêu khi ông An đẩy vào. Vẫn vậy. Căn chung cư nhỏ là cả một trong những niềm tự hào của riêng ông, tài sản mà ông đã phấn đấu và tích lũy từ đồng tiền tự mình kiếm được cho một tổ ấm dựng xây trong suốt hàng mấy chục năm trời, nhưng hôm nay, trong ông, nó dường như rộng hơn. Hay là do lòng ông đang trống trải? Lãng.

Cánh cửa tự khép lại sau lưng ông, phát ra một tiếng “cạch” mềm như tiếng thở ra sau một ngày dài – không có tiếng va chạm, chỉ là một cái kết êm ái đến lạ.

Ông An đóng cánh cửa gỗ sau lưng, một âm thanh khe khẽ vang lên trong căn nhà cũ. Hôm nay là ngày cuối cùng ông đi làm. Không còn những bản báo cáo, những cuộc họp triền miên, không còn ánh mắt cấp trên nhìn xuống hay lời dặn dò của đồng nghiệp trẻ. Mọi thứ dừng lại như một cuốn phim đã chạy hết cuộn băng.

Bỏ chiếc cặp da cũ kỹ xuống bàn, ông An thở dài. Vậy là hết. Hơn bốn mươi năm gắn bó với công việc, sáng đi tối về, quẩn quanh với những kế hoạch, những con số. Giờ thì hết.

Bà Di đang ngồi trên chiếc ghế nhỏ cạnh cửa sổ, ánh đèn vàng hắt lên mái tóc đã điểm sợi bạc. Bà ngước nhìn An, ánh mắt dịu dàng nhưng không giấu được một thoáng chua xót, như thể muốn hỏi: "Vậy là hết một chặng đường rồi... cảm giác thế nào hả ông?"

Đãng. Bà Di, vợ ông, mở đôi mắt kéo dài vết chân chim, mỉm cười:

  • Về rồi đấy à? Hôm nay ăn gì để tôi nấu?

Ông An không trả lời ngay. An buông người xuống chiếc ghế đối diện, chậm rãi tháo đôi giày cũ. Ông không trả lời ngay. Ông nghe được hơi thở mình phập phồng trong lồng ngực, con tim đang làm công việc của riêng mình. Nhẹ. Chậm. Ông ngồi xuống chiếc ghế quen thuộc, mắt lơ đãng nhìn lên chiếc đồng hồ treo tường. 

  • Gì cũng được.


Bà Di im lặng một lúc, rồi chậm rãi đứng dậy, rót cho ông ly trà nóng. "Vậy giờ ông định làm gì?"

Ông An đón lấy ly trà, bàn tay ông khẽ run. Ông nhận ra làn khói của ly đang tỏa ra, bây lên vào không trung. Tan biến. Hương tỏa ra của đọt trà đã qua nhiều sương gió, từ bàn tay ngắt đọt, vừa nhẹ vừa ngọt, lấm tấm mồ hôi, ướp nắng quá tay trước khi vào vật lộn với guồng quay của mấy chiếc máy đảo tới đảo lui, lôi ra và đóng vào để giờ còn lại chút hương thơm này. 

Bà Di bước ra, lau tay vào chiếc tạp dề cũ:

  • Sao vậy? Nghỉ hưu rồi mà trông ông vẫn căng thẳng thế?

Ông An bật cười, nhưng giọng nghe thật lạc lõng:

  • "Lạ lắm bà ạ. Nhẹ nhõm... mà cũng không hẳn là nhẹ nhõm. Như kiểu mình vừa thả một gánh nặng xuống, nhưng lại chợt nhận ra chẳng còn gì để gánh nữa. Tôi vừa chính thức bước ra khỏi cuộc đời làm việc, vậy mà… chẳng thấy nhẹ nhõm chút nào.”



Bà Di kéo ghế ngồi xuống đối diện ông:

  • Thì cũng phải quen dần chứ. Từ mai không phải chạy đua với thời gian, không bị ai gọi điện hối thúc nữa. Thích làm gì thì làm, thích ngủ thì ngủ.

Ông An khẽ gật đầu, nhưng rồi bất giác thở dài:

  • Di à, bà có bao giờ nghĩ… tất cả những gì mình cố gắng suốt đời này có đúng không?

Bà Di ngạc nhiên:

  • Sao lại hỏi vậy?

Ông An im lặng một lúc, rồi chậm rãi:

  • Từ nhỏ, tôi đã nghe người ta bảo học giỏi thì sẽ thành công. Tôi lao vào học, kiếm một suất đi Liên Xô, học tập ở nước ngoài, rồi lại lao vào làm. Cứ tưởng có công việc tốt, có nhà cửa, có tiền là đủ. Nhưng giờ nhìn lại…

Ông ngước mắt nhìn vợ, giọng trầm xuống:

  • Con mình… nhỏ cả theo ngành tôi chọn, nhưng nó có hạnh phúc không? Con út tự chọn một ngành, giờ vẫn loay hoay ở trời Tây. Cả đời tôi dạy con phải cố gắng, nhưng hóa ra, tôi chỉ bắt chúng nó đi lại con đường của mình. Một con đường mà giờ tôi thấy… chẳng là gì cả.

Bà Di lặng người, ngồi sang cạnh ông, đầu bà tựa trên vai ông, tay bà vuốt thẳng chiếc tạp dề. Một lúc sau, bà nhẹ nhàng:

  • "Nhưng cũng đâu thể trách ông. Mình là cha mẹ, chỉ muốn con cái có cuộc sống tốt hơn thôi….Giờ. Ông nghĩ vậy vì bây giờ ông buông bỏ tất cả, nên mới nhìn lại được. Còn khi đang trong guồng quay, ai mà biết đúng hay sai?”

Ông An bật cười khan:

  • "Phải, tôi từng nghĩ vậy. Nhưng tôi chưa bao giờ hỏ chúngi nó, chưa từng nhìn vào mắt chúng nó để biết nó muốn gì. Và bây giờ... khi đám trẻ đi xa ở phương trời Tây đó, gọi điện cũng ít, tôi không biết chúng nó có đang hạnh phúc không? "

  • Đúng. Chỉ khi buông bỏ, tôi mới thấy rõ. Nhưng có ích gì nữa đâu? Cả đời tôi chạy theo một giấc mơ, để rồi đến cuối cùng, nhận ra đó chỉ là một giấc mơ sai lầm. Giờ thì tôi có gì? Một công việc đã kết thúc, những đứa con lạc lõng, và một cuộc đời chẳng còn ý nghĩa gì. Tất cả đều sai hết.


Di khẽ thở dài. "Cuộc đời ai mà không có tiếc nuối hả ông? Ai cũng có những lúc lạc lối. Nhưng quan trọng là bây giờ mình còn thời gian. Có thể muộn, nhưng không phải là không thể thay đổi."

An nhìn vợ, đôi mắt đã hằn những nếp nhăn theo năm tháng. Họ đã đi cùng nhau suốt bao nhiêu năm, từ ngày còn trẻ, qua những mùa mưa nắng. Ông chợt nhớ lại những buổi tối bà ngồi khâu áo cho con, những ngày bà cặm cụi nấu bữa cơm đơn sơ mà ấm cúng. Ông đã quá mải mê với công việc, với những mục tiêu xa xôi, mà quên mất rằng hạnh phúc vốn dĩ chỉ nằm ngay đây, trong căn nhà nhỏ này.

Bà Di đặt tay mình, đan từng ngón tay của mình với ngón tay của ông, bà giơ lên ngang tầm mắt, giọng chậm rãi mà chắc chắn:

  • Ông có tôi.

Ông An ngẩng lên, bắt gặp ánh mắt của vợ. Bao năm qua, bà vẫn luôn ở đó. Lặng lẽ. Kiên nhẫn.

Bà tiếp tục:

  • Ông nói "chẳng còn gì", nhưng ông vẫn còn tôi, còn gia đình này. Có thể con mình chưa tìm được lối đi đúng, nhưng ít nhất, nó biết vẫn còn cha mẹ để trở về. Và hơn nữa, bây giờ vẫn chưa phải là quá muộn để thay đổi.

Ông An im lặng. Bỗng nhiên, ông nhớ lại những ngày đầu tiên khi mới quen bà. Những năm tháng thanh xuân tươi đẹp, những buổi chiều ngồi bên nhau mơ về tương lai. Khi đó, ông chưa có gì trong tay, nhưng lại cảm thấy giàu có hơn bây giờ rất nhiều. Chẳng hiểu có phải giây phút đó đã gắn bó với ông về khoảng trời thơ mộng đẹp, nên cứ mỗi dịp có cơ hội cầm micro lên là ông chọn những ca từ của Bắc Sơn “còn thương rau đắng mọc sau hè” 

Ông đưa tay nắm lấy bàn tay bà Di. Một cái nắm tay đã lâu lắm rồi.

  • Bà nói đúng. Giờ tôi mới hiểu, điều quan trọng nhất không phải là thành công, mà là có ai đó để cùng mình bước qua mọi sai lầm.

Bà Di mỉm cười, nhẹ siết tay ông.

Ngoài kia, trời vừa tắt nắng, nhưng đèn trong nhà vẫn sáng. Và trong lòng ông, một chút ánh sáng cũng vừa le lói trở lại.

Ông nhìn ánh sáng xuyên qua bàn tay mình, đập vào mắt ông. Hư ảo. Mọi thứ xung quanh biến mất, căn nhà biến mất, bà Di biết mất, ký ức cũng vụt bay đi mất. Tất cả chỉ còn lại một thứ duy nhất. Trống rỗng. Trống đến hoang liêu, cô tích, rỗng như vực không đáy. Trống rỗng như vốn là.

***

Dusk.

The soft hum of the automatic door lock whispered as Mr. An pushed it open. Still the same.

The small apartment, once a source of quiet pride—his own little legacy built from decades of striving and saving—somehow felt more spacious today. Or was it his heart that had grown emptier?

Lãng.

The door clicked shut behind him, a gentle thud like a long sigh after a weary day—not a clash, but a strangely tender conclusion.

Mr. An closed the wooden door behind him, the soft sound echoing faintly through the old home. Today marked his last day at work. No more reports. No more endless meetings. No more glances from superiors or well-meaning reminders from younger colleagues.

Everything had stopped, like a reel of film reaching the end of its spool.

He set down his worn leather briefcase and sighed.

So this is it.

More than forty years of clocking in and out, entangled in plans and numbers. And now—it was all over.

Mrs. Di was sitting in her usual spot by the window, the amber light from the lamp catching the silver strands in her hair. She looked up at him—eyes gentle, but tinged with a hint of sorrow, as if silently asking:

So it’s really over... how does it feel, dear?

Đãng.

Mrs. Di, his wife, opened her eyes framed by crow's feet, and smiled.

“You're home. What do you feel like eating today? I’ll cook.”

Mr. An didn’t answer immediately. He slumped into the chair across from her and slowly removed his old shoes. His breath rose and fell in his chest; his heart went about its work quietly. Soft. Slow.

He sat down in his familiar seat, gaze drifting to the clock on the wall.

“Anything is fine.”

Mrs. Di was silent for a while, then got up and poured him a cup of hot tea.

“So... what do you plan to do now?”

He accepted the tea, his hands slightly trembling.

The rising steam drifted into the air—disappearing.

The fragrance of the tea leaf, weathered by wind and dew, carried with it a story of toil and time—plucked by hand, sun-dried, tossed and turned by mechanical arms, and now… just this scent remained.

Mrs. Di returned, wiping her hands on her old apron.

“Why so tense? You’ve retired. Shouldn’t you be more relaxed?”

Mr. An let out a dry laugh, sounding oddly lost.

“It’s strange. A relief... but not really. It’s like setting down a burden and suddenly realizing—there’s nothing left to carry. I’ve officially stepped out of working life, but... it doesn’t feel freeing.”

Mrs. Di pulled out a chair and sat across from him.

“You’ll get used to it. No more racing against time, no more phones ringing. You can do whatever you want now. Sleep in if you like.”

Mr. An nodded slightly, then sighed again.

“Di… have you ever wondered... whether everything we worked so hard for was truly the right path?”

She looked surprised.

“Why do you say that?”

He was silent for a moment, then spoke slowly.

“Ever since I was a kid, they said good grades meant success. I studied like crazy, got a scholarship to the Soviet Union, worked abroad, and then poured myself into my career.

I thought a stable job, a house, and money—that would be enough. But now…”

He looked at his wife, voice growing low.

“Our kids... followed in my footsteps, but are they happy? The youngest chose a different path, but she’s still struggling overseas. I spent a lifetime telling them to strive harder, but all I did was make them walk the same road I took.

And now, I see… maybe it wasn’t a path worth following.”

Mrs. Di sat quietly for a moment, then moved closer, resting her head on his shoulder and smoothing out her apron.

Eventually, she whispered:

“You did what any parent would. We just wanted our kids to have a better life.

Now that you've stepped off the hamster wheel, you’re finally able to reflect. But while you're caught in the spin of it all… how could you know what’s right or wrong?”

Mr. An gave a dry chuckle.

“Maybe so. But I never really asked them what they wanted. I never looked into their eyes to see their dreams. And now… they’re all far away, calling home less and less. I don’t even know if they’re happy.”

Yes, only now, after letting go, do I see things clearly.

But what’s the point?

I’ve chased a dream my whole life, only to realize it was the wrong one. And now? I have nothing. A job that’s over. Children adrift. A life… that feels empty. All of it, a mistake.”

Mrs. Di exhaled softly.

“Who doesn’t have regrets? We all get lost sometimes. What matters now is—we still have time. It may be late, but it’s not too late to change.”

Mr. An looked at her, seeing the lines time had etched into her face.

They had walked through so many seasons together. He remembered the nights she sewed clothes for their children, the simple, warm meals she lovingly prepared.

He had been so focused on work, on lofty goals, that he forgot—happiness had always been right here, in this little home.

Mrs. Di reached over, intertwined her fingers with his, and held them up to the light. Her voice was slow, but steady:

“You still have me.”

Mr. An looked up and met her gaze.

All these years, she had always been there. Quiet. Steady.

She continued:

“You say there’s nothing left. But you still have me. You still have this family.

Maybe our kids haven’t found their way yet, but at least they know they have parents to come home to.

And more importantly… it’s not too late to make it right.”

Mr. An was quiet.

He suddenly remembered their younger days—dreaming together of the future with nothing in hand, but hearts full of hope.

Back then, he felt richer than he ever did now.

Perhaps that’s why he always sang Bắc Sơn’s song, “Còn thương rau đắng mọc sau hè”, whenever he had the mic.

He reached out and held her hand. A touch long overdue.

“You’re right,” he said.

“Success means nothing if you don’t have someone to walk through your failures with.”

Mrs. Di smiled, gently squeezing his hand.

Outside, the sun had gone down. But the lights inside remained warm.

And within him, a soft light began to flicker back to life.

He looked at the light filtering through his fingers, striking his eyes.

Illusory.

Everything else vanished—the apartment, Mrs. Di, the memories.

Only one thing remained:

Emptiness.

Vast, desolate, echoing like a bottomless void.

Emptiness—just as it had always been.


Thứ Ba, 1 tháng 4, 2025

[Sách] Lịch sử cơ đốc giáo Việt Nam - Trịnh Vĩnh Thường


 "Lịch sử không chỉ là những sự kiện đã qua, mà còn là ánh sáng soi đường cho tương lai."

Một quyển sách bị chia tách. Đó là cảm giác của bản thân khi đọc; như thể một bức tranh lớn đã bị cắt một mãng lớn của hành trình đạo Thiên Chúa du nhập vào Châu Á; theo chân con đường thuộc địa, được khởi lên về việc khám phá thế giới đầy cao đẹp, chỉ còn vỏn vẹn lại vài trang ở gần cuối sách để nói về hành trình này.

Cuốn sách "Lịch sử Cơ Đốc Giáo Việt Nam" của Trịnh Vĩnh Thường không chỉ là một khảo cứu công phu về sự hình thành và phát triển của Cơ Đốc Giáo tại Việt Nam, mà còn là một bức tranh sống động về sự hòa nhập, đấu tranh và phát triển của đức tin trong bối cảnh văn hóa, chính trị và xã hội Việt Nam qua nhiều thế kỷ.

"Đức tin không nảy nở trong môi trường dễ dàng, mà được tôi luyện qua thử thách."

Rạng rỡ đường truyền đạo, đằng sau là máu và nước mắt. Cơ Đốc Giáo đến Việt Nam vào thế kỷ XVI qua các nhà truyền giáo phương Tây, chủ yếu là các giáo sĩ Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Pháp. Họ mang theo không chỉ lời rao giảng về Chúa, mà còn cả những xung đột văn hóa, chính trị với triều đình phong kiến và tín ngưỡng truyền thống.

"Hạt giống đức tin được gieo xuống đất khô cằn, nhưng chính trong thử thách, nó vươn lên mạnh mẽ."

Một trong những điểm sáng của cuốn sách là cách Cơ Đốc Giáo hòa nhập vào văn hóa Việt Nam. Không giống như ở phương Tây, nơi Cơ Đốc Giáo có nền tảng vững chắc từ lâu đời, tại Việt Nam, tôn giáo này phải đối mặt với tam giáo truyền thống (Nho – Phật – Lão).

Nhưng thay vì xung đột, Cơ Đốc Giáo ở Việt Nam đã có sự điều chỉnh để tạo nên một phiên bản rất riêng, vừa giữ nguyên tinh thần Kinh Thánh, vừa tôn trọng bản sắc dân tộc.

"Đức tin không xóa bỏ bản sắc, mà làm phong phú thêm những gì đã có."

Những Nhân Vật Góp Phần Định Hình Lịch Sử

Bên cạnh các giáo sĩ phương Tây, cuốn sách cũng làm nổi bật vai trò của những tín đồ người Việt tiên phong, những người đã tiếp nhận đức tin và dấn thân vào hành trình truyền giáo trong chính cộng đồng mình.

🌿 Giám mục Pierre Lambert de la Motte – Người đặt nền móng cho hệ thống giáo hội tại Việt Nam.

🌿 Philiphê Bỉnh – Một linh mục Việt Nam đã ghi chép lại nhiều tài liệu quan trọng về giáo hội trong thời kỳ cấm đạo.

🌿 Các Thánh tử đạo Việt Nam – Những người sẵn sàng hy sinh mạng sống vì đức tin, để rồi sau này được phong thánh, trở thành biểu tượng của lòng trung kiên.

"Lịch sử không chỉ ghi danh những người chiến thắng, mà còn vinh danh những người giữ vững niềm tin."

Dù bạn là một tín hữu hay chỉ đơn thuần là người yêu lịch sử, "Lịch sử Cơ Đốc Giáo Việt Nam" vẫn sẽ mang đến cho bạn một cái nhìn sâu sắc về hành trình của đức tin giữa lòng dân tộc.

Cuốn sách không chỉ kể lại quá khứ mà còn gợi mở những suy nghĩ về vai trò của Cơ Đốc Giáo trong xã hội hiện đại. Đó là một tôn giáo đồng hành cùng dân tộc, không chỉ trong thử thách mà còn trong những đóng góp xây dựng đất nước.

"Đức tin không chỉ là lời nói, mà còn là hành động. Không chỉ là lịch sử, mà còn là hiện tại và tương lai."

***

"History is not merely a record of past events, but a guiding light for the future."

A fragmented book. That was the feeling I had while reading—it was as if a great painting had a significant portion cut out, omitting much of the journey of Christianity’s arrival in Asia. The grand narrative of exploration and colonization, which shaped this religious expansion, is reduced to just a few pages at the book’s end.

Trịnh Vĩnh Thường’s The History of Christianity in Vietnam is not merely a meticulous study of how Christianity was introduced and developed in Vietnam. It is a vivid portrayal of faith’s integration, struggles, and growth within the cultural, political, and social landscapes of Vietnam over centuries.

"Faith does not flourish in ease; it is forged through trials."

The Glorious Mission, the Blood and Tears Behind It

Christianity arrived in Vietnam in the 16th century through Western missionaries, primarily from Portugal, Spain, and France. They did not only bring the message of Christ but also cultural and political tensions with the feudal court and traditional beliefs.

"The seeds of faith were sown in barren land, yet through hardships, they grew strong."

One of the book’s most striking aspects is how Christianity adapted to Vietnamese culture. Unlike in the West, where Christianity had deep historical roots, in Vietnam, it had to coexist with the country’s long-standing religious traditions—Confucianism, Buddhism, and Taoism.

Rather than clashing, Christianity in Vietnam underwent transformations to create a unique version—one that remained faithful to the Bible while respecting national identity.

"Faith does not erase identity; it enriches what already exists."

The Figures Who Shaped History

Alongside Western missionaries, the book highlights Vietnamese pioneers who embraced Christianity and dedicated themselves to spreading the faith within their own communities.

🌿 Bishop Pierre Lambert de la Motte – The key figure in establishing the ecclesiastical system in Vietnam.

🌿 Philiphê Bỉnh – A Vietnamese priest who documented crucial records of the Church during the era of persecution.

🌿 The Vietnamese Martyrs – Those who sacrificed their lives for their faith, later canonized as saints and symbols of unwavering devotion.

"History does not only honor the victors but also those who remained steadfast in their faith."

A Book for Believers and History Enthusiasts Alike

Whether you are a Christian or simply a lover of history, The History of Christianity in Vietnam offers profound insights into the faith’s journey within the nation.

More than just recounting the past, the book invites reflection on Christianity’s role in modern society—not as a foreign influence but as a religion that has walked alongside the Vietnamese people, through both trials and contributions to the nation’s progress.

"Faith is not just words; it is action. It is not only history but also the present and the future."

Thứ Hai, 31 tháng 3, 2025

Nhật ký của cha - Merci - Kiếm tiền để làm gì? (Dad's diary - Merci - Why you want to make money?)


Kiếm tiền bằng cách nào? Thằng nhóc đã hỏi ông già. Sài Gòn vừa ở một Xuân tận, người người chuẩn bị cho một thanh minh.

Chuyện. Buổi tối sau bữa cơm, trong góc nhà nhỏ hẹp, ánh sáng trắng hắt lên bàn mặt đá với nhưng vân tạo hình ngẩu hứng, nơi ông già vẫn loay hoay với bản thảo dang dở của mình – "Ngược dòng để lớn", một bản thảo ông già phải tranh thủ vì có đứa nhóc hứng thú về một đề tài.

Thường. Hai đứa nhỏ hơn vẫn chơi đùa ríu rít, chẳng màng đến chuyện kiếm tiền. Nhưng ở góc kia, Merci – thằng nhóc mười hai tuổi, đã cao gần 1m6, chậm rãi lật giở những trang sách, đôi mắt lấp lánh sự say mê.

Tình cờ. Thằng nhóc vừa tìm thấy quyển sách này trong thư viện trường. Sau nhiều lần cố đọc các bản thảo của ông già nhưng không hiểu, mấy câu chuyện chẳng đầu chẳng cuối, chẳng tên chẳng tuổi, chỉ biết rằng đó là một nhân vật. Thế thôi.

 


Chú nhóc Merci quyết định tự mình khám phá. Sách viết rằng: "Người giàu bắt tiền làm việc cho mình". Câu nói ấy như một tia lửa lóe lên trong đầu Merci. Cậu ngẩng lên, ánh mắt sáng rỡ, nở một nụ cười lộ hết cả hàm răng trắng toát, quay sang trò chuyện với ông già: Quyển sách này viết giống như ba nói nè?  

Ông già dừng lại. Ngỡ ngàng. Thằng nhóc thật sự nghiêm túc về một đề tài, chứ không phải chỉ là gió thoảng mây trôi, nói đó rồi quên đó. 

Ông già hỏi: Con muốn kiếm tiền để làm gì?

Thằng nhóc trả lời ngay: Để con có thể tự lo cho bản thân, và có thể lo cho những người khác!

Ông già cười. Nụ cười như thể chân chim vừa nhún khỏi cành bay đi. 

Ông già hỏi: Vậy theo con tiền không phải là ông chủ?


Thằng nhóc lắc đầu, Ông già dựa lưng vào ghế, khoanh tay trầm ngâm: ”Tiền chỉ là một phương tiện. Nhưng nếu không biết cách dùng, con sẽ trở thành nô lệ của nó”

Ông già nghĩ về mỗi sớm tinh mơ, phóng xe đưa những đứa nhóc của mình đến trường, để rồi bắt đầu nhịp điệu của ngày, chui vào trong một chiếc hộp lớn, gõ phím, bàn luận cho đến hết ngày. 

Merci im lặng, nhíu mày suy nghĩ. Thằng nhóc nhớ lại những cuộc trò chuyện thoáng qua trong nhà. Những người lớn thường xuyên nói về chuyện kiếm tiền, tăng lương, lạm phát. Họ cứ mãi chạy theo đồng tiền, nhưng chẳng bao giờ có vẻ hài lòng.

  • Ba ơi, trong công ty ba, có nhiều người đòi tăng lương không?

  • Có chứ! - Ông già cười, nhấp một ngụm trà. - Rất nhiều. Ai cũng muốn lương cao hơn.

  • Vậy họ cũng là nô lệ của tiền sao?

Ông già im lặng một chút, rồi gật đầu, ông già cũng là một trong số đó:

  • Nếu họ chỉ kiếm tiền để chi tiêu, như thể tự thưởng cho mình sao những gì vất vả, rồi quay lại làm việc quần quật để tiếp tục kiếm tiền, thì đúng là vậy.

Merci nghĩ ngợi. Nếu làm việc chăm chỉ không đủ để giàu có, thì phải làm sao? Thằng nhóc mở lại quyển sách, đọc thêm một đoạn, rồi reo lên:

  • Đây này ba! Sách nói tiền phải tạo ra tiền. Vậy làm sao để bắt tiền làm việc cho mình?

Ông già bật cười:

  • Đó là một câu hỏi hay. Con có nhớ ba đã nói với con về ba bước trong quản lý tài chính không?

  • Kiếm tiền - giữ tiền - tạo ra tiền! - Merci trả lời ngay lập tức. Thằng nhóc từng nghe ông già nói về điều này khi ông già nghiên cứu quỹ đầu tư, bảo hiểm. Lan man. Lý do ông già nghiên cứu là khi nhận ra đám trẻ của gen Z ấy, cũng bắt đầu ngổn ngang lòng trước sự đào thải nhanh chóng và trẻ hóa của guồng máy công nghiệp và cuộc sống; sức ép về việc phải thành công, làm giàu sớm, qua một talk show “mở lòng” của chàng trai trẻ gác lại công việc để bước theo tiếng gọi của đất nước trong một ngày nhập ngũ. 

  • Đúng vậy. Kiếm tiền là bước đầu tiên. Nhưng nếu con chỉ kiếm mà không biết giữ, thì tiền sẽ trôi đi rất nhanh. Và nếu con chỉ giữ mà không biết cách làm nó sinh sôi, thì tiền mãi mãi chỉ là một con số trong ống heo của con mà thôi. 

Merci gật gù. Thằng nhóc nhớ những câu chuyện ông già kể về những người làm việc quần quật nhưng vẫn nghèo, và những người biết đầu tư dù kiếm ít nhưng vẫn giàu có. Đó không hẳn là lý thuyết, là một phần của lý thuyết. 

  • Vậy con có thể làm gì để kiếm tiền?

Ông già mỉm cười:

  • Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất. 

Thằng nhóc ngẩng người ra nhìn ông già. 

Ông già tiếp: Chẳng phải con thích nấu nướng và vẽ sao?  

Ông già hướng thằng nhóc tập trung vào những điều mình yêu thích và cũng là điểm mạnh của thằng nhóc lúc này. Nấu ăn và hội họa. Ánh mắt của Ông già bị hút vào hình ảnh thằng nhóc say sưa bên chiếc cọ ở mỗi đêm về; hay ở mỗi đầu sớm, tập trung vào trong mặt chảo, lòng nồi để bắt đầu cân đo, đong đếm những gia vị để cho kịp một món ăn vừa lòng. 

Merci chợt chững lại. Thằng nhóc nhớ những buổi tối mải mê làm bánh cùng em, không có thời gian đọc truyện tranh hay vẽ vời. Thằng nhóc thích kiếm tiền, nhưng cậu cũng thích hội họa. 

Lặng. Ông già không muốn trở thành một người chỉ chạy theo tiền bạc. Ông già muốn tập cho thằng nhóc của mình về yêu thương, đó là điều ông già may mắn được chia sẻ, cho đến tận giây phút này, ông già cũng phải đang thực tập với thằng nhóc của mình, để cố gắng đẩy thằng nhóc về phía trước, bầu trời còn rộng mở như thể "rồi mai đây con lớn, bay đi khắp mọi miền, con đừng quên con nhé, ba mẹ là quê hương"

Bầu trời ngoài kia vẫn rộng mở. Và Merci biết, thằng nhóc đang bước những bước đầu tiên trên hành trình hiểu về đồng tiền – và cả cuộc sống.

***

"How Do You Make Money?" The boy asked the old man.

Saigon had just passed the end of spring, and people were preparing for Thanh Minh.

A Story. After dinner, in the cramped little house, white light cast shadows on the stone table, its veins forming random patterns. The old man sat there, struggling with his unfinished manuscript—"Swimming Upstream to Grow". He had to make time for it because a certain boy was interested in the topic.

A Habit. The two younger children played and laughed, oblivious to money matters. But in a corner, Merci—the twelve-year-old boy, almost 1.6 meters tall—slowly flipped through the pages of a book, his eyes shining with fascination.

A Coincidence. The boy had just found this book in the school library. He had tried reading the old man’s drafts before, but they were just fragmented stories, without clear beginnings or endings, without names or dates—just a character, and that was it.

Merci decided to explore on his own. The book said: “The rich make money work for them.” That sentence sparked something in him. He looked up, grinning widely, revealing his bright white teeth.

“This book says the same thing you always tell me, Dad!”

The old man stopped, surprised. The boy was serious about a topic, not just casually bringing it up and then forgetting about it.

The old man asked, “Why do you want to make money?”

Without hesitation, the boy answered, “So I can take care of myself—and others too!”

The old man smiled. A smile as light as a bird lifting off a branch.

The old man asked, “So, do you think money is the master?”

The boy shook his head. The old man leaned back, arms crossed, and pondered.

“Money is just a tool. But if you don’t know how to use it, you will become its slave.”

The old man thought about his early mornings, rushing to take the kids to school before diving into the daily grind—sitting in a big box, typing, discussing, until the day was over.

Merci was silent, frowning in thought. He recalled snatches of adult conversations at home—always about making money, getting raises, inflation. They kept chasing money but never seemed satisfied.

“Dad, do people at your company ask for raises?”

“Of course!” The old man chuckled, taking a sip of tea. “A lot. Everyone wants a higher salary.”

“So… are they slaves to money too?”

The old man paused, then nodded. He was one of them.

“If they only make money to spend it, rewarding themselves for their hard work, then go back to working tirelessly for more—then yes, they are.”

Merci thought deeply. If working hard alone wasn’t enough to become rich, then what was? He flipped back to the book, reading further, then exclaimed:

“Look, Dad! The book says money must create more money. So… how do you make money work for you?”

The old man laughed.

“That’s a good question. Do you remember the three steps of financial management I told you about?”

“Make money—keep money—grow money!” Merci answered immediately. He had heard his dad talk about it while researching investments and insurance.

The old man nodded.

“Exactly. Making money is just the first step. If you only make it but don’t know how to keep it, it will slip away quickly. And if you only keep it without growing it, money will forever just be a number in your piggy bank.”

Merci nodded thoughtfully. He remembered his dad’s stories—about people who worked hard but remained poor, and those who invested wisely and became wealthy. It wasn’t just theory; it was part of life.

“So, what can I do to make money?”

The old man smiled.

“Start with what you love.”

The boy stared at him, puzzled.

The old man continued, “Don’t you love cooking and painting?”

He guided the boy toward his passions, his strengths—cooking and art. The old man’s mind flashed with images of Merci, engrossed in his brushstrokes late into the night, or carefully measuring ingredients for a dish in the early morning.

Merci hesitated. He recalled the evenings spent baking with his siblings, leaving no time for comic books or drawing. He liked making money, but he also loved art.

Silence.

The old man didn’t want to be someone who only chased money. He wanted to teach his son about love—something he himself was still learning, practicing alongside his son, pushing him forward while reminding him:

"One day, my child, you will grow up and fly far. But don’t forget, your parents are always your home."

The sky outside stretched vast and open. And Merci knew—he was taking his first steps, not just in understanding money, but in understanding life.


Thứ Tư, 26 tháng 3, 2025

[Sách] Thấu hiểu khách hàng - Đặng Thúy Hà


 "Khách hàng không mua sản phẩm – họ mua trải nghiệm, cảm xúc và giá trị mà sản phẩm đó mang lại."

Một lần. Đám trẻ rộn ràng tham gia thiết kế một hành trình khách hàng; những con người đã quen thuộc đến gần chục năm hơn. Tất cả đều ngỡ ngàng với kiến thức mới ta, cũ người. Chuyện. Đấy là của ngày hôm qua. 

Một bận. Bản thân hỏi cô nhóc làm bộ phận sản phẩm về chân dung của một khách hàng ra sao, tất cả lại là đang chờ đợi việc phân tích, tổng hợp dữ liệu của một bộ phận thuộc về rủi ro. Khổ. Cha chung chẳng ai khóc. Một gã sống lâu lại cứ thích ngóc đầu hỏi mấy câu chuyện đâu đâu...Lạ. Giờ gã quay sang trò chuyện với AI.

Khách hàng thực sự muốn gì?

Nếu chỉ dừng lại ở các con số thống kê hay nghiên cứu thị trường khô khan, doanh nghiệp sẽ khó lòng chạm tới trái tim khách hàng. Tác giả chỉ ra rằng đằng sau mỗi quyết định mua sắm là những động lực sâu xa như cảm xúc, niềm tin và thói quen.

"Thương hiệu không phải là logo hay slogan – mà là cách khách hàng cảm nhận khi nhắc đến bạn."

Điều này có nghĩa là việc xây dựng thương hiệu không chỉ nằm ở sản phẩm, mà còn ở cách doanh nghiệp tạo ra trải nghiệm độc đáo, khiến khách hàng muốn gắn bó lâu dài.

Tâm lý khách hàng và nghệ thuật thuyết phục

Một trong những điểm sáng của sách là cách tác giả phân tích tâm lý khách hàng qua những mô hình và tình huống thực tế. Bạn sẽ hiểu rõ hơn về:

Hiệu ứng chim mồi – vì sao khách hàng sẵn sàng chi tiền nhiều hơn khi có một lựa chọn mang tính so sánh?

Nguyên tắc khan hiếm – tại sao những sản phẩm “phiên bản giới hạn” luôn cháy hàng?

Sức mạnh của cộng đồng – làm sao để khách hàng không chỉ mua mà còn tự nguyện quảng bá sản phẩm cho bạn?

"Khách hàng không trung thành với sản phẩm – họ trung thành với những thương hiệu mang lại giá trị cho họ."

Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: doanh nghiệp đang bán sản phẩm, hay đang tạo ra một giá trị mà khách hàng thực sự cần?

Không chỉ dành cho những người làm marketing, Thấu Hiểu Khách Hàng còn phù hợp với bất kỳ ai muốn nắm bắt tâm lý người tiêu dùng. Với văn phong rõ ràng, gần gũi và đầy ví dụ thực tế, cuốn sách giúp người đọc áp dụng ngay vào công việc kinh doanh của mình.

"Chinh phục khách hàng không phải là bán cho họ một lần, mà là khiến họ quay lại mãi mãi."

***

"Customers don’t buy products – they buy experiences, emotions, and the value a product brings."

One time. The young team eagerly participated in designing a customer journey, even though they had been working together for nearly a decade. Everyone was surprised by new knowledge—new to them, but old to others. That was yesterday’s story.

Another time. I asked the lady, who works in the product department, about the customer portrait; the answer was the same: waiting for analysis and data aggregation from a department responsible for risk assessment. A classic case of "everyone’s responsibility, yet no one takes ownership." An old-timer like me, always sticking his nose into random questions... Strange. Now, I turn to AI for conversation.

What Do Customers Really Want?

If businesses only rely on dry statistics and market research, they will struggle to touch the hearts of their customers. The author points out that behind every purchase decision lies deeper motivations such as emotions, beliefs, and habits.

"A brand is not just a logo or a slogan – it is how customers feel when they think of you."

This means that brand building is not just about the product itself but also about how businesses create unique experiences that make customers want to stay.

Customer Psychology and the Art of Persuasion

One of the book’s highlights is how the author analyzes customer psychology through practical models and real-life scenarios. You will gain insights into:

The Decoy Effect – Why are customers willing to spend more when given a comparative choice?

The Principle of Scarcity – Why do “limited edition” products always sell out?

The Power of Community – How can businesses encourage customers not only to buy but also to voluntarily promote their products?

"Customers are not loyal to products – they are loyal to brands that bring them value."

This raises an important question: Are businesses selling products, or are they creating value that customers truly need?

A Practical Guide for Businesses

Understanding Customers is not just for marketers—it is valuable for anyone looking to grasp consumer psychology. With clear, relatable language and real-world examples, this book helps readers apply its lessons directly to their businesses.

"Winning over customers is not about selling to them once – it’s about making them come back forever."

Chủ Nhật, 23 tháng 3, 2025

[Sách] Kinh doanh thời trang -Trần Viết Hưng


 "Để thành công trong kinh doanh thời trang, việc nắm bắt nhu cầu và sở thích của khách hàng là yếu tố then chốt."​

Tất cả đều có cái giá của nó; bản thân ít nhiều cảm nhận những thăng trầm đó của tác giả, để rồi trong lòng mình dội lên một niềm hân hoan về việc đang lấn sang một con đường mới, hướng đến những con người trẻ để nếu có phải trả giá, thì cái giá đó ít thôi, dù chỉ là về mặt thời gian. 

 ​"Kinh Doanh Thời Trang – 8 Bước Xây Dựng, Vận Hành Và Phát Triển Shop Quần Áo Của Bạn" của tác giả Trần Viết Hưng là một hướng dẫn thực tiễn dành cho những ai muốn khởi nghiệp hoặc phát triển trong lĩnh vực kinh doanh thời trang. Với kinh nghiệm 12 năm trong ngành, tác giả chia sẻ những bước đi cụ thể và chiến lược hiệu quả để xây dựng và vận hành một cửa hàng thời trang thành công.​

Cuốn sách được chia thành hai phần chính:​

Phần 1: Sức hấp dẫn của thời trang – Giúp độc giả hiểu rõ về lĩnh vực thời trang và lý do tại sao có thể bắt đầu kinh doanh ngay từ hôm nay.​

Phần 2: 8 bước xây dựng, vận hành và phát triển shop quần áo – Cung cấp lộ trình chi tiết từ việc nghiên cứu thị trường, lựa chọn sản phẩm, đến chiến lược marketing và quản lý tài chính.​

Một trong những điểm đáng chú ý của sách là việc tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ khách hàng mục tiêu và xu hướng thị trường. 

Ngoài ra, tác giả cũng đề cập đến việc xây dựng thương hiệu và tạo dấu ấn riêng trong thị trường cạnh tranh: "​Thương hiệu không chỉ là tên gọi, mà còn là cảm xúc và trải nghiệm mà khách hàng nhận được."​

Cuốn sách không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn đưa ra những ví dụ thực tế và bài học kinh nghiệm từ chính hành trình của tác giả. Với văn phong dễ hiểu và gần gũi, "Kinh Doanh Thời Trang" là một tài liệu hữu ích cho cả những người mới bắt đầu và những ai đang tìm kiếm cách cải thiện hoạt động kinh doanh thời trang của mình.

***

"To succeed in the fashion business, understanding customer needs and preferences is the key factor."

Everything comes at a price; I could somewhat relate to the ups and downs the author has experienced, which sparked a sense of excitement within me about venturing into a new path—one that connects with young people. And if a price must be paid, let it be small, even if it’s only in terms of time.

"Fashion Business – 8 Steps to Build, Operate, and Grow Your Clothing Store" by Trần Viết Hưng is a practical guide for those looking to start or expand their fashion business. With 12 years of experience in the industry, the author shares concrete steps and effective strategies to establish and manage a successful fashion store.

The book is divided into two main sections:

Part 1: The Appeal of Fashion – Helps readers gain a clear understanding of the fashion industry and why they can start their business today.

Part 2: 8 Steps to Build, Operate, and Develop a Clothing Store – Provides a detailed roadmap, from market research and product selection to marketing strategies and financial management.

One of the book’s highlights is the emphasis on understanding target customers and market trends.

Additionally, the author discusses brand building and creating a unique presence in a competitive market:

"A brand is not just a name; it is the emotions and experiences that customers receive."

The book goes beyond theory, offering real-life examples and lessons drawn from the author's own journey. With an easy-to-understand and engaging writing style, Fashion Business is a valuable resource for both beginners and those looking to refine their fashion business operations.

[Nhật ký của cha] Merci, ông già & con chữ

  Ai rồi cũng phải lớn! Ông già nhận ra điều đó khi ngồi ly trà cúc còn ủ hơi nóng ở một đêm cuối hạ, lắng nghe thằng nhóc Merci nói bằn...